The Book of Divorce - Libri i Shkurorëzimit - ٨ - كتاب الطلاق

4159
- Na ka treguar Abu Bakrah dhe Ibrahim bin Marzuk, të cilët kanë thënë: Na ka treguar Abu Asim, nga Ibn Xhurejxhi, nga Abu ez-Zubejri, i cili ka thënë: E kam dëgjuar Abdurrahman bin Ajmanin duke e pyetur Abdullah bin Omerin rreth burrit që e shkurorëzon gruan e tij ndërsa ajo është me menstruacione. Ai tha: Këtë e ka bërë Abdullah bin Omeri. Atëherë Omeri e pyeti rreth kësaj të Dërguarin e Allahut (s.a.v.s.), i cili tha: "Urdhëroje atë që ta kthejë atë derisa të pastrohet, pastaj ta shkurorëzojë."

Tha: Pastaj ai lexoi: {Kur t'i shkurorëzoni gratë, shkurorëzojini ato për periudhën e tyre të pritjes (iddetit)} [Et-Talak: 1], domethënë në fillim të iddetit të tyre ⁽¹⁾.

4160 - Na ka treguar Fahdi, i cili ka thënë: Na ka treguar Jahja bin Abdylhamid el-Himmani, i cili ka thënë: Na ka treguar Vakiu, nga Sufjani, nga Muhamed bin Abdurrahman, i liruari i familjes së Talhas, nga Salimi, nga Ibn Omari (r.a.), se ai e divorcoi gruan e tij ndërsa ajo ishte me menstruacione. Atëherë Omari (r.a.) e pyeti Pejgamberin (s.a.v.s.) dhe ai tha: "Urdhëroje atë që ta kthejë atë, pastaj ta divorcojë kur ajo të jetë e pastër ose shtatzënë" ⁽²⁾.

4161
- Na ka treguar Salih bin Abdurrahman, ka thënë: Na ka treguar Said bin Mensur, ka thënë: Na ka treguar, ka thënë: Na ka treguar Hushajm, ka thënë: Na ka lajmëruar Ebu Bishr, nga Said bin Xhubejr, nga Ibn Omeri, i cili ka thënë: E shkurorëzova gruan time ndërsa ajo ishte me menstruacione, kështu që i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ma ktheu atë derisa e shkurorëzova kur ajo ishte e pastër ⁽³⁾.

4162 - Na ka treguar Fehdi, ka thënë: Na ka treguar Jahja bin Abdylhamid el-Himmani, ka thënë: Na ka treguar Hushajmi, nga Ebu Bishri ... pastaj e përmendi me zinxhirin e tij të transmetimit të njëjtën gjë ⁽⁴⁾.

4163 - Na ka treguar Abu Bakrah, i cili ka thënë: Na ka treguar Wahb bin Xherir, i cili ka thënë: Na ka treguar Hisham bin Hassan, nga Muhammed bin Sirin, nga Junus bin Xhubejr, i cili ka thënë:

E pyeta Ibn Omerin për një burrë që e shkurorëzoi gruan e tij ndërsa ajo ishte me menstruacione. Ai tha: "A e njeh Abdullah bin Omerin?" Thashë: "Po." Ai tha: "Ai e shkurorëzoi gruan e tij ndërsa ajo ishte me menstruacione, kështu që Omeri erdhi te Pejgamberi (s.a.v.s.) dhe ia përmendi këtë atij. Ai (Pejgamberi) tha: 'Urdhëroje atë që ta kthejë atë, e kur të pastrohet, le ta shkurorëzojë.'" ⁽⁵⁾. Thashë: "A llogaritet ai shkurorëzim?" Ai tha: "Po çfarë tjetër? A mendon se nëse ai do të ishte i paaftë apo do të vepronte si i marrë?"

Abu Bakrah nuk ka përmendur në hadithin e tij tjetër gjë përveç asaj që kemi përmendur.

4164 - Na ka treguar Muhamed bin Huzejme, i cili ka thënë: Na ka treguar Haxhaxh bin el-Minhal, i cili ka thënë: Na ka njoftuar Shu'be, i cili ka thënë: Më ka njoftuar Enes bin Sirin, i cili ka thënë: E kam dëgjuar Ibn Omerin duke thënë:

Ibn Omeri e divorcoi gruan e tij ndërsa ajo ishte me menstruacione, kështu që Omeri ia përmendi këtë Pejgamberit (s.a.v.s.), dhe Pejgamberi (s.a.v.s.) tha: "Urdhëroje atë që ta kthejë atë, e kur të pastrohet, le ta divorcojë." Atëherë u tha: "A llogaritet ajo (si divorc)?" Ai tha: "Po çfarë tjetër?" ⁽⁶⁾.

4165 - Na ka treguar Fahdi, ka thënë: Na ka treguar en-Nufejli, ka thënë: Na ka treguar Zuhejr bin Muavije, ka thënë: Na ka treguar Abdylmelik bin Ebi Sulejman, nga Enes bin Sirini, i cili ka thënë: E pyeta Ibn Omerin: "Si veprove me gruan tënde që e divorcove?" Ai tha: "E divorcova ndërsa ishte me menstruacione. Omeri ia përmendi këtë të Dërguarit të Allahut (s.a.v.s.), i cili tha: 'Urdhëroje atë që ta kthejë atë, pastaj ta divorcojë kur të jetë e pastër'."

(Enesi) tha: I thashë: "U bëfsha kurban për ty, a u llogarit divorci i parë?" Ai tha: "E çfarë më pengon mua, edhe nëse kam vepruar keq dhe marrëzisht ⁽⁷⁾."

4166 - Na ka treguar Sulejman bin Shuajb, i cili ka thënë: Na ka treguar El-Hasib, i cili ka thënë: Na ka treguar Jezid bin Ibrahim, nga Muhamed bin Sirin, i cili ka thënë: Më ka treguar Junusi, ai është Ibn Xhubejr, i cili ka thënë: E pyeta Abdullah bin Omerin, i thashë: Një burrë e ka shkurorëzuar gruan e tij ndërsa ajo ishte me menstruacione? Ai tha: A e njeh Abdullah bin Omerin? I thashë: Po. Ai tha: Sepse Abdullah bin Omeri e shkurorëzoi gruan e tij ndërsa ajo ishte me menstruacione, kështu që Omeri erdhi te Pejgamberi (s.a.v.s.) dhe e pyeti atë, "dhe Pejgamberi (s.a.v.s.) e urdhëroi atë që ta kthejë atë, pastaj ta shkurorëzojë atë në fillim të idetit të saj" ⁽⁸⁾.

Ebu Xhaferi ka thënë: Një grup njerëzish kanë shkuar drejt këtyre transmetimeve ⁽⁹⁾, dhe kanë thënë: Kushdo që e shkurorëzon gruan e tij ndërsa ajo është me menstruacione, ai ka bërë mëkat, dhe ai duhet ta kthejë atë, sepse ai shkurorëzim i tij është shkurorëzim i gabuar. Nëse ai e lë atë derisa të kalojë ideti, ajo ndahet prej tij me një shkurorëzim të gabuar, por ai urdhërohet që ta kthejë atë për ta nxjerrë atë me këtë nga shkaqet e shkurorëzimit të gabuar, pastaj ta lërë atë derisa të pastrohet nga këto menstruacione, pastaj ta shkurorëzojë atë me një shkurorëzim të saktë, kështu që ajo të kalojë në idetin e një shkurorëzimi të saktë. Nëse dëshiron, ai e kthen atë dhe ajo mbetet gruaja e tij, dhe ideti anulohet, e nëse dëshiron, ai e lë atë derisa ajo të ndahet prej tij me një shkurorëzim të saktë. Dhe ky është mendimi i Ebu Hanifes, rahmetllahu alejhi.

Të tjerë i kanë kundërshtuar ata në këtë ⁽¹⁰⁾, prej tyre Ebu Jusufi, rahmetllahu alejhi, dhe ata pretenduan se nëse ai e shkurorëzon atë duke qenë me menstruacione, ai nuk ka të drejtë pas kësaj ta shkurorëzojë atë derisa ajo të pastrohet nga këto menstruacione, pastaj të ketë menstruacione të tjera, pastaj të pastrohet prej tyre. Dhe ata i kundërshtuan transmetimet që ne kemi treguar në pajtim me mendimin e parë me atë që

4167 - Na kanë treguar Nasr bin Merzuk dhe Ibn Ebi Davud, të cilët kanë thënë: Na ka treguar Abdullah bin Salih, i cili ka thënë: Më ka treguar El-Lejth, i cili ka thënë: Më ka treguar Ukajl, nga Ibn Shihabi, i cili ka thënë: Më ka lajmëruar Salim bin Abdullah se Abdullah bin Omer e ka lajmëruar atë se ai e kishte shkurorëzuar gruan e tij ndërsa ajo ishte me menstruacione.

Omeri ia përmendi këtë të Dërguarit të Allahut (s.a.v.s.), dhe i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) u zemërua me të, pastaj i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) tha: "Le ta kthejë atë, pastaj ta mbajë derisa të pastrohet, pastaj të ketë përsëri menstruacione e pastaj të pastrohet. Nëse i mbushet mendja ta shkurorëzojë, le ta shkurorëzojë atë kur është e pastër, para se ta prekë. Kjo është periudha e pritjes (ideti) ashtu siç ka urdhëruar Allahu." ⁽¹¹⁾.

4168 - Na ka treguar Jezid bin Sinani, ka thënë: na ka treguar Ebu Salihu … dhe e përmendi me isnadin e tij të ngjashëm ⁽¹²⁾.

4169 - Na ka treguar Junusi, ka thënë: Na ka njoftuar Ibn Vehbi, se Maliku e ka njoftuar atë, nga Nafiu, nga Ibn Omeri (r.a.) se ai e divorcoi gruan e tij ndërsa ajo ishte me menstruacione në kohën e të Dërguarit të Allahut (s.a.v.s.).
Pyeti
Omeri të Dërguarin e Allahut (s.a.v.s.) rreth kësaj, e ai tha: "Urdhëroje atë që ta kthejë atë, pastaj ta mbajë derisa të pastrohet, pastaj të ketë menstruacione, pastaj të pastrohet, e kjo është periudha (ideti) për të cilën Allahu i Madhëruar ka urdhëruar që të divorcohen gratë." ⁽¹³⁾

4170 - Na ka treguar Salih bin Abdurrahman, i cili ka thënë: Na ka treguar Al-Ka'nabi, i cili ka thënë: Na ka treguar Maliku ... dhe përmendi me zinxhirin e tij të transmetimit të njëjtën gjë. Përveç se ai tha: Pastaj e lë atë derisa të pastrohet, pastaj të ketë menstruacione, pastaj të pastrohet, pastaj nëse dëshiron, e shkurorëzon ⁽¹⁴⁾.

4171 - Na ka treguar Muhamed bin Huzejme, i cili ka thënë: Na ka treguar Haxhaxhi, i cili ka thënë: Na ka treguar Hamadi, nga Ejubi dhe Ubejdullahu (h)
dhe na ka treguar Nasr bin Merzuki, i cili ka thënë: Na ka treguar el-Hasibi, i cili ka thënë: Na ka treguar Hamadi, nga Ejubi dhe Ubejdullahu, nga Nafiu, nga Ibn Omeri, nga Pejgamberi (s.a.v.s.) … ngjashëm me të ⁽¹⁵⁾.

4172 - Na ka treguar Ahmed bin Abdullah bin Abdurrahim el-Berki, ka thënë: Na ka treguar Amër bin Ebi Seleme, nga Zuhejr bin Muhamed, ka thënë: Më ka njoftuar Jahja bin Seid, Musa bin Ukbe dhe Ubejdullah bin Omer, nga Nafiu, se Abdullah bin Omeri, nga Pejgamberi (s.a.v.s.) … pastaj përmendi të ngjashmen me të.

Dhe shtoi: para se të kryejë marrëdhënie me të ⁽¹⁶⁾.

4173 - Na ka treguar Fehd dhe Husejn bin Nasr, kanë thënë: Na ka treguar Ahmed bin Junus, ka thënë: Na ka treguar Zuhejr, ka thënë: Na ka treguar Musa bin Ukbe, ka thënë: Më ka treguar Nafiu, se Abdullah bin Omer … pastaj përmendi të njëjtën gjë ⁽¹⁷⁾.
Salimi dhe Nafiu kanë njoftuar nga Ibn Omeri në këto transmetime se i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) e urdhëroi atë ta mbante atë derisa të pastrohej, pastaj të kishte menstruacione, pastaj të pastrohej. Kjo shtoi mbi atë që ishte në transmetimet e para, prandaj kjo ka përparësi ndaj tyre. Kjo është ana e këtij kapitulli nga rruga e transmetimeve.
Sa i përket anës së tij nga rruga e arsyes, ne kemi gjetur se parimi në këtë është se burri është ndaluar ta divorcojë gruan e tij kur ajo është me menstruacione, dhe është ndaluar ta divorcojë atë në një pastërti në të cilën ka kryer marrëdhënie me të. Kështu, ai ishte i ndaluar nga divorci në pastërtinë në të cilën kishte kryer marrëdhënie, ashtu siç ishte i ndaluar nga divorci gjatë menstruacioneve.

Pastaj pamë se ata nuk kanë mospajtime për një burrë që kryen marrëdhënie me gruan e tij kur ajo është me menstruacione, pastaj dëshiron ta divorcojë atë sipas Sunetit, se kjo është e ndaluar derisa ajo të pastrohet nga këto menstruacione në të cilat ka ndodhur marrëdhënia, dhe nga një menstruacion tjetër pas tij. Marrëdhënia e tij me të gjatë menstruacioneve u konsiderua si marrëdhënia e tij me të gjatë pastërtisë që pason ato menstruacione.

Meqenëse gjykimi i pastërtisë pas çdo menstruacioni ishte si gjykimi i vetë menstruacioneve sa i përket rënies së divorcit gjatë marrëdhënies në të, dhe kushdo që kryente marrëdhënie me gruan e tij kur ajo ishte me menstruacione nuk kishte të drejtë ta divorconte atë pas kësaj derisa midis asaj marrëdhënieje dhe divorcit që ai kryen të kishte një menstruacion të plotë të ardhshëm. Po ashtu ishte në arsye se nëse ai e divorcon gruan e tij kur ajo është me menstruacione, pastaj dëshiron pas kësaj ta divorcojë atë përsëri, ai nuk e ka këtë të drejtë derisa midis divorcit të tij të parë që i kishte dhënë dhe divorcit të tij të dytë të ketë një menstruacion të ardhshëm. Kjo është ana e arsyes - sipas nesh - në këtë kapitull së bashku me pajtimin e transmetimeve, dhe ky është mendimi i Ebu Jusufit (r.a.).

Në ndalimin e Pejgamberit (s.a.v.s.) ndaj Ibn Omerit që ta divorconte gruan e tij pas divorcit të parë derisa të kishte pas kësaj një menstruacion të ardhshëm, në mënyrë që midis dy divorceve të kishte një menstruacion të ardhshëm, ka dëshmi se gjykimi i divorcit të Sunetit është që të mos bashkohen dy divorce në një pastërti të vetme. Kuptoje këtë, sepse ky është mendimi i Ebu Hanifes, Ebu Jusufit dhe Muhamedit (r.a.).

4174 - Na ka treguar Ruh bin el-Ferexh, i cili ka thënë: Na ka treguar Ahmed bin Salih, i cili ka thënë: Na ka treguar Abdurrezaku, i cili ka thënë: Na ka njoftuar Ibn Xhurejxhi, i cili ka thënë: Më ka njoftuar Ibn Tavusi, nga babai i tij, se Ebu es-Sahba i ka thënë Ibn Abbasit: A e di se tri (shkurorëzime) konsideroheshin si një në kohën e të Dërguarit të Allahut (s.a.v.s.), të Ebu Bekrit dhe tri vite nga udhëheqja e Omerit? Ibn Abbasi tha: "Po" ⁽¹⁸⁾.
Ebu Xhaferi ka thënë: Një grup njerëzish ⁽¹⁹⁾ kanë marrë mendimin se nëse burri e shkurorëzon gruan e tij tri herë menjëherë, ajo llogaritet si një nëse është në kohën e sunetit, e që është të jetë e pastër pa pasur marrëdhënie.
Ata argumentuan për këtë me këtë hadith dhe thanë: Pasi Allahu i Madhëruar i ka urdhëruar robërit e Tij që të shkurorëzojnë në një kohë të caktuar me një cilësi të caktuar, e nëse ata shkurorëzojnë ndryshe nga ajo që Ai i ka urdhëruar, shkurorëzimi i tyre nuk ndodh.
Ata thanë: A nuk e shihni se nëse një njeri urdhëron një tjetër që ta shkurorëzojë gruan e tij në një kohë të caktuar dhe ai e shkurorëzon në një kohë tjetër, ose e urdhëron ta shkurorëzojë me një kusht dhe ai e shkurorëzon pa atë kusht, shkurorëzimi i tij nuk ndodh pasi ai ka kundërshtuar atë që është urdhëruar.
Thanë: Po ashtu është edhe shkurorëzimi me të cilin janë urdhëruar robërit; nëse e kryejnë ashtu siç janë urdhëruar, ai ndodh, e nëse e kryejnë në kundërshtim me këtë, nuk ndodh.
Shumica e dijetarëve ⁽²⁰⁾ i kanë kundërshtuar ata në këtë dhe kanë thënë: Ajo me të cilën janë urdhëruar robërit për kryerjen e shkurorëzimit është ashtu siç e përmendët, kur gruaja është e pastër pa pasur marrëdhënie ose është shtatzënë, dhe janë urdhëruar për ndarjen e të triave nëse dëshirojnë t'i kryejnë ato, dhe jo t'i kryejnë ato menjëherë.
Nëse ata e kundërshtojnë këtë dhe shkurorëzojnë në kohën kur nuk duhet të shkurorëzojnë, dhe kryejnë shkurorëzim më shumë sesa janë urdhëruar të kryejnë, u bëhet i detyrueshëm (u llogaritet) ajo që kanë kryer prej kësaj, ndërsa ata janë mëkatarë për tejkalimin e asaj që Allahu i Madhëruar i ka urdhëruar.
Kjo nuk është si përfaqësimet (vokalatet), sepse përfaqësuesit e bëjnë këtë për ata që i kanë autorizuar, kështu që ata zënë vendin e tyre në ato veprime; nëse e bëjnë ashtu siç janë urdhëruar, ajo është e vlefshme, e nëse e bëjnë ndryshe nga ajo që janë urdhëruar, nuk është e vlefshme.
Ndërsa robërit në shkurorëzimin e tyre e bëjnë atë për veten e tyre dhe jo për dikë tjetër, dhe nuk zënë vendin e dikujt tjetër në veprimin e tyre, që të kërkohet prej tyre qëllimi i asaj që i ka urdhëruar ai, vendin e të cilit zënë.
Pasi kjo është kështu, u bëhet i detyrueshëm ajo që kanë bërë, edhe nëse kjo është prej gjërave që u është ndaluar, sepse ne kemi parë gjëra që Allahu i Madhëruar i ka ndaluar robërit t'i bëjnë, por u ka bërë të detyrueshme dispozita nëse i bëjnë ato. Prej tyre: Ai i ka ndaluar ata nga dhihari (krahasimi i gruas me nënën), dhe e ka cilësuar atë si fjalë të urryer dhe shpifje, por kjo nuk e ka penguar që gruaja të bëhet e ndaluar për burrin e saj derisa ai të bëjë atë që Allahu i Madhëruar e ka urdhëruar prej shpagimit (kefaretit).
Pasi e pamë dhiharin si fjalë të urryer dhe shpifje, e megjithatë me të u bë e detyrueshme ndalesa, po ashtu edhe shkurorëzimi i ndaluar është fjalë e urryer dhe shpifje, por ndalesa me të është e detyrueshme.
Ne kemi parë të Dërguarin e Allahut (s.a.v.s.) kur Omeri bin el-Hattabi (r.a.) e pyeti për shkurorëzimin e gruas nga Abdullahu ndërsa ajo ishte me menstruacione, ai e urdhëroi atë që ta kthejë atë, dhe për këtë janë transmetuar transmetime të shumta (teuatur), të cilat i kam përmendur në kapitullin e parë. Nuk lejohet të urdhërohet për kthim ai, shkurorëzimi i të cilit nuk ka ndodhur.
Pasi Pejgamberi (s.a.v.s.) ia bëri të detyrueshëm shkurorëzimin gjatë menstruacioneve, e që është kohë kur nuk lejohet kryerja e shkurorëzimit, po ashtu është edhe për atë që e shkurorëzon gruan e tij tri herë; ai e ka kryer të gjithë shkurorëzimin në një kohë kur një pjesë e tij (ishte e lejuar) pa pjesën tjetër, kështu që i bëhet i detyrueshëm ajo që ia ka bërë detyrë vetes, edhe nëse e ka bërë në kundërshtim me atë që është urdhëruar. Ky është shqyrtimi (analogjia) në këtë kapitull.
Në hadithin e Ibn Abbasit (r.a.) ka diçka që, po të mjaftoheshim me të, do të ishte argument i prerë, e kjo është se ai ka thënë: Kur erdhi koha e Omerit (r.a.), ai tha: O ju njerëz, ju keni pasur afat (lehtësim) në shkurorëzim, por ai që nxiton në atë që Allahu i ka dhënë afat në shkurorëzim, ne do t'ia bëjmë atë të detyrueshëm.

4175 - Na ka treguar për këtë Ibn Ebi Imran, i cili ka thënë: Na ka treguar Is'hak bin Ebi Israil, i cili ka thënë: Na ka informuar Abdurrezaku (h)
Dhe na ka treguar Abdylhamid bin Abdylaziz, i cili ka thënë: Na ka treguar Ahmed bin Mensur el-Remadi, i cili ka thënë: Na ka treguar Abdurrezaku, nga Ma'meri, nga Ibn Tavusi, nga babai i tij, nga Ibn Abbasi … ngjashëm me hadithin që kemi përmendur në fillim të këtij kapitulli ⁽²¹⁾.
Përveç se ata të dy nuk e kanë përmendur Ebu es-Sahbanë dhe as pyetjen e tij drejtuar Ibn Abbasit (r.a.), por ata kanë përmendur ngjashëm me përgjigjen e Ibn Abbasit (r.a.) që është në atë hadith, dhe kanë përmendur pas kësaj nga fjalët e Omerit (r.a.), atë që e kemi përmendur para këtij hadithi.
Omeri (r.a.) iu drejtua me këtë të gjithë njerëzve, e në mesin e tyre ishin shokët e të Dërguarit të Allahut (s.a.v.s.), të cilët e dinin atë që kishte kaluar më parë rreth kësaj në kohën e të Dërguarit të Allahut (s.a.v.s.), dhe askush prej tyre nuk e kundërshtoi atë, as nuk e hodhi poshtë. Kjo ishte argumenti më i madh për abrogimin (neskh) e asaj që kishte qenë më parë.
Sepse, ashtu siç transmetimi i shokëve të të Dërguarit të Allahut (s.a.v.s.) është një transmetim që përbën argument, ashtu edhe ixhmai (konsensusi) i tyre mbi një thënie është një ixhma që përbën argument.
Dhe ashtu siç ixhmai i tyre në transmetim ishte i pastër nga imagjinata dhe gabimi, ashtu edhe ixhmai i tyre në mendim ishte i pastër nga imagjinata dhe gabimi.
Ne kemi parë gjëra që në kohën e të Dërguarit të Allahut (s.a.v.s.) ishin në një kuptim të caktuar, por shokët e tij (r.a.) pas tij i bënë ato ndryshe nga ato kuptime, për shkak të asaj që panë e që mund të ishte e fshehur për ata që erdhën pas tyre. Kjo shërbeu si argument abrogues për atë që kishte paraprirë, siç është: hartimi i regjistrave (divaneve), ndalimi i shitjes së nënave të fëmijëve (ummehatul-uled), ndërkohë që ato shiteshin para kësaj.
Gjithashtu caktimi i kufirit (haddit) për alkoolin, ndërkohë që nuk kishte një caktim të prerë para kësaj. Meqenëse ajo që ata vepruan dhe na udhëzuan në të, nuk na lejohet ta kundërshtojmë për t'u kthyer tek ajo që kemi parë se ka qenë para veprimit të tyre, po ashtu edhe ajo që na udhëzuan rreth shkurorëzimit të trefishtë (talakut) të dhënë menjëherë, se ai bëhet i vlefshëm, nuk na lejohet ta kundërshtojmë për diçka tjetër që është transmetuar se ka qenë ndryshe para kësaj.
Pastaj, ky Ibn Abbas (r.a.) pas kësaj jepte fetva: se kush e shkurorëzon gruan e tij tri herë, shkurorëzimi i tij bëhet i prerë dhe ajo i bëhet e ndaluar atij.

4176 - Na ka treguar Ibrahim bin Merzuk, i cili ka thënë: Na ka treguar Ebu Hudhejfe, i cili ka thënë: Na ka treguar Sufjani, nga el-A'meshi, nga Malik bin el-Harithi, i cili ka thënë: Një burrë erdhi te Ibn Abbasi dhe i tha: "Xhaxhai im e ka shkurorëzuar gruan e tij tri herë." Ai tha: "Xhaxhai yt e ka kundërshtuar Allahun, kështu që Allahu e ka bërë të plotë (shkurorëzimin) dhe ai i është bindur shejtanit, andaj Ai nuk i ka lënë atij rrugëdalje."

Unë i thashë: "Çfarë mendon për një burrë që e bën atë të lejuar për të?" Ai tha: "Kushdo që përpiqet ta mashtrojë Allahun, Ai e mashtron atë ⁽²²⁾."

4177
- Na ka treguar Junusi, ka thënë: Na ka njoftuar Ibn Vehbi, se Maliku e ka njoftuar atë, nga Ibn Shihabi, nga Muhamed bin Abdurrahman bin Theubani, nga Muhamed bin Ijas bin el-Bukajri, i cili ka thënë: Një burrë e shkurorëzoi gruan e tij tri herë para se të hynte me të, pastaj i lindi dëshira që të martohej me të, kështu që erdhi të kërkonte fetva dhe unë shkova me të për të pyetur për të. Ai i pyeti Ebu Hurejrën dhe Abdullah bin Abbasin për këtë, e ata të dy i thanë: Nuk shohim që mund të martohesh me të derisa ajo të martohet me një burrë tjetër përveç teje. Ai tha: Shkurorëzimi im ndaj saj ishte vetëm një. Atëherë Ibn Abbasi (r.a.) tha: Ti e lëshove nga dora jote atë që kishe si tepricë ⁽²³⁾.

4178 - Na ka treguar Junusi ⁽²⁴⁾, ka thënë: Na ka njoftuar Ibn Vehbi, se Maliku e ka njoftuar atë, nga Jahja bin Saidi, se Bukajr bin el-Eshaxhi e ka njoftuar atë, nga Muavije bin Ebi Ajash el-Ansariu, se ai ishte i ulur me Abdullah bin ez-Zubejrin dhe Asim bin Omerin, kur erdhi tek ata Muhamed bin Ijas bin el-Bukajri dhe tha: Një burrë nga banorët e shkretëtirës e ka shkurorëzuar gruan e tij tri herë para se të kryente marrëdhënie me të, çfarë mendoni ju të dy? Ibn ez-Zubejri tha: Kjo është një çështje për të cilën ne nuk kemi çfarë të themi, andaj shko te Abdullah bin Abbasi dhe te Ebu Hurejra (r.a.), pyeti ata dhe pastaj eja e na njofto. Ai shkoi dhe i pyeti ata, e Ibn Abbasi i tha Ebu Hurejrës: Jepi fetva o Ebu Hurejra, sepse të ka ardhur një çështje e vështirë. Ebu Hurejra tha: Një (shkurorëzim) e ndan atë, ndërsa tri e bëjnë të ndaluar për të, derisa ajo të martohet me një burrë tjetër ⁽²⁵⁾, dhe Ibn Abbasi tha gjithashtu të njëjtën gjë.

4179 - Na ka treguar Rabi' el-Mu'edhin, ka thënë: Na ka treguar Halid bin Abdurrahman, ka thënë: Na ka treguar Ibn Ebi Dhi'b,
nga ez-Zuhriu, nga Muhamed bin Abdurrahman bin Theuban, nga Muhamed bin Ijas bin el-Bukejr,
se një burrë e pyeti Ibn Abbasin, Ebu Hurejren dhe Ibn Omerin rreth shkurorëzimit të virgjëreshës tri herë ndërsa ai ishte me ta,
dhe të gjithë ata thanë: Të është bërë e ndaluar ⁽²⁶⁾.

4180 - Na ka treguar Junusi, ka thënë: Na ka njoftuar Sufjani, nga ez-Zuhriu, nga Ebu Seleme, nga Ebu Hurejra dhe Ibn Abbasi se ata të dy kanë thënë për burrin që e shkurorëzon virgjëreshën tri herë: Ajo nuk i lejohet atij derisa të martohet me një burrë tjetër ⁽²⁷⁾.

