The Book of Judgement and Testimonies - Libri i Gjyqësisë dhe Dëshmive - ٢٤ - كتاب القضاء والشهادات

5687 - Na ka treguar Junus bin Abdil-A'la, i cili ka thënë: Na ka treguar Ali bin Ma'bed, nga Ubejdullah bin Amri, nga Abdylkerim bin Maliku, nga Nafiu, nga Ibn Omeri (r.anhuma) se i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) gurëzoi një jahudi dhe një jahudie kur ata kërkuan gjykim prej tij ⁽¹⁾.
Ebu Xhaferi (r.h.) ka thënë: Një grup ⁽²⁾ ka marrë mendimin se nëse pjesëtarët e dhimmit (pakicave jomuslimane në shtetin islam) kryejnë diçka që kërkon ndonjë nga kufijtë (ndëshkimet) e Allahut të Madhëruar, nuk gjykohet ndaj tyre me gjykimin e muslimanëve derisa ata të kërkojnë gjykim prej tyre dhe të pajtohen me gjykimin e tyre. E nëse kërkojnë gjykim prej tyre, imami (udhëheqësi) është i lirë të zgjedhë: nëse dëshiron largohet prej tyre dhe nuk ndërhyn mes tyre, e nëse dëshiron gjykon.
Ata argumentuan për këtë me fjalën e Allahut të Madhëruar: "Nëse vijnë te ti, gjyko mes tyre ose largohu prej tyre".
Të tjerë i kundërshtuan ata në këtë ⁽³⁾ dhe thanë: Imami e ka për detyrë të gjykojë mes tyre me gjykimet e muslimanëve.
Çdo gjë që imami e ka obligim ta zbatojë ndaj muslimanëve sa i përket kufijve (ndëshkimeve) që ata meritojnë, e ka obligim ta zbatojë edhe ndaj dhimmitëve, përveç asaj që ata e konsiderojnë të lejuar në fenë e tyre, si pirja e alkoolit e të ngjashme, sepse në këtë gjendja e tyre ndryshon nga ajo e muslimanëve, pasi muslimanët ndëshkohen për këtë, ndërsa dhimmitët nuk ndëshkohen. Përveç gurëzimit (rexhmit) në rast imoraliteti (zina), sepse sipas mendimit të tyre ai nuk zbatohet ndaj dhimmitëve, pasi një nga shkaqet që e bëjnë të domosdoshëm ihsanin (statusin e të martuarit që gurëzohet) sipas tyre është Islami.
Sa u përket ndëshkimeve të tjera të detyrueshme për shkeljen e shenjtërive, dhimmitët në këtë janë si muslimanët, dhe imami e ka obligim ta zbatojë atë ndaj tyre, edhe nëse nuk kërkojnë gjykim prej tij, ashtu siç e ka obligim ta zbatojë ndaj muslimanëve edhe nëse nuk kërkojnë gjykim prej tij.
Argumenti i tyre në hadithin e Ibn Omerit (r.anhuma) që përmendëm është se Ibn Omeri vetëm ka njoftuar se i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) gurëzoi një jahudie dhe një jahudi kur ata kërkuan gjykim prej tij, dhe nuk ka thënë: I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "I gurëzova vetëm sepse kërkuan gjykim prej meje".
Sikur ta kishte thënë këtë, do të dihej se gjykimi prej tij bëhet vetëm pasi ata të kërkojnë gjykim, dhe se nëse nuk kërkojnë gjykim, ai nuk ndërhyn në çështjet e tyre. Mirëpo, kjo nuk ka ardhur kështu, por ka ardhur se ai i gurëzoi kur ata kërkuan gjykim prej tij.
Ai vetëm ka njoftuar për veprimin e Pejgamberit (s.a.v.s.) dhe gjykimin e tij kur ata kërkuan gjykim, dhe nuk ka njoftuar për gjykimin e tyre tek ai para se të kërkonin gjykim, se a është obligim zbatimi i hadit (ndëshkimit) ndaj tyre apo jo.
Kështu, ra poshtë mundësia që në këtë hadith të ketë argument për këtë nga i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) apo nga mendimi i Ibn Omerit (r.anhuma).
Më pas pamë në transmetimet e tjera përveç këtij, a gjejmë në to diçka që tregon për këtë?

5688 - Ahmed bin Ebi Imran na ka treguar, ka thënë: na ka treguar Ebu Hajtheme Zuhejr bin Harb, ka thënë: na ka treguar Hafs bin Gijath, nga Muxhalid bin Seid, nga Amir esh-Sha'bi, nga Xhabir bin Abdullah: Se hebrenjtë erdhën te i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) me një burrë dhe një grua prej tyre që kishin bërë zina, dhe i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) u tha atyre: "Më sillni katër dëshmitarë prej jush që dëshmojnë" ⁽⁴⁾.
Me këtë vërtetohet se i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) kishte shqyrtuar çështjen mes tyre para se burri dhe gruaja e akuzuar për zina ta pranonin atë si gjykues, sepse që të dy e mohonin, dhe po të kishin pranuar, nuk do të kishte pasur nevojë, krahas pranimit të tyre, për katër dëshmitarë.
Gjithashtu është transmetuar nga El-Bera bin Azib (r.a.) nga i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ajo që tregon për këtë gjithashtu.

5689 - Na ka treguar Fehd bin Sulejman, i cili ka thënë: Na ka treguar Omer bin Hafs bin Gijath, i cili ka thënë: Na ka treguar babai im, nga el-A'meshi, nga Abdullah bin Murrah, nga el-Bera (r.a.), i cili ka thënë: Pranë të Dërguarit të Allahut (s.a.v.s.) kaluan me një hebre, të cilit i ishte nxirë fytyra me qymyr, ishte rrahur dhe po e shëtisnin nëpër njerëz. I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) tha: "Çfarë është puna e këtij?" Ata thanë: Ka bërë zina.
Ai tha: "Çfarë gjeni në Librin tuaj?" Ata thanë: T'i nxihet fytyra, të ndëshkohet dhe të shëtitet. Ai tha: "Ju bëj betim në Allahun, çfarë e gjeni dënimin e tij në Librin tuaj?" Atëherë ata treguan me shenjë drejt një burri prej tyre. I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) e pyeti atë, dhe burri tha: Gjejmë në Teurat gurëzimin (er-rexhm), por kjo u shtua te paria jonë, andaj e urryem ta zbatojmë dënimin te të thjeshtët tanë e ta lëmë parinë tonë. Kështu, ramë në ujdi për diçka dhe vendosëm këtë. Atëherë i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) e gurëzoi atë dhe tha: "Unë jam më i merituari që të ngjall atë që ata e vdiqën nga urdhri i Allahut të Madhëruar" ⁽⁵⁾.
Në këtë ka argument se Pejgamberi (s.a.v.s.) kishte të drejtë të gjykonte mes tyre, edhe nëse ata nuk kërkonin gjykimin e tij, sepse në këtë hadith thuhet se ata kaluan me të pranë tij ndërkohë që ai ishte i nxirë në fytyrë. Pastaj përmendi pjesën tjetër të hadithit dhe se i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) e gurëzoi atë.
Kur i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) i thirri ata duke e mohuar atë që kishin bërë para se të vinin tek ai, dhe e ktheu çështjen e tyre te gjykimi i Allahut të cilin ata e kishin lënë pas dore dhe e kishin ndryshuar, u vërtetua me këtë se ai kishte të drejtë të gjykonte mes tyre, pavarësisht nëse ata kërkonin gjykimin e tij apo jo.
Kjo është ajo që gjendet në këto transmetime si argument për atë që diskutuam.
Sa i përket fjalës së Allahut të Madhëruar: {Nëse vijnë te ti, gjyko mes tyre ose shmangu prej tyre}, ata që shkojnë drejt vërtetimit të detyrimit të gjykimit thonë: Ajo është e shfuqizuar (mensuh).

5690 - Na ka treguar Ibn Merzuk, i cili ka thënë: Na ka treguar Ebu Hudhejfe, nga Sufjani, nga es-Suddi, nga Ikrimja rreth ajetit: ﴿فَإِنْ جَاءُوكَ فَاحْكُمْ بَيْنَهُمْ أَوْ أَعْرِضْ عَنْهُمْ﴾ "Nëse vijnë te ti, gjyko mes tyre ose shmangu prej tyre", ka thënë: Ky ajet është shfuqizuar (neskh) nga ky ajet: ﴿وَأَنِ احْكُمْ بَيْنَهُمْ بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ وَلَا تَتَّبِعْ أَهْوَاءَهُمْ﴾ "Dhe gjyko mes tyre me atë që ka zbritur Allahu e mos ndiq epshet e tyre" [el-Maide: 49] ⁽⁶⁾.

Të tjerët kanë thënë se interpretimi i tij është: "Dhe gjyko mes tyre me atë që ka zbritur Allahu" nëse gjykon. Meqë ka pasur mospajtime në interpretimin e këtij ajeti, dhe meqë transmetimet kanë treguar atë që përmendëm, u vërtetua se gjykimi ndaj tyre është detyrë e imamit të muslimanëve dhe ai nuk mund ta lërë atë, sepse në gjykimin e tij qëndron shpëtimi sipas mendimit të të gjithë atyre. Sepse ai që thotë: "Ai e ka obligim të gjykojë", thotë: "Ai ka bërë atë që e kishte obligim ta bënte".

Ndërsa ai që thotë: "Ai është i lirë të zgjedhë", thotë: "Ai ka bërë atë që kishte të drejtë ta bënte". Por nëse e lë gjykimin, ai që thotë se e ka obligim të gjykojë, thotë: "Ai ka lënë atë që e kishte obligim ta bënte", ndërsa ai që thotë se ka të drejtë të mos gjykojë, thotë: "Ai ka lënë atë që kishte të drejtë ta linte". Pra, nëse gjykon, të dyja palët dëshmojnë për shpëtimin e tij, ndërsa nëse nuk gjykon, nuk dëshmojnë për këtë.

Prandaj, gjëja më e duhur për të është të bëjë atë në të cilën ka shpëtim me pajtim (itifak), e jo atë në të cilën ka të kundërtën e shpëtimit me mospajtim (ihitlaf).

Kjo që përmendëm rreth detyrimit të gjykimit ndaj tyre është mendimi i Ebu Hanifes, Ebu Jusufit dhe Muhamedit, Allahu i Madhëruar i mëshiroftë.

Nëse dikush thotë: Ju nuk i gurëzoni (rexhëm) hebrenjtë kur bëjnë zina, kështu që keni lënë një pjesë të asaj që përmban hadithi me të cilin keni argumentuar.

I thuhet atij: Gjykimi për lavirët në kohën e Musait (a.s.) ishte gurëzimi si për të martuarin (muhsan) ashtu edhe për të pamartuarin.

I tillë ishte edhe përgjigjja e hebreut të cilin e pyeti i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) për dënimin e zinasë në librin e tyre, dhe i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) nuk e mohoi këtë. Kështu që ishte detyrë e Pejgamberit (s.a.v.s.) ta ndiqte atë dhe të vepronte sipas saj, sepse çdo pejgamber e ka obligim të ndjekë sheriatin e pejgamberit që ishte para tij derisa Allahu të sjellë për të një sheriat që shfuqizon sheriatin e tij. Allahu i Madhëruar ka thënë: ﴿أُولَئِكَ الَّذِينَ هَدَى اللَّهُ فَبِهُدَاهُمُ اقْتَدِهْ﴾ "Ata janë që Allahu i udhëzoi, andaj ndiq udhëzimin e tyre" [el-En'am: 90]. Kështu, i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) i gurëzoi dy hebrenjtë ⁽⁷⁾ sipas atij gjykimi, dhe në atë kohë nuk kishte dallim mes të martuarit dhe të pamartuarit.

Më pas, Allahu i Madhëruar solli për Pejgamberin e Tij (s.a.v.s.) sheriatin që shfuqizoi këtë sheriat, dhe tha: ﴿وَاللَّاتِي يَأْتِينَ الْفَاحِشَةَ مِنْ نِسَائِكُمْ فَاسْتَشْهِدُوا عَلَيْهِنَّ أَرْبَعَةً مِنْكُمْ فَإِنْ شَهدُوا فَأَمْسِكُوهُنَّ فِي الْبُيُوتِ حَتَّى يَتَوفَّاهُنَّ الْمَوْتُ أَوْ يَجْعَلَ اللَّهُ لَهُنَّ سَبِيلًا﴾ "Për ato nga gratë tuaja që bëjnë imoralitet, kërkoni që kundër tyre të dëshmojnë katër veta prej jush; nëse dëshmojnë, mbyllini ato në shtëpi derisa t'i marrë vdekja ose derisa Allahu të hapë për to ndonjë rrugë" [en-Nisa: 15]. Kjo ishte shfuqizuese për atë që ishte para saj, dhe as këtu nuk u bë dallim mes të martuarit dhe të pamartuarit.

Më pas, Allahu i Madhëruar e shfuqizoi atë dënim (had) dhe e bëri dënimin lëndim (shqetësim) me ajetin pasues, dhe as këtu nuk u bë dallim mes të martuarit dhe të pamartuarit.

Më pas, Allahu u hapi atyre rrugë, dhe i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) tha: "Merrni prej meje, Allahu u hapi atyre rrugë: i pamartuari me të pamartuarën njëqind goditje dhe dëbim një vit, ndërsa i martuari me të martuarën njëqind goditje dhe gurëzim".

Atëherë u bë dallimi mes dënimit të të martuarit dhe të pamartuarit; dënimi i të martuarit u bë gurëzimi, ndërsa dënimi i të pamartuarit fshikullimi. Më pas njerëzit pas tij u mospajtuan rreth ihsanit (statusit të të martuarit). Një grup ⁽⁸⁾ tha: Burri nuk konsiderohet muhsan (i martuar me status të plotë) përmes gruas së tij, as gruaja muhsane përmes burrit të saj, derisa të jenë të dy të lirë, muslimanë, të rritur (baligë) dhe të kenë kryer marrëdhënie duke qenë të rritur në një martesë të vlefshme.

Prej atyre që e kanë thënë këtë janë Ebu Hanife, Ebu Jusufi dhe Muhamedi, Allahu i Madhëruar i mëshiroftë.

Të tjerët ⁽⁹⁾ kanë thënë: Ithtarët e Librit (Ehlul Kitab) e bëjnë njëri-tjetrin muhsan, dhe muslimani e bën muhsane të krishterën, por e krishtera nuk e bën muhsan muslimanin. Ebu Jusufi e kishte thënë këtë mendim në 'Imla', sipas asaj që më ka treguar Sulejman bin Shuajbi, nga babai i tij, nga Ebu Jusufi (r.h.).

Kështu, thënia e të Dërguarit të Allahut (s.a.v.s.): "I martuari me të martuarën gurëzim" mund të interpretohet se kjo vlen për çdo të martuar,

dhe mund të interpretohet se vlen për një kategori të veçantë të të martuarve.

Ne e shqyrtuam këtë dhe gjetëm se ata janë të pajtimit (ixhma) që skllevërit nuk përfshihen në këtë, dhe se skllavi nuk mund të jetë muhsan, qoftë i martuar apo i pamartuar më parë, dhe nuk e bën muhsane gruan e tij, qoftë ajo e lirë apo skllave.

Gjithashtu, skllavja nuk bëhet muhsane përmes burrit të saj, qoftë ai i lirë apo skllav, dhe nuk e bën muhsan burrin e saj, qoftë ai i lirë apo skllav.

U vërtetua me atë që përmendëm se thënia e Pejgamberit (s.a.v.s.): "I martuari me të martuarën gurëzim" ka rënë mbi një kategori të veçantë të të martuarve, jo mbi të gjithë. Nuk hyri në të ajo për të cilën janë pajtuar se ka rënë mbi një kategori të veçantë, përveç asaj që janë pajtuar se është e përfshirë.

Ata janë pajtuar se dy të lirët, muslimanë, të rritur, bashkëshortë që kanë pasur marrëdhënie, janë muhsanë, ndërsa u mospajtuan për të tjerët.

Kështu, dija jonë përfshiu se kjo ka hyrë në thënien e të Dërguarit të Allahut (s.a.v.s.): "I martuari me të martuarën gurëzim". Prandaj e përfshimë atë, ndërsa dija jonë nuk përfshiu atë që është përtej kësaj, ndaj e nxorëm prej saj.

Sipas analogjisë (kijas), meqë skllavja nuk e bën muhsan të lirin dhe as i liri nuk e bën atë muhsane, dhe ajo në mosbërjen e tij muhsan është si ai në mosbërjen e saj muhsane, kështu duhet të jetë edhe e krishtera; meqë ajo nuk e bën muhsan burrin e saj musliman, edhe ai gjithashtu nuk e bën atë muhsane.

