112
Na ka treguar për këtë Ebu Bekre, i cili ka thënë: Na ka treguar Mu'emmel-i, i cili ka thënë: Na ka treguar Sufjani, nga Abdulmelik bin Ebi Beshiri, nga Abdullah bin el-Musavir -ose Ibn Ebi el-Musavir- i cili ka thënë: E kam dëgjuar Ibn Abbasin duke e qortuar Ibn ez-Zubejrin për koprraci dhe duke thënë: Ka thënë i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.): "Nuk është besimtar ai që gdhihet i ngopur, ndërsa fqinji i tij pranë tij është i uritur" ⁽¹⁶²⁾.
Me këtë ai nuk ka pasur për qëllim se ai nuk është besimtar me një besim që e nxjerr atë në kufër (mohim) për shkak të lënies së kësaj, por ka pasur për qëllim se ai nuk është në gradat më të larta të besimit. Ka shumë shembuj të ngjashëm me këtë, përmendja e të cilëve do ta zgjaste librin.
Po ashtu edhe thënia e tij: "Nuk ka abdest ai që nuk e përmend emrin e Allahut", nuk ka pasur për qëllim me këtë se ai nuk është i pastruar me një abdest që nuk e nxjerr atë nga gjendja e hadethit (papastërtisë), por ka pasur për qëllim se ai nuk është i pastruar me një abdest të plotë në shkaqet e abdestit që e bëjnë të detyrueshëm shpërblimin.
Meqenëse ky hadith mbart kuptimet që përshkruam dhe nuk kishte ndonjë argument prerës për njërën nga dy interpretimet mbi tjetrin, u bë e domosdoshme që kuptimi i tij të bëhet në përputhje me kuptimet e hadithit të Muhaxhirit, në mënyrë që të mos bien në kundërshtim me njëri-tjetrin. Kështu, u vërtetua se abdesti pa bismilah e nxjerr personin nga hadethi në taharah (pastërti).
Sa i përket anës së arsyes (analogjisë), ne kemi parë gjëra në të cilat nuk hyhet përveçse me fjalë. Prej tyre janë kontratat që njerëzit lidhin me njëri-tjetrin, si shitblerjet, qiratë, martesat, hula' (shkurorëzimi me kërkesë të gruas) dhe të ngjashme me to. Këto gjëra nuk bëhen të detyrueshme përveçse me thënie, dhe thëniet prej tyre janë obliguese, sepse ai thotë: "Të shita", "Të martova", "Të shkurorëzova". Këto janë thënie në të cilat përmenden kontratat.
Gjithashtu ka gjëra në të cilat hyhet me thënie, siç janë namazi dhe haxhi; në namaz hyhet me tekbir, ndërsa në haxh me telbije. Kështu, tekbiri në namaz dhe telbija në haxh janë rukne (shtylla) të tyre.
Pastaj u kthyem te bismilahu në abdest, a i ngjan ndonjëre prej këtyre? Pamë se në të nuk përmendet detyrimi i diçkaje siç ishte në martesë dhe shitblerje. Prandaj, bismilahu doli nga gjykimi i asaj që përshkruam. Gjithashtu, bismilahu nuk është rukun prej rukneve të abdestit, ashtu siç ishte tekbiri rukun i namazit dhe telbija rukun i haxhit. Me këtë, edhe gjykimi i saj doli nga gjykimi i tekbirit dhe telbijes. Kështu, u hodh poshtë thënia e atij që thotë se ajo është e domosdoshme në abdest, ashtu siç janë të domosdoshme ato gjëra në veprimet ku kryhen.
Nëse dikush thotë ⁽¹⁶³⁾: Ne kemi parë se te kurbani (therja) është e domosdoshme përmendja e emrit të Allahut, dhe kush e lë atë qëllimisht, mishi i tij nuk hahet, kështu që edhe bismilahu në abdest është po ashtu. Atij i thuhet: Nuk është vërtetuar në gjykimin e arsyes se ai që e lë bismilahun qëllimisht gjatë therjes, mishi nuk hahet, sepse njerëzit kanë mospajtime për këtë. Disa prej tyre kanë thënë ⁽¹⁶⁴⁾: Hahet, ndërsa të tjerë kanë thënë ⁽¹⁶⁵⁾: Nuk hahet. Sa i përket atij që thotë se hahet, na mjafton shpjegimi i thënies së tij. Ndërsa ai që thotë se nuk hahet, ai thotë: Nëse e lë nga harresa, hahet, pavarësisht nëse therrësi është musliman apo jomusliman, me kusht që të jetë ithtar i Librit (ehl-i kitab).
Bismilahu këtu, sipas thënies së atij që e bëri të detyrueshme në therje, është vetëm për të treguar përkatësinë fetare (miletin). Nëse therrësi thotë bismilah, kurbani i tij bëhet prej kurbaneve të fesë mishi i të cilëve hahet, e nëse nuk thotë bismilah, llogaritet prej kurbaneve të feve mishi i të cilëve nuk hahet. Ndërsa bismilahu në abdest nuk është për miletin, por është caktuar si dhikër për një nga shkaqet e namazit. Ne pamë se prej shkaqeve të namazit janë: abdesti dhe mbulimi i auretit. Ai që e mbulon auretin e tij pa bismilah, kjo nuk e dëmton atë. Rrjedhimisht, sipas arsyes, edhe ai që pastrohet pa bismilah, kjo nuk e dëmton atë. Ky është mendimi i Ebu Hanifes, Ebu Jusufit dhe Muhamed bin el-Hasanit, Allahu i mëshiroftë.