4181
- Na ka treguar Abu Bakra, i cili ka thënë: Na ka treguar Mu'ammel, i cili ka thënë: Na ka treguar Sufjani nga Amr bin Murra, nga Sa'id
bin Xhubejr, se një burrë e pyeti Ibn Abbasin se një burrë e shkurorëzoi gruan e tij njëqind herë. Ai tha: Tri
e bëjnë atë të ndaluar për të, ndërsa nëntëdhjetë e shtatë mbeten në qafën e tij, sepse ai i mori ajetet e Allahut si tallje ⁽²⁸⁾.

4182 - Na ka treguar Ali bin Shejbe, i cili ka thënë: Na ka treguar Ebu Nuajm, i cili ka thënë: Na ka treguar Israil, nga Abdula'la, nga Said bin Xhubejr, nga Ibn Abasi … të njëjtën gjë ⁽²⁹⁾.

4183 - Na ka treguar Ibn Marzuku, i cili ka thënë: Na ka treguar Vehbi, i cili ka thënë: Na ka treguar Shu'be, nga Ibn Ebi Nexhihu dhe Humejd el-A'raxhi, nga Muxhahidi, se një burrë i tha Ibn Abbasit: "Një burrë e ka shkurorëzuar gruan e tij njëqind herë." Ai tha: "E ke kundërshtuar Zotin tënd dhe gruaja jote është ndarë prej teje, dhe ti nuk iu frikësove Allahut që Ai të të bënte rrugëdalje; kush i frikësohet Allahut, Ai i bën atij rrugëdalje. Allahu i Madhëruar ka thënë: ﴿O ti Pejgamber, kur t'i lëshoni gratë, lëshoni ato për periudhën e tyre të pritjes (iddetit)﴾, pra para fillimit të iddetit të tyre ⁽³⁰⁾.

Pastaj, është transmetuar edhe nga të tjerë prej shokëve të të Dërguarit të Allahut (s.a.v.s.), Allahu qoftë i kënaqur me ta, ajo që përputhet gjithashtu me këtë.

4184 - Na ka treguar Salih bin Abdurrahman, ka thënë: Na ka treguar Sa'id bin Mansur, ka thënë: Na ka treguar Sufjan dhe Ebu Avane, nga Mensuri, nga Ebu Vaili, nga Abdullahu, se ai ka thënë për atë që e divorcon gruan e tij tri herë para se të hyjë me të (para konsumimit të martesës), ka thënë: Ajo nuk i lejohet atij derisa të martohet me një burrë tjetër ⁽³¹⁾.

4185 - Na ka treguar Ibn Marzuk, i cili ka thënë: Na ka treguar Bishr bin Omer, i cili ka thënë: Na ka treguar Shu'be, nga Mensuri, nga Ibrahimi, nga Alkame, nga Abdullah, se ai u pyet për një burrë që e kishte shkurorëzuar gruan e tij njëqind herë, e ai tha: Tri e bëjnë atë të ndarë prej teje, ndërsa pjesa tjetër është tejkalim ⁽³²⁾.

4186 - Na ka treguar Junusi, i cili ka thënë: Na ka njoftuar Ibn Vehbi, se Maliku e ka njoftuar atë, nga Jahja bin Saidi, nga Bukajr bin el-Eshaxhi, nga en-Nu'man bin Ebi Ajjash el-Ensariu, nga Ata bin Jesari, se ai ka thënë: Një burrë erdhi te Abdullah bin Amri ⁽³³⁾, dhe e pyeti atë për një burrë që e ka shkurorëzuar gruan e tij tri herë para se ta prekë atë.

Atai tha: I thashë atij: "A është shkurorëzimi i virgjëreshës një?"

Abdullahu tha: "Ti je vetëm një tregimtar; njëra e ndan atë, ndërsa të triat e bëjnë atë të ndaluar derisa të martohet me një burrë tjetër ⁽³⁴⁾."

4187 - Na ka treguar Fehdi, i cili ka thënë: Na ka treguar Ibn Ebi Merjem, i cili ka thënë: Na ka njoftuar Ibn Lehi'ah dhe Jahja bin Ejubi, të cilët kanë thënë: Na ka treguar Ibn el-Hadi, nga Rabia bin Ebi Abdurrahman, nga Ata bin Jesar, nga Abdullah bin Amri ⁽³⁵⁾, i cili ka thënë: Një (shkurorëzim) e bën atë të ndarë, ndërsa tre e bëjnë atë të ndaluar ⁽³⁶⁾.

4188 - Na ka treguar Salihu, ka thënë: Na ka treguar Saidi, ai është Ibn Mensuri, ka thënë: Na ka treguar Ebu Avane, nga Shekiku, nga Enesi, i cili ka thënë: Ajo nuk i lejohet atij derisa të martohet me një burrë tjetër.
Tha: Dhe Omer ibn el-Hatabi, kur i sillej një burrë që e kishte shkurorëzuar gruan e tij tri herë, ia rrihte shpinën ⁽³⁷⁾.

4189 - Na ka treguar Junusi, ka thënë: Na ka njoftuar Sufjani, nga Asim bin Behdaleh, nga Shekiku, nga Abdullah bin Mes'udi, i cili ka thënë për burrin që e shkurorëzon gruan e tij të virgjër tri herë: "Ajo nuk i lejohet atij derisa të martohet me një burrë tjetër ⁽³⁸⁾."

4190 - Na ka treguar Junusi, i cili ka thënë: Na ka njoftuar Sufjani, i cili ka thënë: Më ka treguar Shekiku, nga Enes bin Maliku, nga Omeri … ngjashëm me të ⁽³⁹⁾.
Nëse dikush thotë: Ne kemi parë që robërit janë urdhëruar të mos martohen me gratë përveçse sipas kushteve, ndër të cilat: ata janë ndaluar nga martesa me to gjatë idetit (periudhës së pritjes), kështu që kushdo që martohet me një grua në idetin e saj, martesa e tij me të nuk vërtetohet dhe ai është në gjykimin e atij që nuk ka lidhur kurrfarë martese me të. Atëherë, analogjia mbi këtë do të ishte që ashtu të jetë edhe nëse ai lidh mbi të një divorc në një kohë kur është ndaluar rënia e divorcit në të, që ai divorc i tij të mos bjerë dhe ai të jetë në gjykimin e atij që nuk ka dhënë divorc.
Përgjigjja për këtë është: Ajo që u përmend rreth lidhjes së martesës, ashtu është, dhe po ashtu janë të gjitha kontratat përmes të cilave robërit hyjnë në gjëra në të cilat nuk hyjnë dot përveçse nga ku janë urdhëruar të hyjnë në to.
Ndërsa dalja prej tyre, ajo mund të lejohet edhe me tjetër gjë nga ajo me të cilën janë urdhëruar të dalin. Nga kjo është se ne kemi parë që për namazet robërit janë urdhëruar të mos hyjnë në to përveçse me tekbir dhe shkaqet me të cilat hyhet në to, dhe janë urdhëruar që të mos dalin prej tyre përveçse me teslim (dhënie selami).
Kështu, kushdo që hyn në namaz pa pastërti dhe pa tekbir, nuk konsiderohet se ka hyrë në të, ndërsa kushdo që flet në të me fjalë të urryera ose bën në të diçka prej asaj që nuk bëhet në të, si ngrënia, pirja, ecja dhe gjëra të ngjashme, ai del me këtë nga namazi, ndonëse është veprues i keq në atë që ka bërë prej kësaj në namazin e tij.
Po kështu, hyrja në martesë nuk bëhet përveçse nga ku janë urdhëruar robërit të hyjnë në të.
Ndërsa dalja prej saj mund të jetë me atë që janë urdhëruar të dalin prej saj dhe me tjetër gjë përveç kësaj. Dhe e gjithë kjo është thënia e Ebu Hanifes, Ebu Jusufit dhe Muhamedit, (r.a.).

4191 - Më njoftoi për këtë Mahmud bin Hasan el-Nahwi, i cili tha: Na tregoi Abdulmelik bin Hisham, nga Ebu Zejdi, nga Ebu Amr bin el-Ala' për këtë. Në këtë ka gjithashtu një argument tjetër, se Omeri (r.a.) është ai të cilin i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) e adresoi me fjalët e tij: "Kjo është periudha (iddeti) për të cilën Allahu i Madhëruar ka urdhëruar që të shkurorëzohen gratë" ⁽⁴²⁾
Dhe kjo nuk ishte -sipas tij- argument se 'el-akra' (ciklet) janë pastërtitë, pasi ai i konsideroi 'el-akra' si menstruacionet në atë që transmetohet prej tij.

Nëse kjo ishte kështu te Omeri (r.a.), ndërkohë që i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) i ishte drejtuar atij me këtë, nuk ka në të argument se 'el-kur' (cikli) është pastërtia, e kështu ishte edhe pas tij në të gjithashtu. Do të përmendim atë që transmetohet nga Omeri (r.a.) lidhur me këtë në vendin e duhur të këtij kapitulli, në dashtë Allahu i Madhëruar.

Dhe ndër argumentet e atyre që i konsideruan 'el-akra' si pastërtitë ishte gjithashtu ajo që...

4192 - Na ka treguar Junusi, i cili ka thënë: Na ka njoftuar Ibn Vehbi, se Maliku e ka njoftuar atë, nga Ibn Shihabi, nga Urve, nga Aishja, se ajo e ka zhvendosur Hafsa bint Abdurrahman bin Ebi Bekrin, kur ajo kishte hyrë në gjakun e menstruacioneve të treta.

Ibn Shihabi ka thënë: Ia përmenda këtë Amres, e ajo tha: Ka thënë të vërtetën Urve, disa njerëz kanë debatuar me të për këtë dhe kanë thënë: Allahu i Madhëruar thotë: "Tri quru' (periudha)". Atëherë Aishja tha: Keni thënë të vërtetën, por a e dini se çfarë janë "el-akra"? "El-akra" janë periudhat e pastërtisë ⁽⁴³⁾.

4193
- Na ka treguar Junusi, i cili ka thënë: Na ka njoftuar Ibn Vehbi, se Maliku i ka treguar atij, duke thënë: Ka thënë Ibn Shihabi:
E kam dëgjuar Ebu Bekr bin Abdurrahmanin duke thënë: Nuk kam arritur asnjë nga fukahatë tanë, e që ai të mos e thoshte këtë, duke pasur për qëllim atë që ka thënë Aishja ⁽⁴⁴⁾.

4194 - Na ka treguar Junusi, i cili ka thënë: Na ka njoftuar Ibn Vehbi, se Maliku e ka njoftuar atë nga Nafiu, nga Ibn Umeri,
se ai ka thënë: Nëse burri e shkurorëzon gruan e tij, dhe ajo hyn në gjakun e menstruacioneve të treta, ajo është ndarë prej tij dhe ai është ndarë prej saj, ajo nuk e trashëgon atë dhe as ai nuk e trashëgon atë ⁽⁴⁵⁾.

4195 - Na ka treguar Ibn Ebi Davudi, i cili ka thënë: Na ka treguar Haxhaxh bin Ibrahim el-Ezreku, i cili ka thënë: Na ka treguar Sufjani, nga ez-Zuhriu, nga Sulejman bin Jesari, nga Zejd bin Thabiti, i cili ka thënë: Kur gruaja e divorcuar hyn në ciklin e tretë menstrual, ajo është e lirë prej tij dhe ai është i lirë prej saj ⁽⁴⁶⁾.

4196 - Na ka treguar Junusi, i cili ka thënë: Na ka treguar Sufjani, dhe e ka përmendur me zinxhirin e tij të transmetimit të njëjtin (hadith) ⁽⁴⁷⁾.

4197 - Na tregoi Junusi, i cili ka thënë: Na njoftoi Ibn Vehbi, i cili ka thënë: Na tregoi Ibn Ebi Dhibi, nga Ibn Shihabi, i cili ka thënë: Zejd bin Thabiti gjykoi... dhe përmendi të njëjtën gjë ⁽⁴⁸⁾. Ibn Shihabi tha: Dhe më njoftoi për këtë Urve nga Aisha.

4198 - Na ka treguar Ibn Merzuki, i cili ka thënë: Na ka treguar Vehabi, i cili ka thënë: Na ka treguar Shu'be, nga Abdurrabih bin Seidi, nga Nafiu, se Muaviu i shkroi Zejd bin Thabitit duke e pyetur, e ai i shkroi: Kur ajo të hyjë në menstruacionin e tretë, ajo është ndarë prej tij. Nafiu ka thënë: Edhe Ibn Omeri e thoshte këtë ⁽⁴⁹⁾.
Ata thanë: Këto janë thëniet e shokëve të të Dërguarit të Allahut (s.a.v.s.) dhe qoftë i kënaqur Allahu me ta, që tregojnë atë që përmendëm.
Atyre u thuhet: Kjo do të vlente sikur shokët e të Dërguarit të Allahut (s.a.v.s.) të mos kishin mospajtime për këtë, por meqë ata kanë mospajtime, ku disa prej tyre thanë atë që përmendët ju.
Ndërsa të tjerët thanë të kundërtën e kësaj, andaj ajo që përmendët nuk përbën argument për ju. Prej asaj që është transmetuar në kundërshtim me atë që ata argumentuan nga këto gjurmë (ethere) të përmendura prej shokëve të të Dërguarit të Allahut (s.a.v.s.), të cilat tregojnë se 'el-akra' (ciklet) nuk janë pastërtitë (el-athar).

4199 - Na ka treguar Junusi, ka thënë: Na ka njoftuar Sufjani, nga ez-Zuhriu, nga Said bin el-Musejjibi, nga Ali bin Ebi Talibi, i cili ka thënë: "Bashkëshorti i saj ka më shumë të drejtë ndaj saj përderisa ajo nuk është pastruar nga menstruacioni i tretë" ⁽⁵⁰⁾.

4200
- Na ka treguar Ali bin Shejbe, ka thënë: Na ka treguar Jezid bin Harun, ka thënë: Na ka njoftuar Sufjan bin Seid, nga Mensuri, nga Ibrahimi, nga Alkame:
Se një burrë e divorcoi gruan e tij dhe ajo i kaloi dy cikle menstruale. Kur erdhi
i treti dhe ajo hyri në vendin e larjes, i erdhi burri i saj dhe i tha: "Të kam kthyer" tri herë. Ata të dy shkuan te Omeri, dhe Omeri me Abdullahun u pajtuan se ai ka më shumë të drejtë ndaj saj përderisa namazi nuk i është bërë i lejuar. Omeri ia ktheu atë atij ⁽⁵¹⁾.

4201 - Na ka treguar Junusi, ka thënë: Na ka njoftuar Ibn Vehbi, se Maliku e ka njoftuar atë, nga Nafiu, se Abdullah bin Omeri thoshte: Nëse skllavi e shkurorëzon gruan e tij dy herë, ajo i bëhet e ndaluar atij derisa të martohet me një burrë tjetër, qoftë ajo e lirë apo skllave. Ideti i gruas së lirë është tri menstruacione, ndërsa ideti i skllaves është dy menstruacione ⁽⁵²⁾.

Ebu Xhaferi ka thënë: Ky është Abdullah bin Omeri (r.a.), dhe ai është ai që ka transmetuar nga i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) fjalën e tij drejtuar Omerit (r.a.): "Kjo është periudha e pritjes (ideti) me të cilën Allahu i Madhëruar ka urdhëruar që të shkurorëzohen gratë", dhe kjo nuk i ka treguar atij se 'el-akra' (periudhat) janë pastrimet, përderisa ai i ka konsideruar ato si menstruacione.

4202 - Na ka treguar Ibn Abi Dawud, i cili ka thënë: Na ka treguar El-Vehbi, i cili ka thënë: Na ka treguar Muhamed bin Rashid, nga Mek-huli, se ai erdhi në Medine, dhe i përmendi Sulejman bin Jesari se Zejd bin Thabiti thoshte: Kur burri e shkurorëzon gruan e tij dhe ajo e sheh pikën e parë të gjakut të menstruacioneve të saj të treta, ai nuk ka më të drejtë kthimi (rexh'ah) tek ajo.

Ai tha: Pyeta për këtë
në Medine, dhe më arriti lajmi se Omer bin el-Hatabi, Muadh bin Xhebeli dhe Ebu Derda (r.a.), i jepnin atij të drejtën e kthimit derisa ajo të lahej nga menstruacionet e treta ⁽⁵³⁾.

4203 - Na ka treguar Junusi, i cili ka thënë: Na ka njoftuar Ibn Vehbi, i cili ka thënë: Më ka njoftuar Junusi, nga Ibn Shihabi, i cili ka thënë:
Më ka njoftuar Kabisa bin Dhuejbi, se e ka dëgjuar Zejd bin Thabitin duke thënë: Divorci i takon burrit, ndërsa ideti (periudha e pritjes) i takon gruas. Nëse burri është i lirë dhe gruaja është skllave, atëherë janë tri shkurorëzime, ndërsa ajo pret idetin e skllaves prej dy menstruacioneve. E nëse ai është skllav dhe gruaja e tij është e lirë, ai e shkurorëzon me divorcin e skllavit prej dy shkurorëzimeve, ndërsa ajo pret idetin e të lirës prej tri menstruacioneve ⁽⁵⁴⁾.
Kur erdhi ky mospajtim prej tyre, u vërtetua se nuk mund të merret si argument për këtë fjala e askujt prej tyre, sepse sa herë që dikush argumenton me fjalën e disave prej tyre, kundërshtari i tij argumenton kundër tij me fjalën e dikujt tjetër si ai, kështu që e tëra kjo pushon së qeni argument për njërën palë kundër palës tjetër.
Argumenti i atyre që i konsideruan 'kurū' (periudhat) si menstruacione ndaj kundërshtarit të tyre ishte: Nëse periudhat do të ishin pastërtitë (at-tuhr), atëherë kur burri e shkurorëzon gruan e tij ndërsa ajo është e pastër, dhe asaj i vijnë menstruacionet pas një ore, kjo do t'i llogaritej asaj si një periudhë (kur') bashkë me dy periudha të tjera pasuese, kështu që ideti i saj do të ishte dy periudha e pak. Ndërsa Allahu i Madhëruar ka thënë: ﴿ثَلَاثَةَ قُرُوءٍ﴾ [el-Bekare: 228] 'tri periudha'.
Ndërsa argumenti i atyre që shkuan drejt asaj se periudhat janë pastërtitë ishte: Allahu i Madhëruar ka thënë: ﴿الْحَجُّ أَشْهُرٌ مَعْلُومَاتٌ﴾ [el-Bekare: 197] 'Haxhi është në muaj të caktuar', e kjo ishte për dy muaj e një pjesë të muajit, kështu që po ashtu i bëmë tri periudhat si dy periudha e një pjesë.
Argumenti ynë kundër tyre për këtë ishte: Allahu i Madhëruar ka thënë për periudhat: ﴿ثَلَاثَةَ قُرُوءٍ﴾ [el-Bekare: 228] 'tri periudha', dhe nuk ka thënë për haxhin: 'tre muaj'. Sikur të kishte thënë për këtë 'tre muaj' dhe të gjithë do të pajtoheshin se kjo do të thotë dy muaj e një pjesë, atëherë do të vërtetohej ajo që tha kundërshtari ynë, por Ai ka thënë: 'muaj' (shumës i pashquar), dhe nuk ka thënë 'tre'.
Sa i përket asaj që Ai e ka kufizuar me numrin tre, Ai e ka kufizuar me një numër të caktuar, andaj nuk mund të jetë më pak se ai numër. Ashtu siç ka thënë: ﴿وَاللَّائِي يَئِسْنَ مِنَ الْمَحِيضِ مِنْ نِسَائِكُمْ إِنِ ارْتَبْتُمْ فَعِدَّتُهُنَّ ثَلَاثَةُ أَشْهُرٍ وَاللَّائِي لَمْ يَحِضْنَ﴾ [et-Talak: 4] 'E ato nga gratë tuaja të cilave u është ndërprerë cikli menstrual, nëse dyshoni, periudha e pritjes së tyre është tre muaj, e ashtu edhe për ato që ende nuk kanë pasur menstruacione', ku e kufizoi këtë me numër, dhe kjo nuk mund të ishte më pak se ai numër. Po ashtu, kur i kufizoi periudhat me numër dhe tha: ﴿ثَلَاثَةَ قُرُوءٍ﴾ [el-Bekare: 228], kjo nuk mund të jetë më pak se ai numër.
Një tjetër argument i atyre që mendojnë se periudhat janë pastërtitë ishte: Duke qenë se prapashtesa 'ha' (e gjinisë femërore në numërorë) qëndron në numrin e gjinisë mashkullore, ku thuhet: 'thelāthetu rixhāl' (tre burra), dhe hiqet nga numri i gjinisë femërore, ku thuhet 'thelāthu nisveh' (tri gra), Allahu i Madhëruar ka thënë: ﴿ثَلَاثَةَ قُرُوءٍ﴾ [el-Bekare: 228], duke e vendosur 'ha'-në, kjo vërteton se Ai ka pasur për qëllim një emër të gjinisë mashkullore, që është 'at-tuhr' (pastërtia) dhe jo 'al-hajd' (menstruacioni).
Argumenti kundër tyre për këtë ishte: Kur një gjë ka dy emra, njëri mashkullor dhe tjetri femëror, nëse mblidhet (shumësi) sipas emrit mashkullor, vendoset 'ha'-ja, e nëse mblidhet sipas emrit femëror, hiqet 'ha'-ja.
Shembull për këtë është kur thua: 'ky është thob' (rrobë - mashkullore) dhe 'kjo është milhafe' (mbulesë - femërore). Nëse i mbledh sipas 'thob', thua 'thelāthetu athvāb', e nëse i mbledh sipas 'milhafe', thua 'thelāthu melāhif'. Po ashtu 'kjo është dār' (shtëpi - femërore) dhe 'ky është menzil' (vendbanim - mashkullore) për të njëjtën gjë.
Pra, një gjë mund të jetë një e vetme por të quhet me dy emra, njëri mashkullor dhe tjetri femëror. Nëse mblidhet sipas mashkullores, veprohet siç veprohet në shumësin e mashkullores duke e vendosur 'ha'-në, e nëse mblidhet sipas femërores, veprohet siç veprohet në shumësin e femërores duke e hequr 'ha'-në.
E tillë është edhe 'al-hajdah' (menstruacioni) dhe 'al-kur'', të cilët janë dy emra për një kuptim të vetëm, që është menstruacioni. Nëse mblidhet sipas 'al-hajdah', hiqet 'ha'-ja dhe thuhet 'thelāthu hajd', e nëse mblidhet sipas 'al-kur'', vendoset 'ha'-ja dhe thuhet 'thelāthetu kurū''. Këta janë dy emra për një gjë të vetme, andaj me këtë bie ajo që përmendëm si argument të kundërshtarit tonë.
Sa i përket kësaj çështjeje nga ana e analogjisë (teorisë), ne kemi parë se skllaves i është caktuar në idet gjysma e asaj që i është caktuar të lirës. Nëse skllavja ishte nga ato që nuk kanë menstruacione, ideti i saj ishte gjysma e idetit të të lirës që nuk ka menstruacione, që është një muaj e gjysmë. E nëse ajo ishte nga ato që kanë menstruacione, me pajtimin e tyre i janë caktuar dy menstruacione, duke pasur për qëllim gjysmën e asaj që ka e lira. Për këtë arsye, Omeri (r.a.) ka thënë në prani të shokëve të të Dërguarit të Allahut (s.a.v.s.): 'Sikur të mundesha ta bëja një menstruacion e gjysmë, do ta bëja'.
Kur u vërtetua se ajo që i takon skllaves janë menstruacionet dhe jo pastërtitë, dhe kjo është gjysma e asaj që i takon të lirës, u vërtetua se edhe ajo që i takon të lirës është e të njëjtit lloj si ajo e skllaves, që janë menstruacionet dhe jo pastërtitë.
Me këtë u vërtetua mendimi i atyre që shkuan drejt asaj se periudhat (al-kurū') janë menstruacionet, dhe u hodh poshtë mendimi i kundërshtarëve të tyre. Ky është mendimi i Ebu Hanifes, Ebu Jusufit dhe Muhamedit (Allahu i mëshiroftë).
Është transmetuar nga i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) rreth idetit të skllaves ajo që...

4204 - Na ka treguar Ibrahim bin Merzuk, i cili ka thënë: Na ka treguar Ebu Asim, nga Ibn Xhurejxhi, nga Mudhahir bin Eslemi, nga el-Kasimi, nga Aisha, e cila ka thënë:
Ka thënë i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.): "Pritja (iddeti) e robëreshës është dy cikle menstruale, ndërsa shkurorëzimi i saj bëhet me dy shkurorëzime (talakë)" ⁽⁵⁵⁾.

4205 - Na ka treguar Yezid bin Sinan, i cili ka thënë: Na ka treguar Es-Salt bin Mes'ud el-Xhahderi, nga Umer bin Shebib el-Musli, nga Abdullah bin Isa, nga Atije, nga Ibn Umer, nga i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) … të njëjtën gjë ⁽⁵⁶⁾.

Kjo gjithashtu tregon atë që përmendëm, dhe prej Allahut vjen suksesi.

4206
Na ka treguar Salih bin Abdurrahman el-Ensari, i cili ka thënë: Na ka treguar Said bin Mensur, i cili ka thënë: Na ka treguar Hushejm, i cili ka thënë: Na ka lajmëruar Mugira, Husajn, Ash'ath, Ismail bin Ebi Halid, Davud, Sejjar dhe Muxhalid, nga esh-Sha'bi, i cili ka thënë:

Hyra te Fatima bint Kajs në Medine dhe e pyeta atë për gjykimin e të Dërguarit të Allahut (s.a.v.s.) ndaj saj. Ajo tha: "Burri im më shkurorëzoi përfundimisht, kështu që unë e dërgova çështjen te i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) lidhur me vendbanimin dhe furnizimin, dhe ai nuk më caktoi as vendbanim e as furnizim, dhe më urdhëroi që ta kaloj idetin në shtëpinë e Ibn Umm Mektumit ⁽⁵⁷⁾."

Muxhalidi tha në hadithin e tij: "O bija e Kajsit, furnizimi dhe vendbanimi i takojnë vetëm asaj për të cilën ekziston e drejta e rikthimit."

4207 - Na ka treguar Muhamed bin Abdullah bin Mejmuni, i cili ka thënë: Na ka treguar el-Velid bin Muslimi, nga el-Evzaiu, nga Jahja, i cili ka thënë: Më ka treguar Ebu Seleme, i cili ka thënë: Më ka treguar Fatima bint Kajs, se Ebu Amr bin Hafs el-Mahzumi e kishte shkurorëzuar atë tri herë, dhe kishte urdhëruar t'i jepet furnizim (nefaka), por asaj iu duk pak. Pejgamberi (s.a.v.s.) e kishte dërguar atë drejt Jemenit.

Atëherë Halid bin el-Velidi u nis me një grup nga Beni Mahzum te Pejgamberi (s.a.v.s.) kur ai ishte në shtëpinë e Mejmunes, dhe tha: O i Dërguari i Allahut, Ebu Amr bin Hafsi e ka shkurorëzuar Fatimen
tri herë, a i takon asaj furnizim? Pejgamberi (s.a.v.s.) tha: "Ajo nuk ka as furnizim e as strehim." Dhe i dërgoi fjalë asaj që të transferohej te Umm Sheriku, pastaj i dërgoi fjalë se te Umm Sheriku vijnë Muhaxhirët e parë, andaj transferohu te Ibn Umm Mektumi, sepse nëse e heq mbulesën tënde, ai nuk të sheh ⁽⁵⁸⁾.

4208 - Na ka treguar Rebi' el-Muedh-dhin, i cili ka thënë: Na ka treguar Bishr bin Bekr, i cili ka thënë: Më ka treguar el-Evza'i ... dhe e përmendi me zinxhirin e tij të transmetimit të njëjtën gjë ⁽⁵⁹⁾.

4209
- Na ka treguar Bahr bin Nasr, i cili ka thënë: I është lexuar Shuaib bin Lejthit: Të ka informuar babai yt, nga Imran bin Ebi Enes, nga Ebu Seleme, i cili ka thënë: E pyeta Fatime bint Kajsin, dhe ajo më tregoi:

se burri i saj el-Mahzumi e kishte shkurorëzuar atë dhe kishte refuzuar të shpenzonte për të. Ajo erdhi te i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) dhe e njoftoi atë. I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) tha: "Nuk ka shpenzim (nefaka) për ty. Shpërngulu te Ibn Umm Mektumi dhe qëndro tek ai, sepse ai është njeri i verbër; mund t'i heqësh rrobat e tua tek ai" ⁽⁶⁰⁾.