Kemi parë gjithashtu se kur skllavja nuk mund ta bëjë muhsan të lirin, ajo nuk mund ta bëjë muhsan as skllavin.

Po ashtu, sipas arsyes (nedhar), del se kur e krishtera nuk mund ta bëjë muhsan muslimanin, ajo nuk mund ta bëjë muhsan as jomuslimanin (kafirin), si analogji dhe arsye mbi atë që përmendëm. Allahu i Madhëruar e di më së miri.

5691 - Na ka treguar Fehd, i cili ka thënë: Na ka treguar Jahja bin Abdilhamid el-Himmani, i cili ka thënë: Na ka treguar Zejd bin el-Hubab, i cili ka thënë: Më ka njoftuar Sejf bin Sulejman el-Mekki, nga Kajs bin Sa'd, nga Amër bin Dinar, nga Ibn Abbasi (r.anhuma) se Pejgamberi (s.a.v.s.) ka gjykuar me betim së bashku me dëshmitarin ⁽¹⁰⁾.

5692 - Na ka treguar Junusi, ka thënë: Na ka njoftuar Ibn Vehbi, ka thënë: Më ka njoftuar Sulejman bin Bilali, nga Rebi'a bin Ebi Abdurrahmani, nga Suhejli bin Ebi Salihu, nga babai i tij, nga Ebu Hurejra (r.a.), nga i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) … ngjashëm me të ⁽¹¹⁾.

5693 - Na ka treguar Salih bin Abdurrahman dhe Ibn Ebi Davud, të cilët kanë thënë: Na ka treguar Seid bin Mensur, i cili ka thënë:
Na ka treguar Abdulaziz bin Muhamed, nga Rebi'a bin Ebi Abdurrahman ... dhe përmendi me isnadin e tij të njëjtën gjë.
Abdulazizi tha: Dhe Suhejli e harroi atë, andaj tha: Më ka treguar Rebi'a nga unë ⁽¹²⁾.

5694 - Na ka treguar Fehdi, i cili ka thënë: Na ka treguar Jahja bin Abdylhamid - domethënë el-Himmani - i cili ka thënë: Na ka treguar Sulejman bin Bilali dhe ed-Derauerdi … dhe e përmendi me isnadin e tij të ngjashëm me të.
Abdylazizi ka thënë: E takova Suhejlin dhe e pyeta për këtë hadith, por ai nuk e njihte atë ⁽¹³⁾.

5695 - Na ka treguar Bahr bin Nasr, ka thënë: Na ka treguar Abdullah bin Vehb, ka thënë: Më ka treguar Uthman bin el-Hakem, nga Zuhejr bin Muhamed, nga Suhejl bin Ebi Salih, nga babai i tij, nga Zejd bin Thabit (r.a.), nga i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) … ngjashëm me të ⁽¹⁴⁾.

5696 - Na ka treguar Vehban bin Uthmani, ka thënë: na ka treguar Ebu Hemmami, ka thënë: na ka treguar Abdulvehab bin Abdulmexhid eth-Thekafi, nga Xhafer bin Muhamedi, nga babai i tij, nga Xhabir bin Abdullahu (r.a.), nga i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) … ngjashëm me të ⁽¹⁵⁾.

5697 - Na ka treguar Fehd, i cili ka thënë: Na ka treguar Ebu Nuajm, i cili ka thënë: Na ka treguar Sufjani, nga Xhaferi, nga babai i tij, nga i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) … ngjashëm me të, por nuk e ka përmendur Xhabirin ⁽¹⁶⁾.

5698 - Na ka treguar Junusi, i cili ka thënë: Na ka treguar Ibn Vehbi, se Maliku i ka treguar atij nga Xhafer bin Muhamedi, nga babai i tij, nga i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) … ngjashëm me të ⁽¹⁷⁾.

5699 - Na ka treguar Bahri, ka thënë: na ka treguar Abdullah bin Vehbi, ka thënë: më ka treguar Omer bin Muhamedi, nga babai i tij, nga i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ... të njëjtin ⁽¹⁸⁾.

5700 - Na ka treguar Bahri, i cili ka thënë: Na ka treguar Ibn Vehbi, i cili ka thënë: Më ka treguar Omer bin Muhamedi, Malik bin Enesi dhe Jahja bin Ejubi, nga Xhafer bin Muhamedi, nga babai i tij, nga i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) … ngjashëm me të ⁽¹⁹⁾.
Ebu Xhaferi ka thënë: Një grup njerëzish ⁽²⁰⁾ kanë shkuar drejt gjykimit me betim së bashku me një dëshmitar në gjëra të veçanta, konkretisht në pasuri, dhe kanë argumentuar për këtë me këto transmetime.
Të tjerë i kanë kundërshtuar ata në këtë ⁽²¹⁾, duke thënë: Nuk duhet të gjykohet në asnjë gjë përveçse me dy burra, ose me një burrë dhe dy gra, dhe nuk gjykohet me një dëshmitar dhe betim në asnjë gjë. Ata thanë: Sa i përket asaj që keni transmetuar nga i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ku përmendet se ai ka gjykuar me betim bashkë me dëshmitarin, në të ka hyrë dobësia me të cilën nuk mund të ngrihet argument.
Sa i përket hadithit të Rabias nga Suhejli, Ed-Derauerdi e ka pyetur Suhejlin për të, por ai nuk e ka njohur atë. Sikur kjo të ishte prej suneteve të famshme dhe çështjeve të njohura, atëherë nuk do t'i shpëtonte atij ⁽²²⁾, ndërkohë që ju dobësoni hadithe që janë më të forta se ky hadith me më pak se kjo.
Ndërsa hadithi i Uthman bin el-Hakemit nga Zuhejr bin Muhamedi, nga Suhejli, nga babai i tij, nga Zejd bin Thabiti (r.a.), është gjithashtu i panjohur (munkar), sepse Ebu Salihu nuk njihet të ketë transmetim nga Zejdi.
Sikur Suhejli të kishte diçka nga kjo, ai nuk do ta mohonte atë që i përmendi Derauerdi nga Rabia, por do t'i thoshte: Nuk ma ka treguar këtë babai im nga Ebu Hurejra (r.a.), por ma ka treguar nga Zejd bin Thabiti (r.a.), përveç faktit që Uthman bin el-Hakemi nuk është nga ata që vërtetojnë diçka të tillë me transmetimin e tij.
Sa i përket hadithit të Ibn Abasit (r.anhuma), ai është i panjohur (munkar), sepse nuk dimë që Kajs bin Sa'di të ketë transmetuar diçka nga Amër bin Dinari, pra si mund të argumentoni me të në një gjë të tillë? Ndërsa hadithi i Xhafer bin Muhamedit, nga babai i tij, nga Xhabiri (r.a.), Abdulvehabi e ka transmetuar ashtu siç e keni përmendur.
Kurse hufadhët (memorizuesit e hadithit): Maliku, Sufjan eth-Theuri dhe të ngjashmit me ta, e kanë transmetuar nga Xhaferi, nga babai i tij, nga Pejgamberi (s.a.v.s.), dhe nuk e kanë përmendur Xhabirin në të, ndërkohë që ju nuk argumentoni me Abdulvehabin në atë që ai kundërshton Eth-Theurin dhe Malikun.
Më tej, edhe sikur të mos kishte kundërshtime në rrugët e këtij hadithi dhe t'ju pranoheshin këto shprehje me të cilat janë transmetuar, ato do të ishin të hapura për interpretim (te'vil) me të cilin nuk do të mund të ngrihej argumenti juaj. Kjo sepse ju keni transmetuar se i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka gjykuar me betim bashkë me një dëshmitar, por në këtë hadith nuk është sqaruar se si ishte shkaku, as kush ishte ai që u kërkua të betohej? Mund të jetë ashtu siç keni përmendur, por mund të jetë se qëllimi ka qenë betimi i të paditurit.
Kur paditësi pretendon diçka dhe nuk sjell për pretendimin e tij veçse një dëshmitar, Pejgamberi (s.a.v.s.) ka kërkuar betimin e të paditurit, dhe kjo është transmetuar që njerëzit ta dinë se paditësi e ka të drejtën e betimit nga i padituri jo për ndonjë argument tjetër përveç padisë, pasi betimi nuk i takon atij pa të.
Ashtu siç ka thënë një grup: Paditësit nuk i takon betimi në atë që pretendon, përveçse nëse sjell provë se mes tij dhe të paditurit ka pasur marrëdhënie dhe njohje; nëse sjell provë për këtë, i kërkohet betimi tjetrit, përndryshe jo.
Andaj ai që ka transmetuar këtë hadith ka dashur ta mohojë këtë thënie dhe ta vërtetojë betimin vetëm me padi, edhe nëse nuk ka asgjë tjetër me padinë; kjo është një anë.
Mund të jetë gjithashtu se qëllimi ka qenë betimi i paditësit bashkë me dëshmitarin e tij të vetëm, sepse dëshmitari i tij i vetëm ishte nga ata me dëshminë e të cilëve gjykohej i vetëm, e ai është Huzejme bin Thabiti (r.a.), pasi i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) e kishte barazuar dëshminë e tij me dëshminë e dy burrave.

5701 - Na ka treguar Fehd, i cili ka thënë: Na ka treguar Ebu el-Jeman, i cili ka thënë: Na ka treguar Shuajb bin Ebi Hamza, nga ez-Zuhriu, i cili ka thënë: Më ka njoftuar Umare bin Huzejme el-Ensari, se xhaxhai i tij i ka treguar atij - e ai ishte nga shokët e Pejgamberit (s.a.v.s.) -
se i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) bleu një kalë nga një beduin dhe i kërkoi atij ta ndiqte pas për t'ia paguar çmimin e kalit. Pejgamberi (s.a.v.s.) e shpejtoi hapin, ndërsa beduini e ngadalësoi. Disa burra filluan t'i dalin përpara beduinit dhe t'i ofronin çmim për kalin, duke mos e ditur se Pejgamberi (s.a.v.s.) e kishte blerë atë, derisa disa prej tyre i ofruan beduinit një çmim më të lartë se ai me të cilin e kishte blerë Pejgamberi (s.a.v.s.). Atëherë beduini thirri Pejgamberin (s.a.v.s.) dhe i tha: Nëse do ta blesh këtë kalë, blije, përndryshe do ta shes. Pejgamberi (s.a.v.s.) u ndal kur dëgjoi thirrjen e beduinit dhe tha: "A nuk e kam blerë unë atë prej teje?" Beduini tha: Jo, pasha Allahun, nuk ta kam shitur. Pejgamberi (s.a.v.s.) tha: "Përkundrazi, unë e kam blerë prej teje." Njerëzit filluan të mblidhen ⁽²³⁾ rreth Pejgamberit (s.a.v.s.) dhe beduinit ndërsa ata po diskutonin, dhe beduini filloi të thoshte: Sill një dëshmitar që dëshmon për ty se unë ta kam shitur. Kushdo nga muslimanët që vinte, thoshte: O beduin, mjerë ti! Pejgamberi (s.a.v.s.) nuk thotë asgjë tjetër veçse të vërtetën. Derisa erdhi Huzejme, dëgjoi debatin e Pejgamberit (s.a.v.s.) dhe beduinit, i cili po thoshte: Sill një dëshmitar që dëshmon për ty se unë ta kam shitur. Huzejme tha: Unë dëshmoj se ti ia ke shitur atij. Pejgamberi (s.a.v.s.) u kthye nga Huzejme dhe e pyeti: "Mbi çfarë baze dëshmon?" Ai tha: Duke të besuar ty, o i Dërguari i Allahut! Atëherë i Dërguari i Allahut e bëri dëshminë e Huzejmes të barabartë me dëshminë e dy burrave ⁽²⁴⁾.

Kur ky dëshmitar që përmendëm mund të jetë Huzejme bin Thabit, atëherë ai të cilit i dëshmohet me një dëshmi të vetme e meriton atë për të cilën dëshmohet, ashtu siç e meriton dikush tjetër me dy dëshmitarë atë që dëshmojnë për të. Kështu, i padituri pretendoi daljen nga ai detyrim ndaj paditësit, dhe Pejgamberi (s.a.v.s.) e vuri atë në betim për këtë. Qëllimi i transmetimit të këtij hadithi është që të dihet se nëse paditësi paraqet provën (el-bejjine) për pretendimin e tij, dhe i padituri pretendon se e ka shlyer atë detyrim ndaj tij, atëherë mbi të (paditësin) bie betimi së bashku me provën e tij.

Këto janë format që mund të mbartë ajo që është transmetuar nga Pejgamberi (s.a.v.s.) lidhur me gjykimin e tij me betim së bashku me një dëshmitar.

Prandaj, nuk i takon askujt që t'i qaset një transmetimi që i mbart këto interpretime, e ta anojë atë drejt njërit prej tyre pa një argument që e udhëzon për këtë nga Libri, Suneti apo ixhmai, e pastaj të pretendojë se kushdo që e kundërshton këtë, ka kundërshtuar atë që është transmetuar nga i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.).

E si mund të jetë kundërshtues i asaj që është transmetuar nga i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.), kur ai e ka interpretuar atë në një kuptim që e mbart atë që ai ka thënë?

Përkundrazi, ai nuk ka kundërshtuar asgjë tjetër veçse interpretimin e kundërshtarit të tij për hadithin e të Dërguarit të Allahut (s.a.v.s.), dhe nuk ka kundërshtuar asgjë nga hadithi i të Dërguarit të Allahut (s.a.v.s.).

Është transmetuar gjithashtu nga Ali bin Ebi Talibi, Allahu e nderoftë, ajo që...

5702 - Na ka treguar Abu Bakrah, i cili ka thënë: Na ka treguar Abu Ahmad al-Zubayri, i cili ka thënë: Na ka treguar Mis'ar, nga Amr bin Murrah, nga Abu al-Bakhtari, nga Abu Abdurrahman al-Sulami, nga Aliu (r.a.) i cili ka thënë: Kur t'ju arrijë ndonjë hadith nga i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.), mendoni për të atë që është më e këndshmja, më udhëzuesja, më e devotshmja dhe ajo që është më e mira ⁽²⁵⁾.

5703 - Na ka treguar Ibn Merzuki, i cili ka thënë: Na ka treguar Vehbi dhe Ebu Velidi, të cilët kanë thënë: Na ka treguar Shube, nga Amri … dhe e përmendi me isnadin e tij të njëjtë, përveçse nuk ka thënë: 'Dhe atë që është më e mirë' ⁽²⁶⁾.
Kështu duhet të veprojnë njerëzit dhe të përmirësojnë vërtetimin e mendimeve të tyre, dhe të mos thonë për të Dërguarin e Allahut (s.a.v.s.) përveç asaj që e dinë, sepse ata janë të ndaluar nga kjo dhe të ndëshkuar për të.
E si i lejohet dikujt që ta interpretojë hadithin e të Dërguarit të Allahut (s.a.v.s.) ashtu siç e ka interpretuar ky kundërshtar, kur ne kemi gjetur se Libri i Allahut të Madhëruar e hedh poshtë atë, e pastaj edhe Suneti i dakorduar (ixhma) e hedh poshtë gjithashtu.
Sa i përket Librit të Allahut të Madhëruar, Allahu i Madhëruar thotë: 'Dhe kërkoni dëshminë e dy dëshmitarëve nga burrat tuaj, e nëse nuk janë dy burra, atëherë një burrë dhe dy gra' [el-Bekare: 282], dhe ka thënë: 'Dhe merrni për dëshmitarë dy njerëz të drejtë nga mesi juaj' [et-Talak: 2].
Para zbritjes së këtyre dy ajeteve, nuk u takonte atyre të gjykonin me dëshminë e një mijë burrave, as më shumë e as më pak, sepse përmes dëshmisë së tyre nuk arrihej te vërtetësia e sinqeritetit të tyre.
Kur Allahu i Madhëruar zbriti atë që përmendëm, e ndërpreu me këtë arsyetimin dhe e bëri gjykimin sipas asaj që urdhëroi, me të cilën i obligoi krijesat e Tij, dhe nuk gjykoi me më pak se aq, sepse kjo nuk hynte në atë me të cilën u obliguan.
Sa i përket Sunetit të dakorduar, ai është se nuk gjykohet me dëshminë e atij që tërheq dobi për veten e tij ose që largon një dëm (gjobë) nga vetja.
Gjykimi me betim së bashku me një dëshmitar, sipas asaj që ky kundërshtar ynë e ka interpretuar hadithin e të Dërguarit të Allahut (s.a.v.s.), përmban gjykimin e paditësit me betimin e tij, e ky është gjykim për atë që tërheq dobi për veten me betimin e tij.
Ky është një sunet i dakorduar që e hedh poshtë gjykimin me betim së bashku me dëshmitarin, krahas asaj që e hedh poshtë nga Libri i Allahut të Madhëruar që kemi përmendur.
Gjëja më parësore për ne është që ta drejtojmë kuptimin e hadithit të të Dërguarit të Allahut (s.a.v.s.) drejt asaj që përputhet me Librin e Allahut të Madhëruar dhe Sunetin e dakorduar, e jo drejt asaj që i kundërshton ato ose njërën prej tyre.
Është transmetuar nga i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ajo që e hedh poshtë gjykimin me betim së bashku me dëshmitarin sipas asaj që ka pretenduar ky kundërshtar ynë.

