1410 - Na ka treguar Junusi, i cili ka thënë: Na ka treguar Ebu Davudi, i cili ka thënë: Na ka treguar Abdulaziz bin Ebi Seleme, i cili ka thënë: Na ka treguar Abdullah bin el-Fadl el-Hashimi, nga Sulejman bin Jesari, nga Ubejdullah bin Adij bin el-Hijar, i cili ka thënë:
«U kthyem nga Bizanti (Rumi), dhe kur iu afruam Himsit, thamë: Sikur të kalonim te Vahshiu e ta pyesnim për vrasjen e Hamzës. Takuam një burrë dhe ia përmendëm këtë, e ai tha: Ai është një njeri që e ka mposhtur alkooli, por nëse e gjeni kur është i esëll, nuk do ta pyesni për asgjë pa ju treguar, e nëse e gjeni duke pirë, mos e pyesni. Shkuam derisa arritëm tek ai, ku i kishin shtruar diçka te dera e tij dhe ai ishte ulur i esëll. Ai tha: Djali i el-Hijarit? Thashë: Po. Ai tha: Nuk të kam parë që kur të solli nëna jote te unë në Dhi Tuva, kur të lindi, e pashë këmbët e tua dhe i njoha. Tha: I thashë: Kemi ardhur të të pyesim për vrasjen e Hamzës! Ai tha: Do t'ju tregoj ashtu siç i tregova Pejgamberit (s.a.v.s.) kur më pyeti. Isha skllav i familjes së Mut'imit, dhe nipi i Mut'imit më tha: Nëse e vret Hamzën për xhaxhain tim, je i lirë! Dola ditën e Uhudit me heshtën time, dhe unë jam një burrë nga Abisinia (Habeshi) që luaj me të siç luajnë ata. Atë ditë dola pa dashur të vras askënd e as të luftoj me askënd, përveç Hamzës. Dola dhe ja, pashë Hamzën sikur të ishte një deve ngjyrë hiri, nuk i dilte askush përpara pa e goditur me shpatë. U frikësova prej tij, ndërsa një burrë nga bijtë e Sibait nxitoi drejt tij. Dëgjova Hamzën duke thënë: Eja tek unë, o bir i asaj që pret klitorisin! Ai u hodh mbi të dhe e vrau. Unë fillova të fshihesha prej tij, u fsheha pas një peme me heshtën time, derisa kur munda ta godas, e tunda heshtën derisa u sigurova, pastaj e lëshova dhe ajo e goditi mes gjoksit. Ai u përpoq të ngrihej por nuk mundi, kështu e vrava. Pastaj mora heshtën time, nuk vrava askënd tjetër e as nuk luftova. Kur u ktheva tek ai (pronari), u lirova. Kur erdhi Pejgamberi (s.a.v.s.), desha të ikja prej tij drejt Shamit, por më erdhi një burrë e më tha: Mjerë ti o Vahshi, pasha Allahun, askush nuk vjen te Muhamedi e të dëshmojë dëshminë e tij (të pranojë Islamin) pa e falur ai! Shkova dhe ai nuk më vuri re derisa u gjenda mbi kokën e tij duke dëshmuar dëshminë e së vërtetës. Ai tha: A je Vahshiu? Thashë: Po, Vahshiu. Tha: Mjerë ti, më trego për vrasjen e Hamzës. Fillova t'i tregoja ashtu siç ju tregova juve, e ai tha: Mjerë ti o Vahshi, fshirja fytyrën tënde prej meje që të mos të shoh. Kështu, ruhesha që të mos më shihte Pejgamberi (s.a.v.s.), derisa Allahu e mori shpirtin e Pejgamberit të Tij (a.s.). Kur ndodhi çështja e Musejlemes dhe u nis ushtria drejt tij, u nisa edhe unë me të dhe mora heshtën time. U takuam (me armikun) dhe nxituam drejt tij unë dhe një burrë nga Ensarët, e Zoti yt e di më mirë se cili prej nesh e vrau. Nëse unë e kam vrarë, atëherë kam vrarë njeriun më të mirë dhe njeriun më të keq. Sulejman bin Jesari tha: E kam dëgjuar Ibn Omerin duke thënë: Isha në ushtri atë ditë dhe dëgjova dikë duke thënë për Musejlemen: E vrau skllavi i zi».