4210 - Na ka treguar Ruh bin el-Ferexh, ka thënë: Na ka treguar Amër bin Halid, ka thënë: Na ka treguar el-Lejth ... dhe e përmendi me isnadin e tij të ngjashëm me të ⁽⁶¹⁾.

4211
- Na ka treguar Ruh bin el-Ferexh, i cili ka thënë: Na ka treguar Jahja bin Abdullah bin Bukejr, i cili ka thënë: Më ka treguar el-Lejthi, nga Ebu ez-Zubejr el-Mekki, se ai e ka pyetur Abdul Hamid bin Abdullah bin Ebi Amr bin Hafs, rreth shkurorëzimit të gjyshit të tij Ebu Amr me Fatime bint Kajs.

Abdul Hamidi i tha atij: Ai e shkurorëzoi atë përfundimisht (el-betteh), pastaj u nis për në Jemen dhe autorizoi Ajash bin Ebi Rabia-n. Ajashi i dërgoi asaj një pjesë të shpenzimeve, por ajo u ndje e pakënaqur me të. Ajashi i tha asaj: "Ti nuk ke të drejtë për shpenzime e as për banim prej nesh. Ky është i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.), pyete atë." Ajo e pyeti të Dërguarin e Allahut (s.a.v.s.) për atë që ai tha, dhe ai tha: "Ti nuk ke të drejtë për shpenzime e as për banim, por vetëm një furnizim sipas rregullit (meta' bil-ma'ruf). Largohu prej tyre." Ajo tha: "A të shkoj në shtëpinë e Umm Sherikut?" Pejgamberi (s.a.v.s.) i tha: "Shtëpia e saj është e frekuentuar (nga njerëzit), prandaj zhvendosu në shtëpinë e Abdullah bin Umm Mektumit, sepse aty ka më pak njerëz që hyjnë e dalin" ⁽⁶²⁾.

4212
- Na ka treguar Ruh bin el-Ferexh, i cili ka thënë: Na ka treguar Jahja, i cili ka thënë: Më ka treguar el-Lejthi, nga Abdullah bin Jezidi, mouli i el-Esuad bin Sufjanit, nga Ebu Seleme bin Abdurrahmani, nga Fatime bint Kajsi, vetë ajo, me të njëjtin hadith si të el-Lejthit, nga Ebu ez-Zubejri, shkronjë për shkronjë ⁽⁶³⁾.

4213 - Na ka treguar Junusi, i cili ka thënë: Na ka njoftuar Ibn Vehbi, se Maliku e ka njoftuar atë, nga Abdullah bin Jezidi, skllavi i liruar i Esved bin Sufjanit, nga Ebu Seleme bin Abdurrahmani, nga Fatima bint Kajsi, se Ebu Amër bin Hafsi e kishte shkurorëzuar atë përfundimisht ndërsa ai ishte i munguar. Ai i dërgoi asaj përmes përfaqësuesit të tij pak elb, por ajo u ndje e pakënaqur me të. Ai i tha: "Pasha Allahun, ti nuk ke asnjë të drejtë ndaj nesh." Atëherë ajo erdhi te i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) dhe ia përmendi këtë atij. Ai tha: "Ti nuk ke të drejtë për furnizim prej tij. Kaloje idetin në shtëpinë e Umm Sherikut." ⁽⁶⁴⁾.

4214 - Na ka treguar Nasr bin Merzuk dhe Ibn Ebi Davud, të cilët kanë thënë: Na ka treguar Abd Allah bin Salih, i cili ka thënë: Më ka treguar El-Lejth, i cili ka thënë: Më ka treguar Ukajl, nga Ibn Shihabi, i cili ka thënë: Më ka treguar Ebu Seleme, se Fatima bint Kajs i ka treguar atij nga i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) … dhe përmendi të njëjtën gjë saktësisht ⁽⁶⁵⁾.

4215
- Na ka treguar Ruh bin el-Ferexh, ka thënë: Na ka treguar Jahja bin Abdullah, ka thënë: Më ka treguar el-Lejthi … dhe përmendi me isnadin e tij të ngjashëm me të. Dhe shtoi: "Njerëzit e kundërshtuan atë për atë që tregonte rreth daljes së saj para se të bëhej hallall" ⁽⁶⁶⁾.

4216
- Na ka treguar Fehd, i cili ka thënë: Na ka treguar Ali bin Ma'bed, i cili ka thënë: Na ka treguar Ismail bin Ebi Kethir, nga Muhamed bin Amër bin Alkame, nga Ebu Seleme, nga Fatima bint Kajs, se ajo ishte nën kurorën e një burri nga fisi Beni Mahzum, i cili e divorcoi atë përfundimisht, andaj ajo dërgoi te familja e tij duke kërkuar shpenzimet e jetesës (nefaka), por ata i thanë: Nuk ke të drejtë për nefaka prej nesh. Kjo i arriti të Dërguarit të Allahut (s.a.v.s.), i cili tha: "Nuk ke të drejtë për nefaka prej tyre, por e ke obligim idetin, andaj shpërngulu te Umm Sherik. Pastaj tha: Te Umm Sherik hyjnë vëllezërit e saj nga Muhaxhirët, andaj shpërngulu te Ibn Umm Mektum" ⁽⁶⁷⁾.

4217
- Na ka treguar Rebi el-Muedhin dhe Sulejman bin Shuajb, të cilët kanë thënë: Na ka treguar Esed, i cili ka thënë: Na ka treguar Ibn Ebi Dhib, nga el-Harith bin Abdurrahman, nga Ebu Seleme dhe Muhamed bin Abdurrahman bin Theuban, nga Fatima bint Kajs, se ajo kërkoi mendim (fetva) nga Pejgamberi (s.a.v.s.) kur e shkurorëzoi burri i saj, e Pejgamberi
(s.a.v.s.) i tha asaj: “Nuk ka për ty as furnizim (nafakë) prej tij e as vendbanim”, dhe shokët e tij vinin tek ajo, andaj ai tha: “Kaloje idetin (periudhën e pritjes) te Ibn Umm Mektumi, sepse ai është i verbër” ⁽⁶⁸⁾.

4218 - Na ka treguar Ruh bin el-Ferexh, i cili ka thënë: Na ka treguar Ahmed bin Salih, i cili ka thënë: Na ka treguar Abdurrezaku, i cili ka thënë: Na ka njoftuar Ibn Xhurejxhi, i cili ka thënë: Më ka njoftuar Ata-u, i cili ka thënë: Më ka njoftuar Abdurrahman bin Asim bin Thabit, se Fatima bint Kajs e ka njoftuar atë, e cila ishte e martuar me një burrë nga fisi Beni Mahzum, dhe e njoftoi atë se ai e kishte shkurorëzuar tri herë dhe ishte nisur për në disa beteja, dhe e kishte urdhëruar një përfaqësues të tij që t'i jepte asaj një pjesë të nafakës (shpenzimeve), por ajo e konsideroi atë të paktë.

Ajo shkoi te njëra nga gratë e Pejgamberit (s.a.v.s.), dhe Pejgamberi (s.a.v.s.) hyri ndërsa ajo ishte tek ajo, dhe ajo tha: O i Dërguari i Allahut! Kjo është Fatima bint Kajs, e ka shkurorëzuar filani, dhe ai i dërgoi asaj një pjesë të nafakës, por ajo e ktheu atë, ndërsa ai pretendoi se kjo ishte diçka që ai po e bënte si mirësi (vullnetare). Ai tha: "Ka thënë të vërtetën".

Dhe Pejgamberi (s.a.v.s.) tha: "Shpërngulu te Umm Sheriku dhe kaloje idetin (periudhën e pritjes) tek ajo". Pastaj tha: "Vërtet, Umm Sheriku ka shumë vizitorë, por shpërngulu te Abdullah bin Umm Mektumi, sepse ai është i verbër". Kështu ajo u shpërngul te Abdullahu dhe e kaloi idetin tek ai derisa i përfundoi ideti i saj ⁽⁶⁹⁾.

4219 - Na ka treguar Ibrahim bin Merzuk, i cili ka thënë: Na ka treguar Vehbi, i cili ka thënë: Na ka treguar Shu'be, nga Ebu Bekr bin Ebi el-Xhehm, i cili ka thënë: Unë dhe Ebu Seleme hymë te Fatima bint Kajs, e ajo tregoi: se burri i saj e kishte shkurorëzuar me shkurorëzim të prerë (bain), dhe e kishte urdhëruar Ebu Hafs bin Amrin që t'i dërgonte asaj si furnizim pesë eusak. Ajo erdhi te Pejgamberi (s.a.v.s.) dhe tha: "Burri im më ka shkurorëzuar dhe nuk më ka caktuar as vendbanim e as furnizim."

Ai tha: "Të vërtetën ka thënë, andaj kaloje idetin në shtëpinë e Ibn Umm Mektumit." Pastaj tha: "Vërtet Ibn Umm Mektumi është njeri që vizitohet, andaj kaloje idetin në shtëpinë e Umm Filanes" ⁽⁷⁰⁾.

4220 - Na ka treguar Fehdi, i cili ka thënë: Më ka treguar Muhamed bin Saidi, i cili ka thënë: Na ka treguar Sheriku, nga Ebu Bekr bin Suhajri, i cili ka thënë: Unë dhe Ebu Seleme hymë te Fatima bint Kajsi, të cilën burri i saj e kishte shkurorëzuar tri herë, e ajo tha: "Shkova te Pejgamberi (s.a.v.s.) dhe ai nuk më caktoi as vendbanim e as furnizim" ⁽⁷¹⁾.

4221 - Na ka treguar Fehd, i cili ka thënë: Na ka treguar Ebu el-Jeman, i cili ka thënë: Na ka njoftuar Shuajbi, nga ez-Zuhriu, i cili ka thënë: Më ka njoftuar Ubejdullah bin Abdullah bin Utbe, nga Fatima bint Kajs, nga i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) … ngjashëm me të ⁽⁷²⁾.

Ebu Xhaferi ka thënë: Një grup ⁽⁷³⁾ kanë anuar nga këto transmetime, i kanë ndjekur ato dhe kanë thënë: Nuk është obligim as furnizimi (nefeka) dhe as strehimi (sukna), përveçse për atë grua që është në divorc të kthyeshëm (rexhi).

Të tjerë ⁽⁷⁴⁾ i kanë kundërshtuar ata në këtë dhe kanë thënë: Çdo grua e divorcuar ka të drejtën e strehimit gjatë periudhës së pritjes (iddetit) derisa të përfundojë iddeti i saj, pavarësisht nëse divorci është i prerë (bain) apo jo i prerë. Sa i përket furnizimit, ai është obligim për të gjithashtu nëse divorci nuk është i prerë. Ndërsa nëse divorci është i prerë, ata kanë mendime të ndryshme rreth kësaj. Disa prej tyre kanë thënë: Ajo ka të drejtën e furnizimit gjithashtu bashkë me strehimin, qoftë shtatzënë apo jo. Prej atyre që e kanë thënë këtë janë Ebu Hanifja, Ebu Jusufi dhe Muhamedi (r.h.).

Disa të tjerë kanë thënë: Nuk ka furnizim për të, përveç nëse është shtatzënë. Ata argumentuan për refuzimin e hadithit të Fatima bint Kajsit me atë që

4222
- Na ka treguar Abu Bakrah, i cili ka thënë: Na ka treguar Abu Ahmad Muhammad bin Abdullah bin al-Zubayr, i cili ka thënë: Na ka treguar Ammar bin Ruzayq, nga Abu Ishaq, i cili ka thënë: Isha te al-Aswad bin Yazid në Xhaminë e Madhe, dhe me ne ishte al-Sha'bi. Ata përmendën gruan e divorcuar tri herë. Al-Sha'bi tha: Më ka treguar Fatima bint Qays se i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) i ka thënë asaj: "Nuk ka strehim e as furnizim për ty."

Ai tha: Atëherë al-Aswad e gjuajti atë me një guralec dhe tha: "Mjerë ti! A tregon diçka të tillë? Kjo çështje i qe paraqitur Umar bin al-Khattabit, i cili pati thënë: 'Ne nuk e lëmë Librin e Zotit tonë dhe Sunetin e Pejgamberit tonë (s.a.v.s.) për fjalën e një gruaje, për të cilën nuk e dimë, mbase ka gënjyer. Allahu i Madhëruar ka thënë: {Mos i nxirrni ato nga shtëpitë e tyre, e as ato të mos dalin} [at-Talaq: 1] ajeti ⁽⁷⁵⁾."

4223
- Na ka treguar Ibn Marzuk, i cili ka thënë: Na ka treguar Muhamed bin Kethir, i cili ka thënë: Na ka njoftuar Sufjani, nga Seleme, nga esh-Sha'bi, nga Fatimeja, nga Pejgamberi (s.a.v.s.), se ai nuk i caktoi asaj as strehim dhe as furnizim kur e divorcoi burri i saj.

Këtë ia përmenda Ibrahimit, e ai tha: Kjo i është paraqitur Omer bin el-Hatabit, i cili ka thënë:
Nuk e lëmë Librin e Zotit tonë të Madhëruar dhe Sunetin e Pejgamberit tonë (s.a.v.s.) për fjalën e një gruaje; asaj i takon strehimi dhe furnizimi ⁽⁷⁶⁾.

4224
- Na ka treguar Fehd, ka thënë: Na ka treguar Omer bin Hafs bin Gijath, ka thënë: Më ka treguar babai im, ka thënë: Më ka treguar El-A'mesh, nga Ibrahimi, nga Omeri dhe Abdullahu, se ata të dy thoshin: "Gruaja e divorcuar tri herë ka të drejtë në furnizim dhe strehim" ⁽⁷⁷⁾.
Dhe Esh-Sha'bi përmendte, nga Fatime bint Kajs, nga Pejgamberi (s.a.v.s.) se ai ka thënë: "Ajo nuk ka as furnizim e as strehim."

4225 - Na ka treguar Nasr bin Merzuk dhe Sulejman bin Shuajb, të cilët kanë thënë: Na ka treguar El-Hasib bin Nasih, i cili ka thënë:
Na ka treguar Hammad bin Seleme, nga Hammadi, nga Esh-Sha'bi, nga Fatima bint Kajs: Se burri i saj e kishte shkurorëzuar atë tri herë, kështu që ajo erdhi te Pejgamberi (s.a.v.s.), i cili i tha: "Nuk ka për ty as furnizim (nafaka) dhe as vendbanim".
Ai tha: E njoftova En-Neha'iun për këtë, e ai tha: Ka thënë Omer bin el-Hattabi kur u njoftua për këtë: Ne nuk e lëmë një ajet nga
Libri i Allahut të Madhëruar dhe fjalën e të Dërguarit të Allahut (s.a.v.s.) për fjalën e një gruaje, e cila mbase mund të ketë harruar apo gabuar. Unë e kam dëgjuar të Dërguarin e Allahut (s.a.v.s.) duke thënë: "Ajo ka të drejtë për vendbanim dhe furnizim" ⁽⁷⁸⁾.

4226 - Na ka treguar Nasri, i cili ka thënë: Na ka treguar el-Hasibi, i cili ka thënë: Na ka treguar Ebu Avane, nga el-A'meshi, nga Umare bin Umejri, nga el-Esvedi, se Omer bin el-Hatabi dhe Abdullah bin Mes'udi kanë thënë për gruan e shkurorëzuar tri herë: "Ajo ka të drejtën e banimit dhe të furnizimit" ⁽⁷⁹⁾.

Ata thanë: Ky është Omeri (r.a.) i cili e ka mohuar këtë hadith të Fatimes dhe nuk e ka pranuar atë, dhe gjithashtu e ka mohuar atë ndaj saj edhe Usame bin Zejdi.

4227 - Na ka treguar Rabi' el-Muadhin, ka thënë: Na ka treguar Shu'ajb bin el-Lejth, ka thënë: Na ka treguar el-Lejth, nga Xha'fer bin Rabi'ah, nga Abdurrahman bin Hurmuz, nga Ebu Seleme bin Abdurrahman, i cili ka thënë: Fatime bint
Kajs tregonte nga i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) se ai i kishte thënë asaj: "Kaloje idetin në shtëpinë e Ibn Umm Mektumit" ⁽⁸⁰⁾.
Dhe Muhamed bin Usame bin Zejd thoshte: Kur Fatimja përmendte diçka nga kjo, Usameja e gjuante atë me çfarëdo që kishte në dorë.

Ebu Xha'feri ka thënë: Ky është Usame bin Zejdi, i cili gjithashtu e ka mohuar atë që e ka mohuar Omeri (r.a.). Këtë e ka mohuar gjithashtu edhe Aishja (r.a.).

4228
- Na ka treguar Junusi, ka thënë: Na ka treguar Enes bin Ijad, nga Jahja bin Seid, i cili ka thënë: Kam dëgjuar Kasim bin Muhamedin dhe Sulejman bin Jesarin duke përmendur se Jahja bin Seid bin el-As e shkurorëzoi vajzën e Abdurrahman bin el-Hakamit, kështu që Abdurrahman bin el-Hakami e zhvendosi atë.

Atëherë Aishja i dërgoi fjalë Meruanit, i cili ishte guvernator i Medinës: "Ki frikë Allahun dhe ktheje gruan në shtëpinë e saj." Meruani tha në hadithin e Sulejmanit: "Abdurrahmani më mundi." Ndërsa në hadithin e Kasimit tha: "A nuk të ka arritur hadithi i Fatime bint Kajsit?" Aishja tha: "Nuk të dëmton nëse nuk e përmend hadithin e Fatime bint Kajsit." Meruani tha: "Nëse ka ndonjë të keqe për ty, të mjafton ajo e keqe që është mes këtyre të dyve ⁽⁸¹⁾."

4229 - Na tregoi Junusi, tha: Na ka njoftuar Ibn Vehbi, se Maliku e ka njoftuar atë, nga Jahja bin Saidi ... dhe e përmendi me zinxhirin e tij të transmetimit të njëjtën gjë ⁽⁸²⁾.

4230 - Na ka treguar Ibn Marzuk, ka thënë: Na ka treguar Bishr bin Umar, ka thënë: Na ka treguar Shu'bah, ka thënë: Na ka treguar Abdurrahman bin al-Kasim, nga babai i tij, i cili ka thënë se Aisha ka thënë: Nuk ka asnjë të mirë për Fatimen kur e përmend këtë hadith, duke pasur parasysh thënien e saj: Nuk ka as shpenzime (nafake) dhe as strehim ⁽⁸³⁾.
Edhe kjo është Aisha (r.a.) gjithashtu, e cila nuk e ka parë të udhës veprimin sipas hadithit të Fatimes, ndërsa Said bin al-Musajib e ka interpretuar këtë në kundërshtim me kuptimin që i kanë dhënë ithtarët e mendimit të parë.

4231 - Na ka treguar Abu Bishr al-Raqqi, i cili ka thënë: Na ka treguar Abu Muawiyah al-Darir, nga Amr bin Maymun, nga babai i tij, i cili ka thënë: I thashë Said bin al-Musayyib: Ku duhet ta kalojë idetin (periudhën e pritjes) e divorcuara tri herë? Ai tha: Në shtëpinë e saj. Unë i thashë: A nuk e ka urdhëruar i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) Fatima bint Kajsin që ta kalojë idetin në shtëpinë e Ibn Umm Maktumit? Ai tha: Ajo ishte një grua që i sprovoi njerëzit dhe sillej keq me gjuhën e saj ndaj vjehërrve të saj, prandaj i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) e urdhëroi atë që ta kalojë idetin në shtëpinë e Ibn Umm Maktumit, i cili ishte një njeri i verbër ⁽⁸⁴⁾.
Abu Xhaferi ka thënë: Ajo që ka transmetuar Fatima bint Kajs nga i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) lidhur me fjalën e tij drejtuar asaj: "Nuk ka strehim e as furnizim për ty", nuk përbën argument sipas Said bin al-Musayyibit se nuk ka furnizim dhe as strehim për të divorcuarën tri herë, pasi ai e ka interpretuar këtë sipas kuptimit që ne përmendëm prej tij.

4232
- Na kanë treguar Nasr bin Merzuk dhe Ibn Ebi Davud, të cilët kanë thënë: Na ka treguar Abd Allah bin Salih, i cili ka thënë: Më ka treguar El-Lejth, i cili ka thënë: Më ka treguar Ukajl, nga Ibn Shihabi, i cili ka thënë: Më ka treguar Ebu Seleme bin Abdurrahman, se Fatima bint Kajs e ka njoftuar atë se i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "Kryeje idetin në shtëpinë e Ibn Umm Mektumit." Njerëzit e mohuan atë që ajo tregonte lidhur me daljen e saj para se të bëhej e lejuar (të përfundonte ideti) ⁽⁸⁵⁾.

Edhe Ebu Seleme njofton gjithashtu se njerëzit e kishin mohuar këtë ndaj Fatimes, e në mesin e tyre ishin shokët e të Dërguarit të Allahut (s.a.v.s.) dhe ata që i ndoqën ata nga tabi'inët.

Omeri, Usama dhe Seid bin el-Musajib, bashkë me ata që përmendëm me ta, e mohuan këtë hadith të Fatima bint Kajsit dhe nuk vepruan sipas tij. Kjo ndodhi nga Omer bin el-Hatabi (r.a.) në prani të shokëve të të Dërguarit të Allahut (s.a.v.s.) dhe askush nuk e kundërshtoi atë.

Moskundërshtimi i tyre ndaj tij në këtë çështje tregon se mendimi i tyre era si mendimi i tij.

Ata që u mbështetën në hadithin e Fatimes dhe vepruan sipas tij, thanë: Omeri (r.a.) e mohoi këtë ndaj saj vetëm sepse, sipas tij, ajo binte ndesh me Librin e Allahut të Madhëruar, duke pasur parasysh fjalën e Allahut të Madhëruar: "Vendosini ato (gratë e divorcuara) aty ku banoni ju, sipas mundësive tuaja". Kjo vlen vetëm për gruan e divorcuar me divorc të kthyeshëm (rexhi), ku burri ka të drejtën e rikthimit.

Ndërsa Fatima ishte e ndarë përfundimisht (mabtuta) dhe burri i saj nuk kishte të drejtë rikthimi. Ajo ka thënë: I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) i ka thënë asaj: "Shpenzimet (nefaka) dhe strehimi (sukna) janë për atë që ka të drejtë rikthimi".

Ajo që Allahu i Madhëruar ka përmendur në Librin e Tij lidhur me këtë, është vetëm për të divorcuarën që burri i saj ka të drejtë rikthimi, ndërsa Fatima nuk ishte e tillë. Pra, ajo që ajo ka transmetuar nuk hidhet poshtë as nga Libri i Allahut dhe as nga Suneti i Pejgamberit të Tij (s.a.v.s.).

Atë e kanë ndjekur edhe të tjerë në këtë mendim, mes tyre Abd Allah bin Abbasi dhe El-Hasani.

4233 - Na ka treguar Salih bin Abdurrahman, ka thënë: Na ka treguar Said bin Mansur, ka thënë: Na ka treguar Hushajm, ka thënë: Na ka njoftuar Haxhaxh, nga Ata, nga Ibn Abbasi, (h) ⁽⁸⁶⁾

4234 - Dhe na ka treguar Salihu, i cili ka thënë: Na ka treguar Saidi, i cili ka thënë: Na ka treguar Hushajmi, i cili ka thënë: Na ka njoftuar Junusi, nga el-Hasani,
se ata të dy thoshin për gruan e divorcuar tri herë dhe për atë që i ka vdekur burri: "Nuk ka nafakë për to dhe ato e kalojnë idetin ku të dëshirojnë" ⁽⁸⁷⁾.
Kanë thënë: Edhe nëse Omeri, Aisha dhe Usama (r.a.) e kanë kundërshtuar Fatimen për atë që ka transmetuar nga Pejgamberi (s.a.v.s.) dhe kanë thënë të kundërtën e saj.
Ky është Ibn Abbasi (r.a.) që është pajtuar me të në atë që ajo ka transmetuar rreth kësaj dhe ka vepruar sipas saj, dhe këtë e ka ndjekur edhe el-Hasani.
Argumenti ynë kundër ithtarëve të këtij mendimi është se ajo me të cilën ka argumentuar Omeri (r.a.) në refuzimin e hadithit të Fatime bint Kajsit është argument i saktë, dhe kjo sepse Allahu i Madhëruar ka thënë: {O i Dërguar, kur t'i divorconi gratë, divorcojini ato në kohën e idetit të tyre} [et-Talak: 1], pastaj ka thënë: {Ti nuk e di, mbase Allahu pas kësaj do të sjellë ndonjë rrethanë të re} [et-Talak: 1], dhe janë pajtuar se kjo rrethanë është rikthimi (el-muraxhea).
Pastaj ka thënë: {Vendosini ato aty ku banoni ju, sipas mundësive tuaja} [et-Talak: 6], pastaj ka thënë: {Mos i nxirrni ato nga shtëpitë e tyre dhe as ato të mos dalin} [et-Talak: 1], e ka fjalën gjatë idetit.
Kështu, kur burri e divorcon gruan e tij dy herë sipas sunetit ashtu siç e ka urdhëruar Allahu i Madhëruar, pastaj kthehet tek ajo, pastaj e divorcon herën tjetër sipas sunetit, ajo i bëhet e ndaluar atij dhe i bëhet obligim ideti në të cilin Allahu i ka caktuar banimin, dhe e ka urdhëruar atë që të mos dalë, dhe e ka urdhëruar burrin që të mos e nxjerrë.
Allahu i Madhëruar nuk ka bërë dallim mes kësaj të divorcuare sipas sunetit për të cilën nuk ka rikthim, dhe mes asaj të divorcuare sipas sunetit për të cilën ka rikthim.
Kur erdhi Fatime bint Kajsi dhe transmetoi nga Pejgamberi (s.a.v.s.) se ai i ka thënë asaj: "Banimi dhe nafaka janë vetëm për atë që ka të drejtë rikthimi", ajo me këtë ka kundërshtuar tekstin e Librit të Allahut, sepse Libri i Allahut të Madhëruar e ka bërë banimin edhe për atë që nuk ka rikthim, dhe ka kundërshtuar sunetin e të Dërguarit të Allahut (s.a.v.s.), sepse Omeri (r.a.) ka transmetuar nga i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) të kundërtën e asaj që ajo ka transmetuar. Kështu, kuptimi nga i cili Omeri (r.a.) e kundërshtoi atë doli të jetë i saktë, dhe hadithi i Fatimes u bë i pavlefshëm, andaj nuk është obligim veprimi sipas tij fare, për shkak të asaj që përmendëm dhe sqaruam.
Një thënës tha: Konfuzioni i hadithit të Fatimes nuk ka ardhur veçse nga ajo që ka transmetuar esh-Sha'bi prej saj, dhe kjo sepse ai është ai që ka transmetuar prej saj se i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) nuk i ka caktuar asaj as banim e as nafakë.
Tha: Dhe kjo nuk gjendet në hadithin e shokëve tanë hixhazas.
Ai ka qenë i pakujdesshëm në këtë, ose i ka ikur, sepse ai nuk ka transmetuar atë që është në këtë kapitull në plotësinë e saj, siç e kanë transmetuar të tjerët, kështu që ai mendoi se i ka mbledhur të gjitha ato që janë transmetuar në këtë kapitull, andaj foli mbi këtë dhe tha atë që ne treguam prej tij me atë që përshkruam. Por nuk është ashtu siç mendoi ai, sepse esh-Sha'bi është më i saktë se sa mendohet, më i përpiktë dhe më i besueshëm, dhe janë pajtuar me të në atë që ka transmetuar prej kësaj ata që i kemi përmendur në hadithin e tij në fillim të këtij kapitulli, gjë që na mjafton nga përsëritja në këtë vend.
Dhe i thuhet atij: Hadithi i Malikut, nga Abdullah bin Jezidi, në të cilin nuk është përmendur: "nuk ka banim për ty", e ka transmetuar el-Lejth bin Sa'di, nga Abdullah bin Jezidi, nga Ebu Seleme, nga Fatimja, ngjashëm me atë që ka transmetuar esh-Sha'bi prej saj.
Pra, ajo që ka ardhur nga esh-Sha'bi në këtë nuk është konfuzion, por konfuzioni ka ardhur nga ai që ka transmetuar nga Ebu Seleme, nga Fatimja, duke fshirë një pjesë të asaj që ishte në të dhe duke sjellë një pjesë tjetër. Sa i përket origjinës së hadithit, ai është ashtu siç e ka transmetuar esh-Sha'bi.
Prej fjalëve të këtij kundërshtari ishte edhe kjo: Sikur origjina e hadithit të Fatimes të ishte ashtu siç e ka transmetuar esh-Sha'bi, do të ishte gjithashtu në pajtim me medhhebin tonë, sepse kuptimi i fjalës së tij (s.a.v.s.): "Nuk ka nafakë për ty" është sepse ti nuk je shtatzënë, dhe "nuk ka banim për ty" sepse ti je e vrazhdë në fjalë (bedhi'ah), dhe vrazhdësia (el-bedha) është imoraliteti (el-fahisheh) për të cilin Allahu i Madhëruar ka thënë: {përveç nëse ato bëjnë ndonjë imoralitet të qartë} [en-Nisa: 19]. Dhe përmendi në këtë atë që...