5704 - Na ka treguar Ibrahim bin Merzuk dhe Muhamed bin Huzejme, të cilët kanë thënë: Na ka treguar Ebu el-Velidi, i cili ka thënë: Na ka treguar Ebu Avane, nga Abdylmelik bin Umejri, nga Alkame bin Vaili, nga Vail bin Huxhri (r.a.), i cili ka thënë:
Isha te i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) kur i erdhën dy burra që po debatonin për një tokë. Njëri prej tyre tha: 'O i Dërguari i Allahut, ky ma ka marrë me forcë ⁽²⁷⁾ tokën time në kohën e injorancës (xhahilijetit)'. Ai ishte Imru'ul Kajs bin Abis el-Kindi, ndërsa kundërshtari i tij ishte Rabia bin Ajdan. Pejgamberi i tha: 'A ke dëshmi?'. Ai tha: 'Nuk kam dëshmi'. Pejgamberi tha: 'Atëherë të takon betimi i tij'. Ai tha: 'Atëherë ai do ta marrë atë (me betim të rremë)'. Pejgamberi tha: 'Nuk të takon prej tij asgjë tjetër përveç kësaj'. Kur ai u ngrit për t'u betuar, i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) tha: 'Kush merr një tokë në mënyrë të padrejtë, do ta takojë Allahun dhe Ai do të jetë i zemëruar me të' ⁽²⁸⁾.

5705 - Na ka treguar Ruh bin el-Ferexh, i cili ka thënë: Na ka treguar Jusuf bin Adi, i cili ka thënë: Na ka treguar Ebu el-Ahvas, nga Simak bin Harb, nga Alkame bin Vail, nga babai i tij, i cili ka thënë: Erdhi një burrë nga Hadramauti dhe një burrë nga Kinda te i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.). Hadramiu tha: O i Dërguari i Allahut! Ky më ka marrë me forcë një tokë që ishte e imja. Kindiu tha: Ajo është toka ime, është në dorën time, unë e mbjell atë dhe ai nuk ka asnjë të drejtë në të. I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) i tha Hadramiut: "A ke dëshmi?", ai tha: Jo. Atëherë Pejgamberi (s.a.v.s.) tha: "Atëherë, a ta vësh atë në betim?", ai tha: Ai nuk ka besë (nuk i trembet betimit). I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) tha: "Nuk ke tjetër prej tij përveç kësaj". Kur ai u nis që tjetri të betohej, i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) tha: "Nëse ai betohet për pasurinë tënde duke bërë padrejtësi për ta ngrënë atë, do ta takojë Allahun e Madhëruar e Ai do të jetë i pakënaqur me të (do t'ia kthejë shpinën)" ⁽²⁹⁾.

5706 - Na ka treguar Fehti, ka thënë: Na ka treguar Xhendel bin Valik, ka thënë: Na ka treguar Ebu el-Ahves … dhe e përmendi me isnadin e tij të njëjtën gjë. Përveçse ai tha: Atëherë Hadremiu tha: O i Dërguari i Allahut, ky më mundi (më mori me forcë) për një tokë që ishte e babait tim ⁽³⁰⁾.
Ebu Xhaferi r.h. ka thënë: Kur i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) tha: "Argumenti yt ose betimi i tij, nuk ke tjetër gjë prej tij përveç kësaj", kjo dëshmon se ai nuk meriton asgjë pa argument (provë), dhe kjo mohon gjykimin me betim së bashku me dëshmitarin.
Ajo që është më parësore për ne, është që ta interpretojmë atë që ka mospajtim në tevilin e hadithit të parë në atë mënyrë që përputhet me këtë, e jo në atë që e kundërshton atë.
I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "Sikur njerëzve t'u jepet sipas pretendimeve të tyre, njerëzit do të pretendonin gjakun e burrave dhe pasuritë e tyre, por betimi i takon të paditurit (të akuzuarit)".
Kjo dëshmon se betimi nuk është kurrë përveçse mbi të paditurin, dhe ne e kemi përmendur këtë me isnadin e tij në pjesët e mëparshme të këtij libri.
Sa i përket shqyrtimit (analogjisë) në këtë çështje, kjo na mjafton për të mos përmendur - pjesën më të madhe të prishjes së fjalës së atyre që shkuan drejt gjykimit me betim së bashku me dëshmitarin, duke e bërë këtë veçanërisht për pasuritë e jo për gjërat e tjera.
Pasi u vërtetua se nuk gjykohet me betim dhe dëshmitar në gjëra të tjera përveç pasurisë, atëherë edhe gjykimi i pasurive në shqyrtim (نظر) është i tillë.
Dhe ky është mendimi i Ebu Hanifes, Ebu Jusufit dhe Muhamedit, Allahu i Madhëruar i mëshiroftë. Dhe tashmë

5707 - Na ka treguar Vehbani, i cili ka thënë: Na ka treguar Ebu Hemami, i cili ka thënë: Na ka treguar Ibnul Mubareku, nga Ibn Ebi Dhibi, nga Ez-Zuhriu: Se Muaviu (r.a.) ishte i pari që gjykoi me betim së bashku me dëshmitarin, ndërkohë që çështja më parë ishte ndryshe ⁽³¹⁾.

5708 - Na ka treguar Abu Bakrah, i cili ka thënë: Na ka treguar Abu Ahmad Muhammad bin Abdullah bin al-Zubayr, i cili ka thënë: Na ka treguar Isra'ili, i cili ka thënë: Na ka treguar Abdul Malik bin Umayr, i cili ka thënë: Na ka treguar Jabir bin Samurah (r.a.), i cili ka thënë:

Na mbajti hytbe Umar bin al-Khattab (r.a.) në al-Jabiyah dhe tha: I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) u ngrit mes nesh ashtu siç jam ngritur unë mes jush sot, dhe tha: "Silluni mirë me shokët e mi, pastaj me ata që vijnë pas tyre, pastaj me ata që vijnë pas tyre, pastaj me ata që vijnë pas tyre. Pastaj do të përhapet gënjeshtra, aq sa njeriu do të dëshmojë pa iu kërkuar dëshmia, dhe do të betohet pa iu kërkuar betimi" ⁽³⁵⁾.

5709 - Na ka treguar Abdullah bin Muhamed bin Khushajsh, i cili ka thënë: Na ka treguar Arim bin el-Fadl, i cili ka thënë: Na ka treguar Xherir bin Hazim, i cili ka thënë: Na ka treguar Abdulmelik bin Umejr … dhe e përmendi me isnadin e tij të ngjashëm me të, përveç se ai tha: "Silluni mirë me shokët e mi, pastaj me ata që vijnë pas tyre, pastaj me ata që vijnë pas tyre, pastaj do të përhapet gënjeshtra" ⁽³⁶⁾

5710 - Na ka treguar Ibn Merzuki, i cili ka thënë: Na ka treguar Vehb bin Xheriri, i cili ka thënë: Na ka treguar babai im … dhe përmendi me isnadin e tij të njëjtën gjë ⁽³⁷⁾.

5711 - Na ka treguar Abu Bakrah, i cili ka thënë: Na ka treguar Abu Dawud al-Tayalisi, i cili ka thënë: Na ka treguar Hammad bin Yazid, i cili ka thënë: Na ka treguar Mu'awiyah bin Qurrah al-Muzani, i cili ka thënë: Kam dëgjuar Kahmas-in duke thënë: Kam dëgjuar Omerin (r.a.) duke thënë...

dhe përmendi diçka të ngjashme me hadithin e Abu Bakrah nga Abu Ahmad ⁽³⁸⁾.
Abu Xha'fari ka thënë: Një grup njerëzish ⁽³⁹⁾ kanë menduar se kush dëshmon me një dëshmi para se t'i kërkohet ajo, ai është i qortuar, dhe kanë argumentuar për këtë me këto transmetime.
Të tjerë i kanë kundërshtuar ata ⁽⁴⁰⁾ dhe kanë thënë: Përkundrazi, ai është i lavdëruar dhe i shpërblyer për atë që ka bërë në këtë drejtim.
Argumenti i tyre për të hedhur poshtë atë me të cilën argumentuan ithtarët e mendimit të parë ishte se Pejgamberi (s.a.v.s.) ka thënë: "Pastaj do të përhapet gënjeshtra, derisa njeriu të dëshmojë një dëshmi pa iu kërkuar, dhe derisa të betohet në një betim pa iu kërkuar betimi".
Kuptimi i kësaj është që ai të dëshmojë rrejshëm, ose të betohet rrejshëm; sepse ai ka thënë: "derisa të përhapet gënjeshtra, atëherë do të ndodhë kështu e kështu". Nuk lejohet që ajo që ndodh kur përhapet gënjeshtra të jetë gjë tjetër veçse gënjeshtër, përndryshe nuk do të kishte kuptim përmendja e tij: "dhe do të përhapet gënjeshtra".
Ithtarët e mendimit të parë argumentuan gjithashtu për thënien e tyre me atë që...

5712
- Na ka treguar Ibn Ebi Davudi, ka thënë: Na ka treguar Nuajmi, ka thënë: Na ka treguar Ibnul Mubareku, ka thënë: Na ka njoftuar Muhamed bin Suka, nga Abdullah bin Dinari, nga Ibn Omeri, nga Omeri (r.a.) se ai u mbajti atyre një ligjëratë në el-Xhabije dhe tha: E kam dëgjuar të Dërguarin e Allahut (s.a.v.s.) duke thënë: "Nderoni shokët e mi, pastaj ata që vijnë pas tyre, pastaj ata që vijnë pas tyre. Pastaj do të përhapet gënjeshtra, aq sa njeriu do të dëshmojë para se t'i kërkohet dëshmia" ⁽⁴¹⁾.

5713
- Na ka treguar Abdullah bin Muhamed el-Masri, i cili ka thënë: Na ka treguar Arim, i cili ka thënë: Na ka treguar Abu Auanah, nga Katade, nga Zurarah bin Aufa, nga Imran bin Husajni, i cili ka thënë: Ka thënë i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.): "Brezi më i mirë i umetit tim është ai në të cilin u dërgova, pastaj ata që vijnë pas tyre, pastaj ata që vijnë pas tyre."

Tha: Betohem në Allahun, nuk e di a e përmendi të tretin apo jo? "Pastaj do të shfaqet një popull që dëshmojnë pa u kërkuar dëshmia, premtojnë (marrin zotime) por nuk i plotësojnë, tradhtojnë dhe nuk u zihet besë
dhe tek ata do të shfaqet trashësia (dhjamosja)" ⁽⁴²⁾.

5714 - Na ka treguar Ibn Merzuku, i cili ka thënë: Na ka treguar Bishr bin Thabit el-Bezzari, i cili ka thënë: Na ka treguar Shu'be, nga Ebu Xhemre, nga Zehdem bin Mudarrab el-Xhermiu, se ai e ka dëgjuar Imran bin Husajnin (r.a.) duke thënë: Ka thënë i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.): "Më i miri prej jush është brezi im … " pastaj përmendi të ngjashmen me të ⁽⁴³⁾.

Ata thanë: Pejgamberi (s.a.v.s.) në këtë hadith ka qortuar atë që dëshmon pa u kërkuar dëshmia prej tij.

U thuhet atyre: Kjo i referohet atij që nuk i kërkohet dëshmia në fillim të çështjes, kështu që në dëshminë e tij para gjykatësit ai bëhet dëshmitar për diçka që nuk e ka dëshmuar dhe nuk e di.

Kështu, kuptimi i këtij hadithi kthehet në kuptimin e hadithit të parë. Ata përmendën në lidhje me këtë gjithashtu atë që

5715 - Na ka treguar Husejn bin Nasr, ka thënë: Na ka treguar Ibn Ebi Merjem, ka thënë: Na ka treguar Lejth bin Sa'd, nga Jahja bin Sulejm, nga Mus'ab bin Abdullah bin Ebi Umeje, ka thënë: Më ka treguar Umm Seleme (r.a.), se ajo e ka dëgjuar të Dërguarin e Allahut (s.a.v.s.) duke thënë: "Do t'u vijë njerëzve një kohë kur i sinqerti do të përgënjeshtrohet, ndërsa gënjeshtari do të besohet; i besueshmi do të tradhtohet, ndërsa tradhtari do të besohet; njeriu do të dëshmojë edhe nëse nuk i
kërkohet dëshmia, dhe njeriu do të betohet edhe nëse nuk i kërkohet betimi" ⁽⁴⁴⁾.

5716 - Na ka treguar Ibn Merzuki, i cili ka thënë: Na ka treguar Affani, i cili ka thënë: Na ka treguar Hammadi, (h)
dhe na ka treguar Ibn Ebi Davudi, i cili ka thënë: Na ka treguar Hisham bin Abdilmeliku, i cili ka thënë: Na ka treguar Ebu Avane, që të dy nga Ebu Bishri, nga Abdullah bin Shekiku, nga Ebu Hurejra (r.a.), i cili ka thënë: I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "Më i miri i umetit tim është brezi im, pastaj ata që vijnë pas tyre, pastaj ata që vijnë pas tyre", pastaj nuk e di a e përmendi të tretin apo jo? "Pastaj pas tyre do të vijnë breza ⁽⁴⁵⁾ që e pëlqejnë dhjamin (trashësinë), dhe dëshmojnë pa u kërkuar dëshmia" ⁽⁴⁶⁾.

5717 - Na ka treguar Ibn Ebi Davudi, i cili ka thënë: Na ka treguar Ebu Mus-hir, i cili ka thënë: Na ka treguar Sadaka bin Halid, i cili ka thënë: Më ka treguar Amër bin Shurahil, nga Bilal bin Sa'di, nga babai i tij, i cili ka thënë: Thamë: O i Dërguari i Allahut, cili nga umeti yt është më i miri? Ai tha: "Unë dhe brezi im". Thamë: Pastaj kush? Ai tha: "Pastaj brezi i dytë". Thamë: Pastaj kush? Ai tha: "Pastaj brezi i tretë". Thamë: Pastaj kush? Ai tha: "Pastaj do të vijë një popull që dëshmojnë pa u kërkuar dëshmia,
betohen pa u kërkuar betimi dhe u lihet amaneti por nuk e përmbushin atë" ⁽⁴⁷⁾.
Fjalët në interpretimin e kësaj janë po ato fjalë që kemi përmendur në interpretimin e transmetimeve që ishin në kapitullin para këtij kapitulli. Dhe ata argumentuan për këtë gjithashtu me atë që

5718 - Na ka treguar Abu Bakrah, i cili ka thënë: Na ka treguar Abu Asim, i cili ka thënë: Na ka treguar Shu'bah, nga Mansuri dhe Sulejmani, nga Ibrahimi, nga Ubejdah, nga Abdullah r.a., i cili ka thënë: I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "Më të mirët prej jush janë brezi im, pastaj ata që vijnë pas tyre, pastaj ata që vijnë pas tyre. Pastaj do të vijnë njerëz, dëshmia e të cilëve do t'i paraprijë betimit të tyre, dhe betimi i tyre do t'i paraprijë dëshmisë së tyre" ⁽⁴⁸⁾.

5719 - Na ka treguar Muhamed bin Huzajme, ka thënë: na ka treguar Ahmed bin Ishkab, ka thënë: na ka treguar Ebu Muavije, nga el-A'meshi, nga Ibrahimi, nga Ubejde, nga Abdullahu (r.a.), nga i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ... ngjashëm me të ⁽⁴⁹⁾.

5720 - Na ka treguar Ibn Merzuki, i cili ka thënë: Na ka treguar Affani, i cili ka thënë: Na ka treguar Hammad bin Seleme, nga el-Xhurejri, nga Ebu Nadre, nga Abdullah bin Mevele el-Kushejri, i cili ka thënë: Isha duke ecur me Burejde el-Eslemiun (r.a.) dhe ai thoshte: O Allah, më bashko me brezin tim, pjesë e të cilit jam dhe me të cilin jam. Unë i thashë: Edhe mua? Atëherë ai u lut për mua e pastaj tha: E kam dëgjuar të Dërguarin e Allahut (s.a.v.s.) duke thënë: "Më i miri i këtij umeti është brezi në të cilin u dërgova, pastaj ata që vijnë pas tyre, pastaj ata që vijnë pas tyre, pastaj ata që vijnë pas tyre. Pastaj do të vijë një popull, dëshmitë e të cilëve do t'u paraprijnë betimeve të tyre, dhe betimet e tyre do t'u paraprijnë dëshmive të tyre" ⁽⁵⁰⁾.