١٤١٠
- حَدَّثَنَا يُونُسُ ، قَالَ: حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ ، قَالَ:
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ أَبِي سَلَمَةَ ، قَالَ: حَدَّثَنَا
عَبْدُ اللهِ بْنُ الْفَضْلِ الْهَاشِمِيُّ ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ
يَسَارٍ ، عَنْ عُبَيْدِ اللهِ بْنِ عَدِيِّ بْنِ الْخِيَارِ، قَالَ:
«أَقْبَلْنَا مِنَ الرُّومِ، فَلَمَّا قَرُبْنَا مِنْ حِمْصَ قُلْنَا: لَوْ
مَرَرْنَا بِوَحْشِيٍّ فَسَأَلْنَاهُ عَنْ قَتْلِ حَمْزَةَ، فَلَقِينَا
رَجُلًا فَذَكَرْنَا ذَلِكَ لَهُ، فَقَالَ: هُوَ رَجُلٌ قَدْ غَلَبَتْ
عَلَيْهِ الْخَمْرُ، فَإِنْ أَدْرَكْتُمَاهُ وَهُوَ صَاحٍ لَمْ تَسْأَلَاهُ
عَنْ شَيْءٍ إِلَّا أَخْبَرَكُمَا، وَإِنْ أَدْرَكْتُمَاهُ شَارِبًا فَلَا
تَسْأَلَاهُ. فَانْطَلَقْنَا حَتَّى انْتَهَيْنَا إِلَيْهِ قَدْ أُلْقِيَ
لَهُ شَيْءٌ عَلَى بَابِهِ وَهُوَ جَالِسٌ صَاحٍ، فَقَالَ: ابْنُ
الْخِيَارِ؟ قُلْتُ: نَعَمْ، مَا رَأَيْتُكَ مُنْذُ حَمَلَتْكَ إِلَيَّ
أُمُّكَ بِذِي طُوًى إِذْ وَضَعَتْكَ فَرَأَيْتُ قَدَمَيْكَ
فَعَرَفْتُهُمَا، قَالَ: قُلْتُ: جِئْنَاكَ نَسْأَلُكَ عَنْ قَتْلِ
حَمْزَةَ! فَقَالَ: سَأُحَدِّثُكُمَا كَمَا حَدَّثْتُ رَسُولَ اللهِ - ﷺ -
حِينَ سَأَلَنِي، كُنْتُ عَبْدًا لِآلِ مُطْعِمٍ، فَقَالَ لِيَ ابْنُ أَخِي
مُطْعِمٍ: إِنْ أَنْتَ قَتَلْتَ حَمْزَةَ بِعَمِّي فَأَنْتَ حُرٌّ!
فَانْطَلَقْتُ يَوْمَ أُحُدٍ مَعِي حَرْبَتِي، وَأَنَا رَجُلٌ مِنَ
الْحَبَشَةِ أَلْعَبُ بِهَا لَعِبَهُمْ، فَخَرَجْتُ يَوْمَئِذٍ مَا أُرِيدُ
أَنْ أَقْتُلَ أَحَدًا وَلَا أُقَاتِلَهُ إِلَّا حَمْزَةَ، فَخَرَجْتُ
فَإِذَا أَنَا بِحَمْزَةَ كَأَنَّهُ بَعِيرٌ أَوْرَقُ مَا يَرْفَعُ لَهُ
أَحَدٌ إِلَّا قَمَعَهُ بِالسَّيْفِ، فَهِبْتُهُ، وَبَادَرَ إِلَيْهِ
رَجُلٌ مِنْ وَلَدِ سِبَاعٍ فَسَمِعْتُ حَمْزَةَ يَقُولُ: إِلَيَّ يَا
ابْنَ مُقَطِّعَةِ الْبُظُورِ! فَشَدَّ عَلَيْهِ فَقَتَلَهُ، وَجَعَلْتُ
أَلُوذُ مِنْهُ، فَلُذْتُ بِشَجَرَةٍ وَمَعِي حَرْبَتِي، حَتَّى إِذَا
اسْتَمْكَنْتُ مِنْهُ هَزَزْتُ الْحَرْبَةَ حَتَّى رَضِيتُ مِنْهَا ثُمَّ
أَرْسَلْتُهَا فَوَقَعَتْ بَيْنَ ثَنْدُوَتَيْهِ، وَذَهَبَ لِيَقُومَ
فَلَمْ يَسْتَطِعْ، فَقَتَلْتُهُ ثُمَّ أَخَذْتُ حَرْبَتِي مَا قَتَلْتُ
أَحَدًا وَلَا قَاتَلْتُهُ، فَلَمَّا جِئْتُهُ عُتِقْتُ، فَلَمَّا قَدِمَ
رَسُولُ اللهِ - ﷺ - أَرَدْتُ الْهَرَبَ مِنْهُ أُرِيدُ الشَّامَ،
فَأَتَانِي رَجُلٌ فَقَالَ: وَيْحَكَ يَا وَحْشِيُّ، وَاللهِ مَا يَأْتِي
مُحَمَّدًا أَحَدٌ فَيَشْهَدُ بِشَهَادَتِهِ إِلَّا خَلَّى عَنْهُ!