4235 - Na ka treguar Ibn Merzuku, i cili ka thënë: Na ka treguar Ebu Amir el-Akadi, i cili ka thënë: Na ka treguar Sulejman bin Bilali, nga Amër bin Ebi Amri, nga Ikrime, nga Ibn Abbasi, se ai u pyet për fjalën e Allahut të Lartësuar: ﴿إِلَّا أَنْ يَأْتِينَ بِفَاحِشَةٍ مُبَيِّنَةٍ﴾ [et-Talak: 1] (përveç nëse ato bëjnë ndonjë vepër të turpshme haptazi), e ai tha:
Vepra e turpshme e hapur (el-fahishetu el-mubejjineh) është që ajo të sillet keq me familjen e burrit dhe t'i lëndojë ata. Ai tha: Fatimes iu ndalua banimi për shkak të gjuhës së saj të rëndë, si dhe furnizimi (nefaka) sepse nuk ishte shtatzënë ⁽⁸⁸⁾.

Ai tha: Dhe kjo është argument për ne në thënien tonë: Se gruas së shkurorëzuar me divorc të prerë (el-mubtuteh) nuk i takon furnizimi, përveç nëse është shtatzënë.

Iu tha atij: Sikur kuptimi i hadithit të Fatimes të dilte ashtu siç e përmende, atëherë do të binte gabimi mbi Omerin, Aishen, Usamen dhe ata që e mohuan këtë (r.a.) së bashku me Fatimen. Duhej që çështja e tyre të merrej si e saktë derisa të dihej me siguri diçka tjetër. E si do të ishte sikur edhe nëse hadithi i Fatimes do të ishte i saktë, do të ishte e mundur që kuptimi i tij të ishte ndryshe nga ai që e ke bartur ti?

Kjo sepse mund të jetë që kuptimi i tij të jetë se Pejgamberi (s.a.v.s.) ia ndaloi asaj banimin për shkak të gjuhës së saj të rëndë siç e përmende, dhe pa se kjo ishte vepra e turpshme (el-fahisheh) për të cilën ka folur Allahu i Madhëruar, dhe ia ndaloi furnizimin për shkak të rebelimit të saj (nushuz) me gjuhën e saj, me të cilën doli nga shtëpia e burrit të saj. Sepse gruaja e divorcuar, nëse del nga shtëpia e burrit të saj gjatë idetit (kohës së pritjes), nuk i takon furnizimi prej tij derisa të kthehet në banesën e tij.

Po ashtu, Fatimes iu mohua furnizimi për shkak të rebelimit të saj, me të cilin doli nga banesa e burrit të saj. Ky është një kuptim që mund të jetë që Pejgamberi (s.a.v.s.) ta ketë synuar, nëse hadithi i Fatimes është i saktë, ashtu siç mund të jetë që ai të ketë synuar atë që përshkrove ti.

Mund të jetë gjithashtu që ai të ketë synuar një kuptim tjetër përveç këtyre të dyve, nga ato që nuk i arrin dija jonë. Ne nuk gjykojmë për të Dërguarin e Allahut (s.a.v.s.) se ai ka synuar një kuptim të caktuar pa një tjetër, ashtu siç gjykove ti për të; sepse të folurit për të me supozime është e ndaluar (haram), ashtu siç është i ndaluar të folurit me supozime për Allahun.

Është transmetuar nga Ibn Omeri (r.a.) rreth 'veprës së turpshme të hapur' (el-fahishetu el-mubejjineh) diçka tjetër nga ajo që ka thënë Ibn Abbasi (r.a.).

4236 - Na ka treguar Muhamed bin Huzejme, i cili ka thënë: Na ka treguar Haxhaxhi, i cili ka thënë: Na ka treguar Hamadi, nga Musa bin Ukbe, nga Nafiu, se Ibn Omeri ka thënë lidhur me fjalën e Allahut të Lartësuar: ﴿وَلَا يَخْرُجْنَ إِلَّا أَنْ يَأْتِينَ بِفَاحِشَةٍ مُبَيِّنَةٍ﴾ [Et-Talak: 1] (dhe mos të dalin, përveç nëse bëjnë ndonjë vepër të shëmtuar haptazi): Dalja e saj nga shtëpia e saj është vepër e shëmtuar haptazi ⁽⁸⁹⁾.
Të tjerë kanë thënë: Vepra e shëmtuar haptazi është që ajo të bëjë zina (zina), kështu që ajo del që t'i zbatohet dënimi (hadi).
E kush të dha ty të drejtën që të vërtetosh atë që transmetohet nga Ibn Abasi (r.a.) në tefsirin e këtij ajeti dhe të argumentosh me të kundër kundërshtarit tënd, ndërsa të braktisësh atë që ka thënë Ibn Omeri (r.a.).
Ndërsa nga Fatima bint Kajs, në hadithin e saj, është transmetuar një kuptim tjetër nga ai që përmendëm, e kjo është se

4237
- Na tregoi Ebu Shuajb el-Basri Salih bin Shuajb, i cili tha: Na tregoi Muhamed bin el-Muthenna ez-Zemen, i cili tha: Na tregoi Hafs bin Gijath, nga Hisham bin Urve, nga babai i tij, nga Fatima bint Kajs, e cila tha:
Thashë: O i Dërguari i Allahut, burri im më ka divorcuar dhe ai dëshiron të më sulmojë (të hyjë me forcë tek unë). Ai (s.a.v.s.) tha: "Shpërngulu prej tij" ⁽⁹⁰⁾.
Kjo është Fatima që tregon në këtë hadith se i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) e urdhëroi atë të shpërngulej vetëm kur ajo pati frikë nga burri i saj. Atëherë dikush tha: Si lejohet kjo, kur në disa transmetime që janë përmendur në këtë kapitull thuhet se ai e divorcoi atë duke qenë i munguar, ose e divorcoi e pastaj u largua, dhe ajo u grind me djalin e xhaxhait të tij për shpenzimet (nefeken), ndërsa në këtë transmetim thuhet se ajo kishte frikë prej tij? Njëri lajm tregon se ai ishte i munguar, ndërsa lajmi tjetër tregon se ai ishte i pranishëm, kështu që këto dy lajme bien në kundërshtim.
Atij iu tha: Ato nuk bien në kundërshtim, sepse është e mundur që Fatima, kur e divorcoi burri, të ketë pasur frikë se ai do ta sulmonte, kështu që pyeti Pejgamberin (s.a.v.s.) dhe ai i dha fetva për t'u shpërngulur, pastaj ai u largua pas kësaj dhe autorizoi djalin e xhaxhait të tij për shpenzimet e saj, dhe ajo u grind me të për shpenzimet kur ai ishte i munguar. Atëherë i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) i tha: "Nuk ka banim e as shpenzime për ty".
Kështu u pajtua kuptimi i këtij hadithi të Urves me kuptimin e hadithit të esh-Sha'biut, Ebu Selemes dhe atyre që ranë dakord me ta nga Fatima. Kjo është ana e këtij kapitulli nga rruga e transmetimeve (ethar).
Sa i përket anës së kësaj nga rruga e arsyes (نظر), ne kemi parë se ata janë pajtuar njëzëri që gruaja e divorcuar me divorc përfundimtar (bain), kur është shtatzënë nga burri i saj, ka të drejtë për shpenzime (nefeke) nga burri i saj. Me këtë ka gjykuar Allahu i Madhëruar për të në Librin e Tij, ku thotë: {Dhe nëse janë shtatzëna, atëherë shpenzoni për to derisa të lindin} [et-Talak: 6].
Kështu, ekziston mundësia që ato shpenzime t'i jenë ngarkuar divorcuesit sepse prej saj vjen ajo që ushqen fëmijën në barkun e nënës së tij, kështu që kjo i takon atij për fëmijën e tij, ashtu siç e ka obligim ta ushqejë atë gjatë gjidhënies duke shpenzuar për atë që i jep gji dhe i dërgon ushqimin, e pastaj ta ushqejë pas kësaj me atë që ushqehet i ngjashmi i tij nga ushqimi dhe pija.
Gjithashtu, ekziston mundësia që kur ai është fetus në barkun e nënës së tij, babai e ka obligim ushqimin e tij me atë që ushqehet i ngjashmi i tij në atë gjendje, përmes shpenzimit për nënën e tij, sepse kjo ia dërgon ushqimin atij.
Dhe ekziston mundësia që ato shpenzime t'i jenë caktuar gruas së divorcuar posaçërisht për shkak të idetit (periudhës së pritjes) dhe jo për shkak të fëmijës që ka në bark.
Nëse shpenzimet për shtatzënën janë caktuar për të për shkak të idetit, kjo vërteton fjalën e atyre që thonë: Gruaja e divorcuar me divorc përfundimtar ka të drejtë për shpenzime dhe banim, qoftë shtatzënë apo jo.
E nëse shkaku për të cilin u bënë obligim shpenzimet është fëmija, atëherë kjo nuk tregon se shpenzimet janë obligim për tjetërkënd përveç shtatzënës. Ne e shqyrtuam këtë për të ditur se cila është rruga e duhur në atë që ishte e paqartë.
Pamë se burri e ka obligim të shpenzojë për djalin e tij të vogël gjatë gjidhënies derisa ai të mos ketë më nevojë për këtë, dhe të shpenzojë për të pas kësaj aq sa shpenzohet për të ngjashmit e tij, përderisa fëmija ka nevojë për këtë.
Nëse ai është i pasur me pasurinë e tij që e ka trashëguar nga nëna e tij ose e ka fituar në ndonjë mënyrë tjetër si dhuratë apo diçka tjetër, babai nuk e ka obligim të shpenzojë për të nga pasuria e tij, por shpenzohet për të nga ajo që ka trashëguar ose i është dhuruar.
Pra, ai shpenzonte për të nga pasuria e tij për shkak të nevojës së tij për këtë, e kur kjo nevojë pushon, nuk e ka më obligim shpenzimin për të nga pasuria e tij.
Dhe nëse babai do të shpenzonte për të nga pasuria e tij duke u bazuar në faktin se ai është i varfër, me gjykim të kadiut, e pastaj merret vesh se fëmija kishte pasur pasuri para kësaj nga trashëgimia apo tjetër, babai do të kishte të drejtë të kërkonte kthimin e asaj pasurie që ka shpenzuar nga pasuria e fëmijës që i takonte në mënyrën që përmendëm.
Dhe kur burri divorconte gruan e tij ndërsa ajo ishte shtatzënë, dhe kadiu gjykonte për të shpenzimet kundrejt tij, e ai shpenzonte për të derisa ajo lindte një fëmijë të gjallë, dhe ai (fëmija) kishte një vëlla nga nëna që kishte vdekur para kësaj, kështu që fëmija e trashëgoi atë ndërsa nëna ishte shtatzënë me të, babai - sipas fjalës së të gjithë atyre - nuk do të kishte të drejtë t'i kërkonte djalit të tij atë që kishte shpenzuar për nënën e tij me gjykim të kadiut për shkak se ajo ishte shtatzënë me të.
Me këtë u vërtetua se shpenzimet për të divorcuarën shtatzënë janë për shkak të idetit në të cilin ajo ndodhet nga ai që e ka divorcuar, dhe jo për shkak të asaj me të cilën është shtatzënë prej tij.
Pasi që kjo që përmendëm është kështu, u vërtetua se çdo grua në idet nga një divorc përfundimtar ka të drejtë për shpenzime ashtu siç ka e divorcuara shtatzënë, si analogji (kijas) dhe vështrim mbi atë që përmendëm, përshkruam dhe sqaruam. Dhe kjo është fjala e Ebu Hanifes, Ebu Jusufit dhe Muhamedit (r.h.).
Kjo është transmetuar edhe nga Omeri dhe Abdullah bin Mesudi (r.a.), dhe ne e kemi përmendur këtë më parë në këtë libër tonin, siç është transmetuar edhe nga Said bin el-Musejjibi dhe Ibrahim en-Nehaiu.

4238 - Na ka treguar Ruh bin el-Ferexh, i cili ka thënë: Na ka treguar Amër bin Halid, i cili ka thënë: Na ka treguar Ubejdullah bin Amër, nga Abdulkerim el-Xhezeri, nga Seid bin el-Musejjib, i cili ka thënë: Gruaja e divorcuar tri herë ka të drejtë në furnizim dhe strehim ⁽⁹¹⁾.

4239 - Na ka treguar Abu Bishr al-Raqqi, i cili ka thënë: Na ka treguar Shuxha' bin al-Walid, nga al-Mughira, nga Ibrahimi, të njëjtin (hadith) ⁽⁹²⁾.

4240 - Na ka treguar Ibrahim bin Merzuk, i cili ka thënë: Na ka treguar Ebu Asim (h)

dhe na ka treguar Ahmed bin Daud, i cili ka thënë: Na ka treguar Musedded, i cili ka thënë: Na ka treguar Jahja bin Said, që të dy nga Ibn Xhurejxhi, i cili ka thënë: Më ka njoftuar Ebu Ez-Zubejr, nga Xhabiri, i cili ka thënë: Tezja ime u shkurorëzua dhe dëshironte të dilte gjatë idetit të saj te hurmat e saj, por një burrë i tha: Nuk të lejohet kjo. Atëherë ajo erdhi te Pejgamberi (s.a.v.s.), i cili i tha: "Dil te hurmat e tua dhe vili ato ⁽⁹³⁾, sepse mbase jep sadaka dhe bën ndonjë vepër të mirë" ⁽⁹⁴⁾.

4241 - Na ka treguar el-Mu'edhin, ka thënë: na ka treguar Esed, ka thënë: na ka treguar Ibn Lehi'ah, ka thënë: na ka treguar Ebu ez-Zubejr, ka thënë: e kam dëgjuar Xhabirin duke thënë: Më ka treguar tezja ime se ajo ishte shkurorëzuar përfundimisht, andaj dëshiroi të vilte hurmat e saj, por disa burra e qortuan atë që të mos dilte. Ajo erdhi te i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) dhe ai i tha: "Përkundrazi, vili hurmat e tua, sepse ndoshta ti jep sadaka ose bën ndonjë vepër të mirë" ⁽⁹⁵⁾.

Ebu Xhaferi ka thënë: Disa njerëz ⁽⁹⁶⁾ kanë menduar se gruaja e shkurorëzuar dhe ajo që i ka vdekur burri mund të udhëtojnë gjatë idetit të tyre kudo që të dëshirojnë, dhe për këtë kanë argumentuar me këtë hadith.

Të tjerët i kanë kundërshtuar ata ⁽⁹⁷⁾ dhe kanë thënë: Sa i përket asaj që i ka vdekur burri, ajo mund të dalë nga shtëpia e saj gjatë ditës në idetin e saj, por nuk duhet të kalojë natën veçse në shtëpinë e saj.

Ndërsa gruaja e shkurorëzuar nuk duhet të dalë nga shtëpia e saj gjatë idetit të saj, as natën e as ditën.

Ata kanë bërë dallim mes tyre, sepse gruaja e shkurorëzuar, sipas fjalës së tyre, e ka të drejtën e furnizimit dhe të banimit gjatë idetit të saj nga burri që e ka shkurorëzuar, dhe kjo e bën atë të mos ketë nevojë të dalë nga shtëpia e saj. Ndërsa asaj që i ka vdekur burri nuk i takon furnizimi, andaj ajo mund të dalë gjatë dritës së ditës për të kërkuar nga mirësia e Zotit të saj.

Argumenti i tyre kundër hadithit të Xhabirit, me të cilin argumentuan ithtarët e mendimit të parë, ishte se mund të jetë që ajo që është përmendur në të, ka qenë në një kohë kur mbajtja e zisë (ihdadi) nuk ishte e obligueshme gjatë gjithë idetit, sepse vërtet ashtu ka qenë.

4242 - Na ka treguar Ibn Merzuki, i cili ka thënë: Na ka treguar Hibban bin Hilali, (h)
dhe na ka treguar Ebu Bekre, i cili ka thënë: Na ka treguar Hibbani, (h)
dhe na ka treguar Fehti, i cili ka thënë: Na ka treguar Ahmed bin Junusi, (h)
dhe na ka treguar Ibn Ebi Davudi, i cili ka thënë: Na ka treguar Xhebaretu bin el-Mugallisi, (h)
dhe na ka treguar Rebi el-Muedhini dhe Sulejman bin Shuajbi, të cilët kanë thënë: Na ka treguar Esedi, të cilët kanë thënë: Na ka treguar Muhamed bin Talha, nga el-Hakem bin Utejbe, nga Abdullah bin Shedadi, nga Esma bint Umejs, e cila ka thënë: Kur u vra Xhaferi, i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) më urdhëroi: "Mbaj zi ⁽⁹⁸⁾ tri ditë, pastaj bëj çfarë të dëshirosh ⁽⁹⁹⁾."
Në këtë hadith thuhet se mbajtja e zisë (ihdadi) nuk ka qenë e detyrueshme për gruan në idet gjatë gjithë periudhës së saj të pritjes, por ka qenë vetëm në një kohë të caktuar prej saj, pastaj kjo u shfuqizua (naskh) dhe ajo u urdhërua që të mbajë zi për të katër muaj e dhjetë ditë. Nga ajo që është transmetuar rreth kësaj është ajo që...

4243
- Na ka treguar Junusi, i cili ka thënë: Na ka treguar Sufjani, nga ez-Zuhriu, nga Urve, nga Aisha, nga Pejgamberi (s.a.v.s.)
ka thënë: "Nuk i lejohet një gruaje që beson në Allahun dhe në Ditën e Fundit të mbajë zi për një të vdekur më shumë se tri ditë, përveçse për bashkëshortin, sepse ajo mban zi për të katër muaj e dhjetë ditë" ⁽¹⁰⁰⁾.

4244
- Na ka treguar Junusi, i cili ka thënë: Na ka treguar Sufjani, nga Ejub bin Musa, nga Humejd bin Nafiu, nga Zejneb bint Ebi Seleme, e cila ka thënë: Kur erdhi lajmi për vdekjen e Ebu Sufjanit, Ummu Habibe kërkoi një parfum të verdhë (sufrah), lyeu krahët dhe faqet e saj dhe tha: Unë nuk kam nevojë për këtë, sikur të mos kisha dëgjuar të Dërguarin e Allahut (s.a.v.s.) ..., pastaj ajo përmendi të njëjtën gjë si hadithi i Aishes (r.a.) plotësisht ⁽¹⁰¹⁾.

4245 - Na ka treguar el-Muadhin, ka thënë: Na ka treguar Shuajb bin el-Lejth, ka thënë: Na ka treguar el-Lejth, nga Ejub bin Musa, nga Humajd bin Nafi', nga Zejneb bint Ebi Seleme, e cila ka thënë: Ndërsa isha te Umm Habibe, pastaj përmendi të njëjtën gjë si hadithi i Junusit, dhe shtoi: Ka thënë Humajdi: Dhe më ka treguar Zejneb bint Ebi Seleme, nga nëna e saj, Umm Seleme, se ajo ka thënë:

Erdhi një grua nga Kurejshët, vajza e en-Nahhamit, te i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) dhe tha: Ne kemi frikë për shikimin (sytë) e saj. Ai tha: "Jo, katër muaj e dhjetë (ditë). Secila prej jush mbante zi për burrin e saj një vit, pastaj në fund të vitit hidhte bajgën" ⁽¹⁰²⁾.

4246
- Na ka treguar Junusi, ka thënë: na ka treguar Ali bin Ma'bedi, ka thënë: na ka treguar Ubejdullah bin Amri, nga Jahja bin Saidi, nga Humajd bin Nafiu, i çliruari i Ensarëve, se ai e ka dëgjuar Zejneb bint Ebi Selemen duke treguar nga nëna e saj dhe nga Umm Habibeja, ngjashëm me atë që është në hadithin e Rabi'ut nga ato të dyja.

Humajdi tha: I thashë Zejnebes: Çfarë është "krye të vitit"? Ajo tha: Gruaja në xhahilijet, kur i vdiste burri, shkonte në shtëpinë më të keqe që kishte dhe qëndronte në të një vit. Kur kalonte një vit, ajo dilte dhe hidhte një bajgë pas shpine ⁽¹⁰³⁾.

4247
- Na ka treguar Junusi, ka thënë: Na ka njoftuar Ibn Vehbi, se Maliku e ka njoftuar atë, nga Abdullah bin Ebi Bekri, nga Humejd bin Nafiu, nga Zejneb bint Ebi Seleme, se ajo e ka njoftuar atë për këto tri hadithe, ajo tha: Hyra te Ummu Habibe, pastaj përmendi prej saj ashtu siç kemi përmendur prej saj në atë që ka kaluar nga këto hadithe, nga Pejgamberi (s.a.v.s.).

Ajo tha: Dhe hyra te Zejneb bint Xhahshi dhe përmendi prej saj nga Pejgamberi (s.a.v.s.) të njëjtën gjë.

Ajo tha: Dhe e kam dëgjuar Ummu Selemen duke thënë: Erdhi një grua te i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.), pastaj përmendi ngjashëm me atë që kemi përmendur prej saj në hadithin e Junusit, nga
Aliu dhe në hadithin e Rebiut, nga Shuajbi, nga ajo që ata të dy kanë përmendur në hadithin e tyre, nga Ummu Seleme (r.a.), nga Pejgamberi (s.a.v.s.) rreth vajzës së en-Nehamit ⁽¹⁰⁴⁾.

4248
- Na ka treguar Muhamed bin Huzejme dhe Fehd, të cilët kanë thënë: Na ka treguar Abdullah bin Salih, i cili ka thënë: Më ka treguar El-Lejth, i cili ka thënë: Më ka treguar Ibnul Had, nga Nafiu, nga Safije bint Ebi Ubejd, nga Hafsa bint Omer, bashkëshortja e Pejgamberit (s.a.v.s.), ose nga Aisha, bashkëshortja e Pejgamberit (s.a.v.s.), ose nga të dyja ato, se i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "Nuk i lejohet një gruaje që beson në Allahun dhe në Ditën e Fundit të mbajë zi për një të vdekur më shumë se tri net, përveçse për bashkëshortin e saj" ⁽¹⁰⁵⁾.

4249 - Na ka treguar Ali bin Shejbe, ka thënë: Na ka treguar Abdullah bin Bekr el-Sehmi, ka thënë: Na ka treguar Seid bin Ebi Arube, nga Ejubi, nga Nafiu, nga Safije bint Ebi Ubejd, nga disa prej bashkëshorteve të Pejgamberit (s.a.v.s.)
e ajo është Umm Seleme, nga Pejgamberi (s.a.v.s.) … ngjashëm me të, dhe shtoi: "Sepse ajo mban zi për të katër muaj e dhjetë ditë" ⁽¹⁰⁶⁾.

4250
- Na tregoi Ibn Marzuku, i cili tha: Na tregoi Vehb bin Xheriri, i cili tha: Na tregoi babai im, i cili tha: E kam dëgjuar Nafiun duke treguar nga Safije bint Ebi Ubejd, nga disa prej nënave të besimtarëve se i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "Nuk i lejohet një gruaje që beson në Allahun dhe në Ditën e Fundit të mbajë zi për një të vdekur më shumë se tri ditë, përveçse për bashkëshortin" ⁽¹⁰⁷⁾.

4251 - Na ka treguar Ibn Merzuki, ka thënë: Na ka treguar Arim Ebu en-Nu'mani, ka thënë: Na ka treguar Hammad bin Zejdi, ka thënë: Na ka treguar Ejubi, nga Nafiu ... dhe përmendi me isnadin e tij të njëjtën gjë ⁽¹⁰⁸⁾.

4252 - Na ka treguar Ibn Ebi Davudi, i cili ka thënë: Na ka treguar Sulejman bin Harbi, i cili ka thënë: Na ka treguar Hammadi, nga Ejubi, nga Hafsa, nga Umm Atijja, e cila ka thënë: "I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) na ka urdhëruar që gruaja të mos mbajë zi më shumë se tri ditë, përveçse për burrin e saj, dhe të mos përdorë kuhl (antimon), të mos parfumoset dhe të mos veshë rroba të ngjyrosura, përveç rrobës 'asb" ⁽¹⁰⁹⁾.

4253 - Na ka treguar Abu Bakrah, i cili ka thënë: na ka treguar Wahb, i cili ka thënë: na ka treguar Hisham bin Hassan, nga Hafsah, nga Umm Atiyyah, nga Pejgamberi (s.a.v.s.) … të njëjtën gjë, përveç se ai nuk e përmendi thënien e tij: "përveç rrobës asb" ⁽¹¹⁰⁾.

4254
- Na ka treguar Ibn Abi Dawud, i cili ka thënë: Na ka treguar Hassan bin Ghalib, i cili ka thënë: Na ka treguar Ibn Lahi'ah, nga Abu al-Aswad, se ai e ka dëgjuar Al-Qasim bin Muhammad duke treguar nga Zaynab: se nëna e saj, Umm Salama, e ka njoftuar atë, se vajza e Nu'aym bin Abd Allah al-Adawi erdhi te i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) dhe tha: "Vajzës sime i ka vdekur burri dhe ajo është në zi (ihdad), dhe i dhëmbin sytë, a mund të lyehet me kohl?" Ai tha: "Jo". Ajo tha: "O i Dërguari i Allahut, asaj i dhëmbin sytë më shumë nga ç'mendon, a mund të lyehet me kohl?" Ai tha: "Nuk i lejohet një muslimaneje të mbajë zi më shumë se tri ditë, përveçse për bashkëshortin". Pastaj tha: "A nuk ishit ju? Në kohën e injorancës (xhahilijetit), gruaja mbante zi për një vit dhe qëndronte gjatë vitit në një shtëpi e vetme, ku vetëm i jipej për të ngrënë e për të pirë, derisa kur mbushej viti, ajo dilte, pastaj i sillej një qen ose një kafshë, dhe nëse ajo e prekte atë, ajo (kafsha) ngordhte. Kjo u lehtësua për ju dhe u bë katër muaj e dhjetë ditë" ⁽¹¹¹⁾.
Në këto transmetime ka dëshmi se zia (ihdadi) e asaj që i ka vdekur burri është caktuar për të gjithë kohëzgjatjen e idetit të saj, ndërsa para kësaj ishte veçanërisht për tri ditë nga ideti i saj, sipas asaj që gjendet në hadithin e Asma-së.
Pastaj është transmetuar nga i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) lidhur me çështjen e Furay'ah bint Malik, ajo që

4255 - Na ka treguar Junusi, i cili ka thënë: Më ka njoftuar Enes bin Ijadi, i cili ka thënë: Më ka njoftuar Sa'd bin Is'hak bin Ka'b bin Uxhere el-Ensari, nga Zejneb bint Ka'b, e cila ka thënë: Më ka njoftuar Furej'ah bint Malik bin Sinan, e cila është motra e Ebu Said el-Hudriut, se i erdhi lajmi për vdekjen e burrit të saj, i cili kishte dalë në kërkim të disa skllevërve të tij të arratisur, por i arriti ata në periferi të el-Kadumit dhe ata e vranë atë.

Ajo tha: Shkova te i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) dhe i thashë: O i Dërguari i Allahut! Më erdhi lajmi për vdekjen e burrit tim, ndërsa unë jam në një shtëpi prej shtëpive të Ensarëve, larg shtëpive të familjes sime, dhe unë e urrej të qëndroj në të, sepse ai nuk më la në një banesë (të tijën), as pasuri që e zotëron, e as shpenzime për mua. Nëse e sheh të arsyeshme që unë të bashkohem me vëllain tim, që të jemi të gjithë bashkë, sepse kjo është më e përshtatshme për çështjen time dhe më e dashur për mua. Ai tha: "Nëse dëshiron, bashkohu me familjen tënde."

Ajo tha: Dola e gëzuar me këtë, derisa kur isha në dhomë, ose në xhami, ai më thirri ose u thirra për të, dhe ai tha: "Si the?" Unë ia përsërita tregimin nga fillimi, e ai tha: "Qëndro në shtëpinë në të cilën të erdhi lajmi për vdekjen e burrit tënd, derisa të plotësohet afati i shkruar (iddeti)." Ajo tha: Kështu, unë e kalova iddetin në të për katër muaj e dhjetë ditë. Ajo tha: Më pas, Uthmani dërgoi njerëz tek ajo dhe e pyeti, ajo e njoftoi atë dhe ai gjykoi sipas kësaj ⁽¹¹²⁾.