5721 - Na ka treguar Fehd, i cili ka thënë: Na ka treguar Ebu Bekr bin Ebi Shejbe, i cili ka thënë: Na ka treguar Husejn bin Ali el-Xhu'fi, nga Zaideja, nga Asimi, nga Hejtheme, nga Nu'man bin Beshir (r.a.), nga Pejgamberi (s.a.v.s.) i cili ka thënë: "Njerëzit më të mirë janë brezi im, pastaj ata që vijnë pas tyre, pastaj ata që vijnë pas tyre, pastaj do të vijnë popuj, dëshmitë e të cilëve do t'i paraprijnë betimeve të tyre dhe betimet e tyre do t'i paraprijnë dëshmive të tyre" ⁽⁵¹⁾.

5722 - Na ka treguar Fehd, ka thënë: Na ka treguar Ebu Gassan, ka thënë: Na ka treguar Ebu Bekr bin Ajash, nga Asimi … dhe përmendi me isnadin e tij të njëjtën gjë. Dhe shtoi: "Pastaj ata që vijnë pas tyre" edhe një herë tjetër: "Pastaj do të vijë një popull … " ⁽⁵²⁾.
Argumenti ynë kundër atyre që argumentuan me këto ethere për ithtarët e mendimit të parë është se kjo dëshmi nuk ka pasur për qëllim dëshminë mbi të drejtat (hakun), por është pasur për qëllim dëshmia në betime, dhe është transmetuar ajo që tregon për këtë nga Ibrahim en-Nehaiu.

5723 - Na ka treguar Muhamed bin Huzajme, i cili ka thënë: Na ka treguar Abdullah bin Raxha, i cili ka thënë: Na ka njoftuar Shejbani, nga Mensuri, nga Ibrahimi, nga Ubejde, nga Abdullahu (r.a.) i cili ka thënë: Thamë: O i Dërguari i Allahut! Cilët njerëz janë më të mirët? Ai tha: "Brezi im, pastaj ata që vijnë pas tyre, pastaj ata që vijnë pas tyre. Pastaj do të vijë një popull, dëshmia e të cilit do t'i paraprijë betimit të tij, dhe betimi i tij do t'i paraprijë dëshmisë së tij." Ibrahimi ka thënë: Shokët tanë na ndalonin kur ishim djem të rinj që të betoheshim me dëshmi dhe me besëlidhje ⁽⁵³⁾.
Kjo tregon nga thënia e Ibrahimit se dëshmia për të cilën Pejgamberi (s.a.v.s.) e ka qortuar pronarin e saj, është thënia e njeriut: 'Dëshmoj në Allahun se ka qenë kështu', me kuptimin e betimit. Kjo u urrejt ashtu siç urrehet betimi, sepse është e urryer për njeriun që ta shtojë atë edhe nëse është i vërtetë.
Andaj, ai e ndaloi dëshminë që është betim, ashtu siç e ndaloi betimin përveç nëse kërkohet prej tij të betohet, ku në atë rast do të ishte i arsyetuar.
Dhe mbase ai ka pasur për qëllim me dëshminë që përmendëm, betimin për diçka që nuk ka ndodhur, për shkak të thënies së tij: 'Pastaj do të përhapet gënjeshtra', kështu që ajo dëshmi do të ishte dëshmi e rreme.
Dhe është transmetuar nga Pejgamberi (s.a.v.s.) rreth vlerës së dëshmitarit që e fillon dëshminë atë që

5724 - Na ka treguar Junusi, i cili ka thënë: Na ka njoftuar Ibn Vehbi, se Maliku i ka treguar atij, nga Abdullah bin Ebi Bekri, nga babai i tij, nga Abdullah bin Amër bin Uthmani, nga Ebu Amre el-Ensariu, nga Zejd bin Halid el-Xhuheniu (r.a.), se i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "A t'ju njoftoj për dëshmitarin më të mirë? Ai i cili vjen me dëshminë e tij para se t'i kërkohet ajo, ose njofton për dëshminë e tij para se t'i kërkohet."
Maliku ka thënë: Ai i cili njofton për dëshminë e tij, ndërkohë që ai të cilit i takon dëshmia nuk di gjë për të, ose e sjell atë te imami ⁽⁵⁴⁾.
Ky është i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) i cili ka lavdëruar atë që njofton për dëshminë e tij atë të cilit i takon, ose e sjell atë te imami dhe dëshmon para tij, duke e bërë atë dëshmitarin më të mirë.
Prandaj, është më parësore për ne që t'i interpretojmë transmetimet e para sipas asaj që përshkruam si te'vil (shpjegim) për secilin prej tyre, në mënyrë që ato të mos bien në kundërshtim, të mos ndryshojnë dhe të mos e hedhin poshtë njëra-tjetrën.
Kështu, transmetimet e para mbeten sipas kuptimeve që përmendëm, ndërsa këto transmetime të fundit mbeten për vlerën e atij që e fillon dëshminë për atë që i takon ose njofton imamin për të.
Këtë e kanë bërë edhe shokët e të Dërguarit të Allahut (s.a.v.s.), të cilët erdhën te imami dhe dëshmuan me nismën e tyre: Ebu Bekre dhe ata që ishin me të kur dëshmuan kundër Mugire bin Shubes. Ata e panë këtë si detyrim për veten e tyre, dhe Omeri (r.a.) nuk i qortoi për nismën e tyre në këtë çështje, por i dëgjoi dëshmitë e tyre.
Sikur të ishin të qortueshëm për këtë, ai do t'i qortonte e do t'u thoshte: Kush ju pyeti për këtë? Pse nuk ndenjët derisa t'ju pyesnin?
Kur Omeri (r.a.) i dëgjoi ata dhe nuk ua mohoi këtë, e asnjë nga shokët e të Dërguarit të Allahut (s.a.v.s.) që ishin të pranishëm, kjo tregon se detyra e tyre ishte e tillë, dhe se kushdo që e bën këtë me nismën e tij dhe jo pas pyetjes, është i lavdëruar.
Prej asaj që është transmetuar rreth kësaj është ajo që...

5725 - Na ka treguar Ali bin Abdurrahman, i cili ka thënë: Na ka treguar Affan bin Muslim dhe Said bin Ebi Merjem, të cilët kanë thënë:
Na ka treguar Es-Serri bin Jahja, i cili ka thënë: Më ka treguar Abdulkerrim bin Reshid, nga Ebu Othman en-Nehdi, i cili ka thënë:
Erdhi një burrë te Omer bin el-Hattabi (r.a.) dhe dëshmoi kundër Mugire bin Shubes, kështu që ngjyra e fytyrës së Omerit ndryshoi. Pastaj erdhi një tjetër dhe dëshmoi, dhe ngjyra e Omerit ndryshoi përsëri. Pastaj erdhi një i tretë dhe dëshmoi, dhe ngjyra e Omerit ndryshoi aq sa ne e vërejtëm këtë tek ai dhe ai e urrejti atë që po dëgjonte. Pastaj erdhi i katërti duke lëvizur duart e tij, e Omeri i tha: "Çfarë ke ti, o sela'ul-ukab?" ⁽⁵⁵⁾ Dhe Ebu Othmani lëshoi një britmë duke imituar britmën e Omerit, saqë desh më ra të fikët. Ai (dëshmitari i katërt) tha: Pashë diçka të shëmtuar. Atëherë Omeri (r.a.) tha: "Falënderimi i takon Allahut, i Cili nuk e lejoi shejtanin të gëzohet me shokët e Muhamedit (s.a.v.s.)", dhe urdhëroi për ata njerëzit (tre dëshmitarët e parë) dhe u fshikulluan ⁽⁵⁶⁾.

5726 - Na ka treguar Fehd, i cili ka thënë: Na ka treguar Ibn Ebi Merjem, i cili ka thënë: Na ka njoftuar Muhamed bin Muslim et-Taifi, i cili ka thënë:
Na ka treguar Ibrahim bin Mejsere, nga Seid bin el-Musejib, i cili ka thënë: Katër persona dëshmuan kundër Mugires, por Zijad bin Ebi Sufjan u tërhoq (nuk dha dëshmi të plotë), kështu që Omer bin el-Hatabi (r.a.) i fshikulloi të tre dhe kërkoi prej tyre të pendoheshin. Dy prej tyre u penduan, ndërsa Ebu Bekre refuzoi të pendohej. Ai (Omeri) e pranonte dëshminë e atyre të dyve kur u penduan, ndërsa dëshminë e Ebu Bekres nuk e pranonte sepse ai refuzoi të pendohej. Ai (Ebu Bekre) ishte si një i dobësuar ⁽⁵⁷⁾ nga adhurimi ⁽⁵⁸⁾.

5727 - Na ka treguar Fehd, i cili ka thënë: Na ka treguar Ebu Nuajmi, i cili ka thënë: Na ka treguar El-Velid bin Abdullahu bin Xhumaj', i cili ka thënë: Më ka treguar Ebu Tufejli, i cili ka thënë: Erdhi një grup njerëzish bashkë me një grua derisa zbritën diku, pastaj u shpërndanë për nevojat e tyre. Një burrë mbeti pas me gruan. Kur u kthyen, ai ishte mes këmbëve të saj. Tre dëshmuan se e panë atë duke hyrë e dalë ashtu siç hyn e del mjeti i lyerjes (el-mirved) në enën e syve (el-mikhalet). I katërti tha: Ruaj dëgjimin dhe shikimin tim, nuk e pashë të hynte e dilte në të, por pashë herdhet e tij (do të thotë testikujt e tij) duke goditur vithet e saj, dhe këmbët e saj ishin si veshët e gomarit. Në atë kohë, guvernator i Mekës ishte Nafi' bin Abdil-Harith el-Huzai, i cili i shkroi Omerit. Omeri i shkroi atij: Nëse i katërti dëshmon ashtu siç dëshmuan të tre, atëherë nxirri ata të dy dhe fshikulloi, e nëse janë të martuar (muhsan), atëherë gurëzoi. Por nëse nuk dëshmon përveç asaj që më shkrove, atëherë fshikulloi të tre (për shpifje) dhe lëre të lirë burrin dhe gruan. Tha: Ai i fshikulloi të tre dhe e la të lirë burrin dhe gruan ⁽⁵⁹⁾.

Këta janë shokët e të Dërguarit të Allahut (s.a.v.s.), disa prej tyre dëshmuan fillimisht, disa të tjerë e pranuan këtë, dhe shumica e tyre ishin të pranishëm e nuk e kundërshtuan.

Kjo tregon për pajtimin e tyre të përbashkët në këtë kuptim, dhe u vërtetua se kuptimet e transmetimeve të para janë ashtu siç i përmendëm ne në kuptimet e tyre që i përshkruam në vendet e tyre.

Dhe ky është mendimi i Ebu Hanifes, Ebu Jusufit dhe Muhamedit (r.a.).

5728 - Na ka treguar Ibn Ebi Davudi, i cili ka thënë: Na ka treguar Ebu el-Jemani, i cili ka thënë: Na ka njoftuar Shuaib bin Ebi Hamza, nga ez-Zuhriu, i cili ka thënë: Më ka njoftuar Urve bin ez-Zubejri, se Zejneb bint Ebi Seleme dhe nëna e saj, Umm Seleme, e kanë njoftuar atë, se nëna e saj, Umm Seleme (r.a.), ka thënë: Pejgamberi (s.a.v.s.) dëgjoi zhurmën ⁽⁶⁰⁾ e një grindjeje ⁽⁶¹⁾ te dera e tij, doli tek ata dhe tha: "Unë jam vetëm një njeri si ju, dhe vijnë te unë palët ndërgjyqëse; mbase ndonjëri prej jush mund të jetë më bindës se tjetri, andaj unë gjykoj në favor të tij bazuar në këtë, duke menduar se ai është i sinqertë. Prandaj, atij që i gjykoj diçka që është e drejtë e një muslimani tjetër, ajo është vetëm një copë zjarri, andaj le ta marrë ose le ta lërë atë" ⁽⁶²⁾.

5729 - Na ka treguar Ibn Ebi Davudi, ka thënë: Na ka treguar Abd al-Aziz bin Abdullah el-Uvejsi, ka thënë: Na ka treguar Ibrahim bin Sa'di, nga Salihu, nga Ibn Shihabi ... dhe përmendi me isnadin e tij të ngjashmen ⁽⁶³⁾.

5730 - Na ka treguar Junusi, ka thënë: Na ka njoftuar Ibn Vehbi, se Maliku i ka treguar atij, nga Hisham bin Urve, nga babai i tij, nga Zejnebi, nga Umm Seleme (r.a.), nga i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) … ngjashëm me të ⁽⁶⁴⁾.

5731 - Na ka treguar Muhamed bin Amru, i cili ka thënë: Na ka treguar Ebu Muavije, nga Hisham bin Urve, nga babai i tij, nga Zejnebi, nga Ummu Seleme (r.a.) e cila ka thënë: Ka thënë i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.): "Ju sillni mosmarrëveshjet tuaja tek unë, ndërsa unë jam vetëm një njeri. Ndoshta dikush prej jush mund të jetë më bindës ⁽⁶⁵⁾ me argumentin e tij, kështu që unë gjykoj në favor të tij sipas asaj që dëgjoj prej tij. Prandaj, atij që i gjykoj diçka nga e drejta e vëllait të tij, ajo është vetëm një pjesë nga zjarri që po ia ndaj, andaj le të mos e marrë atë" ⁽⁶⁶⁾.

5732 - Na ka treguar Ali bin Ma'bed, ka thënë: na ka treguar Abdylvehab bin Ata, ka thënë: na ka njoftuar Muhamed bin Amër, nga Ebu Seleme, nga Ebu Hurejre, nga i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ... të njëjtin ⁽⁶⁷⁾.

5733 - Na ka treguar Rebi' el-Muadhini, ka thënë: Na ka treguar Esedi, ka thënë: Na ka treguar Vakiu nga Usame bin Zejdi, i cili e ka dëgjuar nga Abdullah bin Rafi', skllavi i liruar i Umm Selemes, nga Umm Seleme (r.a.), e cila ka thënë:
Erdhën dy burra nga ensarët duke u grindur te Pejgamberi (s.a.v.s.) për trashëgimi mes tyre që ishin vjetruar ⁽⁶⁸⁾, dhe nuk kishin asnjë dëshmi mes tyre.
I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) tha: "Unë jam vetëm një njeri, dhe tek unë vijnë palët ndërgjyqëse, e mbase ndonjëri prej jush mund të jetë më bindës se tjetri, kështu që unë gjykoj për të bazuar në këtë, duke menduar se ai është i vërtetë. Prandaj, atij që i gjykoj diçka që është e drejtë e një muslimani, ajo është vetëm një pjesë nga zjarri, andaj le ta marrë ose le ta lërë."
Atëherë të dy burrat qanë dhe secili prej tyre tha: "E drejta ime i takon vëllait tim tjetër."
I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) tha: "Pasi vepruat kështu, atëherë shkoni dhe ndajeni, kërkoni të vërtetën ⁽⁶⁹⁾, pastaj hidhni short ⁽⁷⁰⁾, dhe pastaj secili prej jush le t'ia bëjë hallall shokut të vet" ⁽⁷¹⁾.

5734 - Na ka treguar Ibn Merzuki, ka thënë: Na ka treguar Uthman bin Umeri, ka thënë: Na ka njoftuar Usame bin Zejdi … dhe përmendi me isnadin e tij të njëjtën gjë ⁽⁷²⁾.