فَانْطَلَقْتُ فَمَا شَعَرَ بِي إِلَّا وَأَنَا قَائِمٌ عَلَى رَأْسِهِ
أَشْهَدُ بِشَهَادَةِ الْحَقِّ، فَقَالَ: أَوَحْشِيٌّ؟، قُلْتُ: نَعَمْ
وَحْشِيٌّ، قَالَ: وَيْحَكَ حَدِّثْنِي عَنْ قَتْلِ حَمْزَةَ، فَأَنْشَأْتُ
أُحَدِّثُهُ كَمَا حَدَّثْتُكُمَا، فَقَالَ: وَيْحَكَ يَا وَحْشِيُّ،
غَيِّبْ عَنِّي وَجْهَكَ فَلَا أَرَاكَ، فَكُنْتُ أَتَّقِي أَنْ يَرَانِي
رَسُولُ اللهِ ﷺ، وَقَبَضَ اللهُ نَبِيَّهُ ﵇، فَلَمَّا كَانَ مِنْ أَمْرِ
مُسَيْلِمَةَ مَا كَانَ وَانْبَعَثَ إِلَيْهِ الْبَعْثُ انْبَعَثْتُ مَعَهُ
وَأَخَذْتُ حَرْبَتِي، فَالْتَقَيْنَا فَبَادَرْتُهُ أَنَا وَرَجُلٌ مِنَ
الْأَنْصَارِ، فَرَبُّكَ أَعْلَمُ أَيُّنَا قَتَلَهُ، فَإِنْ كُنْتُ
قَتَلْتُهُ فَقَدْ قَتَلْتُ خَيْرَ النَّاسِ وَشَرَّ النَّاسِ. فَقَالَ
سُلَيْمَانُ بْنُ يَسَارٍ: سَمِعْتُ ابْنَ عُمَرَ يَقُولُ: كُنْتُ فِي
الْجَيْشِ يَوْمَئِذٍ، فَسَمِعْتُ قَائِلًا يَقُولُ فِي مُسَيْلِمَةَ:
قَتَلَهُ الْعَبْدُ الْأَسْوَدُ».
1410 - Yunus narrated to us, he said: Abu Dawud narrated to us, he said: Abdul Aziz bin Abi Salamah narrated to us, he said: Abdullah bin al-Fadl al-Hashimi narrated to us, from Sulayman bin Yasar, from Ubaydullah bin Adiy bin al-Khiyar, who said:
"We were returning from the land of the Romans, and when we approached Homs, we said: 'What if we visit Wahshi and ask him about the killing of Hamza?' We met a man and mentioned that to him, and he said: 'He is a man who has been overcome by wine; if you find him sober, he will tell you anything you ask, but if you find him drinking, do not ask him.' So we set out until we reached him. Something had been laid out for him at his door, and he was sitting there sober. He said: 'Ibn al-Khiyar?' I said: 'Yes.' He said: 'I have not seen you since your mother carried you to me at Dhu Tuwa when she gave birth to you; I saw your feet and recognized them.' He (Ubaydullah) said: I said: 'We have come to you to ask you about the killing of Hamza!'
He said: 'I will tell you both just as I told the Messenger of Allah (saw) when he asked me. I was a slave to the family of Mut'im, and the nephew of Mut'im said to me: "If you kill Hamza for my uncle, you are free!" So I set out on the day of Uhud with my javelin; I am a man from Abyssinia and I play with it as they do. I went out that day intending to kill no one and fight no one except Hamza. I went out and suddenly I saw Hamza, looking like a grey camel; no one stood before him except that he struck them down with his sword. I was in awe of him. Then a man from the children of Siba' rushed towards him, and I heard Hamza say: "Come to me, O son of a circumciser of clitorises!" Then he charged at him and killed him. I began to hide from him, taking cover behind a tree with my javelin, until I got a clear shot at him. I shook the javelin until I was satisfied with it, then I released it, and it struck him between his breasts. He tried to get up but could not, and I killed him. Then I took my javelin; I had not killed anyone else nor fought anyone else. When I returned to him (my master), I was set free.
When the Messenger of Allah (saw) arrived, I wanted to flee from him to Syria. Then a man came to me and said: "Woe to you, O Wahshi! By Allah, no one comes to Muhammad and bears witness to his testimony except that he lets him be!" So I set out, and he was not aware of me until I was standing at his head, bearing witness to the testimony of truth. He said: "Is it Wahshi?" I said: "Yes, Wahshi." He said: "Woe to you, tell me about the killing of Hamza." So I began to tell him just as I have told you both. He said: "Woe to you, O Wahshi! Hide your face from me so that I do not see you." So I used to avoid being seen by the Messenger of Allah (saw) until Allah took His Prophet (pbuh). When the matter of Musaylimah occurred and the expedition was sent against him, I went out with it and took my javelin. We met in battle, and both I and a man from the Ansar rushed towards him. Your Lord knows best which of us killed him. If I killed him, then I have killed the best of people and the worst of people.'
Sulayman bin Yasar said: I heard Ibn Umar saying: 'I was in the army that day, and I heard someone saying about Musaylimah: "The black slave killed him."'"