4256 - Na ka treguar Rebi el-Muadhin, ka thënë: Na ka treguar Shuajb bin el-Lejth, ka thënë: Më ka treguar el-Lejth, nga Jezid bin Ebi Habib, nga Jezid bin Muhamed, nga Sa'd bin Is'hak bin Ka'b ... pastaj përmendi me zinxhirin e tij të transmetimit të njëjtën gjë ⁽¹¹³⁾.

4257 - Na ka treguar Junusi, ka thënë: Na ka treguar Ali bin Ma'bedi, ka thënë: Na ka treguar Ubejdullah bin Amri, nga Jahja bin Saidi, nga Sa'd bin Ishaku … dhe e përmendi me zinxhirin e tij të transmetimit të njëjtën gjë ⁽¹¹⁴⁾.

4258 - Na ka treguar Ibn Ebi Davudi, ka thënë: na ka treguar Muhamed bin el-Minhal, ka thënë: më ka treguar Jezid bin Zurej', ka thënë: më kanë treguar Shu'be dhe Ruh bin el-Kasim, të gjithë nga Sa'd bin Is'hak ... dhe e përmendi me isnadin e tij të ngjashmen me të ⁽¹¹⁵⁾.

4259 - Na ka treguar Junusi, ka thënë: Na ka njoftuar Ibn Vehbi, ka thënë: Më ka njoftuar Jahja bin Abdullah bin Salim, nga Sa'd bin Is'haku … dhe përmendi me zinxhirin e tij të transmetimit të njëjtën gjë ⁽¹¹⁶⁾.

4260 - Na tregoi Junusi, i cili ka thënë: Na tregoi Ibn Vehbi, se Maliku e ka njoftuar atë, nga Sa'di ... dhe përmendi me zinxhirin e tij të transmetimit të njëjtën gjë ⁽¹¹⁷⁾.

4261 - Na ka treguar Ali bin Shejbe, ka thënë: Na ka treguar Kabise bin Ukbe, ka thënë: Na ka treguar Sufjan eth-Thevriu, nga Sa'di ... dhe e përmendi me zinxhirin e tij të ngjashëm me të, përveç se ai nuk e përmendi pyetjen e Uthmanit drejtuar asaj, as gjykimin e tij me të ⁽¹¹⁸⁾.

4262
- Na ka treguar Ibn Ebi Davudi, ka thënë: Na ka treguar El-Vehbiu, ka thënë: Na ka treguar Ibn Is'haku, nga Sa'di …
dhe përmendi me isnadin e tij të njëjtën gjë, përveçse ai tha: El-Fari'ah dhe nuk tha: El-Furej'ah, dhe gjithashtu përmendi pyetjen e Uthmanit drejtuar asaj, por nuk e përmendi gjykimin e tij me të ⁽¹¹⁹⁾.

4263 - Na ka treguar Ibn Ebi Davudi, i cili ka thënë: Na ka treguar Amër bin Halidi, i cili ka thënë: Na ka treguar Zuhejr bin Muavije, nga Sa'd bin Is'haku, ose Is'hak bin Sa'di... pastaj e përmendi me isnadin e tij të njëjtën gjë, dhe tha: El-Furia, dhe nuk e di a e përmendi pyetjen e Uthmanit drejtuar asaj dhe gjykimin e tij me të, apo jo? ⁽¹²⁰⁾.
Ebu Xhaferi ka thënë: I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) e ndaloi Furian (r.a.) nga shpërngulja prej shtëpisë së saj gjatë idetit të saj, dhe e bëri këtë pjesë të ihdadit (zisë) të saj. Ne kemi përmendur në hadithin e Esmasë se Pejgamberi (s.a.v.s.) i tha asaj: "Mbaj zi tri ditë, pastaj bëj çfarë të duash" kur i vdiq bashkëshorti i saj, i cili ishte Xhafer bin Ebi Talibi (r.a.).
Në këtë ka argument se ajo nuk e ka obligim të mbajë zi më shumë se tri ditë, por të gjithë janë pajtuar se kjo është e shfuqizuar (mensuh) për shkak të lënies së kësaj nga ana e tyre dhe përdorimit të hadithit të Zejneb bint Xhahshit, Aishes, Ummu Selemes dhe Ummu Habibes (r.anhun).
Dhe ajo që përmendëm bashkë me këtë, e cila e bën obligim ihdadin gjatë gjithë idetit, dhe çdo gjë që kemi përmendur rreth ihdadit, me të është pasur për qëllim ajo që i ka vdekur burri.
Kështu që, ekziston mundësia që kjo të jetë për idetin që bëhet obligim nga kontrata e martesës, andaj edhe e divorcuara të ketë të njëjtin obligim për ihdad gjatë idetit të saj, ashtu siç e ka ajo që i ka vdekur burri.
Gjithashtu ekziston mundësia që kjo të jetë e veçantë vetëm për idetin e vdekjes. Ne e shqyrtuam këtë çështje pasi ata kishin mospajtime dhe dallime rreth saj.
Disa thanë ⁽¹²¹⁾: Nuk është obligim ihdadi për të divorcuarën gjatë idetit të saj.
Të tjerë thanë ⁽¹²²⁾: Përkundrazi, ihdadi është obligim për të gjatë idetit të saj ashtu siç është për atë që i ka vdekur burri.
Ne pamë se e divorcuara është e ndaluar të shpërngulet nga shtëpia e saj gjatë idetit, ashtu siç është e ndaluar ajo që i ka vdekur burri, dhe kjo është një e drejtë (obligim) mbi të, të cilën nuk mund ta lërë, ashtu siç nuk mund ta lërë idetin.
Kur ajo u barazua me atë që i ka vdekur burri në obligueshmërinë e një pjese të ihdadit, ajo u barazua me të edhe në obligueshmërinë e të gjithë ihdadit.
Kështu, me atë që përmendëm, u vërtetua obligueshmëria e ihdadit për të divorcuarën gjatë idetit të saj, dhe këtë e ka thënë një grup nga të parët (selefët).

4264 - Na ka treguar Rabi' el-Mu'adhdhin, i cili ka thënë: Na ka treguar Esed, i cili ka thënë: Na ka treguar Ibn Lehi'ah, i cili ka thënë: Na ka treguar Ebu ez-Zubejr, i cili ka thënë: E pyeta Xhabirin: A mban idet gruaja e divorcuar dhe ajo që i ka vdekur burri, apo mban zi? Ai tha: Jo. Atëherë i thashë: A presin ato të dyja ku të dëshirojnë? Xhabiri tha: Jo ⁽¹²³⁾.

4265
- Na ka treguar Ruh bin el-Ferexh, ka thënë: Na ka treguar Abdullah bin Muhamed el-Fehmi, ka thënë: Na ka njoftuar Ibn Lehi'ah, nga Ebu ez-Zubejri, nga Xhabiri, se ai ka thënë për gruan e divorcuar: Ajo nuk bën itikaf, as ajo që i ka vdekur burri, dhe ato nuk dalin nga shtëpitë e tyre derisa të plotësojnë afatet e tyre ⁽¹²⁴⁾.
Ky është Xhabir bin Abdullahu, i cili ka transmetuar nga Pejgamberi (s.a.v.s.) lidhur me lejen që i dha tezes së tij për të dalë për të vjelë hurmat e saj gjatë iddetit të saj, ashtu siç e kemi përmendur më parë në këtë libër, pastaj ai ka thënë të kundërtën e kësaj. Kjo është dëshmi për vërtetimin e shfuqizimit të asaj sipas tij.

Në hadithin e Xhabirit (r.a.) gjithashtu, të cilin e përmendëm prej fjalës së tij: barazimi i tij mes gruas së divorcuar dhe asaj që i ka vdekur burri në këtë çështje.

Kur ato të dyja ishin të barabarta në iddetin e tyre në disa aspekte të zisë (ihdadit), ato ishin të tilla në të gjithë zinë. Para kësaj, kjo ishte në një pjesë të iddetit, sipas asaj që përmendëm në hadithin e Esmasë, pastaj kjo u shfuqizua dhe zia u bë për të gjithë iddetin.

Prandaj, ka mundësi që ajo me të cilën u urdhërua tezja e Xhabirit (r.a.) të ketë qenë kur zia ishte vetëm në tri ditët e iddetit, pastaj kjo u shfuqizua dhe zia u bë për të gjithë iddetin.

Dhe është transmetuar gjithashtu për këtë nga të parët, ajo që

4266 - Na ka treguar Ibn Marzuq, i cili ka thënë: Na ka treguar Bishr bin Umar, i cili ka thënë: Na ka treguar Shu'bah, i cili ka thënë: Na ka treguar Mansur. (h)
Dhe na ka treguar Ali bin Shaybah, i cili ka thënë: Na ka treguar Qabisah, i cili ka thënë: Na ka treguar Sufyan, nga Mansur, nga Mujahid, nga Sa'id bin al-Musayyib, se Omeri:

i ktheu disa gra nga Dhu al-Hulayfah, të cilave u kishin vdekur bashkëshortët dhe kishin dalë gjatë periudhës së tyre të pritjes ('iddah) ⁽¹²⁵⁾.

4267
- Na ka treguar Rabi' el-Muadhin, i cili ka thënë: Na ka treguar Bishr bin Bekr, i cili ka thënë: Më ka treguar el-Evza'i, i cili ka thënë: Më ka treguar Jahja bin Ebi Kethir, i cili ka thënë: Më ka treguar Muhammed bin Abdurrahman bin Theuban, se Omer bin el-Hattabi dhe Zejd bin Thabiti kanë thënë për gruan së cilës i ka vdekur burri dhe ajo është në varfëri të skajshme: Ata të dy nuk e lejuan atë që të dalë nga shtëpia e saj përveçse gjatë dritës së ditës, të marrë nga ushqimi i tyre, e pastaj të kthehet në shtëpinë e saj dhe të kalojë natën aty ⁽¹²⁶⁾.

4268 - Na ka treguar Ali bin Shejbe, i cili ka thënë: Na ka treguar Kabise, i cili ka thënë: Na ka treguar Sufjani, nga Ubejdullahu, Ibn Ebi Lejla dhe Musa bin Ukbe, nga Nafiu, nga Ibn Omeri, se ai ka thënë: Për atë (gruan) të cilës i ka vdekur burri: Ajo nuk duhet ta kalojë natën jashtë shtëpisë së saj ⁽¹²⁷⁾.

4269 - Na ka treguar Ibn Ebi Davudi, i cili ka thënë: Na ka treguar El-Vehbiu, i cili ka thënë: Na ka treguar Ibn Is'haku, nga Jezid bin Kusajti, nga Muslim bin es-Saibi, nga nëna e tij, e cila ka thënë: Kur vdiq es-Saibi, ai la të mbjella në Kanat. Unë shkova te Ibn Omeri dhe i thashë: "O Ebu Abdurrahman! Es-Saibi ka vdekur dhe ka lënë një pronë me të mbjella në Kanat, dhe ka lënë djem të vegjël që nuk kanë asnjë mundësi (për t'u kujdesur për to), ndërsa ajo është shtëpia dhe vendbanimi ynë. A të shpërngulem atje?"

Ai tha: "Mos e kalo idetin (pritjen) përveçse në shtëpinë ku të ka vdekur bashkëshorti. Shko te prona jote gjatë ditës dhe kthehu në shtëpinë tënde natën, dhe kaloje natën në të." Kështu veprova unë ⁽¹²⁸⁾.

4270 - Na ka treguar Junusi, ka thënë: Na ka treguar Ibn Vehbi, ka thënë: Më ka njoftuar Mahreme bin Bukejri, nga babai i tij, i cili ka thënë:
E kam dëgjuar nënën e Mahremes duke thënë: E kam dëgjuar nënën e Muslim bin es-Saibit duke thënë: Kur vdiq es-Saibi, e pyeta
Ibn Omerin rreth daljes (nga shtëpia), dhe ai tha: Mos dil nga shtëpia jote përveçse për ndonjë nevojë, dhe mos e kalo natën diku tjetër përveçse në të, derisa të përfundojë ideti yt ⁽¹²⁹⁾.

4271 - Na ka treguar Abu Bakra, i cili ka thënë: Na ka treguar Husayn bin Mahdi, i cili ka thënë: Na ka njoftuar Abdurrazzaq, i cili ka thënë: Na ka njoftuar Ma'mar, nga Az-Zuhri, nga Salim, nga Ibn Umar, i cili ka thënë: Gruaja e divorcuar me divorc të prerë (el-mabtuta) nuk duhet të largohet nga shtëpia e burrit të saj gjatë periudhës së pritjes (iddetit) ⁽¹³⁰⁾.

4272 - Na ka treguar Sulejman bin Shuajbi, ka thënë: na ka treguar el-Hasibi, ka thënë: na ka treguar Hammadi, nga Ejubi, nga Nafiu, nga Ibn Omeri, i cili ka thënë për atë që i ka vdekur burri dhe për atë të divorcuar tri herë: Ato nuk duhet të lëvizin dhe as të kalojnë natën diku tjetër përveçse në shtëpitë e tyre ⁽¹³¹⁾.

4273 - Na ka treguar Sulejmani, ka thënë: na ka treguar Abdurrahman bin Zijadi, ka thënë: na ka treguar Zuhejr bin Muavije, nga Mensuri, nga Ibrahimi, ka thënë:

Ishte një grua në iddetin e saj, dhe babai i saj u sëmur, kështu që ajo i dërgoi lajm Umm Selemes
nënës së besimtarëve: Çfarë mendon, babai im është i sëmurë, a të shkoj tek ai e ta kuroj? Ajo tha: Qëndro (për të fjetur) në shtëpinë tënde në të dy skajet e natës ^(132)(133).

4274 - Na ka treguar Junusi, i cili ka thënë: Na ka njoftuar Ibn Vehbi, i cili ka thënë: Më ka njoftuar Mahrema, nga babai i tij, se ai e ka dëgjuar Kasim bin Muhamedin të mendonte se gruaja e divorcuar mund të dalë në xhami. Bukajri ka thënë: Ndërsa Amra ka thënë, nga Aisheja: Ajo mund të dalë pa e kaluar natën jashtë shtëpisë së saj ⁽¹³⁴⁾.

4275 - Na ka treguar Junusi, ka thënë: Na ka njoftuar Ibn Vehbi, se Maliku i ka treguar atij, nga Nafiu, se e bija e Saidit ishte nën kurorën e Abdullah bin Omerit, dhe ai e divorcoi atë përfundimisht (el-betteh), kështu që ajo u shpërngul, por Abdullah bin Omeri e kundërshtoi këtë veprim të saj ⁽¹³⁵⁾.

4276 - Na ka treguar Junusi, i cili ka thënë: Na ka njoftuar Ibn Vehbi, se Maliku i ka treguar atij, nga Humejd bin Kajsi, nga Amër bin Shuajbi, nga Seid bin el-Musejibi, se Omer bin el-Hatabi i kthente gratë, burrat e të cilave kishin vdekur, nga el-Bejda'i, duke i ndaluar ato nga kryerja e haxhit ⁽¹³⁶⁾.

4277 - Na ka treguar Junusi, ka thënë: Na ka njoftuar Ibn Vehbi, se Maliku i ka treguar atij, nga Nafiu, nga Ibn Omeri,

i cili ka thënë: "Gruaja së cilës i ka vdekur burri dhe gruaja e shkurorëzuar nuk duhet ta kalojnë natën veçse në shtëpitë e tyre" ⁽¹³⁷⁾.

4278 - Na ka treguar Ruh bin el-Ferexh, i cili ka thënë: Na ka treguar Jahja bin Abdullah bin Bukejr, i cili ka thënë: Na ka treguar el-Lejth, nga Ejjub bin Musa, nga Muhamed bin Abdurrahman ed-Du'ali, se Alkame bin Abdurrahman bin Ebi Sufjan e shkurorëzoi një grua nga familja e tij në mënyrë të prerë (el-betteh), pastaj u nis për në Irak. Atëherë i pyeta Ibn el-Musejjibin, el-Kasimin, Salim bin Abdullahun, Harixhen dhe Sulejman bin Jesarin: "A duhet të dalë ajo nga shtëpia e saj?" Të gjithë ata thanë: "Jo, ajo duhet të qëndrojë në shtëpinë e saj" ⁽¹³⁸⁾.

4279 - Na ka treguar Muhamed bin Huzejme, i cili ka thënë: Na ka treguar Muslim bin Ibrahim, i cili ka thënë: Na ka treguar Hisham, i cili ka thënë: Na ka treguar Hammad, nga Ibrahim, i cili ka thënë: Gruaja e divorcuar tri herë, ajo që ka bërë hula (divorc me kompensim), ajo që i ka vdekur burri dhe ajo që është ndarë me lian (betim mallkimi), nuk duhet të lyhen me këna, as të parfumosen, as të veshin rroba të ngjyrosura dhe as të dalin nga shtëpitë e tyre ⁽¹³⁹⁾.
Këta janë ata nga të cilët kemi transmetuar gjurmët (ethar) prej shokëve të të Dërguarit të Allahut (s.a.v.s.) dhe tabiinëve, të cilët e kanë ndaluar atë që i ka vdekur burri nga udhëtimi dhe shpërngulja prej shtëpisë së saj gjatë idetit (periudhës së pritjes), ndërsa i kanë dhënë lehtësim asaj që të dalë gjatë ditës, me kusht që të kalojë natën në shtëpinë e saj.
Disa prej tyre kanë bashkuar me të edhe gruan e divorcuar me divorc përfundimtar (el-mebtute), duke e bërë atë të njëjtë në ndalimin e saj nga udhëtimi dhe shpërngulja prej shtëpisë së saj gjatë idetit, por asnjë prej tyre nuk i ka dhënë lehtësim asaj për të dalë nga shtëpia e saj ditën, ashtu siç i është dhënë lehtësim asaj që i ka vdekur burri.
Kështu vërtetohet ajo që përmendëm rreth ndalimit të të dyjave nga udhëtimi gjatë idetit të tyre dhe dalja nga shtëpia e tyre, përveç asaj që i është lejuar asaj që i ka vdekur burri për të dalë nga shtëpia e saj gjatë ditës në raste nevoje. Dhe i gjithë ky është mendimi i Ebu Hanifes, Ebu Jusufit dhe Muhamedit (r.a.).
Nëse dikush thotë: Aisha (r.a.) ka udhëtuar me motrën e saj Ummu Kulthum gjatë idetit të saj.
Dhe përmendi në lidhje me këtë atë që...

4280 - Na ka treguar Ibn Ebi Davudi, ka thënë: na ka treguar Ahmed bin Junusi, ka thënë: më ka treguar Xherir bin Hazimi, ka thënë: e kam dëgjuar Ataun duke thënë: Aishja kreu haxhin me motrën e saj, Umm Kulthumin, gjatë kohës së idetit të saj ⁽¹⁴⁰⁾.

4281 - Na ka treguar Ali bin Shejbe, i cili ka thënë: Na ka treguar Ebu Gassan, i cili ka thënë: Më ka treguar Xheriri, i cili ka thënë: E kam dëgjuar Atanë duke thënë:
Aishja kreu haxhin me motrën e saj gjatë kohës së idetit të saj (periudhës së pritjes) pas vdekjes së Talha bin Ubejdullahut ⁽¹⁴¹⁾.

4282 - Na ka treguar Ibn Merzuki, i cili ka thënë: Na ka treguar Ebu Amir el-Akadi, i cili ka thënë: Na ka treguar Eflehu, nga el-Kasimi, nga Aisha ... se ajo kreu haxhin me motrën e saj, Umm Kulthumin, gjatë periudhës së saj të idetit ⁽¹⁴²⁾.

4283 - Na ka treguar Rabia el-Mu'adhdhin, i cili ka thënë: Na ka treguar Shu'ajb bin el-Lejth, i cili ka thënë: Na ka treguar el-Lejthi, nga Ajjub bin Musa, nga Ata bin Ebi Rebah, nga Aisha ... ngjashëm me të ⁽¹⁴³⁾.
U është thënë atyre: Kjo ishte vetëm për shkak të domosdoshmërisë, sepse ata ishin në sprovë (fitne), dhe këtë e ka sqaruar ajo që

4284 - Na ka treguar Ibn Ebi Davudi, i cili ka thënë: Na ka treguar El-Vehbiu, i cili ka thënë: Na ka treguar Ibn Is'haku, nga Abdurrahman bin el-Kasimi, nga babai i tij, i cili ka thënë: Kur u vra Talha bin Ubejdullah në ditën e Devesë dhe Aishja u nis për në Mekë, Aishja dërgoi njeri te Umm Kulthumi, e cila ishte në Medine, dhe e transferoi atë tek vetja, për shkak të frikës nga fitneja (trazirat), ndërkohë që ajo ishte në idetin e saj ⁽¹⁴⁴⁾.

Dhe kështu ne themi: Nëse ka fitne (trazira) dhe ekziston frika për atë që është në idet nga qëndrimi aty, ajo ka gjerësi (lehtësim) që të dalë prej andej drejt vendeve që dëshiron, ku ndihet e sigurt nga ajo fitne. Dhe suksesi vjen vetëm prej Allahut.

4285 - Na ka treguar Abu Bishr al-Raqqi, i cili ka thënë: Na ka treguar Abu Mu'awiyah, nga al-A'mash, nga Ibrahim, nga al-Aswad, nga Aisha, se ajo ka thënë: "Bashkëshorti i Barirah-s ishte i lirë, dhe kur ajo u lirua, i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) i dha asaj mundësinë e zgjedhjes, kështu që ajo zgjodhi veten e saj" ⁽¹⁴⁵⁾.

Abu Xhafer ka thënë: Një grup njerëzish ⁽¹⁴⁶⁾ janë mbështetur në këtë hadith dhe i kanë dhënë të liruarës të drejtën e zgjedhjes, pavarësisht nëse bashkëshorti i saj ishte i lirë apo skllav.

Të tjerë i kanë kundërshtuar ata në këtë ⁽¹⁴⁷⁾ dhe kanë thënë: Nëse bashkëshorti i saj është skllav, ajo ka të drejtë zgjedhjeje, por nëse ai është i lirë, ajo nuk ka të drejtë zgjedhjeje. Ata thanë: Bashkëshorti i Barirah-s ishte vetëm një skllav. Dhe përmendën në lidhje me këtë atë që...

4286 - Na ka treguar Ahmed bin Davudi, i cili ka thënë: Na ka treguar Ismail bin Salimi, i cili ka thënë: Na ka treguar Xherir bin Abdylhamidi, nga Hisham bin Urve, nga babai i tij, nga Aishja, e cila ka thënë:

Bashkëshorti i Berires ishte rob, e sikur të ishte i lirë, i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) nuk do t'i jepte asaj të drejtën e zgjedhjes ⁽¹⁴⁸⁾.

4287
- Na ka treguar Ahmedi, ka thënë: na ka treguar Jakub bin Humajdi, ka thënë: na ka treguar Abdulaziz bin Muhamedi dhe Ibn Ebi Hazimi, nga Hisham bin Urve, nga Abdurrahman bin el-Kasimi, ka thënë Abdulazizi: nga babai i tij, ata të dy kanë thënë: Aishja, se Pejgamberi (s.a.v.s.), kur u lirua Berira, i dha asaj të drejtën e zgjedhjes, ndërsa burri i saj ishte rob ⁽¹⁴⁹⁾.
Ata thanë: Kjo është Aishja (r.a.) që njofton se burri i Berirës ishte rob, dhe kjo është në kundërshtim me atë që keni transmetuar ju nga Esvedi prej saj. Pastaj Aishja (r.a.) ka thënë: "Sikur të ishte i lirë, i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) nuk do t'i jepte asaj të drejtën e zgjedhjes."
U është thënë atyre: Sa i përket kësaj pjese, mund të jetë nga fjalët e Aishes (r.a.), dhe mund të jetë nga fjalët e Urves.
Ithtarët e këtij mendimi argumentuan për vërtetimin e asaj që transmetuan se burri i Berirës ishte rob me atë që

4288 - Na ka treguar Ali bin Abdurrahman, i cili ka thënë: Na ka treguar Affan, i cili ka thënë: Na ka treguar Hammam, i cili ka thënë: Na ka treguar Katade, nga Ikrimah, nga Ibn Abbasi, se bashkëshorti i Berires ishte një rob i zi i quajtur Mugith, kështu që Pejgamberi (s.a.v.s.) i dha asaj të drejtën e zgjedhjes dhe e urdhëroi atë që të presë kohën e idetit ⁽¹⁵⁰⁾.

4289 - Na ka treguar Salih bin Abdurrahman, ka thënë: Na ka treguar Sa'id bin Mansur, ka thënë: Na ka treguar Hushaym, ka thënë: Na ka njoftuar Khalid, nga Ikrimah, nga Ibn Abbas (r.a.) ka thënë: Kur Barirah u dha zgjedhja, e pashë burrin e saj duke e ndjekur atë në rrugët e Medines, ndërsa lotët i rridhnin mbi mjekrën e tij. Atëherë Al-Abbas i foli Pejgamberit (s.a.v.s.) që të ndërhynte për të, kështu që i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) i tha asaj: "Burri yt dhe babai i fëmijës tënd?" Ajo tha: "A po më urdhëron për këtë, o i Dërguari i Allahut?" Ai tha: "Unë jam vetëm ndërmjetësues." Ajo tha: "Nëse je ndërmjetësues, unë nuk kam nevojë për të," dhe ajo zgjodhi veten e saj. Ai quhej Mugith dhe ishte skllav i familjes së Al-Mughirah nga fisi Beni Makhzum ⁽¹⁵¹⁾.

Ata thanë: I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) i dha asaj zgjedhjen vetëm sepse burri i saj ishte skllav.

Fakti që shërben si argument kundër tyre për ithtarët e mendimit të parë është se gjëja më e duhur për ne kur vijnë transmetimet kështu, dhe gjejmë një mënyrë për t'i interpretuar ato pa kundërshtim, është t'i interpretojmë ato në atë mënyrë, dhe të mos i konsiderojmë si kontradiktore apo përgënjeshtruese ndaj njëra-tjetrës. Gjendja e transmetuesve të tyre - sipas nesh - mbetet në vërtetësi dhe drejtësi në atë që kanë transmetuar, derisa të mos gjejmë rrugë tjetër përveçse t'i interpretojmë ndryshe. Pasi u vërtetua ajo që përmendëm, dhe për burrin e Barirah ishte thënë se ishte skllav, dhe ishte thënë se ishte i lirë, ne e konsideruam se ai kishte qenë skllav në një kohë dhe i lirë në një kohë tjetër.

Kështu u vërtetua vonesa e njërës prej dy gjendjeve ndaj tjetrës; skllavëria mund të pasohet nga liria, por liria nuk pasohet nga skllavëria. Meqenëse ishte kështu, ne e bëmë gjendjen e skllavërisë të mëparshme dhe gjendjen e lirisë të mëvonshme.

Me këtë u vërtetua se ai ishte i lirë në kohën kur Barirah iu dha zgjedhja, ndërsa kishte qenë skllav para kësaj. Kështu bëhet saktësimi i transmetimeve në këtë kapitull. Edhe sikur të gjitha transmetimet - sipas nesh - të pajtoheshin se ai ishte skllav, kjo nuk do të mohonte që, nëse ai do të ishte i lirë, gjykimi i tij do të pushonte, sepse nuk është transmetuar nga i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) të ketë thënë: "I dhashë zgjedhjen vetëm sepse burri i saj është skllav." Sikur të ishte kështu, do të mohohej që ajo të kishte zgjedhje nëse burri i saj do të ishte i lirë.

Meqenëse nuk erdhi asgjë e tillë, dhe është transmetuar prej tij se ai i dha asaj zgjedhjen ndërsa burri i saj ishte skllav, ne pamë nëse gjykimi për të lirin dhe gjykimi për skllavin ndryshojnë në këtë? Pamë në këtë dhe pamë se skllavja, në gjendjen e skllavërisë së saj ndaj zotërisë së saj, ai mund të lidhë martesë për të me një të lirë apo me një skllav. Dhe pamë se pasi ajo lirohet, ai nuk ka të drejtë të rinisë një kontratë martese për të as me një të lirë e as me një skllav. Kështu, gjykimi për atë që i takon zotërisë u barazua te skllevërit dhe të lirët, dhe ajo që nuk i takon atij te skllevërit dhe të lirët. Meqenëse ishte kështu, dhe pamë se kur ajo lirohet pasi zotëria i saj ka lidhur martesën e saj me një skllav, ajo ka të drejtën e zgjedhjes për të zgjidhur martesën, kështu është edhe te e lira (që sapo është liruar), kur ajo lirohet, ajo ka të drejtën e zgjidhjes së martesës së tij prej saj, si analogji dhe vështrim mbi atë që shpjeguam. Ky është mendimi i Ebu Hanifes, Ebu Jusufit dhe Muhamedit, (r.a.).

Kjo është transmetuar gjithashtu nga Tausi.