5735 - Na ka treguar Junusi, i cili ka thënë: Më ka njoftuar Abdullah bin Nafi' es-Saig, i cili ka thënë: Më ka treguar Usameja ... dhe e përmendi me isnadin e tij të njëjtën gjë ⁽⁷³⁾.
Ebu Xhaferi ka thënë: Një grup njerëzish ⁽⁷⁴⁾ kanë marrë qëndrimin se çdo gjykim që jep gjykatësi, qoftë për kalimin e pronësisë së një pasurie apo heqjen e pronësisë, ose vërtetimin e një martese apo zgjidhjen e saj me divorc, ose diçka të ngjashme me këto, të gjitha këto bazohen në gjendjen e brendshme (të vërtetën faktike). Nëse gjithçka në realitet është ashtu siç duket në dukje, atëherë ajo mbetet ashtu siç është gjykuar.
Por, nëse në realitet është ndryshe nga ajo që kanë dëshmuar dy dëshmitarët, ose ndryshe nga ajo që është gjykuar bazuar në dëshminë e tyre sipas gjykimit të jashtëm, atëherë vendimi i gjykatësit nuk e bën të detyrueshme as pronësinë, as ndalimin (tehrim) dhe as lejimin (tehlil). Ata argumentuan për këtë me këtë hadith, dhe ndër ata që e kanë thënë këtë është Ebu Jusufi (r.a.).
Të tjerë i kanë kundërshtuar ata ⁽⁷⁵⁾ dhe kanë thënë: Ajo që ka të bëjë me kalimin e pronësisë së pasurisë, ajo bazohet në gjendjen e brendshme, ashtu siç ka thënë i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.): "Atij që i gjykoj diçka nga e drejta e vëllait të tij, le të mos e marrë atë, sepse unë vetëm po i ndaj atij një pjesë nga zjarri".
Ndërsa ajo që ka të bëjë me gjykimin për divorc ose martesë me dëshmitarë që në dukje janë të drejtë, por në brendësi janë të lënduar (nuk janë të drejtë), dhe gjykatësi ka gjykuar me dëshminë e tyre bazuar në dukjen e tyre – me të cilën Allahu e ka obliguar të gjykojë me dëshminë e të ngjashmëve si ata – atëherë ky është një ndalim në realitet ashtu siç është ndalim në dukje.
Argument për këtë është ajo që transmetohet nga i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) rreth atyre që bëjnë lian (betimin e ndërsjellë për mallkim).

5736 - Na ka treguar Junusi, ka thënë: Na ka njoftuar Sufjani, nga Amr bin Dinari, nga Said bin Xhubejri, nga Abdullah bin Omeri (r.anhuma), ka thënë: I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) i ndau dy bashkëshortët nga Beni Axhlani dhe u tha atyre: "Llogaria juaj është te Allahu. Allahu e di se njëri prej jush është gënjeshtar, andaj ti nuk ke më asnjë rrugë mbi të." Ai tha: "O i Dërguari i Allahut! Po mehri im që ia kam dhënë asaj?" Ai tha: "Nuk ka pasuri për ty; nëse ke thënë të vërtetën për të, ajo është për atë që ke pasur të lejuar nga organi i saj, e nëse ke shpifur ndaj saj, atëherë ajo është edhe më larg teje." ⁽⁷⁶⁾.

5737
- Na ka treguar Junusi, i cili ka thënë: Na ka treguar Sufjani, nga ez-Zuhriu, i cili e ka dëgjuar Sehl bin Sa'd es-Sa'idiun duke thënë:
Isha dëshmitar kur Pejgamberi (s.a.v.s.) i ndau ata që bënë lian, dhe ai tha: O i Dërguari i Allahut, do të kisha gënjyer kundër saj nëse do ta mbaja atë ⁽⁷⁷⁾.

5738 - Na ka treguar Junusi, i cili ka thënë: Na ka treguar Ibn Vehbi, i cili ka thënë: Na ka treguar Malik bin Enesi, nga Ibn Shihabi, se Sehl bin Sa'd es-Sa'idij e ka informuar atë se Uvejmir el-Axhlani erdhi te Asim bin Adij el-Ensari dhe i tha: O Asim, çfarë mendon nëse një burrë gjen me gruan e tij një burrë tjetër, a ta vrasë atë e pastaj ju ta vrisni atë (për këtë), apo si duhet të veprojë? Pyete për mua, o Asim, të Dërguarin e Allahut (s.a.v.s.) për këtë. Kur Asimi u kthye te familja e tij, i erdhi Uvejmiri dhe i tha: O Asim, çfarë të tha i Dërguari i Allahut? Asimi i tha Uvejmirit: Nuk më erdhe me ndonjë lajm të mirë, sepse i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) e urrye pyetjen për të cilën e pyeta. Uvejmiri tha: Nuk do të ndalem derisa ta pyes vetë atë. Atëherë Uvejmiri erdhi te i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ndërkohë që ai ishte në mes të njerëzve dhe i tha: O i Dërguari i Allahut! Çfarë mendon për një burrë që gjen me gruan e tij një burrë tjetër, a ta vrasë atë e pastaj ju ta vrisni atë, apo si duhet të veprojë? I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) tha: "Allahu ka zbritur shpallje për ty dhe për bashkëshorten tënde, prandaj shko dhe sille atë". Sehli tha: Ata të dy bënë lianin (betimin e ndërsjellë për mallkim) ndërsa unë isha me njerëzit te i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.). Kur mbaruan, Uvejmiri tha: Kam gënjyer ndaj saj, o i Dërguari i Allahut, nëse e mbaj atë. Dhe ai e shkurorëzoi atë me tri talakë para se i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ta urdhëronte për shkurorëzimin e saj. Ibn Shihabi ka thënë: Kjo u bë sunet (rregull) për ata që bëjnë lian ⁽⁷⁸⁾.

5739 - Na ka treguar Ibn Ebi Davudi, i cili ka thënë: Na ka treguar El-Vehbiu, i cili ka thënë: Na ka treguar El-Maxhishuni, nga Ez-Zuhriu, nga Sehl bin Sa'di, nga Asim bin Adij, i cili ka thënë: Më erdhi Uvejmiri... pastaj përmendi të njëjtën gjë ⁽⁷⁹⁾.

Ne e kemi ditur se Pejgamberi (s.a.v.s.), sikur ta dinte me saktësi gënjeshtarin prej tyre, nuk do t'i ndante ata dhe as nuk do të bëhej lian-i (betimi i ndërsjellë), dhe sikur ta dinte se gruaja ishte e vërtetë, do ta zbatonte hadin (ndëshkimin) ndaj burrit për shkak të shpifjes së tij ndaj saj.

Sikur ta dinte se burri ishte i vërtetë, do ta zbatonte hadin ndaj gruas për zinanë që kishte kryer.

Kur e vërteta e tyre mbeti e fshehur për gjykatësin, u bë i detyrueshëm një gjykim tjetër, kështu që u ndalua marrëdhënia intime për burrin si në të fshehtën (batin) ashtu edhe në të dukshmen (zahir), dhe kjo nuk iu kthye gjykimit të së fshehtës.

Pasi kjo u vërtetua te ata që bëjnë lian, u vërtetua se po ashtu janë të gjitha ndarjet, dhe gjykimi në atë që nuk përfshin pronësinë e pasurisë është sipas gjykimit të së dukshmes e jo sipas gjykimit të së fshehtës, dhe se gjykimi i kadiut prodhon në këtë rast ndalimin (tahrim) dhe lejimin (tahlil) në të dukshmen dhe në të fshehtën së bashku, dhe se kjo është ndryshe nga pasuritë për të cilat gjykohet sipas gjykimit të së dukshmes, ndërsa në të fshehtën janë ndryshe nga ajo.

Kështu, transmetimet e para janë për gjykimin mbi pasuritë, ndërsa transmetimet e tjera janë për gjykimin mbi gjëra të tjera përveç pasurive, si vërtetimi i kontratave dhe zgjidhja e tyre, në mënyrë që kuptimet e llojeve të transmetimeve dhe gjykimeve të pajtohen dhe të mos bien në kundërshtim.

I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka gjykuar te dy shitblerësit kur ata nuk pajtohen për çmimin, ndërkohë që malli është prezent, se ata betohen dhe e kthejnë mallin, kështu që robëresha i kthehet shitësit, i lejohet atij marrëdhënia me të dhe i ndalohet blerësit.

Sikur ta dinte me saktësi gënjeshtarin prej tyre, atëherë do të gjykonte sipas asaj që thotë i vërteti dhe nuk do të gjykonte me anulimin e shitjes,

as me detyrimin e ndalimit të marrëdhënies me robëreshën e shitur për blerësin.

Kur kjo ishte kështu sipas asaj që përshkruam, atëherë i tillë është çdo gjykim për ndalim apo lejim ose kontratë nikahu sipas asaj që gjykon kadiu në të dukshmen, e jo sipas gjykimit të tij në të fshehtën, dhe ky është mendimi i Ebu Hanifes dhe Muhamed bin El-Hasanit, Allahu i mëshiroftë.

5740 - Na ka treguar Ibn Ebi Davudi, i cili ka thënë: Na ka treguar Jahja bin Salih el-Vuhaidhi, i cili ka thënë: Na ka treguar Muslim bin Halid ez-Zenxhi, nga Zejd bin Eslemi, nga Abdurrahman bin el-Bejlemani, i cili ka thënë: Isha në Egjipt dhe një burrë më tha: A të të udhëzoj te një burrë prej shokëve të të Dërguarit të Allahut (s.a.v.s.)? Thashë: Po. Ai tregoi me shenjë drejt një burri dhe unë shkova tek ai e i thashë: Kush je ti, Allahu të mëshiroftë? Ai tha: Unë jam Surrak (Vjedhësi). Thashë: Subhanallah! Nuk të takon të quhesh me këtë emër, ndërkohë që je një burrë prej shokëve të të Dërguarit të Allahut (s.a.v.s.). Ai tha: I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) më quajti Surrak, andaj nuk do ta lë kurrë atë emër. Thashë: E përse të quajti Surrak? Tha: Takova një burrë nga njerëzit e shkretëtirës (beduin) me dy deve të tij që po i shiste, dhe i bleva prej tij. I thashë: Eja me mua që të të jap (paratë). Hyra në shtëpinë time, pastaj dola nga pas saj, i shpenzova paratë e dy deveve për nevojat e mia dhe u fsheha derisa mendova se beduini ishte larguar. Kur dola, beduini ishte ende aty, më kapi dhe më dërgoi te i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.). I tregova atij ngjarjen, dhe i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) tha: "Çfarë të shtyu të bëje atë që bëre?" Thashë: I shpenzova paratë e tyre për nevojat e mia, o i Dërguari i Allahut! Ai tha: "Paguaja atij". Thashë: Nuk kam. Ai tha: "Ti je Surrak (vjedhës). Merre këtë, o beduin, dhe shite derisa të plotësosh të drejtën tënde". Tha: Njerëzit filluan të bënin pazarin ⁽⁸⁰⁾ për mua, ndërsa ai kthehej nga ata e u thoshte: Çfarë doni? Ata thoshin: Duam ta blejmë atë prej teje. Ai tha: Për Allahun, askush prej jush nuk ka më shumë nevojë për të sesa unë. Shko, se të kam liruar ⁽⁸¹⁾.

5741 - Na ka treguar Ibn Merzuki, i cili ka thënë: Na ka treguar Abdus-Samed bin Abdul-Warith, i cili ka thënë: Na ka treguar Abdurrahman bin Abdullah bin Dinar, i cili ka thënë: Më ka treguar Zejd bin Eslemi, i cili ka thënë: Takova një burrë në Aleksandri, që quhej Surak, dhe i thashë: Çfarë është ky emër? Ai tha: Ma vuri i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.). Erdha në Medine dhe i njoftova ata se do të më vinte një pasuri, kështu që ata bënë tregti me mua, por unë ua konsumova pasuritë e tyre. Ata më dërguan te Pejgamberi (s.a.v.s.) dhe ai tha: "Ti je Surak (hajdut)", dhe më shiti për katër deve. Huadhënësit e tij i thanë: Çfarë të bëjmë me të? Ai tha: "Lirojeni atë". Ata thanë: Ne nuk jemi më pak dëshirues për botën tjetër se ti. Ai tha: Kështu ata më liruan ⁽⁸²⁾.
Abu Xhaferi (r.a.) ka thënë: Në këtë hadith bëhet fjalë për shitjen e njeriut të lirë për borxhin. Kjo ka qenë në fillim të Islamit, ku shitej ai që kishte borxh për shkak të borxhit që kishte, nëse nuk kishte pasuri për ta shlyer atë, derisa Allahu i Madhëruar e shfuqizoi këtë dhe tha: "E nëse ai (borxhliu) është në vështirësi, atëherë jepini afat derisa t'i lehtësohen kushtet" [el-Bekare: 280].
I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) gjykoi me këtë edhe në rastin e atij që bleu fruta dhe u dëmtua në to, saqë iu shtua borxhi. I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) tha: "Jepini sadaka atij", kështu që i dhanë sadaka, por kjo nuk e arriti vlerën e shlyerjes së borxhit të tij. Atëherë i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) tha: "Merrni atë që gjetët dhe nuk keni tjetër gjë përveç kësaj".
Ne e kemi përmendur këtë me zinxhirët e tij të transmetimit në pjesët e mëparshme të këtij libri tonë.
Në fjalën e të Dërguarit të Allahut (s.a.v.s.) drejtuar huadhënësve të tij: "Nuk keni tjetër gjë përveç kësaj", ka argument se ata nuk kanë të drejtë në shitjen e tij. Po të mos ishte kështu, ai do ta shiste atë për ta, ashtu siç e shiti Surakun për borxhin e tij ndaj huadhënësve. Dhe ky është mendimi i të gjithë njerëzve të dijes (r.a.).

5742 - Na kanë treguar Rebi' el-Xhizi dhe Ibn Ebi Davudi, të cilët kanë thënë: Na ka treguar Abdullah bin Jusufi, i cili ka thënë: Më ka treguar Isa bin Junusi, i cili ka thënë: Na ka treguar Jusuf bin Is'haku, nga Ibn Ebi Is'haku, nga Ibn el-Munkediri, nga Xhabir bin Abdullahu (r.a.) se një burrë erdhi te i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) dhe i tha: Unë kam pasuri dhe familje, edhe babai im ka pasuri dhe familje, por ai dëshiron ta marrë pasurinë time e ta bashkojë me pasurinë e tij. Atëherë (s.a.v.s.) tha: "Ti dhe pasuria jote i përkitni babait tënd" ⁽⁸³⁾.

5743 - Na ka treguar Ibn Ebi Davudi, i cili ka thënë: Na ka treguar Ebu Omer el-Havdi, i cili ka thënë: Na ka treguar Abdulvarithi, i cili ka thënë: Na ka treguar Husejn el-Mualimi, nga Amër bin Shuajbi, nga babai i tij, nga gjyshi i tij, i cili ka thënë: Një burrë tha: O i Dërguari i Allahut! Unë kam pasuri dhe kam një prind që dëshiron ta shpenzojë pasurinë time. Atëherë i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) tha: "Ti dhe pasuria jote i përkitni babait tënd. Vërtet, fëmijët tuaj janë nga fitimi juaj më i mirë, andaj hani nga fitimi i fëmijëve tuaj" ⁽⁸⁴⁾.
Ebu Xhaferi r.h. ka thënë: Një grup njerëzish ⁽⁸⁵⁾ kanë menduar se ajo që fiton djali nga pasuria i takon babait të tij, dhe kanë argumentuar për këtë me këto transmetime.
Të tjerë i kanë kundërshtuar ata ⁽⁸⁶⁾ dhe kanë thënë: Çfarëdo që fiton djali, i takon atij personalisht dhe jo babait të tij.
Ata thanë: Thënia e Pejgamberit (s.a.v.s.) nuk nënkupton kalimin e pronësisë së fitimit të djalit te babai, por nënkupton se djali nuk duhet ta kundërshtojë babanë në asgjë nga kjo, dhe ta bëjë urdhrin e tij në të të vlefshëm ashtu siç është urdhri i tij në atë që ai zotëron.
A nuk e sheh se ai thotë: "Ti dhe pasuria jote i përkitni babait tënd", por djali nuk u bë skllav i babait të tij për shkak të kësaj lidhjeje që i bëri Pejgamberi (s.a.v.s.), e po ashtu ai nuk bëhet as pronar i pasurisë së tij për shkak të kësaj lidhjeje që i bëri Pejgamberi (s.a.v.s.).

5744
- Na ka treguar Fehd, i cili ka thënë: Na ka treguar Muhamed bin Seid, i cili ka thënë: Na ka treguar Ebu Muavije, nga el-Amash, nga Ebu Salih, nga Ebu Hurejra (r.a.), i cili ka thënë: Ka thënë i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.): "Asnjë pasuri nuk më ka bërë dobi kurrë
ashtu siç më ka bërë dobi pasuria e Ebu Bekrit". Atëherë Ebu Bekri (r.a.) tha: Unë dhe pasuria ime jemi vetëm për ty, o i Dërguari i Allahut ⁽⁸⁷⁾.
Ebu Bekri me këtë nuk ka pasur për qëllim që pasuria e tij të ishte pronë e Pejgamberit (s.a.v.s.) në vend të tij, por ai ka pasur për qëllim që urdhri i tij të zbatohej mbi të dhe mbi veten e tij, ashtu siç zbatohet urdhri i pronarit mbi pasurinë e tij, duke ia mundësuar këtë atij.
Po ashtu, thënia e tij: "Ti dhe pasuria jote i përkisni babait tënd" është gjithashtu në këtë kuptim, e Allahu e di më mirë.
Është transmetuar nga i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) se ai e ka bërë të ndaluar (shenjtë) pasurinë e muslimanëve ashtu siç ka bërë të ndaluar gjakun e tyre, dhe nuk ka përjashtuar në këtë as prindin e as dikë tjetër.
Prej asaj që është transmetuar nga ai lidhur me këtë është ajo që.