4290 - Na ka treguar Junusi, i cili ka thënë: Na ka treguar Sufjani, nga Ibn Tavusi, e ky nga babai i tij, i cili ka thënë: Robëresha ka të drejtën e zgjedhjes kur lirohet, edhe nëse është nën (martesën e) një kurejshiti ⁽¹⁵²⁾.

4291 - Na ka treguar Ibrahim bin Marzuk, i cili ka thënë: Na ka treguar Abu Asim, nga Ibn Xhurejxhi, i cili ka thënë: Më ka njoftuar Ibn Tausi, nga babai i tij, se ai ka thënë: Ajo ka të drejtën e zgjedhjes, domethënë në rastin e skllavit dhe të lirit. Ai tha: Dhe më ka njoftuar El-Hasan bin Muslim ngjashëm me këtë ⁽¹⁵³⁾.

4292
- Na ka treguar Muhammed bin Humejd dhe Fehd bin Sulejman, të cilët kanë thënë: Na ka treguar Seid bin Ebi Merjem, i cili ka thënë: Na ka njoftuar Muhammed bin Xhafer bin Ebi Kethir, i cili ka thënë: Më ka njoftuar Musa bin Ukbe, nga Ebu Is'hak el-Hemdani, nga Seid bin Xhubejr, nga Ibn Omeri, i cili ka thënë: I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) u pyet, ndërsa unë po dëgjoja, për Natën e Kadrit, e ai tha: "Ajo është në çdo Ramazan" ⁽¹⁵⁴⁾.
Ebu Xhaferi ka thënë: Në këtë (hadith) thuhet se ajo është në çdo Ramazan. Disa njerëz kanë thënë: Kjo është dëshmi se ajo mund të jetë në fillim të tij, në mes të tij, ashtu siç mund të jetë në fund të tij.
Fjala e tij (s.a.v.s.): "në çdo Ramazan" mund ta ketë këtë kuptim, por mund të ketë edhe kuptimin se ajo do të jetë në çdo Ramazan deri në Ditën e Kiametit, megjithëse origjina e këtij hadithi është mewkuf, kështu e kanë transmetuar transmetuesit e besueshëm, nga Ebu Is'haku, nga Seid bin Xhubejr, nga Ibn Omeri … ngjashëm me këtë dhe nuk e ka ngritur atë (deri te Pejgamberi).

4293 - Na ka treguar Fehdi, ka thënë: Na ka treguar Ebu Nuajmi, ka thënë: Na ka treguar Hasan bin Salihu, nga Ebu Is'haku, nga Seid bin Xhubejri, nga Ibn Omeri … të njëjtën gjë, dhe nuk e ka ngritur atë ⁽¹⁵⁵⁾.

4294 - Na ka treguar Ibrahim bin Merzuk, i cili ka thënë: Na ka treguar Muslim bin Ibrahim, i cili ka thënë: Na ka treguar Shu'be, nga Ebu Is'hak el-Hemdani ... dhe përmendi me isnadin e tij të njëjtën gjë ⁽¹⁵⁶⁾.

Dhe ky hadith është transmetuar nga Ebu el-Ahvesi, nga Ebu Is'haku, me një tekst (lafdh) ndryshe nga ky tekst.

4295 - Na ka treguar Salih bin Abdurrahman, ka thënë: Na ka treguar Jusuf bin Adi, ka thënë: Na ka treguar Abu al-Ahwas, nga Abu Is'haku, nga Sa'id bin Xhubejri, i cili ka thënë: E pyeta Ibn Omerin për Natën e Kadrit, e ai tha: "Ajo është në të gjithë Ramazanin" ⁽¹⁵⁷⁾.

Nëse ky është formulimi i këtij hadithi, atëherë me të është vërtetuar se kuptimi i fjalës së tij: "Ajo është në çdo Ramazan" synon që ajo është në të gjithë muajin.

Ndërsa është transmetuar nga Ibn Omeri (r.a.), nga Pejgamberi (s.a.v.s.) e kundërta e kësaj.

4296 - Na ka treguar Abdurrahman bin el-Xharudi, i cili ka thënë: Na ka treguar Said bin Ufejri, i cili ka thënë: Më ka treguar Sulejman bin Bilali, nga Abdullah bin Dinari, nga Ibn Omeri, se Pejgamberi (s.a.v.s.) u pyet për Natën e Kadrit, e ai tha: "Kërkojeni atë në shtatë netët e fundit të Ramazanit ⁽¹⁵⁸⁾.

4297 - Na tregoi Nasr bin Merzuk, ka thënë: Na tregoi Ali bin Ma'bed, ka thënë: Na tregoi Ismail bin Xhafer, nga Abdullah bin Dinar, nga Ibn Omer, nga Pejgamberi (s.a.v.s.) ... të njëjtën gjë ⁽¹⁵⁹⁾.

4298 - Na ka treguar Ibrahim bin Merzuk, i cili ka thënë: Na ka treguar Ebu Asim, nga Ibn Xhurejxhi, i cili ka thënë: Më ka njoftuar Zuhriu, nga hadithi i Salim bin Abdullahut, nga Ibn Omeri, i cili ka thënë: Ka thënë i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.):
"Kërkojeni Natën e Kadrit në shtatë netët e fundit" ⁽¹⁶⁰⁾.

4299
- Na ka treguar Jezid bin Sinani dhe Ibn Ebi Davudi, të cilët kanë thënë: Na ka treguar Abdullah bin Salihu, i cili ka thënë:

Më ka treguar Lejthi, i cili ka thënë: Më ka treguar Ukajli, nga Ibn Shihabi, nga Salimi, nga babai i tij, nga i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) … ngjashëm me të ⁽¹⁶¹⁾.

4300 - Na ka treguar Jezid bin Sinani, ka thënë: Na ka treguar El-Ka'nebi, ka thënë: I kam lexuar Malikut, nga Abdullah bin Dinari, nga Ibn Omeri, nga Pejgamberi (s.a.v.s.) … të njëjtin si ai ⁽¹⁶²⁾.

4301 - Na ka treguar Jezid bin Sinani, ka thënë: Na ka treguar Ebu Salihu, ka thënë: Më ka treguar Lejthi, nga Nafiu, nga Ibn Omeri, nga Pejgamberi (s.a.v.s.) … si ai ⁽¹⁶³⁾.
Gjithashtu është transmetuar edhe nga të tjerë përveç Ibn Omerit (r.a.) nga i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) si ai.

4302 - Na ka treguar Ibn Merzuki, i cili ka thënë: Na ka treguar Jakub bin Is'hak el-Hadremiu, i cili ka thënë: Na ka treguar Ikrime bin Ammari, i cili ka thënë: Më ka treguar Ebu Zumejli, nga Malik bin Merthedi, nga babai i tij, i cili ka thënë: E pyeta Ebu Dherrin dhe i thashë: A e ke pyetur të Dërguarin e Allahut (s.a.v.s.) për Natën e Kadrit? Ai tha: Po, unë isha njeriu që e pyetja më së shumti për të. Ikrime tha: Domethënë bënte pyetje të shumta. I thashë: O i Dërguari i Allahut, më njofto për Natën e Kadrit, a është në Ramazan apo në ndonjë muaj tjetër? Ai tha: "Në Ramazan". I thashë: A është ajo bashkë me pejgamberët sa të jenë ata, e kur ata të merren (të ndërrojnë jetë), merret edhe ajo? Ai tha: "Përkundrazi, ajo është deri në Ditën e Kiametit". I thashë: Në cilën pjesë të Ramazanit është? Ai tha: "Në dhjetëditëshin e parë, ose në dhjetëditëshin e fundit". Pastaj i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) vazhdoi bisedën dhe unë bisedova, e pastaj i thashë: O i Dërguari i Allahut, në cilin prej këtyre dy dhjetëditëshave është? Ai tha: "Kërkojeni atë në dhjetëditëshin e fundit, dhe mos më pyet për asgjë pas kësaj". Pastaj i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) vazhdoi bisedën, e unë i thashë: O i Dërguari i Allahut, të betohem që të më tregosh për hakin tim që kam tek ti, në cilën pjesë të dhjetëditëshit është? Atëherë ai u zemërua me mua me një zemërim që nuk ishte zemëruar kurrë më parë e as më pas, e pastaj tha: "Sikur Allahu i Madhëruar të donte, do t'ju njoftonte për të; kërkojeni atë në shtatë ditët e fundit, dhe mos më pyet për asgjë pas kësaj" ⁽¹⁶⁴⁾.

4303
- Na ka treguar el-Muadhini, ka thënë: Na ka treguar Esedi, ka thënë: Na ka treguar Ibn Lehia, ka thënë: Na ka treguar Ebu ez-Zubejri, ka thënë: Më ka njoftuar Xhabiri, se Abdullah bin Enis el-Ensariu e ka pyetur Pejgamberin (s.a.v.s.) rreth Natës së Kadrit, kur kishin kaluar njëzet e dy net, e i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) tha: "Kërkojeni atë në këto shtatë të fundit që kanë mbetur nga muaji" ⁽¹⁶⁵⁾.

4304 - Na ka treguar Rabi' el-Muadhin, i cili ka thënë: Na ka treguar Shu'ajb bin el-Lejth, i cili ka thënë: Na ka treguar el-Lejth, nga Jezid bin Ebi Habib, nga Muhamed bin Is'hak, nga Muadh bin Abdullah bin Hubajb, nga Abdullah bin Abdullah bin Hubajb, mendoj se nga Abdullah bin Unejs, se ai është pyetur për Natën e Kadrit, e ai ka thënë: Kam dëgjuar të Dërguarin e Allahut (s.a.v.s.) duke thënë: "Kërkojeni atë këtë natë", dhe ajo natë ishte nata e njëzet e tretë. Atëherë një burrë tha: Kjo i bie të jetë e teta e parë, e ai tha: "Përkundrazi, është e shtata e parë, sepse muaji nuk plotësohet" ⁽¹⁶⁶⁾.
Me këtë hadith vërtetohet gjithashtu se ajo është në shtatë netët e fundit, dhe se ai kishte për qëllim natën e njëzet e tretë, sepse ai muaj ishte njëzet e nëntë ditë.

4305 - Na ka treguar Ruh bin el-Ferexh, i cili ka thënë: Na ka treguar Ebu Zejd bin Ebi el-Gamer, i cili ka thënë: Na ka treguar Jakub bin Abdurrahman, nga babai i tij, i cili ka thënë: Isha i ulur me babanë tim te dera, kur kaloi pranë nesh djali i Abdullah bin Enisit, dhe babai im i tha atij: Çfarë ke dëgjuar nga babai yt të përmendë nga i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) rreth Natës së Kadrit?

Ai tha: E kam dëgjuar babanë tim duke thënë: Erdha te i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) dhe i thashë: O i Dërguari i Allahut, unë jam një njeri që më mban shkretëtira, andaj më urdhëro për një natë në të cilën të vij në Medine. Ai tha: "Eja në natën e njëzet e tretë" ⁽¹⁶⁷⁾.

4306 - Na ka treguar Ibn Abi Davudi, i cili ka thënë: Na ka treguar el-Vehbiu, i cili ka thënë: Na ka treguar Ibn Is'haku, nga Muadh bin Abdullahu, nga vëllai i tij Abdullah bin Abdullahu, i cili ka thënë: Ishte një burrë në kohën e Omer bin el-Hatabit që e kishte pyetur atë dhe ai i kishte dhënë.


Ai tha: Abdullah bin Unejsi u ul me ne në mexhlisin e Xhuhejnes në fund të Ramazanit, dhe ne i thamë atij: O Ebu Jahja, a ke dëgjuar diçka nga i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) për këtë natë të bekuar? Ai tha: Po, u ulëm me të Dërguarin e Allahut (s.a.v.s.) në fund të këtij muaji dhe i thamë: O i Dërguari i Allahut, kur ta kërkojmë këtë natë të bekuar? Ai tha: "Kërkojeni atë këtë natë", për mbrëmjen e të njëzetë e tretës. Një burrë nga njerëzit tha: Atëherë ajo është e para e tetë (të mbeturave)? Ai tha: "Ajo nuk është e para e tetë, por është e para e shtatë; çfarë do me një muaj që nuk plotësohet?" ⁽¹⁶⁸⁾.

4307 - Na ka treguar Fahdi, ka thënë: Na ka treguar Ibn Ebi Merjem, ka thënë: Na ka njoftuar Jahja bin Ejubi, nga Ibn el-Hadi, nga Ebu Bekr bin Muhamed bin Amr bin Hazmi, se ai e ka njoftuar atë, nga Abdurrahman bin Ka'b bin Maliku, nga Abdullah bin Unejsi, i cili ka thënë:
Ishim në shkretëtirë, dhe thamë: "Nëse vijmë me familjet tona, kjo do të jetë e vështirë për ne, e nëse i lëmë pas, ata do të mbeten pas dore." Kështu, ata më dërguan mua - dhe unë isha më i riu prej tyre - te i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.). Ia përmenda këtë atij, dhe ai na urdhëroi për natën e njëzet e tretë ⁽¹⁶⁹⁾.

4308 - Na ka treguar Ibn Ebi Davudi, i cili ka thënë: Na ka treguar Abdullah bin Jusufi, i cili ka thënë: Më ka treguar Ibn Lehia, i cili ka thënë: Na ka treguar Bukejr bin el-Eshexh, i cili ka thënë: E kam pyetur Damrah bin Abdullah bin Enisin rreth Natës së Kadrit, e ai tha: E kam dëgjuar
babanë tim duke treguar nga i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) se ai ka thënë: "Kërkojeni atë në natën e njëzet e tretë." Dhe ai zbriste ashtu ⁽¹⁷⁰⁾.

4309 - Na ka treguar Fehd, i cili ka thënë: Na ka treguar Jahja el-Himmani, i cili ka thënë: Na ka treguar Abdulaziz bin Muhamed, nga Musa bin Ukbe, nga Salim Ebu en-Nadr, nga Ebu Seleme bin Abdurrahman, nga Busr bin Seid, nga Abdullah bin Unejs, i cili ka thënë: I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "E pashë veten në Natën e Kadrit sikur po bëja sexhde në ujë dhe baltë". Na zuri një natë me shi, kështu që i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) na e fali namazin e sabahut dhe e pashë atë duke bërë sexhde në ujë dhe baltë, dhe ajo ishte nata e njëzet e tretë ⁽¹⁷¹⁾.
Sa i përket asaj që kemi transmetuar në këtë kapitull nga Ibn Omeri dhe Ebu Dherri (r.anhuma), në të ka urdhër për kërkimin e saj në shtatë netët e fundit të muajit të Ramazanit. Mund të jetë që ajo të jetë në ato shtatë net pa pjesën tjetër të muajit, dhe mund të jetë në ato shtatë net, por edhe në netë të tjera të muajit, përveçse ajo ndodh më shpesh në ato shtatë net, prandaj i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) i urdhëroi ata që ta kërkojnë në to për këtë arsye.
Gjithashtu është transmetuar nga Ibn Omeri (r.anhuma) nga i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.), se ai i ka urdhëruar ata që ta kërkojnë atë në dhjetë netët e fundit të muajit.

4310
- Na ka treguar Ibrahim bin Merzuk, i cili ka thënë: Na ka treguar Ebu Hudhejfe, i cili ka thënë: Na ka treguar Sufjani, nga Abdullah bin Dinari, nga Ibn Omeri, i cili ka thënë: Ka thënë i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.): "Kërkojeni Natën e Kadrit në dhjetëditëshin e fundit të muajit të Ramazanit" ⁽¹⁷²⁾.

4311 - Na ka treguar Junusi, i cili ka thënë: Na ka treguar Sufjani, nga ez-Zuhriu, nga Salimi, nga babai i tij, i cili ka thënë: Një burrë e pa në ëndërr Natën e Kadrit sikur ajo ishte në dhjetëditëshin e fundit, në të njëzet e shtatën ose në të njëzet e nëntën. Atëherë Pejgamberi (s.a.v.s.) tha: "Shoh që ëndrrat tuaja janë përputhur, andaj kërkojeni atë në dhjetëditëshin e fundit, në netët teke" ⁽¹⁷³⁾.

I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.), në atë që ka transmetuar Ibn Omeri (r.anhuma) në këtë hadith, ka urdhëruar që ajo të kërkohet në dhjetëditëshin e fundit, ashtu siç ka urdhëruar në atë që kemi transmetuar prej tij më parë, po ashtu nga hadithi i Ibn Omerit (r.anhuma), që ajo të kërkohet në shtatë netët e fundit. Ajo që është transmetuar prej tij lidhur me urdhrin e tij për ta kërkuar atë në shtatë netët e fundit, nuk e mohon që ajo të kërkohet gjithashtu edhe në netët e dhjetëditëshit të fundit që i paraprijnë atyre. Ajo që është transmetuar nga Ibn Omeri (r.anhuma) nuk na tregon se ajo është në shtatë netët e fundit duke përjashtuar pjesën tjetër të muajit, përveçse mund të jetë që urdhri për kërkimin e saj në shtatë netët e fundit ka ardhur pasi ishte urdhëruar kërkimi i saj në dhjetëditëshin e fundit, sipas asaj që gjendet në hadithin e Ebu Dherrit. Kështu, ajo kërkohet në shtatë netët e fundit në mënyrë më specifike se në pjesën tjetër të muajit, por ky është një kërkim (taharrin) dhe jo një përcaktim i prerë.

Prandaj, dëshiruam të dimë: A është transmetuar nga Ibn Omeri (r.anhuma), nga Pejgamberi (s.a.v.s.), diçka që tregon për këtë?

4312 - Bekr bin Idris na ka treguar, ka thënë: Na ka treguar Adem, ka thënë: Na ka treguar Shu'be, ka thënë: Na ka treguar Ukbe bin Hurejth, ka thënë: E kam dëgjuar Ibn Omerin duke thënë, nga Pejgamberi (s.a.v.s.) se ai ka thënë: "Kërkojeni atë në dhjetëditëshin e fundit, e nëse ndonjëri prej jush është i pafuqishëm ose i dobët, atëherë të mos mposhtet në shtatë ditët e mbetura" ⁽¹⁷⁴⁾.

Ajo që përmendëm nga kjo prej Ibn Omerit (r.a.), nga Pejgamberi (s.a.v.s.), tregon se ajo ka më shumë gjasa të jetë në shtatë ditët e fundit sesa në ato që i paraprijnë nga dhjetëditëshi i fundit. Sa i përket asaj që përmendëm nga Abdullah bin Unejsi (r.a.), në të ka urdhër nga i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) për të që ta kërkojë atë në natën e njëzet e tretë, kështu që ekziston mundësia që ajo të kërkohet në çdo muaj Ramazan pikërisht në atë natë. Nëse është kështu, atëherë mund të jetë para shtatë ditëve të fundit, gjë që do të dilte jashtë asaj që është urdhëruar për kërkimin e saj në shtatë ditët e fundit, sepse muaji mund të mos jetë më pak se tridhjetë ditë, kështu që ajo natë do të ishte e teta e mbetur.

Kuptimi i asaj që ishte e paqartë nga kjo sqarohet nga ajo që kemi transmetuar më parë në këtë kapitull nga Abdullah bin Unejsi (r.a.), se i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) e urdhëroi atë për këtë në një muaj që ishte njëzet e nëntë ditë, kështu që ajo natë ishte e para e shtatë ditëve, jo e para e tetë ditëve. Kjo gjithashtu hyn në atë që është urdhëruar për kërkimin e asaj nate në shtatë ditët e fundit, dhe e gjithë kjo bazohet në kërkimin me përpjekje, jo në siguri absolute.

4313
- Na ka treguar Ibn Ebi Davudi, i cili ka thënë: Na ka treguar El-Vehbiu, i cili ka thënë: Na ka treguar Ibn Is'haku, nga Muhamed bin Ibrahim bin el-Harith et-Tejmi, i cili ka thënë: Më ka treguar djali i Abdullah bin Enisit, nga babai i tij:
se ai i ka thënë të Dërguarit të Allahut (s.a.v.s.): "Unë banoj në një shkretëtirë që quhet El-Vet'ah dhe unë, falënderimi i takon Allahut, falem me ta, prandaj më urdhëro për një natë në këtë muaj që të zbres në xhami dhe të falem në të." Ai tha: "Zbrit natën e njëzet e tretë dhe falu në të. Nëse dëshiron ta plotësosh fundin e muajit, bëje këtë, e nëse dëshiron, ndalu." Kështu, kur ai falte namazin e ikindisë, hynte në xhami dhe nuk dilte përveçse për ndonjë nevojë derisa falte namazin e sabahut. Kur falte sabahun, kafsha e tij e udhëtimit ishte te dera e xhamisë" ⁽¹⁷⁵⁾.
Në këtë hadith shihet se ai i ka dhënë natës së njëzet e tretë në kërkim (të Natës së Kadrit) atë që nuk ua ka dhënë shtatë netëve të tjera të fundit.

4314 - Na ka treguar Ruhu bin el-Ferexh, i cili ka thënë: Na ka treguar Ahmed bin Salih, i cili ka thënë: Na ka treguar Ibn Ebi Fudejk, i cili ka thënë: Më ka njoftuar Abdulaziz bin Bilal bin Abdullah bin Enis, nga babai i tij Bilali, nga Atije bin Abdullah, nga babai i tij Abdullah bin Enis, se ai e ka pyetur Pejgamberin (s.a.v.s.) për Natën e Kadrit, e ai i ka thënë: "Unë e pashë atë, por më pas e harrova, andaj kërkojeni atë në gjysmën e dytë (të muajit)". Pastaj u kthye dhe e pyeti përsëri, e ai i tha: "Në natën e njëzet e tretë që kalon nga muaji". Abdulazizi tha: Më ka njoftuar babai im se Abdullah bin Enis e gjallëronte natën nga e gjashtëmbëdhjeta deri në natën e njëzet e tretë, pastaj e pakësonte ⁽¹⁷⁶⁾.
Në këtë hadith thuhet se i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) e urdhëroi atë ta kërkonte në gjysmën e fundit të muajit, pastaj pas kësaj e urdhëroi ta kërkonte në natën e njëzet e tretë.
Kuptimi i këtij hadithi kthehet në kuptimin e asaj që kemi transmetuar para tij nga Abdullah bin Enis (r.a.).
Dhe mund të jetë që i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) e ka urdhëruar Abdullah bin Enisin për kërkimin e Natës së Kadrit në natën që përmendëm, duke u bazuar në atë se kërkimi i tij ishte i tillë në atë vit për shkak të ëndrrës që kishte parë Pejgamberi (s.a.v.s.), edhe pse në vitet e tjera mund të jetë ndryshe nga kjo. Sa i përket asaj që është transmetuar prej tij lidhur me ëndrrën që kishte parë, të cilën e kemi përmendur nga ai në hadithin e Busër bin Saidit, nga Abdullah bin Enis (r.a.), është transmetuar nga Ebu Saidi, nga Pejgamberi (s.a.v.s.), diçka ndryshe nga kjo.

4315 - Na ka treguar Muhamed bin Abdullah bin Mejmuni, i cili ka thënë: Na ka treguar El-Velid bin Muslimi, nga El-Evzaiu, i cili ka thënë: Na ka treguar Jahja se Ebu Seleme i ka treguar atij, duke thënë: Shkova te Ebu Seid el-Hudriu dhe i thashë: A e ke dëgjuar Pejgamberin (s.a.v.s.) duke e përmendur Natën e Kadrit? Ai tha: Po, ne bëmë itikaf me Pejgamberin (s.a.v.s.) në dhjetëditëshin e mesëm të muajit Ramazan. Kur u gdhi dita e njëzetë, Pejgamberi (s.a.v.s.) u ngrit mes nesh dhe tha: "Kush ka dalë, le të kthehet, sepse mua m'u tregua kjo natë, por pastaj më bëri ta harroj atë. Pashë veten duke bërë sexhde në ujë dhe baltë, andaj kërkojeni atë në dhjetëditëshin e fundit të muajit Ramazan, në netët teke."
Ebu Seidi tha: Ne nuk shihnim në qiell asnjë re të vogël ⁽¹⁷⁷⁾, por kur erdhi nata, u shfaqën re si malet dhe ra shi derisa rrodhi çatia e xhamisë, e cila në atë kohë ishte prej gjetheve të hurmës. Atëherë e pashë Pejgamberin (s.a.v.s.) duke bërë sexhde në ujë dhe baltë, derisa pashë gjurmët e baltës në hundën e Pejgamberit (s.a.v.s.) ⁽¹⁷⁸⁾.
Ebu Xhaferi ka thënë: Në këtë hadith thuhet se ajo (Nata e Kadrit) atë vit ishte në natën e njëzet e njëtë. Është e mundur që ai vit të ketë qenë një vit tjetër, i ndryshëm nga viti në të cilin ajo ishte në natën e njëzet e tretë sipas hadithit të Ibn Enisit. Ky është interpretimi më i mirë për këto dy hadithe, në mënyrë që ato të mos bien në kundërshtim me njëri-tjetrin.

4316
- Na ka treguar Fehd, i cili ka thënë: Na ka treguar Ebu Gassan, i cili ka thënë: Na ka treguar Zuhejr, i cili ka thënë: Na ka treguar Humejd, nga Enesi, nga Ubade bin es-Samit, i cili ka thënë:

Doli para nesh i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) për të na njoftuar për Natën e Kadrit, por dy burra u grindën. Atëherë ai tha: "Dola për t'ju njoftuar për Natën e Kadrit, por filani dhe filani u grindën, kështu që ajo (dija për të) u ngrit. Ndoshta kjo është më mirë për ju, andaj kërkojeni atë në të nëntën, të shtatën dhe të pestën" ⁽¹⁷⁹⁾.

4317 - Na ka treguar Ibrahim bin Merzuk, i cili ka thënë: Na ka treguar Jakub bin Is'hak, i cili ka thënë: Na ka treguar Hammad bin Seleme, i cili ka thënë: Na ka treguar Thabit dhe Humajd, nga Enesi, nga Ubade bin es-Samit, nga Pejgamberi (s.a.v.s.) … si ai ⁽¹⁸⁰⁾.

Në këtë hadith thuhet se Pejgamberi (s.a.v.s.) e ka parë atë në një natë të caktuar, dhe pasi e kishte parë, ai i urdhëroi ata që ta kërkonin atë më pas në të nëntën, të shtatën dhe të pestën. Kjo tregon se ajo mund të jetë në një vit në një natë të caktuar, e pastaj të jetë më vonë në një natë tjetër nga ajo natë.

Kjo tregon për kuptimin që kemi synuar në hadithin e Ibn Enisit (r.a.).

Lidhur me këtë është transmetuar nga Ebu Hurejre (r.a.) ajo që

4318 - Na ka treguar Junusi, i cili ka thënë: Na ka njoftuar Ibn Vehbi, i cili ka thënë: Më ka njoftuar Junusi, nga Ibn Shihabi, nga Ebu Seleme, nga Ebu Hurejre se i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "Më është treguar Nata e Kadrit, pastaj më zgjoi dikush nga familja ime dhe e harrova atë, andaj kërkojeni atë në dhjetë ditët e mbetura" ⁽¹⁸¹⁾.

4319 - Na ka treguar Abu Umayya, i cili ka thënë: Na ka treguar Yahya bin Salih, i cili ka thënë: Na ka treguar Ishaq bin Yahya, nga ez-Zuhriu, i cili ka thënë: Më ka treguar Abu Salama, se Abu Hurayra (r.a.) ka thënë: Ka thënë i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.): "Më është treguar Nata e Kadrit, pastaj e harrova atë, andaj kërkojeni atë në dhjetë (netët) e mbetura" ⁽¹⁸²⁾.

4320 - Na ka treguar Rebi el-Muedhin, i cili ka thënë: Na ka treguar Esedi, i cili ka thënë: Na ka treguar el-Mes'udi, nga Asim bin Kulejb, nga babai i tij, nga Ebu Hurejra, nga Pejgamberi (s.a.v.s.) i cili ka thënë: "Kërkojeni Natën e Kadrit në dhjetëditëshin e fundit të Ramazanit" ⁽¹⁸³⁾.

Në këtë hadith thuhet se i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) e harroi natën që i ishte treguar se ishte Nata e Kadrit, dhe kjo ishte para se të ndodhte ajo natë, kështu që ai urdhëroi që Nata e Kadrit të kërkohej më vonë në atë muaj, në dhjetëditëshin e fundit. Kjo është në kundërshtim me atë që gjendet në hadithin e Ubade bin es-Samit (r.a.), përveçse mund të jetë që kjo ka ndodhur në dy vite të ndryshme. I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) pa në njërin prej tyre atë që Ebu Hurejra (r.a.) përmendi rreth tij para se të ndodhte nata që është Nata e Kadrit, dhe kjo nuk mohon që ajo të jetë në vitet e ardhshme pas atij viti në pjesën e mëparshme të muajit.

Ajo që përmendi Ubade tregon se i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) në atë vit e dinte saktësisht Natën e Kadrit, pastaj doli për t'i njoftuar ata për të, por ajo u ngrit (u bë e panjohur), pastaj ai i urdhëroi ata ta kërkonin atë në vitet pasuese në të shtatën, të pestën dhe të nëntën, dhe e gjithë kjo është gjithashtu bazuar në kërkim dhe jo në siguri të plotë.

4321
- Na ka treguar Bahr bin Nasri, i cili ka thënë: Na ka treguar Esedi, i cili ka thënë: Na ka treguar Hammad bin Seleme, nga Humejdi, nga Ebu Nadre, nga Ebu Saidi, se Pejgamberi (s.a.v.s.) ka thënë: "Kërkojeni Natën e Kadrit në dhjetëditëshin e fundit: kur mbeten edhe nëntë, kur mbeten edhe shtatë, dhe kur mbeten edhe pesë" ⁽¹⁸⁴⁾.
Mund të jetë që ai ka pasur për qëllim atë vit në të cilin ishte në itikaf dhe iu tregua Nata e Kadrit, por pastaj e harroi atë, përveçse ai e dinte se ajo ishte në një numër tek, prandaj i urdhëroi ata ta kërkonin në çdo numër tek të atij dhjetëditëshi. Pastaj ra shi, kështu që u argumentua me këtë se ajo ishte në atë vit pikërisht në atë natë.
Dhe në këtë nuk ka argument për kohën e saj në vitet e ardhshme pas kësaj, nëse ajo është pikërisht në atë natë, apo në atë para saj, apo në atë pas saj? Dhe mund të jetë që ajo që ka treguar Ebu Nadre në këtë nga Ebu Saidi, nga Pejgamberi (s.a.v.s.), të jetë për të gjitha vitet.
Kështu që kuptimi i kësaj kthehet në kuptimin e asaj që kemi transmetuar më parë në këtë kapitull nga Ibn Omeri (r.a.), me përjashtim të faktit se në hadithin e Ebu Saidit (r.a.) ka një shtesë kuptimi, e cila është se ajo ndodh vetëm në numrat tek të asaj (periudhe).

4322
- Na ka treguar Ahmed bin Davud, ka thënë: na ka treguar Abdurrahman bin Salih el-Ezdi, ka thënë: na ka treguar Husejn bin Ali el-Xhu'fi, nga Zaide, nga Asim bin Kulejb, nga babai i tij, nga Ibn Abbasi, nga
Omeri, ka thënë: Ka thënë i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.): "Kërkojeni Natën e Kadrit në dhjetëditëshin e fundit të Ramazanit, në netët teke" ⁽¹⁸⁵⁾.
Ka thënë Ebu Xhafer: Fjala për këtë është gjithashtu si fjala për hadithin e Ebu Nadras nga Ebu Saidi (r.a.).

4323 - Na ka treguar Muhammed bin Amr bin Junus, i cili ka thënë: Na ka treguar Ebu Muavije, nga Hisham bin Urve, nga babai i tij, nga Aisheja, e cila ka thënë: Ka thënë i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.): "Kërkojeni atë në dhjetë ditët e mbetura të muajit Ramazan" ⁽¹⁸⁶⁾.

Fjalët për këtë janë gjithashtu si fjalët në hadithin e Ebu Nadras, nga Ebu Saidi (r.a.).

4324 - Na ka treguar Ibrahim bin Merzuk, i cili ka thënë: Na ka treguar Vehbi, i cili ka thënë: Na ka treguar Shu'be, nga Abdullah bin Dinari, nga Ibn Omeri, se Pejgamberi (s.a.v.s.) ka thënë: "Kërkojeni atë në natën e njëzet e shtatë", d.m.th. Natën e Kadrit ⁽¹⁸⁷⁾.

4325 - Na tregoi Bekr bin Idris, i cili ka thënë: Na tregoi Adem, i cili ka thënë: Na tregoi Shu'be, i cili ka thënë: Na tregoi Abdullah bin Dinar, nga Ibn Omeri, nga Pejgamberi (s.a.v.s.) ... si ai ⁽¹⁸⁸⁾.

4326
- Na ka treguar Ibn Marzuq, i cili ka thënë: Na ka treguar Arim Abu al-Nu'man, i cili ka thënë: Na ka treguar Hammad bin Zayd, nga Ayyub, nga Nafi', nga Ibn Umar, se Pejgamberi (s.a.v.s.) ka thënë: "Shoh se ëndrrat tuaja janë përputhur se ajo është nata e shtatë në dhjetëditëshin e fundit. Prandaj, kushdo që dëshiron ta kërkojë atë, le ta kërkojë në natën e shtatë të dhjetëditëshit të fundit" ⁽¹⁸⁹⁾.
Kjo mund të jetë gjithashtu për një vit të caktuar, dhe mund të jetë kështu për të gjithë vitet, përveçse e gjithë kjo bazohet në kërkimin (taharri) dhe jo në sigurinë e plotë. Po ashtu, ajo që përmendëm më parë nga Abdullah bin Unays, lidhur me atë që i urdhëroi i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) për këtë, mund të jetë kërkimi i të Dërguarit të Allahut (s.a.v.s.) për të në atë vit, për shkak të asaj që i ishte treguar për kohën e saj, por që më pas e harroi.
Nuk ka në asnjë prej këtyre transmetimeve diçka që na tregon se cila natë është Nata e Kadrit konkretisht. Megjithatë, në hadithin e Abu Dharr (r.a.) thuhet se i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) i ka thënë atij: "Ajo është në dhjetëditëshin e parë, ose në dhjetëditëshin e fundit të Ramazanit", kur ai e pyeti për kohën e saj sipas asaj që kemi përmendur në hadithin e tij që kemi transmetuar prej tij në fillim të këtij kapitulli. Me këtë ai mohoi që ajo të jetë në dhjetëditëshin e mesëm dhe vërtetoi se ajo është në njërën prej dy dhjetëditëshave, ose në të parin, ose në të fundit.
Në këtë hadith gjithashtu shihet rikthimi i Abu Dharr (r.a.) me pyetje drejtuar të Dërguarit të Allahut (s.a.v.s.) se në cilin prej dy dhjetëditëshave është ajo? Dhe përgjigjja e të Dërguarit të Allahut (s.a.v.s.) ishte që ta kërkonte atë në dhjetëditëshin e fundit.
Ne shikuam në transmetimet e tjera përveç këtyre, nëse ka në to diçka që tregon se ajo është në një natë të caktuar prej këtyre dy dhjetëditëshave.

4327
- Ibn Ebi Davudi na ka treguar, ka thënë: na ka treguar Abdullah bin Jusufi, ka thënë: na ka treguar Ibn Lehia, nga Jezid bin Ebi Habibi, nga Ebu el-Hajri, nga es-Sunabihi, nga Bilali, se i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "Nata e Kadrit është nata e njëzet e katërt ⁽¹⁹⁰⁾.
Në këtë hadith thuhet se ajo është pikërisht në këtë natë, ndërsa nga i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) është transmetuar edhe ndryshe nga kjo.

4328 - Na ka treguar Ebu Umeje, i cili ka thënë: Na ka treguar Jezid bin Abdurrabih, i cili ka thënë: Na ka treguar Bekije, nga Ibn Theubani, i cili ka thënë: Më ka treguar Abdeh bin Ebi Lubabe, nga Zirr bin Hubejshi, nga Ubejj bin Ka'bi, i cili ka thënë:
Ka thënë i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.): "Nata e Kadrit është nata e njëzet e shtatë, dhe shenja e saj është se dielli lind pa pasur rreze, sikur të ishte legen (tast)" ⁽¹⁹¹⁾.

4329 - Na ka treguar Junusi, i cili ka thënë: Na ka treguar Bishr bin Bekri, nga el-Evzaiu, i cili ka thënë: Më ka treguar Abdeh bin Ebi Lubabeh, i cili ka thënë: Më ka treguar Zirr bin Hubejshi, i cili ka thënë: E kam dëgjuar Ubejj bin Ka'bin, të cilit i kishte arritur lajmi se Ibn Mes'udi kishte thënë:
"Kush falet gjatë gjithë vitit, do ta qëllojë Natën e Kadrit." Atëherë Ubejji tha: "Pasha Allahun, përveç të Cilit nuk ka zot tjetër, ajo është në Ramazan. Pasha Allahun, përveç të Cilit nuk ka zot tjetër, unë e di se cila natë është ajo? I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) na ka urdhëruar që të falemi në të, në natën që gdhin dita e njëzet e shtatë" ⁽¹⁹²⁾.

4330 - Na ka treguar Abu Umayya, i cili ka thënë: Na ka treguar Muhammed bin Sabik, i cili ka thënë: Na ka treguar Malik bin Migwal, nga Asim bin Abi al-Nujud, nga Zirr bin Hubajsh, i cili ka thënë: I thashë Ubejj bin Ka'bit: Abdullahu thoshte për Natën e
Kadrit: "Kush falet gjatë gjithë vitit, do ta arrijë atë".

Ai tha: Mëshira e Allahut qoftë mbi Ebu Abdurrahmanin, sa i përket Atij me të Cilin betohet, ai e dinte se ajo është në Ramazan dhe se ajo është nata e njëzet e shtatë. (Zirri) tha: Kur e pashë atë duke u betuar pa bërë përjashtim, i thashë: Nga e di ti? Ai tha: "Nga shenja për të cilën na ka njoftuar i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.), kështu që ne llogaritëm dhe numëruam, dhe doli se ajo është nata e njëzet e shtatë" ⁽¹⁹³⁾. Domethënë se dielli nuk ka rreze.

Ebu Xhaferi ka thënë: Ky është Ubejj bin Ka'bi (r.a.), i cili njofton nga i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) se ajo është në natën e njëzet e shtatë, dhe mohon fjalën e Abdullahut: Kush falet gjatë gjithë vitit, do ta gjejë atë.

Megjithatë, është transmetuar nga Abdullahu për Natën e Kadrit se ajo është në Ramazan, sipas asaj që u betua Ubejji se Abdullahu e dinte këtë, por ai ishte në kundërshtim për natën e njëzet e shtatë.

4331 - Na ka treguar Abu Umayya, i cili ka thënë: Na ka treguar Abu Nu'aym, nga Isra'ili, nga Abu Ishaq, nga Hujayr al-Taghlibi, nga al-Aswad, nga Abdullah i cili ka thënë: Kërkojeni Natën e Kadrit në natën e shtatëmbëdhjetë të Ramazanit, mëngjesi i së cilës është mëngjesi i Bedrit, e nëse jo, atëherë në natën e njëzet e njëtë, ose në të njëzet e tretën ⁽¹⁹⁴⁾.
Sa i përket asaj që kemi përmendur nga Abdullah (r.a.) se ajo është nata e nëntëmbëdhjetë, këtë e ka mohuar ajo që ka treguar Abu Dharr (r.a.), nga Pejgamberi (s.a.v.s.) se ajo është në të njëzetat e muajit, në fillim dhe në fund.

Gjithashtu është transmetuar nga Abdullah (r.a.) në lidhje me këtë atë që

4332 - Na ka treguar Ibn Ebi Davudi, i cili ka thënë: Na ka treguar El-Vehbiu, i cili ka thënë: Na ka treguar El-Mes'udi, nga Said bin Amër ibn Xha'deh, nga Ebu Ubejdeh, nga Abdullah bin Mes'udi, i cili ka thënë: I dërguari i Allahut (s.a.v.s.) u pyet për Natën e Kadrit dhe tha: "Cili prej jush e mban mend natën e ashtuquajtur 'Es-Sahbavat' ⁽¹⁹⁵⁾?"
Abdullahu tha: "Unë, pasha Allahun, o i dërguari i Allahut, u bëfshin flijim për ty babai dhe nëna ime! Kisha në dorë disa hurma me të cilat po bëja syfyr, ndërsa isha i fshehur pas pjesës së pasme të shalës së devesë sime nga agimi, dhe kjo ishte në kohën kur po lindte agimi ⁽¹⁹⁶⁾."
Në këtë hadith, i dërguari i Allahut (s.a.v.s.), kur u pyet për Natën e Kadrit, i njoftoi ata se cila natë ishte ajo, dhe se ajo ishte nata e 'Es-Sahbavat'. Abdullahu e përshkroi atë me dritën e hënës në kohën e lindjes së agimit, e kjo nuk ndodh përveçse në fund të muajit. Kjo gjithashtu dëshmon për atë që ka thënë Ubeji (r.a.).
Në Librin e Allahut të Madhëruar ka argumente që tregojnë se Nata e Kadrit është veçanërisht në muajin Ramazan. Allahu i Madhëruar ka thënë: ﴿Ha, Mim ⁽¹⁹⁷⁾. Pasha Librin e qartë! Ne e zbritëm atë në një natë të bekuar. Ne jemi paralajmërues. Në atë (natë) ndahet çdo çështje e urtë.﴾ [Ed-Duhan: 1-4]. Allahu i Madhëruar njoftoi se nata në të cilën ndahet çdo çështje e urtë është Nata e Kadrit, dhe ajo është nata në të cilën u zbrit Kurani. Pastaj Ai ka thënë: ﴿Muaji i Ramazanit është ai në të cilin u zbrit Kurani.﴾ [El-Bekare: 185].
Kështu u vërtetua se ajo natë është në muajin Ramazan, dhe na u desh të dinim se cila natë është prej netëve të tij. Ajo që tregon për këtë është ajo që kemi transmetuar nga Bilali, nga Pejgamberi (s.a.v.s.): "Se ajo është nata e njëzet e katërt", dhe ajo që është transmetuar nga Ubej bin Ka'bi (r.a.), nga Pejgamberi (s.a.v.s.), se ajo është nata e njëzet e shtatë.
Gjithashtu është transmetuar nga Muaviu (r.a.), nga Pejgamberi (s.a.v.s.), e njëjta gjë siç është transmetuar nga Ubeji (r.a.) nga Pejgamberi (s.a.v.s.) rreth kësaj.

4333 - Na ka treguar Ibn Abi Dawud, ka thënë: Na ka treguar Ubejdullah bin Mu'adh, ka thënë: Na ka treguar babai im, ka thënë: Na ka treguar Shu'bah, nga Katade, ka thënë: Kam dëgjuar Mutarrif bin Abdullahun duke treguar, nga Mu'avije bin Ebi Sufjan, nga Pejgamberi (s.a.v.s.) rreth Natës së Kadrit, ka thënë: "Nata e njëzet e shtatë" (^1).
Ky është fundi i asaj që kemi arritur nga dija për Natën e Kadrit përmes asaj që na ka udhëzuar Libri i Allahut të Madhëruar dhe Suneti i të Dërguarit të Allahut (s.a.v.s.).
Sa i përket asaj që është transmetuar pas kësaj nga shokët e tij (r.a.) dhe pasuesit e tyre, kuptimi i saj hyn në kuptimet që kemi përmendur. Ne patëm nevojë të përmendim atë që është transmetuar për Natën e Kadrit për shkak të asaj që kanë pasur mospajtime shokët tanë (Allahu i mëshiroftë) lidhur me thënien e burrit për gruan e tij: "Ti je e divorcuar në Natën e Kadrit", se kur ndodh divorci?.
Ebu Hanifja (Allahu e mëshiroftë) ka thënë: Nëse ia thotë këtë para muajit Ramazan, divorci nuk ndodh derisa të kalojë i gjithë muaji Ramazan, për shkak të mospajtimit për vendndodhjen e Natës së Kadrit ndër netët e muajit Ramazan, sipas asaj që kemi përmendur në këtë kapitull, ku është transmetuar se ajo është në të gjithë muajin, dhe është transmetuar se ajo është në një pjesë të veçantë të tij. Ai (Allahu e mëshiroftë) ka thënë: Nuk gjykoj për ndodhjen e divorcit vetëm se pas kalimit të të gjithë muajit, sepse me këtë e di se ka kaluar koha në të cilën ai e ka vendosur divorcin dhe se divorci ka ndodhur.
Ai (Allahu e mëshiroftë) ka thënë: E nëse ia thotë këtë asaj gjatë muajit Ramazan, në fillim të tij, në fund të tij ose në mes të tij, divorci nuk ndodh derisa të kalojë ajo që ka mbetur nga ai muaj, dhe derisa të kalojë gjithashtu i gjithë muaji Ramazan i vitit të ardhshëm.
Ai (Allahu e mëshiroftë) ka thënë: Sepse mund të jetë që ajo të ketë qenë në atë që ka kaluar nga ky muaj në të cilin ai ndodhet, kështu që divorci nuk ndodh derisa të kalojë i gjithë muaji Ramazan i vitit të ardhshëm, dhe mund të jetë që ajo të jetë në atë që ka mbetur
nga ai muaj në të cilin ai ndodhet, kështu që divorci ndodh në të, dhe kjo do të ishte si ai që i ka thënë gruas së tij para muajit Ramazan: "Ti je e divorcuar në Natën e Kadrit", kështu që divorci nuk gjykohet kundër tij vetëm se pas kalimit të muajit Ramazan. Ai (Allahu e mëshiroftë) ka thënë: Kur kjo u bë e paqartë, nuk gjykova për ndodhjen e divorcit vetëm se pas dijes sime për ndodhjen e tij, dhe nuk e di këtë vetëm se pas kalimit të muajit Ramazan në të cilin ai ndodhet dhe muajit Ramazan që vjen pas tij.
Ky është medhhebi i Ebu Hanifes (Allahu e mëshiroftë) në këtë kapitull. Ebu Jusufi (Allahu e mëshiroftë) një herë kishte thënë gjithashtu këtë fjalë, ndërsa një herë tjetër ka thënë: Nëse ia thotë asaj këtë fjalë në një pjesë të muajit Ramazan, nuk gjykohet për ndodhjen e divorcit derisa të kalojë një kohë e tillë nga muaji Ramazan i vitit të ardhshëm.
Ai ka thënë: Sepse kur kjo ndodh, është plotësuar një vit që kur ai e ka thënë atë fjalë, dhe ajo është në çdo vit, kështu që me këtë e dimë ndodhjen e divorcit.
Ebu Xhaferi ka thënë: Kjo fjalë - sipas meje - nuk është asgjë, sepse ai nuk na ka thënë se çdo vit që kalon ka në të Natën e Kadrit, duke qenë se ai vit nuk e ka muajin Ramazan të plotë nga një vit i vetëm.
Por na është thënë: Ajo është në muajin Ramazan të çdo viti, kështu na ka udhëzuar Libri i Allahut të Madhëruar dhe na e ka thënë i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) sipas asaj që kemi përmendur më parë në këtë kapitull. Kur kjo ishte kështu, ekzistonte mundësia që kur ai i thotë asaj në një pjesë të muajit Ramazan: "Ti je e divorcuar në Natën e Kadrit", Nata e Kadrit të ketë qenë në atë që ka kaluar nga ai muaj, kështu që kur kalon një vit nga ajo kohë deri në të njëjtën kohë të muajit Ramazan të vitit të ardhshëm, të mos ketë pasur Natë Kadri në të.
Kështu, me këtë që përmendëm, u hodh poshtë thënia e Ebu Jusufit (Allahu e mëshiroftë) që përshkruam, dhe u vërtetua sipas kësaj rregullsie ajo që ka ndjekur Ebu Hanifja (r.a.). Ebu Jusufi (Allahu e mëshiroftë) kishte thënë një herë tjetër: Nëse
ia thotë asaj atë fjalë në një pjesë të muajit Ramazan, divorci nuk ndodh derisa të kalojë nata e njëzet e shtatë.
Ai ka shkuar në këtë - sipas asaj që shihet, e Allahu e di më mirë - tek ajo që është transmetuar nga Pejgamberi (s.a.v.s.) se ajo është në një natë të caktuar të muajit Ramazan, që është hadithi i Bilal-it dhe hadithi i Ubejj bin Ka'bit (r.a.). Kur kalon nata e njëzet e shtatë, dihet se Nata e Kadrit ka qenë, kështu që ai gjykoi për ndodhjen e divorcit. Para kësaj, nuk dihet qenia e saj, prandaj nuk gjykoi për ndodhjen e divorcit. Këtë fjalë e dëshmojnë transmetimet që kemi treguar në këtë kapitull nga Pejgamberi (s.a.v.s.).

4334 - Na ka treguar Rebi' bin Sulejman el-Muadhin, i cili ka thënë: Na ka treguar Bishr bin Bekr, i cili ka thënë: Na ka njoftuar el-Euzaiu, nga Ata, nga Ubejd bin Umejr, nga Ibn Abbasi, i cili ka thënë: Ka thënë i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.): "Allahu ia ka falur umetit tim gabimin, harresën dhe atë për të cilën janë detyruar (me dhunë)" ⁽¹⁹⁸⁾.
Një grup ⁽¹⁹⁹⁾ ka mbajtur qëndrimin se nëse njeriu detyrohet për shkurorëzim (talak), martesë (nikah), betim, lirim skllavi (itak) ose diçka të ngjashme, derisa ta bëjë atë me detyrim, e gjithë kjo është e pavlefshme, sepse hyn në atë që Allahu ia ka falur Pejgamberit (s.a.v.s.) për umetin e tij, dhe ata argumentuan për këtë me këtë hadith.
Të tjerë ⁽²⁰⁰⁾ i kundërshtuan ata dhe thanë: Përkundrazi, atij i obligohet ajo për të cilën është betuar në gjendje detyrimi, dhe i zbatohet shkurorëzimi, lirimi i skllavit, martesa dhe rikthimi i gruas së shkurorëzuar nëse e ka rikthyer atë.
Ata e interpretuan këtë hadith me një kuptim tjetër nga ai i grupit të parë dhe thanë: Kjo vlen veçanërisht për shirkun (idhujtarinë), sepse njerëzit ishin të rinj në Islam nga koha e kufrit, në një vend që ishte vend kufri. Mushrikët, kur kishin fuqi mbi ta, i detyronin të pohonin kufrin, dhe ata e pohonin këtë me gjuhët e tyre ashtu siç bëri Ammar bin Jasiri (r.a.) dhe të tjerë nga shokët e Pejgamberit (s.a.v.s.), Allahu qoftë i kënaqur me ta. Atëherë për ta zbriti ajeti: "Përveç atij që detyrohet, ndërsa zemra e tij është e qetë me besim" [en-Nahl: 106]. Ndonjëherë ata harronin dhe flisnin ashtu siç e kishin zakon para Islamit, e ndonjëherë gabonin dhe e thoshin atë gjithashtu, kështu që Allahu i Madhëruar ua fali atyre këtë, sepse nuk ishin zgjedhës dhe as nuk kishin qëllim atë. Ebu Jusufi (r.h.) ka anuar gjithashtu drejt këtij shpjegimi, siç na ka treguar el-Kejsaniu nga babai i tij prej tij.
Hadithi e mbart këtë kuptim, siç mbart edhe atë që tha grupi i parë. Pasi i mbart të dyja, ne kishim nevojë për zbulimin e kuptimeve të tij që të na udhëzonte drejt njërit prej dy interpretimeve, në mënyrë që ta kthejmë kuptimin e hadithit drejt tij.
Ne e shqyrtuam këtë dhe gjetëm se gabimi (el-khata) është kur njeriu synon diçka tjetër por vepron këtë (gabimin), pa pasur qëllim apo vullnet për të. Ndërsa harresa (es-sehv) është kur ai synon veprimin e tij me qëllim, por duke qenë i pavëmendshëm ndaj kuptimit që e ndalon nga ai veprim. Nëse njeriu harron se kjo grua është bashkëshortja e tij dhe synon ta shkurorëzojë, të gjithë janë pajtuar se shkurorëzimi i tij është i vlefshëm dhe nuk e kanë bërë të pavlefshëm për shkak të harresës së tij, dhe kjo harresë nuk ka hyrë në harresën e falur. E nëse harresa e falur nuk përfshin atë që përmendëm nga shkurorëzimi, betimet dhe lirimi i skllevërve, atëherë po ashtu edhe detyrimi (istikrah) i falur nuk përfshin asgjë nga këto. Me këtë u vërtetua pavlefshmëria e thënies së atyre që futën shkurorëzimin, lirimin e skllevërve dhe betimet në këtë.
Grupi i parë argumentoi gjithashtu për thënien e tyre me atë që transmetohet nga i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.):

4335
- Na ka treguar Junusi, ka thënë: Na ka njoftuar Ibn Vehbi se Maliku i ka treguar atij, nga Jahja bin Seidi, nga Muhamed bin Ibrahim bin el-Harith et-Tejmi, nga Alkame Vekas el-Lejthi se ai e ka dëgjuar Omer bin el-Hatabin (r.a.) mbi minber duke thënë: I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "Veprat janë vetëm sipas qëllimit, dhe vërtet çdo njeriu i takon ajo që ka synuar. Pra, ai, hixhreti i të cilit është për Allahun dhe të Dërguarin e Tij, hixhreti i tij është për Allahun dhe të Dërguarin e Tij. Ndërsa ai, hixhreti i të cilit është për një botë (dunjallëk) që ta arrijë atë, ose për një grua që të martohet me të, hixhreti i tij është për atë drejt së cilës ka migruar" ⁽²⁰¹⁾.

4336 - Na ka treguar Ibrahim bin Marzuk, ka thënë: Na ka treguar Sulejman bin Harb, ka thënë: Na ka treguar Hammad bin Zejd, nga Jahja bin Seid … dhe e përmendi me isnadin e tij të ngjashëm ⁽²⁰²⁾.
Ata thanë:
Kur i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) tha: "Veprat janë sipas qëllimit", u vërtetua se asnjë vepër nuk është e vlefshme, qoftë shkurorëzim, lirim skllavi, apo diçka tjetër, përveçse nëse shoqërohet me qëllim. Argumenti i të tjerëve lidhur me këtë ishte se ky fjalim nuk kishte për qëllim kuptimin që përmendi ky kundërshtar, por kishte për qëllim veprat për të cilat obligohet shpërblimi.
A nuk e sheh atë duke thënë: "Veprat janë sipas qëllimit, dhe çdo njeriu i takon ajo që ka synuar", duke pasur për qëllim shpërblimin? Pastaj tha: "Andaj, ai që ka migruar për tek Allahu dhe i Dërguari i Tij, migrimi i tij është për tek Allahu dhe i Dërguari i Tij. Ndërsa ai që ka migruar për ndonjë përfitim të kësaj bote ose për t'u martuar me një grua, migrimi i tij është për atë që ka migruar". Kjo nuk mund të jetë tjetër veçse një përgjigje ndaj një pyetjeje që i ishte bërë Pejgamberit (s.a.v.s.) se çfarë i takon muhaxhirit në veprën e tij? Domethënë: në hixhretin e tij. Atëherë ai tha: "Veprat janë sipas qëllimit", derisa arriti në fjalët që janë në hadith. Kjo nuk ka të bëjë fare me çështjen e detyrimit në shkurorëzim, lirim skllavi, rikthim në martesë apo betime. Kështu, ky hadith pushon së qeni argument për ithtarët e mendimit që filluam ta përmendim kundër ithtarëve të mendimit që përmendëm të dytin. Dhe nga ajo me të cilën argumentuan ithtarët e mendimit të dytë për thënien e tyre që përmendëm është

4337
- Na ka treguar Fehdi, i cili ka thënë: Na ka treguar Ebu Bekr bin Ebi Shejbe, i cili ka thënë: Na ka treguar Ebu Usame, nga El-Velid bin Xhumaj', i cili ka thënë: Na ka treguar Ebu Tufejli, i cili ka thënë: Na ka treguar Hudhejfe bin el-Jeman, i cili ka thënë:
Asgjë nuk më pengoi të merrja pjesë në Bedr, përveç faktit se unë dhe babai im dolëm dhe na kapën kufarët e Kurejshëve. Ata thanë: "Ju dëshironi Muhamedin." Ne thamë: "Nuk duam asgjë tjetër përveç Medines." Atëherë ata morën prej nesh besën dhe zotimin e Allahut se do të ktheheshim në Medine dhe nuk do të luftonim me të. Shkuam te i Dërguari i Allahut
(s.a.v.s.) dhe e njoftuam, e ai tha: "Shkoni, përmbushuni atyre besën e tyre, ndërsa ne kërkojmë ndihmën e Allahut kundër tyre" ⁽²⁰³⁾.