5745 - Na ka treguar Abu Bakrah, i cili ka thënë: Na ka treguar Abu Dawud (h)
dhe na ka treguar Ibn Marzuq, i cili ka thënë: Na ka treguar Wahb dhe Ya'qub bin Ishaq al-Hadrami, të cilët kanë thënë: Na ka treguar Shu'bah, nga 'Amr bin Murrah, nga Murrah bin Shurahil, i cili ka thënë: Më ka treguar një burrë prej shokëve të të Dërguarit të Allahut (s.a.v.s.) - dhe mendoj se ka thënë: në këtë dhomën time - i cili tha: I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) u ngrit mes nesh dhe tha: "A e dini se çfarë dite është kjo?" Ata thanë: Po! Dita e Kurbanit (Nehr). Ai tha: "Keni thënë të vërtetën, dita e Haxhit të Madh". Ai tha: "A e dini
se çfarë muaji është ky?" Ata thanë: Po! Dhul-Hixhxhe. Ai tha: "Keni thënë të vërtetën, muaji i Allahut i shurdhër (el-Asamm)", ai tha: "A e dini se çfarë vendi është ky?", ata thanë: Po! El-Mesh'ar el-Haram. Ai tha: "Keni thënë të vërtetën". Atëherë i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) tha: "Vërtet, gjakrat tuaj, pasuritë tuaja - dhe mendoj se ka thënë: edhe nderi juaj - janë të shenjta (të ndaluara) për ju, ashtu siç është e shenjtë kjo ditë e juaja, në këtë muaj tuajin, në këtë vend tuajin ⁽⁸⁸⁾."

5746
- Na ka treguar Ali bin Ma'bedi, i cili ka thënë: Na ka treguar Abu al-Ashhab Hawdhah bin Khalifah al-Bakrawi, i cili ka thënë: Na ka treguar Awf al-A'rabi, nga Muhammad bin Sirin, nga Abdurrahman bin Abi Bakrah, nga Abu Bakrah (r.a.), se Pejgamberi (s.a.v.s.) ka thënë në hytben e ditës së kurbanit në ditën e Haxhit të Lamtumirës: "Vërtet, pasuria juaj, nderi juaj dhe gjaku juaj janë të shenjta mes jush, ashtu siç është e shenjtë kjo ditë e juaja, në këtë muaj tuajin, në këtë vend tuajin. Vini re, ai që është i pranishëm le t'ia përcjellë atij që mungon" ⁽⁸⁹⁾.

5747 - Na ka treguar Fehd, i cili ka thënë: Na ka treguar Omer bin Hafs, i cili ka thënë: Na ka treguar babai im, i cili ka thënë: Na ka treguar El-A'mesh, i cili ka thënë: Kam dëgjuar Ebu Salihun duke treguar nga Ebu Seid el-Hudriu, ose nga Ebu Hurejra - dhe mendoj se është Ebu Seid el-Hudriu (r.a.) - i cili ka thënë: I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë në haxhin e lamtumirës: "Vërtet, dita me shenjtërinë më të madhe është kjo ditë, muaji me shenjtërinë më të madhe është ky muaj, dhe vendi me shenjtërinë më të madhe është ky vend. Vërtet, gjakrat tuaj dhe pasuritë tuaja janë të shenjta (të ndaluara) për ju, ashtu siç është shenjtëria e kësaj dite, e këtij muaji dhe e këtij vendi. A e përcolla mesazhin?" Ata thanë: Po. Ai tha: "O Allah, dëshmo" ⁽⁹⁰⁾.

5748 - Na ka treguar Rebi el-Muedhin, ka thënë: Na ka treguar Esed, ka thënë: Na ka treguar Hatim bin Ismail, ka thënë: Na ka treguar Xhafer bin Muhamed, nga nga babai i tij, babai i tij, nga Xhabiri (r.a.), se i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) u mbajti atyre hytbe në Haxhin e Lamtumirës dhe tha: "Vërtet, gjakrat tuaj dhe pasuritë tuaja janë të shenjta për ju derisa të takoni Zotin tuaj, ashtu siç është i shenjtë kjo ditë e juaja, në këtë muaj tuajin, në këtë vend tuajin" ⁽⁹¹⁾.

5749 - Na ka treguar Jezid bin Sinani, ka thënë: Na ka treguar Duhajm bin el-Jetim, ka thënë: Na ka treguar el-Velid bin Muslimi, ka thënë: Na ka treguar Hisham bin el-Gaz el-Xhurashi, ka thënë: Më ka njoftuar Nafiu nga Ibn Omeri r.a., i cili ka thënë: Na ka mbajtur hytbe i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) … pastaj përmendi të njëjtën gjë ⁽⁹²⁾.

5750 - Na ka treguar Muhamed bin Ali bin Davud, ka thënë: na ka treguar Affan bin Muslim, ka thënë: na ka treguar Rabia bin Kulthum bin Xhebr, ka thënë: më ka treguar babai im, ka thënë: e kam dëgjuar Ebu Gadije el-Xhuheni (r.a.), ka thënë: na mbajti hytbe i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) … pastaj përmendi të njëjtën gjë ⁽⁹³⁾.

5751 - Na ka treguar Ali bin Ma'bedi, i cili ka thënë: Na ka treguar Junus bin Muhamedi, i cili ka thënë: Na ka treguar Husejn bin Azibi, nga Shebib bin Garkada, nga Sulejman bin Amër bin el-Ahvasi, nga babai i tij Amri, i cili ka thënë: I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) mbajti hytbe në Haxhin e Lamtumirës... dhe përmendi të njëjtën gjë ⁽⁹⁴⁾.
I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) e bëri shenjtërinë e pasurisë si shenjtërinë e trupave.
Ashtu siç nuk lejohen trupat e fëmijëve për prindërit përveçse me të drejtat e detyrueshme, po ashtu nuk lejohet pasuria e tyre përveçse me të drejtat e detyrueshme.
Nëse dikush thotë: Ne duam që ajo që përmende rreth babait të jetë e tekstualizuar nga Pejgamberi (s.a.v.s.).
Unë thashë:

5752 - Na ka treguar Junusi, i cili ka thënë: Na ka treguar Ibn Vehbi, i cili ka thënë: Më ka njoftuar Seid bin Ebi Ejubi, nga Ajash bin Abas el-Kitbani, nga Isa bin Hilal es-Sadafi, nga Abdullah bin Amr bin el-Asi (r.a.), se i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) i tha një burri: "Jam urdhëruar që dita e Kurban Bajramit të jetë festë, të cilën Allahu i Madhëruar e ka caktuar për këtë umet". Burri tha: "Më thuaj, nëse nuk gjej asgjë tjetër përveç një kafshe të huazuar ⁽⁹⁵⁾ të djalit tim, a të bëj kurban me të?". Ai tha: "Jo, por ti shkurto flokët, thonjtë, shkurto mustaqet dhe rruaj qimet e pjesëve intime; kjo është plotësimi i kurbanit tënd tek Allahu" ⁽⁹⁶⁾.
Ebu Xhaferi ka thënë: Kur ky burrë tha: O i Dërguari i Allahut, a të bëj kurban me kafshën e huazuar të djalit tim? I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) tha: "Jo".
Dhe ai e kishte urdhëruar atë që të bënte kurban nga pasuria e tij dhe e kishte nxitur për këtë, gjë që tregon se gjykimi për pasurinë e djalit të tij është ndryshe nga gjykimi për pasurinë e tij.
Me këtë, gjëja më e drejtë për ne është t'i interpretojmë këto transmetime në këtë kuptim; sepse Libri i Allahut të Madhëruar dëshmon për këtë. Allahu i Madhëruar ka thënë: {Allahu ju urdhëron për fëmijët tuaj: mashkullit i takon sa pjesa e dy femrave} [en-Nisa: 11], pastaj ka thënë: {e për prindërit e tij, secilit prej tyre i takon e gjashta nga ajo që ka lënë} [en-Nisa: 11].
Kështu, Allahu i Madhëruar ka bërë trashëgimtar dikë tjetër përveç prindit bashkë me prindin nga pasuria e djalit, andaj është e pamundur që pasuria t'i takojë babait gjatë jetës së djalit, e pastaj një pjesë e saj t'i kalojë dikujt tjetër përveç babait gjatë jetës së babait.
Pastaj Allahu i Madhëruar ka thënë: {pasi të kryhet porosia (vasijeti) që ka lënë, ose pasi të lahet borxhi} [en-Nisa: 11]. Allahu i Madhëruar i ka caktuar trashëgimitë për prindërit dhe të tjerët pas shlyerjes së borxhit, nëse i vdekuri ka pasur, dhe pas përmbushjes së porosive të tij nga një e treta e pasurisë së tij.
Dhe ata (dijetarët) janë pajtuar njëzëri se babai nuk e shlyen borxhin e djalit të tij nga pasuria e vet, as nuk i përmbush porositë e djalit të tij nga pasuria e vet.
Në këtë ka argument për atë që përmendëm.
Muslimanët janë pajtuar njëzëri se kur djali zotëron një skllave, i lejohet atij të ketë marrëdhënie me të, dhe ajo është nga ato që Allahu i Madhëruar ia ka lejuar atij me fjalën e Tij: {dhe ata që i ruajnë pjesët e tyre intime (5) përveçse me bashkëshortet e tyre ose me ato që i kanë nën zotërimin e tyre, atëherë ata nuk janë për t'u qortuar (6)} [el-Mu'minun: 5, 6]. Sikur pasuria e tij t'i takonte babait të tij, atëherë do të ishte e ndaluar për të marrëdhënia me skllavet që ai ka fituar, ashtu siç i ndalohet marrëdhënia me skllavet e babait të tij.
Kjo gjithashtu tregon për mohimin e pronësisë së babait mbi pasurinë e djalit, dhe se pronësia e djalit mbi pasurinë e tij është e qëndrueshme pa babain e tij.
Dhe ky është mendimi i Ebu Hanifes, Ebu Jusufit dhe Muhamedit (r.h.).

5753 - Na ka treguar Junusi, i cili ka thënë: Na ka treguar Sufjani, nga ez-Zuhriu, nga Urve, nga Aisheja, r.a., e cila ka thënë:
Hyri Muxheziz el-Mudlixhi te i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) dhe i pa Usamen dhe Zejdin, të cilët ishin të mbuluar me një cohë saqë kishin mbuluar kokat e tyre, e ai tha: "Vërtet, këto këmbë janë prej njëra-tjetrës." Atëherë i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) hyri tek unë i gëzuar ⁽⁹⁷⁾.

5754 - Na ka treguar Junusi, ka thënë: Na ka treguar Shuajb bin el-Lejth, nga babai i tij, nga Ibn Shihabi, nga Urve, nga Ajsheja r.a., se ajo ka thënë: Hyri tek unë i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) i gëzuar, ku tiparet e fytyrës së tij shkëlqenin, e tha: "A nuk e pe ⁽⁹⁸⁾ se Mujazzizi pa pak më parë Zejd bin Harithen dhe Usame bin Zejdin, e tha: Vërtet, disa nga këto këmbë janë prej disave" ⁽⁹⁹⁾.

Ka thënë Ebu Xhaferi: Një grup njerëzish ⁽¹⁰⁰⁾ argumentuan me këtë hadith, duke pretenduar se në të ka diçka që u tregon atyre se fjala e gjurmuesve (el-kafe) merret si bazë për gjykim dhe me të vërtetohen prejardhjet (nasabi).

Thanë: Sikur të mos ishte kështu, Pejgamberi (s.a.v.s.) do ta kundërshtonte Mujazzizin dhe do t'i thoshte: E nga e di ti?.

Kur ai heshti dhe nuk e kundërshtoi, kjo tregoi se ajo thënie çon drejt një të vërtete mbi të cilën duhet të bazohet gjykimi.

Të tjerë i kundërshtuan ata në këtë ⁽¹⁰¹⁾ dhe thanë: Nuk lejohet të gjykohet me fjalën e gjurmuesve as për prejardhjen e as për diçka tjetër.

Argumenti i tyre kundër ithtarëve të mendimit të parë ishte se gëzimi i Pejgamberit (s.a.v.s.) me fjalën e Mujazziz el-Mudlixhit, të cilën e përmendën në hadithin e Ajshes r.a., nuk përmban argument për atë që ata menduan rreth detyrimit të gjykimit me fjalën e gjurmuesve; sepse prejardhja e Usames nga Zejdi ishte vërtetuar para kësaj.

Pejgamberi (s.a.v.s.) nuk kishte nevojë për fjalën e askujt për këtë, e sikur të mos ishte kështu, Usameja nuk do të ishte thirrur më parë si i biri i Zejdit.

Por Pejgamberi (s.a.v.s.) thjesht u mrekullua nga saktësia e Mujazzizit, ashtu siç mrekullohet njeriu nga mendimi i dikujt që me mendimin e tij godet të vërtetën e asaj që ka menduar, por kjo nuk e bën gjykimin e detyrueshëm.

I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) e la kundërshtimin ndaj tij sepse ai me atë thënie nuk po pretendonte të vërtetonte diçka që nuk ishte e vërtetuar më parë. Kjo është ajo që mbart ky hadith.

Ndërkohë, rreth çështjes së gjurmuesve është transmetuar nga Ajsheja r.a. diçka që tregon për tjetër gjë nga kjo.

5755 - Na ka treguar Ibn Ebi Davudi, i cili ka thënë: Na ka treguar Asbagh bin el-Ferexh, i cili ka thënë: Na ka treguar Ibn Vehbi, i cili ka thënë: Më ka njoftuar Junusi, nga Ibn Shihabi, i cili ka thënë: Më ka njoftuar Urve bin ez-Zubejri se Aishja (r.a.), bashkëshortja e Pejgamberit (s.a.v.s.), e ka njoftuar atë se martesa në kohën e injorancës (xhahilijetit) ishte në katër lloje: Një prej tyre ishte kur një numër burrash mblidheshin rreth një gruaje, e cila nuk e refuzonte askënd që i vinte. Ato ishin prostitutat, të cilat vendosnin flamuj në dyert e tyre, dhe kushdo që hynte te ato kryente marrëdhënie me to. Kur ajo mbetej shtatzënë dhe lindte fëmijën, mblidheshin për ta 'kafet' (ekspertët e gjurmëve/ngjashmërisë), dhe kujtdo që ia atribuonin fëmijën, ai bëhej babai i tij dhe fëmija thirrej si djali i tij, pa pasur mundësi ta refuzonte këtë. Kur Allahu i Madhëruar dërgoi Muhamedin (s.a.v.s.) me të vërtetën, Ai e shkatërroi martesën e njerëzve të xhahilijetit dhe e miratoi martesën e njerëzve të Islamit ⁽¹⁰²⁾.
Në këtë hadith thuhet se vërtetimi i prejardhjes (nasabit) përmes fjalës së 'kafeve' ishte nga gjykimet e xhahilijetit, dhe se i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) e shkatërroi atë martesë në të cilën ekzistonte ai gjykim, dhe i la njerëzit në
martesën në të cilën nuk ka nevojë për fjalën e 'kafeve', dhe e bëri fëmijën t'i takojë babait të tij që e pretendon atë, kështu që prejardhja e tij vërtetohet me këtë, dhe u shfuqizua gjykimi i mëparshëm që gjykohej përmes fjalës së 'kafeve'. Ndërsa fëmijët e prostitutave që kishin lindur në xhahilijet, nëse dikush prej tyre i pretendonte në Islam, ata i bashkëngjiteshin atij.

5756 - Na ka treguar Junusi, i cili ka thënë: Na ka njoftuar Ibn Vehbi, se Maliku i ka treguar atij, nga Jahja bin Saidi
dhe na ka treguar Junusi, i cili ka thënë: Na ka njoftuar Enesi, nga Jahja bin Saidi, i cili ka thënë: Maliku në hadithin e tij thotë: nga Sulejman bin Jesari, ndërsa Enesi ka thënë: Më ka njoftuar Sulejman bin Jesari, se Omeri (r.a.) i bashkonte ⁽¹⁰³⁾ njerëzit e xhahilijetit me ata që i pretendonin ata në Islam ⁽¹⁰⁴⁾.
Kjo tregon se ata nuk i bashkonin ata me fjalën e fiziognomistëve (kafe), që fjala e tyre të ishte si prova që dëshmon për këtë.
Sikur fjala e tyre të ishte e përdorshme në Islam ashtu siç ishte e përdorshme në xhahilijet, atëherë Aishja (r.a.) nuk do të thoshte: Kjo është prej asaj që u shfuqizua, pasi me të duhej të arrihej dija se fëmija është prej atij që ka kryer marrëdhënie me robëreshën prej burrave. Në shfuqizimin e kësaj ka dëshmi se fjala e tyre: nuk e bën të detyrueshëm gjykimin për vërtetimin e prejardhjes (nasabit).
Dhe ithtarët e mendimit të parë argumentuan për thënien e tyre gjithashtu me atë që

5577
- Na ka treguar Junusi, i cili ka thënë: Na ka treguar Enesi, i cili ka thënë: Më ka njoftuar Jahja bin Seidi, nga Sulejman bin Jesari, se dy burra erdhën te Omeri (r.a.), ku të dy pretendonin atësinë e fëmijës së një gruaje. Ai thirri një burrë nga fisi Beni Ke'b, i cili ishte gjurmues (kaif), ai i shikoi ata të dy dhe i tha Omerit: Ata të dy kanë marrë pjesë në të (në krijimin e tij). Omeri e goditi atë me thupër, pastaj e thirri gruan dhe i tha: Më trego lajmin tënd. Ajo tha: Ky (njëri nga burrat) vinte tek ajo kur ajo ishte me devetë e familjes së saj, dhe nuk ndahej prej saj derisa kryente marrëdhënie me të, duke menduar se ajo kishte mbetur shtatzënë, pastaj largohej prej saj, dhe asaj i rridhte gjak (menstruacione) pas tij. Pastaj e pasonte ky tjetri, dhe nuk ndahej prej saj derisa i vazhdoi shtatzënia, kështu që ajo nuk e dinte se prej kujt ishte. Atëherë Ke'biu (gjurmuesi) thirri 'Allahu Ekber', ndërsa Omeri (r.a.) i tha djalit: 'Bëhu i afërt me cilindo që të dëshirosh' ⁽¹⁰⁵⁾.

5758 - Na ka treguar Junusi, ka thënë: na ka treguar Ibn Vehbi, se Maliku i ka treguar atij, nga Jahja bin Saidi, nga Sulejmani ... ashtu si ai ⁽¹⁰⁶⁾.

5759 - Na ka treguar Bahr bin Nasr, i cili ka thënë: Na ka treguar Ibn Vehbi, i cili ka thënë: Më ka informuar Ibn Ebi ez-Zinadi, nga Hisham bin Urve, nga babai i tij, nga Jahja bin Hatibi, nga babai i tij, i cili ka thënë: Dy burra erdhën te Omer bin el-Hatabi (r.a.) duke u grindur për një djalosh të lindur në kohën e injorancës (Xhahilijetit). Ky thoshte: 'Ai është biri im', dhe ai tjetri thoshte: 'Ai është biri im'. Omeri (r.a.) thirri një njohës të gjurmëve (kaif) nga fisi Beni el-Mustalik dhe e pyeti për djaloshin. Mustalikiu e shikoi atë,
pastaj e shikoi përsëri dhe i tha Omerit: 'Pasha Atë që të ka nderuar, ai nuk i takon vetëm njërit prej tyre, ata të dy kanë marrë pjesë në të'. Omeri u ngrit drejt tij dhe e goditi me kamxhik derisa u shtri, pastaj i tha: 'Pasha Allahun, shikimi yt të ka çuar në një rrugë të gabuar'. Pastaj thirri nënën e djaloshit dhe e pyeti. Ajo tha: 'Ky (i pari) ishte një nga dy burrat që më kishte mposhtur para njerëzve, derisa i linda fëmijë. Pastaj ai kreu marrëdhënie me mua ashtu siç bënte, dhe unë mbeta shtatzënë sipas asaj që pashë. Pastaj më goditi një rrjedhje gjaku derisa mendova se nuk kisha asgjë në barkun tim. Pastaj ky tjetri kreu marrëdhënie me mua, dhe pasha Allahun, nuk e di prej cilit prej tyre është'. Omeri i tha djaloshit: 'Ndiq cilin të duash prej tyre'. Ai ndoqi njërin prej tyre. Abdurrahman bin Hatibi ka thënë: 'Sikur po e shoh atë duke ndjekur njërin prej tyre, dhe ai e mori me vete'. Omeri (r.a.) tha: 'Allahu e vraftë vëllanë e Beni el-Mustalik' ⁽¹⁰⁷⁾.
Ata (dijetarët) thanë: Në këtë hadith thuhet se Omeri (r.a.) gjykoi sipas njohësit të gjurmëve (kafe), kështu që kjo përputhet me atë që interpretuam në hadithin e Muxheziz el-Mudlixhit.
Argumenti i të tjerëve kundër tyre ishte se në këtë hadith ka diçka që tregon pavlefshmërinë e asaj që ata thanë, sepse në të thuhet se njohësi i gjurmëve tha: 'Ai është prej të dyve së bashku'.
Omeri (r.a.) nuk e la atë ashtu, por i tha: 'Zgjidh cilin të duash', bazuar në atë që është e detyrueshme për një
fëmijë që pretendohet nga dy burra; nëse ai pranon njërin prej tyre, ai bëhet biri i tij. Kur Omeri e ktheu gjykimin e atij djaloshi te gjykimi i fëmijës së pretenduar kur e pretendojnë dy burra dhe nuk ka prani të një njohësi të gjurmëve para Imamit, dhe nuk iu referua fjalës së njohësit të gjurmëve, kjo tregon se fjala e njohësve të gjurmëve nuk e bën të detyrueshme vërtetimin e prejardhjes (nasabit) nga dikush.
Gjithashtu është transmetuar nga Omeri (r.a.) nga rrugë të sakta se ai e bëri atë (djaloshin) mes të dy burrave së bashku.

5760 - Na ka treguar Ibn Merzuki, i cili ka thënë: Na ka treguar Vehb bin Xheriri, i cili ka thënë: Na ka treguar Shu'be, nga Teube el-Anberiu, nga esh-Sha'bi, nga Ibn Omeri (r.a.) se dy burra kishin kryer marrëdhënie me një grua gjatë të njëjtit cikël pastërtie dhe ajo lindi. Atëherë Omeri (r.a.) thirri gjurmuesit (el-kafe), të cilët thanë: 'Fëmija ka marrë ngjashmëri nga të dy ata bashkë'. Kështu, ai e bëri atë (fëmijën) mes tyre ⁽¹⁰⁸⁾.

5761 - Na ka treguar Ibn Merzuki, i cili ka thënë: Na ka treguar Vehibi, i cili ka thënë: Na ka treguar Shube, nga Katade, nga Seid ibn el-Musejib, nga Omeri (r.a.) … ngjashëm me të, ai tha: Seidi më tha: Për kë mendon se është trashëgimia e tij? Ai tha: Ajo i takon atij që ka vdekur i fundit prej tyre ⁽¹⁰⁹⁾.

5762 - Na ka treguar Abu Bakrah, i cili ka thënë: Na ka treguar Sa'id bin Amir, i cili ka thënë: Na ka treguar Awf bin Abi Jamilah, nga Abu al-Muhallab, se Omer bin al-Hattabi (r.a.) gjykoi në rastin e një burri që pretendohej nga dy burra, ku të dy pretendonin se ai ishte
djali i tyre, dhe kjo kishte ndodhur në kohën e injorancës (Xhahilijetit). Omeri (r.a.) thirri nënën e djalit të pretenduar dhe i tha: 'Të kujtoj në Atë që të udhëzoi në Islam, i kujt prej tyre është ai?'. Ajo tha: 'Jo, për Atë që më udhëzoi në Islam, nuk e di i kujt prej tyre është? Më erdhi ky në fillim të natës dhe më erdhi ky tjetri në fund të natës, ndaj nuk e di i kujt prej tyre është?'. Ai tha: Atëherë Omeri thirri katër nga gjurmuesit (al-Qafah) dhe kërkoi pak rërë ⁽¹¹⁰⁾ e cila u shpërnda, pastaj i urdhëroi dy burrat pretendues që secili prej tyre të shkelte me një këmbë, dhe e urdhëroi të pretenduarin që të shkelte me një këmbë, pastaj ua tregoi gjurmuesve dhe u tha: 'Shikoni, dhe kur të përfundoni mos flisni derisa t'ju pyes'. Ai tha: Gjurmuesit shikuan dhe thanë: 'E vërtetuam'. Pastaj i ndau ata dhe i pyeti një nga një. Ai tha: Ata u pajtuan, domethënë të katërt rresht, të gjithë dëshmuan se ky (djali) u përket këtyre të dyve. Ai tha: Atëherë Omeri (r.a.) tha: 'Çudi me atë që thonë këta! Unë e dija se kudra mbarset nga shumë qen, por nuk e dija se gratë e bënin këtë para kësaj. Unë shoh atë që shihni edhe ju. Shko, se ata të dy janë baballarët e tu' ⁽¹¹¹⁾.

5763 - Na ka treguar Ali bin Shejbe, i cili ka thënë: Na ka treguar Jezid bin Harun, i cili ka thënë: Na ka njoftuar Hemam bin Jahja, nga Katadeja, nga Seid bin el-Musejib, se dy burra kishin pasur marrëdhënie me një grua gjatë të njëjtës periudhë pastërtie, dhe ajo u lindi atyre një fëmijë. Ata u ngjitën te Omer bin el-Hatabi (r.a.), i cili thirri tre nga gjurmuesit (kafet). Ai kërkoi pak dhe, ku shkelën dy burrat dhe djaloshi. Pastaj i tha njërit prej tyre: Shiko. Ai shikoi, e pa nga para, nga anash dhe nga mbrapa, e pastaj tha: Ta them fshehurazi apo hapur? Omeri tha: Përkundrazi, fshehurazi. Ai tha: Ai ka marrë ngjashmëri nga të dy ata bashkë, ndaj nuk e di se i kujt është?
Pastaj e uli atë dhe i tha edhe tjetrit: Shiko. Ai shikoi, e pa nga para, nga anash dhe nga mbrapa, e pastaj tha: Ta them fshehurazi apo hapur? Ai tha: Përkundrazi, fshehurazi. Ai tha: Ai ka marrë ngjashmëri nga të dy ata bashkë, ndaj nuk e di se i kujt është? Ai e uli atë, pastaj urdhëroi të tretin, i cili shikoi, e pa nga para, nga anash dhe nga mbrapa, e pastaj tha: Ta them fshehurazi apo hapur? Ai tha: Ai ka marrë ngjashmëri nga të dy ata bashkë, ndaj nuk e di se i kujt është? Atëherë Omeri tha: Ne i ndjekim ⁽¹¹²⁾ gjurmët tre herë sipas thënies së tyre – dhe Omeri ishte vetë gjurmues – kështu që ai e la fëmijën për të dy ata, që ata ta trashëgonin atë dhe ai t'i trashëgonte ata. Seidi më tha: A e di kush është asabeja (trashëgimtari i afërt) i tij? Thashë: Jo. Ai tha: Ai që mbetet prej tyre të dyve ⁽¹¹³⁾.
Ebu Xhaferi ka thënë: Gjykimi i tij në këto transmetime që përmendëm nuk del jashtë njërës prej dy mundësive: Ose të jetë bazuar në pretendimin (da'wa), sepse dy burrat e pretenduan fëmijën ndërsa ai ishte në duart e tyre, kështu që ai ua bashkëngjiti atyre bazuar në pretendimin e tyre; ose ta ketë bërë këtë bazuar në fjalën e gjurmuesve.
Mirëpo, ata që gjykojnë sipas fjalës së gjurmuesve, nuk gjykojnë sipas tyre nëse ata thonë: 'Ky është djali i këtyre të dyve'.
Kur fjala e tyre ishte e tillë, u vërtetua sipas thënies së tyre se gjykimi i Omerit (r.a.) për fëmijën që t'u takonte dy burrave ishte pa fjalën e gjurmuesve.
Në hadithin e Seid bin el-Musejibit ka diçka që tregon për këtë, e kjo është se ai tha: Gjurmuesit thanë: 'Nuk e dimë se i kujt është?', ndërsa Omeri e bëri atë djalin e tyre.
Gjurmuesit nuk thanë: 'Ai është djali i tyre', kjo tregon se Omeri (r.a.) e vërtetoi prejardhjen e tij nga dy burrat bazuar në pretendimin e tyre dhe për shkak të posedimit (dorës) që kishin mbi të, e jo prej fjalës së gjurmuesve.
Nëse dikush thotë: Nëse është ashtu siç përmende, atëherë përse kishte nevojë Omeri (r.a.) për gjurmuesit saqë i thirri ata?
I thuhet atij: Kjo është e mundshme – sipas nesh, e Allahu e di më së miri – që Omerit (r.a.) t'i ketë shkuar në mendje se një barrë nuk mund të jetë prej dy burrave, dhe se është e pamundur t'ia bashkëngjisësh fëmijën dikujt që dihet se nuk e ka lindur atë. Prandaj ai thirri gjurmuesit që të mësonte prej tyre: a mund të ketë fëmijë që ngjizet nga sperma e dy burrave apo jo? Këtë e sqaron ajo që përmendëm në hadithin e Ebu el-Muheleb.
Kur gjurmuesit e njoftuan se kjo mund të ndodhë dhe se nuk është e pamundur, ai iu kthye pretendimit që ishte nga dy burrat dhe gjykoi me të, duke e bërë fëmijën djalë të të dyve bashkë, që ta trashëgonin atë dhe ai t'i trashëgonte ata. Pra, ky është gjykim me pretendim (da'wa), e jo me fjalën e gjurmuesve.
Kjo është transmetuar gjithashtu edhe nga Ali bin Ebi Talibi (r.a.).

5764 - Na ka treguar Ruh bin el-Ferexh, i cili ka thënë: Na ka treguar Jusuf bin Adij, i cili ka thënë: Na ka treguar Ebu el-Ahvas, nga Simaku, nga një i liruar i Beni Mahzumit, i cili ka thënë: Dy burra kryen marrëdhënie me një skllave në të njëjtën periudhë pastërtie, dhe skllavja mbeti shtatzënë, por nuk dihej se prej cilit ishte. Ata erdhën te Omeri (r.a.) duke u grindur për fëmijën, dhe Omeri tha: Nuk di si të gjykoj për këtë. Pastaj erdhën te Aliu (r.a.), i cili tha: Ai është mes jush të dyve, ju trashëgon juve dhe ju e trashëgoni atë, dhe ai është
për atë që mbetet gjallë prej jush ⁽¹¹⁴⁾.
Ky është Aliu (r.a.) i cili gjykoi me fëmijën për të dy pretenduesit e tij së bashku, duke e bërë atë djalin e tyre, dhe nuk pati nevojë për këtë në fjalën e njohësve të gjurmëve (kafe), andaj ne këtë mendim marrim.
Dhe ky është mendimi i Ebu Hanifes, Ebu Jusufit dhe Muhamedit (r.h.).

5765 - Na ka treguar Junusi, ka thënë: Na ka njoftuar Ibn Vehbi, se Maliku i ka treguar atij, nga Jahja bin Saidi, nga Ebu Bekr bin Muhammed bin Amër bin Hazmi, nga Omer bin Abdilazizi, nga Ebu Bekr bin Abdurrahman bin el-Harith bin Hishami, nga Ebu Hurejre (r.a.), se i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "Cilido njeri që falimenton, e dikush e gjen mallin e tij ashtu siç është, ai ka më shumë të drejtë në të sesa të tjerët" ⁽¹¹⁵⁾.

5766 - Na ka treguar Ibrahim bin Merzuk, ka thënë: na ka treguar Bishr bin Omer, dhe na ka treguar Sulejman bin Shuajb, ka thënë: na ka treguar Abdurrahman bin Zijad, të dy kanë thënë: na ka treguar Shube, nga Jahja bin Seid … dhe e përmendi me isnadin e tij të ngjashëm ⁽¹¹⁶⁾.

5767 - Na ka treguar Husejn bin Nasri, i cili ka thënë: Kam dëgjuar Jezid bin Harunin të thotë: Na ka njoftuar Jahja bin Saidi, nga Ebu Bekër bin Muhamedi, i cili e ka njoftuar atë se ka dëgjuar Omer bin Abdulaziz-in duke treguar, se ai ka dëgjuar Ebu Bekër bin Abdurrahman bin el-Harith bin Hishamin duke treguar, se ai ka dëgjuar Ebu Hurejrën (r.a.) duke treguar, nga Pejgamberi (s.a.v.s.) … ngjashëm me të ⁽¹¹⁷⁾.