4338
- Na ka treguar Ahmed bin Davud, ka thënë: Na ka treguar Abdurrahman bin Salih, ka thënë: Më ka treguar Junus bin Bukejr, nga el-Velidi, nga Ebu et-Tufejli, nga Hudhejfe, i cili ka thënë: Dola unë dhe babai im Husejli, duke dashur të shkonim te i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ... pastaj përmendi të ngjashmen me të ⁽²⁰⁴⁾.
Ata thanë: Kur i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) i ndaloi ata të dy nga pjesëmarrja në Bedër për shkak të betimit që idhujtarët shtypës i kishin detyruar të bënin, u vërtetua me këtë se betimi me dëshirë dhe ai me detyrim janë njësoj. Po ashtu edhe divorci (talaku) dhe lirimi i skllevërve (itaku). Kjo është më e mira që mund të bëhet me transmetimet (ethar), që kur njihet kuptimi i disave prej tyre, pjesa tjetër të bartet në atë që nuk e kundërshton atë kuptim sa herë që është e mundur, në mënyrë që të mos ketë kundërthënie.
U vërtetua me atë që përmendëm se hadithi i Ibn Abbasit (r.a.) flet për shirkun, ndërsa hadithi i Hudhejfes (r.a.) flet për divorcin dhe betimet, e të ngjashme me to. Sa i përket gjykimit të kësaj nga ana e arsyes, veprimi i njeriut nën detyrim nuk del jashtë dy rasteve: ose personi i detyruar për atë veprim, kur e kryen atë i detyruar, të jetë në gjykimin e atij që nuk e ka bërë, kështu që nuk i obligohet asgjë; ose të jetë në gjykimin e atij që e ka bërë, kështu që i obligohet ajo që i obligohet sikur ta kishte bërë pa qenë i detyruar.
Ne e shqyrtuam këtë dhe pamë se ata nuk kanë mospajtime për gruan, nëse burri i saj e detyron atë ndërkohë që ajo është agjërueshëm në muajin e Ramazanit ose në haxh dhe kryen marrëdhënie me të, se haxhi i saj prishet, po ashtu edhe agjërimi i saj. Ata nuk e morën parasysh detyrimin në këtë rast që të bënin dallim mes tij dhe dëshirës, dhe as nuk u konsiderua gruaja në të si dikush që nuk ka bërë asgjë, por u konsiderua në gjykimin e atij që ka kryer një veprim për të cilin vlen gjykimi, ndërsa mëkati iu hoq asaj në veçanti.
Po ashtu, nëse një burrë detyron një burrë tjetër për të kryer marrëdhënie me një grua, duke e shtrënguar atë për këtë, mehri sipas arsyes i takon atij që ka kryer marrëdhënien dhe jo detyruesit. Ai që ka kryer marrëdhënien nuk mund t'ia kërkojë atë detyruesit, sepse detyruesi nuk ka kryer marrëdhënie, kështu që mehri i obligohet atij për marrëdhënien e tij. Ajo që obligohet për atë marrëdhënie i takon atij që e ka kryer dhe askujt tjetër.
Pasi u vërtetua në këto gjëra se ai që është i detyruar gjykohet me gjykimin e vepruesit, ashtu si në rastin e dëshirës, dhe i obligojnë atij pasuri ashtu siç i obligohet vepruesit me dëshirë, u vërtetua se po ashtu ai që divorcon, liron skllavin ose rikthehet në martesë nën detyrim, gjykohet me gjykimin e vepruesit, kështu që i mbeten në fuqi të gjitha veprimet e tij.
Nëse dikush thotë: Pse nuk e bëre të detyrueshme shitblerjen dhe qiranë e tij? I thuhet atij: Ne kemi parë se shitblerjet dhe qiratë mund të anulohen për shkak të të metave, opsionit të shikimit (hijar er-ru'jeh) dhe opsionit të kushtëzuar (hijar esh-shart), ndërsa martesa nuk është ashtu, as divorci, as rikthimi dhe as lirimi i skllavit.
Pra, ajo që mund të anulohet me opsionin e kushtëzuar në të dhe me shkaqet që janë në origjinën e saj si mosshikimi dhe kthimi për shkak të të metave, anulohet edhe me detyrim. Ndërsa ajo që nuk është e detyrueshme të anulohet me asgjë pasi të jetë vërtetuar, nuk anulohet as me detyrim e as me diçka tjetër. Ky është mendimi i Ebu Hanifes, Ebu Jusufit dhe Muhamedit (r.h.), dhe kemi parë se diçka e tillë ka ardhur edhe në Sunet.

4339 - Na ka treguar Ibn Ebi Davudi, i cili ka thënë: Na ka treguar El-Vuhaidhi, i cili ka thënë: Na ka treguar Sulejman bin Bilali, i cili ka thënë:
Na ka treguar Abdurrahman bin Habib bin Erdek se ai e ka dëgjuar Ata bin Ebi Rebahun duke thënë: Më ka njoftuar Jusuf bin Maheku se ai e ka dëgjuar Ebu Hurejren duke treguar nga Pejgamberi (s.a.v.s.) se ka thënë: "Tri gjëra, serioziteti i tyre është seriozitet dhe shakaja me to është seriozitet: martesa, divorci dhe rikthimi (në martesë)" ⁽²⁰⁵⁾.

4340 - Na ka treguar Nasr bin Merzuk, i cili ka thënë: Na ka treguar El-Hasib dhe Esed, të cilët kanë thënë: Na ka treguar Abdulaziz bin Muhamed ed-Derauerdi, nga Abdurrahman bin Habib bin Erdek, nga Ata bin Ebi Rebah, nga Ibn Mahek, nga Ebu Hurejre, nga i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ... të njëjtin ⁽²⁰⁶⁾.

4341 - Na ka treguar Fehd, i cili ka thënë: Na ka treguar Ali bin Ma'bed, i cili ka thënë: Na ka treguar Ismail bin Ebi Kethir el-Ensari, nga Habib bin Ardek, nga Ata bin Ebi Rebah, nga Ibn Mahek, nga Ebu Hurejre, nga i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) … të njëjtin si ai ⁽²⁰⁷⁾.
Kur i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) tha: "Tri gjëra, serioziteti i tyre është seriozitet dhe shakaja me to është seriozitet", ai e ndaloi pavlefshmërinë e martesës pasi ajo të ketë ndodhur, e po ashtu edhe shkurorëzimin dhe rikthimin, ndërsa nuk kemi parë që shitblerjet të trajtohen me atë kuptim, përkundrazi, ato janë trajtuar në të kundërtën e saj. Kështu, ai që shet duke bërë shaka, shitja e tij është e pavlefshme, po ashtu nëse jep me qira duke bërë shaka, qiradhënia e tij është e pavlefshme.
Kjo nuk ishte - sipas nesh, e Allahu e di më së miri - veçse sepse shitblerjet dhe qiratë janë prej gjërave që anulohen për shkaqet që kemi përmendur, prandaj ato anulohen me shaka ashtu siç anulohen me ato shkaqe.
Ndërsa gjërat e tjera si shkurorëzimi, lirimi i skllevërve dhe rikthimi nuk bëhen të pavlefshme me asgjë prej kësaj, prandaj ato u bënë të pakthyeshme me shaka. Po ashtu, edhe në analogji, ajo që anulohet për shkaqet që përmendëm, anulohet edhe me detyrim, ndërsa ajo që nuk anulohet me ato shkaqe, nuk anulohet as me detyrim.
Kjo është transmetuar edhe nga Omer bin Abdulaziz (r.a.)

4342
- Na ka treguar Ibn Ebi Davudi, i cili ka thënë: Na ka treguar Muhamed bin Abdurrahman el-Allaf, i cili ka thënë: Na ka treguar Ibn
Seva', i cili ka thënë: Na ka treguar Ebu Sinani, i cili ka thënë: E kam dëgjuar Omer bin Abdulaziz (Allahu e mëshiroftë) duke thënë: Shkurorëzimi
i të dehurit dhe i të detyruarit është i vlefshëm ⁽²⁰⁸⁾.

4343
- Na ka treguar Jezid bin Sinani, i cili ka thënë: Na ka treguar Jahja bin Hammadi, i cili ka thënë: Na ka treguar Ebu Avane, nga Sulejmani, nga Ibrahimi, nga Alkame, nga Abdullahu, i cili ka thënë: Ndërsa ishim një mbrëmje në xhami, një burrë tha: "Nëse
dikush prej nesh e sheh një burrë me gruan e tij, po qe se e vret atë, ju do ta vritni atë; nëse ai flet, ju do ta fshikulloni atë; e nëse ai hesht, ai hesht me mllef. Unë do ta pyes patjetër të Dërguarin e Allahut (s.a.v.s.)." Ai pyeti dhe tha: "O i Dërguari i Allahut! Nëse dikush prej nesh e sheh një burrë me gruan e tij, po qe se e vret atë, ju do ta vritni atë; nëse ai flet, ju do ta fshikulloni atë; e nëse hesht, ai hesht me mllef. O Allah, gjyko!" Atëherë zbriti ajeti i lianit. Abdullahu tha: "Ai burrë ishte i pari që u sprovua me këtë ⁽²¹¹⁾."

4344
- Na ka treguar Jezidi, ka thënë: Na ka treguar Hakim bin Sejf, ka thënë: Na ka treguar Isa bin Junus, nga el-A'meshi, nga Ibrahimi, nga Alkame, nga Abdullahu, i cili ka thënë: Një burrë u ngrit në xhaminë e të Dërguarit të Allahut (s.a.v.s.) natën e xhumasë dhe tha: "Çfarë mendoni nëse një burrë gjen me gruan e tij një burrë tjetër?" ... pastaj përmendi të ngjashmen me të dhe shtoi:

Abdullahu tha: Ai u sprovua me këtë, dhe ishte një burrë nga Ensarët që erdhi te i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) dhe bëri lian (mallkim të ndërsjellë) me gruan e tij. Kur gruaja e tij filloi të bënte lianin, i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) i tha asaj: "Prit", por ajo e bëri lianin. Kur ajo u largua, i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) tha: "Ndoshta ajo do ta lindë atë të zi dhe me flokë kaçurrelë." Dhe ajo e lindi atë të zi dhe me flokë kaçurrelë ⁽²¹²⁾.

4345 - Na ka treguar Jezidi, ka thënë: Na ka treguar el-Hasan bin Omer bin Shekik, ka thënë: Na ka treguar Xheriri, nga el-A'meshi ... dhe e përmendi me isnadin e tij të ngjashëm me të ⁽²¹³⁾.

Kjo është origjina e hadithit të Abdullahut rreth lianit, dhe ai është lian për shkak të shpifjes që ai burrë i bëri gruas së tij ndërkohë që ajo ishte shtatzënë, e jo për shkak të shtatzënisë së saj.

Këtë e ka transmetuar në këtë mënyrë edhe dikush tjetër përveç Ibn Mes'udit (r.a.).

4346 - Na ka treguar Rebi el-Muadhin, i cili ka thënë: Na ka treguar Ibn Vehbi, i cili ka thënë: Më ka informuar Ibn Ebi ez-Zinadi, nga babai i tij, i cili ka thënë: Na ka treguar Kasim bin Muhamedi, nga Abdullah bin Abbasi: Se i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) bëri lianin (betimin për mallkim) mes el-Axhlaniut dhe gruas së tij, ndërkohë që ajo ishte shtatzënë. Burri i saj tha: Për Allahun, nuk i jam afruar asaj që kur kemi bërë 'afr'. Afr do të thotë: Të ujitësh hurmat pasi t'i kesh lënë pa ujitur për dy muaj pas plonimimit. I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) tha: "O Allah, bëje të qartë". Ata pretenduan se burri i gruas ishte me krahë dhe këmbë të hollë ⁽²¹⁴⁾, me flokë ngjyrë kuqërremtë ⁽²¹⁵⁾, ndërsa ai me të cilin ajo u akuzua ishte Ibn es-Sehma. Ai tha: Ajo lindi një djalë të zi, me ballë të gjerë ⁽²¹⁶⁾, me flokë shumë kaçurrelë, me krahë të trashë ⁽²¹⁷⁾ dhe këmbë të mbufshura ⁽²¹⁸⁾. Kasimi tha: Atëherë Ibn Shedad bin el-Had tha:
O Ebu Abbas, a është ajo gruaja për të cilën i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "Sikur të isha duke vrarë me gurë dikë pa prova, do ta kisha vrarë atë?" Ibn Abbasi tha: Jo, por ajo ishte një grua që e kishte shfaqur hapur (shthurjen) në Islam ⁽²¹⁹⁾.

4347 - Na ka treguar Ibn Merzuki, ka thënë: na ka treguar Ebu Amir el-Akadi, ka thënë: na ka treguar el-Mugira bin Abdurrahman, nga Ebu ez-Zinadi, nga el-Kasimi, nga Ibn Abbasi, nga i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) … ngjashëm me të ⁽²²⁰⁾.

4348 - Na ka treguar Ibn Abi Dawudi, i cili ka thënë: Na ka treguar Ibn Abi Maryami, i cili ka thënë: Na ka njoftuar Ibn Abi al-Zinadi, i cili ka thënë: Më ka treguar babai im, se Al-Kasim bin Muhammedi i ka treguar atij, nga Ibn Abbasi … ngjashëm me të, përveçse ai nuk e ka përmendur pyetjen e Abdullah bin Shaddadit … deri në fund të këtij hadithi ⁽²²¹⁾.

4349 - Na ka treguar Abu Bakrah, i cili ka thënë: Na ka treguar Abu Asim, i cili ka thënë: Më ka treguar Ibn Xhurejxhi, i cili ka thënë: Më ka njoftuar Jahja bin Saidi, nga el-Kasim bin Muhamedi, nga Ibn Abbasi (r.a.), se një burrë erdhi te
i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) dhe tha: "Nuk kam pasur marrëdhënie me gruan time që kur kemi pllenuar hurmat, dhe gjeta me gruan time një burrë." Burri i saj ishte i dobët dhe i hollë, me flokë të drejtë, ndërsa ai me të cilin e akuzoi ishte i zi dhe me flokë shumë kaçurrelë. I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) tha: "O Allah, bëje të qartë!" Pastaj bëri lianin (betimin e ndërsjellë) mes tyre. Ajo lindi një fëmijë që i ngjante atij me të cilin e kishte akuzuar ⁽²²²⁾.

4350 - Na ka treguar Fehd, i cili ka thënë: Na ka treguar Muhamed bin Kethiri, nga Mukhalled bin Husejni, nga Hishami, nga Ibn Sirini, nga Enes bin Maliku (r.a.), se Hilal bin Umeje e akuzoi Sherik bin Sahmën për marrëdhënie me gruan e tij. Kjo çështje iu dërgua të Dërguarit të Allahut (s.a.v.s.), i cili i tha: "Sill katër dëshmitarë, përndryshe do të ketë ndëshkim (had) në shpinën tënde". Ai tha: Pasha Allahun, o i Dërguari i Allahut! Allahu e di se unë jam i vërtetë. Pejgamberi (s.a.v.s.) filloi t'i thoshte: "Katër (dëshmitarë), përndryshe ndëshkim në shpinën tënde". Ai tha: Pasha Allahun, o i Dërguari i Allahut! Allahu e di se unë jam i vërtetë - e tha këtë disa herë - dhe Allahu me siguri do të zbresë diçka që do ta lirojë shpinën time nga fshikullimi. Atëherë zbriti ajeti i lianit: {Dhe ata që i akuzojnë gratë e tyre...} [En-Nur: 6]. Ai tha: Atëherë u thirr Hilali dhe dëshmoi {katër dëshmi në emër të Allahut se ai është nga të vërtetët (6) dhe e pesta se mallkimi i Allahut qoftë mbi të nëse është nga gënjeshtarët}. Ai tha: Pastaj u thirr gruaja dhe ajo dëshmoi {katër dëshmi në emër të Allahut se ai është nga gënjeshtarët} [En-Nur: 8]. Kur erdhi te e pesta, i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) tha: "Naleni atë, sepse kjo (dëshmi) është detyruese (për dënimin hyjnor)". Ai tha: Ajo hezitoi saqë nuk dyshuam se do të pranonte, pastaj tha: Nuk do ta turpëroj popullin tim për pjesën tjetër të ditës, dhe vazhdoi me betimin. Atëherë i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) tha: "Shikoni, nëse ajo e lind fëmijën të bardhë, me flokë të lëmuar dhe me sy të gjatë (kadij), ai i takon Hilal bin Umejes. E nëse e lind atë me sy të zinj (si me kohël), me flokë kaçurrelë dhe me kofshë të holla, ai i takon Sherik bin Sahmës". Ai tha: Ajo e lindi atë me sy të zinj, flokë kaçurrelë dhe kofshë të holla. Atëherë i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) tha: "Sikur të mos ishte ajo që ka paraprirë nga Libri i Allahut të Madhëruar, do të kisha pasur një punë tjetër me të" ⁽²²³⁾. Dhe tha: "El-Kadij" ⁽²²⁴⁾ i syve: do të thotë me çarje të gjatë të syve, jo me sy të hapur (të rrumbullakët).

4351 - Na ka treguar Abu Bakrah, i cili ka thënë: Na ka treguar Wahb bin Xheriri, i cili ka thënë: Na ka treguar Hishami, nga Muhamedi, nga Enes bin Maliku (r.a.), se Hilal bin Umeje e akuzoi gruan e tij me Sherik bin Sahmanë. I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) tha:
"Vëzhgojeni atë; nëse ajo e lind fëmijën të bardhë, me flokë të lëmuar dhe me sy të lëngshëm, atëherë ai i takon Hilal bin Umejes. Por nëse ajo e lind atë me sy të zinj, me flokë kaçurrelë dhe me kërcinj të hollë, atëherë ai i takon Sherik bin Sahmës."
Ai tha: Ajo e lindi atë me sy të zinj, me flokë kaçurrelë dhe me kërcinj të hollë ⁽²²⁵⁾.

4352 - Na ka treguar Rabi' el-Xhizi, i cili ka thënë: Na ka treguar Esedi (h)
Na ka treguar Rabi' el-Muadhini, i cili ka thënë: Na ka treguar Halid bin Abdurrahmani, që të dy kanë thënë: Na ka treguar Ibn Ebi Dhibi, nga ez-Zuhriu, nga Sehl bin Sa'd es-Sa'idij, se Uvejmiri erdhi te Asim bin Adij dhe i tha: Çfarë mendon për një burrë që gjen me gruan e tij një burrë tjetër dhe e vret atë, a do ta vritni atë për këtë? Pyete për mua, o Asim, të Dërguarin e Allahut (s.a.v.s.). Asimi erdhi dhe e pyeti të Dërguarin e Allahut (s.a.v.s.), por i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) e urrehu këtë pyetje dhe e qortoi atë. Uvejmiri tha: Pasha Allahun, do të shkoj vetë te Pejgamberi (s.a.v.s.). Ai erdhi kur Allahu kishte zbritur shpallje ndryshe nga ajo që kishte thënë Asimi. Ai e pyeti Pejgamberin (s.a.v.s.) dhe ai tha: "Allahu ka zbritur Kuran për ju". Ai i thirri të dy, ata dolën përpara dhe bënë lianin (betimin e ndërsjellë). Pastaj ai (Uvejmiri) tha: Kam gënjyer ndaj saj, o i Dërguari i Allahut, nëse e mbaj atë. Kështu ai u nda prej saj, edhe pse i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) nuk e urdhëroi atë për ndarje. Kështu mbeti suneti për ata që bëjnë lian. I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) tha: "Shikoni, nëse ajo e lind atë të kuq, të shkurtër, si hardhucë (vahretun), atëherë nuk mendoj tjetër veçse ai ka gënjyer ndaj saj. Por nëse ajo e lind atë të zi ⁽²²⁶⁾, me sy të mëdhenj ⁽²²⁷⁾ dhe me vithe të mëdha, atëherë nuk mendoj tjetër veçse ai ka thënë të vërtetën ndaj saj". Ai tha: Ajo e lindi atë në formën e padëshiruar ⁽²²⁸⁾.
U vërtetua me këtë që përmendëm se nuk ka argument në asgjë nga kjo për atë që e bën obligim lianin për shkak të shtatzënisë.
Nëse dikush thotë: Në fjalën e të Dërguarit të Allahut (s.a.v.s.): "Nëse ajo e lind kështu, ai i takon burrit të saj, e nëse e lind ashtu, ai i takon filanit", ka dëshmi se shtatzënia është ajo që synohet me akuzën dhe lianin, përgjigjja jonë për këtë është se: Sikur liani të ishte për shkak të shtatzënisë, atëherë fëmija do të ishte i mohuar nga burri dhe nuk do t'i bashkëngjitej atij, pavarësisht nëse i ngjante apo nuk i ngjante.
A nuk e sheh se sikur ajo ta lindte atë para se ai ta akuzonte, e pastaj ai ta mohonte fëmijën e saj, edhe sikur ai të ishte njeriu që i ngjan më së shumti atij, do të bëhej liani mes tyre, do të ndaheshin, fëmija do t'i mbetej nënës dhe nuk do t'i bashkëngjitej atij që bën lian për shkak të ngjashmërisë me të? Kur u bë e qartë se ngjashmëria nuk e bën obligim vërtetimin e prejardhjes (nasabit) dhe as mungesa e saj nuk e bën obligim mohimin e prejardhjes, dhe në hadithin që përmendëm i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) tha: "Nëse ajo e lind kështu, ai i takon atij që bëri lian me të", kjo tregon se ai nuk ishte mohues i tij përmes lianit. Sepse sikur të ishte mohues i tij, atëherë ngjashmëria e tij me të nuk do të ishte dëshmi se është prej tij, as mungesa e ngjashmërisë nuk do të ishte dëshmi se është prej dikujt tjetër. I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) i ka thënë beduinit që e pyeti: Gruaja ime ka lindur një djalë të zi: Çfarë...

4353 - Na ka treguar Junusi, i cili ka thënë: Na ka njoftuar Ibn Vehbi, i cili ka thënë: Më ka njoftuar Junusi, nga Ibn Shihabi, nga Ebu Seleme bin Abdurrahmani, nga Ebu Hurejra (r.a.), se një beduin erdhi te Pejgamberi (s.a.v.s.) dhe tha: "Gruaja ime ka lindur një djalë të zi dhe unë e mohoj atë." Ai i tha: "A ke deve?"
Ai tha: "Po." Ai tha: "Çfarë ngjyre kanë?" Ai tha: "Të kuqe." Ai tha: "A ka në mesin e tyre ndonjë ngjyrë hiri?" Ai tha: "Vërtet, ka në mesin e tyre të murrme." Ai tha: "Nga mendon se i ka ardhur kjo?" Ai tha: "O i Dërguari i Allahut, ndonjë gjen e ka tërhequr." Ai tha: "Atëherë, mbase edhe këtë e ka tërhequr ndonjë gjen" ⁽²²⁹⁾.

4354 - Na ka treguar Junusi, i cili ka thënë: Na ka njoftuar Ibn Vehbi, i cili ka thënë: Më ka njoftuar Maliku, Ibn Ebi Dhibi dhe Sufjani, nga Ibn Shihabi, nga Seid bin el-Musejjibi, nga Ebu Hurejra, nga i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) … ngjashëm me të ⁽²³⁰⁾.
Pasi i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) nuk i dha lehtësim atij për ta mohuar atë (fëmijën) për shkak të largësisë së ngjashmërisë së tij me të, dhe meqë ngjashmëria nuk ishte provë për asgjë, u vërtetua se fakti që Pejgamberi (s.a.v.s.) e konsideroi fëmijën e mualenës (gruas që bën lian) prej burrit të saj nëse ajo e lindte atë me ngjashmërinë e tij, është provë se liani nuk e kishte mohuar atë prej tij.
Kështu, me atë që përmendëm, u vërtetua pavlefshmëria e asaj me të cilën argumentuan ata që mendojnë se liani bëhet për shkak të shtatzënisë. Në këtë ka edhe një argument tjetër, i cili është se në hadithin e Sehl bin Sadit (r.a.), i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "Vëzhgojeni atë, nëse e sjell atë kështu, atëherë nuk mendoj tjetër veçse ai ka gënjyer ndaj saj, e nëse e sjell atë
kështu, atëherë nuk mendoj tjetër veçse ai ka thënë të vërtetën ndaj saj". Kjo thënie nga i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ishte mbi bazën e supozimit dhe jo mbi bindjen e prerë, dhe kjo është gjithashtu diçka që tregon se prej tij nuk ka rrjedhur asnjë gjykim fare rreth shtatzënisë.
Me këtë u vërtetua pavlefshmëria e thënies së atij që shkoi drejt lianit për shkak të shtatzënisë. Ne argumentuam me këtë për ata që shkuan në të kundërtën e saj në fillim të këtij kapitulli, prej atyre që e refuzuan lianin për shkak të shtatzënisë, që është mendimi i Ebu Hanifes, Muhamedit dhe mendimi i njohur i Ebu Jusufit.

4355 - Na ka treguar Ibrahim bin Merzuk, i cili ka thënë: Na ka treguar Hibban (h)

dhe na ka treguar Rebi' el-Muadhin, i cili ka thënë: Na ka treguar Esed, që të dy kanë thënë: Na ka treguar Mehdi bin Mejmuni, nga Muhamed bin Abdullah bin Ebi Jakub, nga el-Hasan bin Sa'd, - Rebiu ka thënë në hadithin e tij: mouli i el-Hasan bin Aliut -, nga Rabah, i cili ka thënë: Erdha te Uthman bin Affani e ai tha: Me të vërtetë i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka gjykuar se fëmija i takon shtratit ⁽²³¹⁾.

4356 - Na ka treguar Junusi, ka thënë: Më ka njoftuar Ibn Vehbi, ka thënë: Më ka njoftuar Maliku, nga Ibn Shihab ez-Zuhriu, nga Urve, nga Aisha, se i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "Fëmija i takon shtratit, ndërsa për imoralin është guri" ⁽²³²⁾.

4357
- Na ka treguar Muhamed bin Huzajme, ka thënë: na ka treguar Ali bin el-Xha'd, ka thënë: na ka njoftuar Shu'be, nga Muhamed bin Zijad, ka thënë: e kam dëgjuar Ebu Hurejrën duke treguar, nga i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) … të njëjtin si ai ⁽²³³⁾.

4358 - Na ka treguar Rebi el-Muedhini, ka thënë: Na ka treguar Esedi, ka thënë: Na ka treguar Ismail bin Ajjashi, nga Shurahbil bin Muslim el-Haulaniu, nga Ebu Umame, nga Pejgamberi (s.a.v.s.) ... të njëjtën gjë ⁽²³⁴⁾.

4359
- Na ka treguar Ismail bin Jahja el-Muzeni, i cili ka thënë: Na ka treguar Muhamed bin Idris, nga Sufjani, nga Ubejdullah bin Ebi Jezid, nga babai i tij, i cili e ka dëgjuar Omerin (r.a.) duke thënë: I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka gjykuar se fëmija i takon shtratit ⁽²³⁵⁾.
Ebu Xhaferi ka thënë: Një grup ⁽²³⁶⁾ ka mbajtur qëndrimin se nëse burri e mohon fëmijën e gruas së tij, ai nuk mohohet prej tij dhe nuk bëhet lian për të. Ata argumentuan për këtë me atë që kemi transmetuar nga i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) në këtë kapitull dhe thanë: Shtrati e bën të detyrueshme të drejtën e fëmijës në vërtetimin e prejardhjes së tij nga burri dhe gruaja, kështu që ata nuk kanë të drejtë ta nxjerrin atë prej saj as me lian e as me diçka tjetër.
Të tjerë ⁽²³⁷⁾ i kanë kundërshtuar ata dhe kanë thënë: Përkundrazi, bëhet lian, prejardhja e tij mohohet prej tij dhe i bashkëngjitet nënës së tij, dhe kjo nëse ai nuk e ka pranuar atë më parë, dhe nuk ka pasur prej tij diçka që ka gjykimin e pranimit dhe nuk ka kaluar kohë e gjatë. Ata argumentuan për këtë me atë që

4360 - Na ka treguar Junusi, i cili ka thënë: Na ka njoftuar Ibn Vehbi, se Maliku i ka treguar atij, nga Nafiu, nga Ibn Omeri: "Se i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) i ndau ata që bënë lian (betim mallkimi) dhe ia bashkangjiti fëmijën nënës së tij" ⁽²³⁸⁾.
Ata thanë: Kjo është një sunet nga i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.), për të cilin nuk dimë asgjë që e kundërshton apo e shfuqizon atë.
Kështu, ne mësuam përmes saj se thënia e të Dërguarit të Allahut (s.a.v.s.) "Fëmija i takon shtratit" nuk mohon që liani të jetë i detyrueshëm nëse ai (fëmija) mohohet, pasi i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) e ka bërë këtë. Shokët e tij (r.a.) pas tij ranë në ujdi (ixhma) për atë që gjykuan rreth trashëgimisë së djalit të gruas që ka bërë lian; ata e konsideruan atë pa baba, e bënë pjesë të popullit të nënës së tij dhe e nxorën nga populli i atij që bëri lianin (burrit).
Pastaj, për këtë ranë dakord edhe tabi'inët pas tyre, dhe njerëzit vazhduan kështu derisa u shfaq ky kundërshtar që u nda nga ata. Prandaj, mendimi -sipas nesh- për këtë është ai që ka bërë i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.), shokët e tij (r.a.) pas tij dhe tabi'inët pas tyre, ashtu siç e përmendëm, dhe ky është mendimi i Ebu Hanifes, Ebu Jusufit dhe Muhamedit (r.h.).