5768 - Na ka treguar Ibrahim bin Merzuk, i cili ka thënë: Na ka treguar Vehabi dhe Bishr bin Omer, (h)
Dhe na ka treguar Sulejman bin Shuajb, i cili ka thënë: Na ka treguar Abdurrahman bin Zijad, të cilët kanë thënë: Na ka treguar Shube, nga Katade, nga en-Nadr bin Enes, nga Beshir bin Nehijk, nga Ebu Hurejra (r.a.), nga Pejgamberi (s.a.v.s.) ... ngjashëm me të ⁽¹¹⁸⁾.
Ebu Xhaferi ka thënë: Një grup njerëzish ⁽¹¹⁹⁾ kanë marrë mendimin se nëse një burrë blen një rob me një çmim, e merr robin por nuk e paguan çmimin e tij, pastaj blerësi falimenton ndërkohë që ka borxhe, dhe robi gjendet në dorën e tij si i tillë, atëherë shitësi i tij ka më shumë të drejtë mbi të sesa kreditorët e tjerë të blerësit, dhe për këtë argumentuan me këtë hadith.
Të tjerë i kundërshtuan ata në këtë ⁽¹²⁰⁾, duke thënë: Përkundrazi, shitësi i robit dhe të gjithë kreditorët e tjerë janë të barabartë në të, sepse pronësia e tij mbi robin ka pushuar dhe ai ka dalë nga garancia e tij. Ai thjesht po kërkon nga një borxhli prej borxhlinjve të kërkuar, duke i kërkuar një borxh që është në përgjegjësinë e tij (dhimmeh), pa pasur ndonjë peng në duart e tij, kështu që ai dhe ata janë të barabartë në të gjithë pasurinë e tij.
Argumenti i tyre kundër ithtarëve të mendimit të parë lidhur me pavlefshmërinë e asaj që ata mendojnë dhe me të cilën argumentuan nga hadithi i Ebu Hurejrës (r.a.) që përmendëm, ishte se ajo që thuhet në atë hadith është: 'nëse një burrë gjen vetë pasurinë e tij (ajn malihi)', ndërsa malli i shitur nuk është vetë pasuria e tij, por është vetë një pasuri që ka qenë e tij. Shprehja 'vetë pasuria e tij' (ajn malihi) përdoret për gjërat e uzurpuara (gasb), huatë (arije), amanetet (vedia) dhe gjëra të ngjashme me këto. Kjo është vetë pasuria e tij, ndaj ai ka më shumë të drejtë mbi të sesa kreditorët e tjerë, dhe për këtë ka ardhur ky hadith nga i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.).
Ky hadith do të ishte argument për ithtarët e mendimit të parë vetëm nëse do të ishte: 'nëse një burrë gjen vetë pasurinë e tij që ka qenë e tij, të cilën ia ka shitur atij në dorën e të cilit e gjeti, dhe nuk e ka marrë çmimin prej tij, atëherë ai ka më shumë të drejtë mbi të sesa kreditorët e tjerë'.
Kjo do të ishte argument për ta nëse teksti i hadithit do të ishte i tillë.
Por, meqenëse është ashtu siç e kemi transmetuar në hadith, atëherë nuk ka argument për ta në këtë. Ai (hadithi) bën fjalë për amanetet, gjërat e uzurpuara, huatë dhe pengjet, të cilat janë pasuri të kërkuesve në kohën e kërkimit të tyre, dhe kjo është ashtu siç ka ardhur nga i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) në hadithin e Semures (r.a.), sepse ai...

5769 - Na ka treguar Muhamed bin Amër bin Junus, i cili ka thënë: Na ka treguar Ebu Muavije, nga Haxhaxhi, nga Seid bin Zejd bin Ukbe, nga babai i tij, nga Semure bin Xhundub (r.a.) se i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "Kujt i vidhet një mall ose i humbet një mall, dhe pastaj e gjen atë në dorën e një njeriu konkret, ai ka më shumë të drejtë mbi të, ndërsa blerësi i kthehet shitësit për çmimin (e paguar)" ⁽¹²¹⁾.
Ithtarët e mendimit të parë thanë: Sikur hadithi të ishte sipas interpretimit që përmendët dhe përshkruat, atëherë nuk do të kishim nevojë që i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ta përmendte këtë; sepse këtë e dinë njerëzit e thjeshtë, e lëre më ata të veçantët. Andaj, të folurit për këtë do të ishte e tepërt, ndërsa nuk është në cilësinë e tij (s.a.v.s.) të folurit e tepërt, e as të folurit për diçka që nuk ka dobi.
Argumenti i të tjerëve kundër tyre në këtë çështje ishte se kjo nuk është e tepërt, por është fjalë e saktë dhe në të ka dobi. Kjo sepse ai i njoftoi ata se kur një njeri falimenton dhe duhet të ndahet gjithçka që ka në dorë mes kreditorëve të tij, e vërtetohet pronësia e një njeriu për diçka që ndodhet në dorën e tij (të falimentuarit), ai ka më shumë të drejtë për atë gjë. Dhe nëse ai që e ka atë gjë në dorë e ka poseduar dhe është mashtruar në të, atij nuk i takon asnjë gjykim për të pasi ka qenë i mashtruar. Pra, ai i mësoi me këtë hadith atë që i mësoi me hadithin e Semures (r.a.), dhe mohoi që i mashtruari, gjykimi i të cilit mund të jetë i paqartë për njerëzit e thjeshtë, të meritojë diçka për shkak të atij mashtrimi. Kjo është një faqe e saktë për këtë hadith.
Ithtarët e mendimit të parë thanë: Ky hadith është transmetuar edhe nga një rrugë tjetër me fjalë të ndryshme nga fjalët e hadithit të parë. Dhe përmendën atë që...

5770 - Na ka treguar Junusi, i cili ka thënë: Na ka njoftuar Ibn Vehbi, i cili ka thënë: Më ka njoftuar Junus bin Jezidi, nga Ibn Shihabi, i cili ka thënë: Më ka njoftuar Ebu Bekr bin Abdurrahmani, se i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka gjykuar për mallin që e blen njeriu, pastaj ai falimenton ndërkohë që malli është tek ai ashtu siç ka qenë, dhe shitësi nuk ka marrë asgjë nga çmimi i tij, që t'i kthehet pronarit të tij. E nëse pronari i tij ka marrë diçka nga çmimi i tij, atëherë ai është i barabartë me kreditorët e tjerë.
Ebu Bekri ka thënë: Dhe i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka gjykuar se kushdo që vdes dhe tek ai gjendet malli i një njeriu ashtu siç ka qenë, dhe nuk ka marrë asgjë nga çmimi i tij, atëherë pronari i mallit është i barabartë me kreditorët e tjerë ⁽¹²²⁾.

5771 - Na ka treguar Junusi, i cili ka thënë: Na ka njoftuar Ibn Vehbi, se Maliku i ka treguar atij, nga Ibn Shihabi, nga Ebu Bekr bin Abdurrahmani, se i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "Cili do burrë që shet një mall, e pastaj falimenton ai që e ka blerë atë, ndërkohë që ai që e ka shitur nuk ka marrë asgjë nga çmimi i tij, dhe e gjen atë (mallin) identik ashtu siç ishte, ai ka më shumë të drejtë mbi të. Por nëse blerësi vdes, atëherë pronari i mallit është i barabartë me kreditorët e tjerë" ⁽¹²³⁾.

Kanë thënë: Me këtë hadith u bë e qartë se i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) në hadithin e parë ka pasur për qëllim shitësit dhe askënd tjetër.

Argumenti kundër tyre ishte: Ky hadith është i shkëputur (munka'ti) dhe me të ngjashmit e tij nuk mund të ngrihet argument.

Nëse thonë: Ne e kemi pranuar atë edhe pse është i shkëputur, sepse ai sqaron atë që ishte e paqartë në hadithin e lidhur (mutasil).

U thuhet atyre: Pasi ky hadith i Ebu Bekr bin Abdurrahmanit u lëkund, ku Zuhriu e transmetoi atë siç e përmendëm së fundmi, ndërsa Omer bin Abdul Azizi e transmetoi siç e përshkruam në fillim, ju duhej t'i ktheheshit hadithit të dikujt tjetër, që është Beshir bin Nehiku, dhe ta bënit atë bazën e hadithit të Ebu Hurejres (r.a.), duke hedhur poshtë atë që e kundërshton atë.

Nëse e bëni këtë, argumenti i parë kthehet kundër jush. E nëse nuk e bëni këtë, kundërshtari juaj ka të drejtë të thotë: Ky hadith që ka transmetuar Zuhriu nga Ebu Bekri, i cili bën dallim midis gjykimit të falimentimit dhe vdekjes, është tjetër hadith nga i pari. Kështu, hadithi i parë sipas tij mbetet i zbatueshëm sipas interpretimit të tij, ndërsa ky hadith i dytë është një hadith i shkëputur dhe i rrallë (shadh) me të cilin nuk mund të ngrihet argument, prandaj duhet lënë përdorimi i tij.

Kjo që përmendëm është ana e diskutimit lidhur me transmetimet (ethere) e përcjella në këtë kapitull.

Sa i përket anës së analogjisë (teoria juridike), ne shohim se kur një njeri i shet diçka një tjetri, ai ka të drejtë ta mbajë atë derisa t'i paguhet çmimi. Edhe nëse blerësi vdes duke pasur borxhe, shitësi ka më shumë të drejtë mbi atë gjë sesa kreditorët e tjerë. Por nëse ai ia dorëzon atë blerësit, e pastaj ai vdes duke pasur borxhe, shitësi është i barabartë me kreditorët e tjerë.

Pra, kur shitësi e mbante atë që kishte shitur derisa vdiq blerësi, ai ishte më parësor për të sesa kreditorët e tjerë të blerësit. Por kur ia dorëzoi blerësit dhe ky i fundit e mori në dorëzim, e pastaj vdiq, ai dhe kreditorët e tjerë të blerësit janë të barabartë në të. Kështu, ajo që i jepte atij të drejtën ekskluzive mbi çmimin e tij pa kreditorët e tjerë ishte mbetja e mallit në dorën e tij.

Pasi kjo që përshkruam është kështu, po ashtu është edhe falimentimi i blerësit: nëse skllavi (malli) është në dorën e shitësit, ai ka më shumë të drejtë mbi të sesa kreditorët e tjerë të blerësit.

E nëse ai e ka nxjerrë nga dora e tij në dorën e blerësit, atëherë ai dhe kreditorët e tjerë janë të barabartë në të. Ky është një argument i saktë.

Një argument tjetër: Ne shohim se nëse blerësi nuk e ka marrë mallin në dorëzim, dhe shitësit i ka mbetur pa marrë i gjithë çmimi ose i është paguar një pjesë e çmimit dhe i ka mbetur një pjesë tjetër, ai ka më shumë të drejtë mbi skllavin derisa të plotësojë pjesën e mbetur të çmimit.

Pra, për shkak të mbetjes së mallit në dorën e tij, ai ishte më parësor për të, qoftë kur i takonte i gjithë çmimi apo një pjesë e tij, pa bërë dallim mes këtyre rasteve, por duke e bërë gjykimin e tyre një.

Pasi kjo është kështu, dhe ata (dijetarët) kanë rënë dakord se nëse blerësi e merr skllavin në dorëzim dhe i paguan shitësit një pjesë të çmimit, e pastaj blerësi falimenton, shitësi nuk ka më shumë të drejtë mbi skllavin për atë pjesë të mbetur sesa kreditorët e tjerë, por ai dhe ata janë të barabartë në të.

Po ashtu, nëse i ka mbetur i gjithë çmimi derisa blerësi falimenton, ai nuk ka më shumë të drejtë mbi skllavin sesa kreditorët e tjerë, por ai dhe ata janë të barabartë në të.

Kështu, gjykimi i tij është i njëjtë qoftë kur i ka mbetur i gjithë çmimi ndaj blerësit, qoftë një pjesë e tij, derisa blerësi të falimentojë, ashtu siç ishte i njëjtë qëndrimi i tyre në rastin e vdekjes, për të cilin kanë rënë dakord siç e përmendëm.

Kështu u vërtetua përmes analogjisë (teorisë) kjo që përmendëm, dhe ky është mendimi i Ebu Hanifes, Ebu Jusufit dhe Muhamedit (r.h.).

5772 - Na ka treguar Sulejman bin Shuajbi, i cili ka thënë: Na ka treguar Abdurrahman bin Zijadi, i cili ka thënë: Na ka treguar Shube, nga el-Mugira, nga Ibrahimi ⁽¹²⁴⁾.

5773 - Dhe na ka treguar Sulejmani, i cili ka thënë: Na ka treguar Abdurrahmani, i cili ka thënë: Na ka treguar Shua'be, nga Esh'athi, i dërguari i familjes së Humranit, nga Hasani, të cilët kanë thënë: Ai është shembull për borxhlinjtë ⁽¹²⁵⁾.

5774 - Na ka treguar Junusi, i cili ka thënë: Na ka treguar Ibn Vehbi, i cili ka thënë: Më ka njoftuar Nafi' bin Jezidi dhe Jahja bin Ejubi, nga Ibn el-Hadi, nga Muhamed bin Amër bin Ata, nga Ata bin Jesari, nga Ebu Hurejra (r.a.), nga i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) i cili ka thënë: "Nuk pranohet dëshmia e beduinit kundër banorit të qytetit" ⁽¹²⁶⁾.
Ebu Xhaferi ka thënë: Një grup njerëzish ⁽¹²⁷⁾ kanë mbajtur qëndrimin se dëshmia e banorëve të shkretëtirës nuk pranohet kundër banorëve të qytetit, dhe për këtë kanë argumentuar me këtë hadith.
Të tjerë ⁽¹²⁸⁾ i kanë kundërshtuar ata, duke thënë: Sa i përket atij që është nga banorët e shkretëtirës prej atyre që përgjigjen kur thirren, dhe tek i cili ekzistojnë shkaqet e drejtësisë (besueshmërisë) ashtu siç ekzistojnë te njerëzit e drejtë nga banorët e qytetit, dëshmia e tij është e pranueshme, dhe ai është si banorët e qytetit.
Ndërsa ai prej tyre që nuk përgjigjet kur thirret, dëshmia e tij nuk pranohet.
Dhe është transmetuar nga i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) në sqarimin e kësaj

5775 - Na ka treguar Ibn Ebi Davudi, i cili ka thënë: Na ka treguar El-Vehbiu, i cili ka thënë: Na ka treguar Ibn Is'haku, nga Salih bin Kejsani, nga Urve bin Ez-Zubejri, nga Aisha (r.a.), e cila ka thënë: Erdhi Umm Sunbule El-Eslemije dhe me vete kishte një calik ⁽¹²⁹⁾ me qumësht për t'ia dhuruar të Dërguarit të Allahut (s.a.v.s.). Ajo e la atë tek unë dhe kishte me vete një kupë të sajën. Hyri Pejgamberi (s.a.v.s.) dhe tha: "Mirë se erdhe, o Umm Sunbule". Ajo tha: "Për ty flijoj babanë dhe nënën, të kam sjellë dhuratë këtë calik me qumësht". Ai tha: "Allahu të bekoftë, hidh në këtë kupë". Ajo i hodhi në kupë. Kur ai e mori, unë i thashë: Ti ke thënë: "Nuk pranoj dhuratë nga një beduin". Ai tha: "A janë beduinë fisi Eslem, o Aisha? Ata nuk janë beduinë, por ata janë njerëzit tanë të shkretëtirës dhe ne jemi njerëzit e tyre të qytetit; nëse i thërrasim, na përgjigjen, dhe nëse na thërrasin, u përgjigjemi". Pastaj ai piu ⁽¹³⁰⁾.

5776 - Na ka treguar Ibn Ebi Davudi, i cili ka thënë: Na ka treguar Muhamed bin Abdullahu bin Numejri, i cili ka thënë: Na ka treguar Junus bin Bukajri, i cili ka thënë: Na ka treguar Ibn Is'haku ... dhe e përmendi me isnadin e tij të ngjashëm ⁽¹³¹⁾.

5777 - Na ka treguar Er-Rebi' bin Sulejman, i cili ka thënë: Na ka treguar Said bin Kethir bin Afir, i cili ka thënë: Na ka treguar Sulejman bin Bilal, nga Abdurrahman bin Harmale, nga Abdullah bin Nijar, nga Urve, nga Aisha, nga Pejgamberi (s.a.v.s.) … ngjashëm me të dhe shtoi në fund: "ata nuk janë beduinë" ⁽¹³²⁾.
I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) njoftoi se kushdo nga njerëzit e shkretëtirës që i përgjigjet thirrjes kur ftohet, ai është si banori i qytetit, dhe se beduinët e qortuar, dhuratat e të cilëve nuk pranohen, janë e kundërta e këtyre, dhe ata janë ata që nuk përgjigjen kur ftohen. Kushdo që është i tillë, dëshmia e tyre nuk pranohet, dhe ata janë ata që i ka synuar i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) në hadithin e Ebu Hurejres (r.a.) të cilin e përmendëm sipas asaj që shohim, e Allahu e di më së miri.