١٩٩٥ - حدثنا صالح، قال: ثنا سعيد، قال: ثنا هشيم، عن رجل، عن نافع، عن ابن عمر … مثله (1469).
فكانت هذه السجدة التي في "حم" مما قد اتفق عليه، واختلف في موضعها. وما ذكرنا قبل هذا من السجود في السور الأخرى، فقد اتفقوا عليها وعلى مواضعها التي ذكرناها، وكان موضع كل سجدة منها، فهو موضع إخبار، وليس بموضع أمر، وقد رأينا السجود مذكورا في مواضع أمر منها قوله تعالى: ﴿يَامَرْيَمُ اقْنُتِي لِرَبِّكِ وَاسْجُدِي﴾ [آل عمران: ٤٣] ومنها قوله: ﴿وَكُنْ مِنَ السَّاجِدِينَ﴾ [الحجر: ٩٨] فكل قد اتفق أن لا سجود في شيء من ذلك.
فالنظر على ذلك أن يكون كل موضع اختلف فيه هل فيه سجود أم لا؟ أن ننظر فيه، فإن كان موضع أمر، فإنما هو تعليم فلا سجود فيه.
وكل موضع فيه خبر عن السجود فهو موضع سجود التلاوة، فكان الموضع الذي اختلف فيه من سورة النجم".
فقال قوم: هو موضع سجود التلاوة، وقال آخرون: هو ليس موضع سجدة تلاوة، وهو قوله: ﴿فَاسْجُدُوا لِلَّهِ وَاعْبُدُوا (٦٢)﴾ [النجم: ٦٢] فذلك أمر وليس بخبر.
فكان النظر على ما ذكرنا أن لا يكون موضع سجود التلاوة، وكان الموضع الذي اختُلف فيه أيضا من "اقرأ باسم ربك" هو قوله ﴿كَلَّا لَا تُطِعْهُ وَاسْجُدْ وَاقْتَرِبْ (١٩)﴾ [العلق: ١٩] فذلك أمر وليس بخبر.
فالنظر على ما ذكرنا أن لا يكون موضع سجود تلاوة. وكان الموضع الذي اختلف فيه من "إذا السماء انشقت" هل هو موضع سجود أو لا؟ وهو قوله ﴿فَمَا لَهُمْ لَا يُؤْمِنُونَ (٢٠) وَإِذَا قُرِئَ عَلَيْهِمُ الْقُرْآنُ لَا يَسْجُدُونَ﴾ [الانشقاق: ٢٠، ٢١] فذلك موضع إخبار لا موضع أمر.
فالنظر على ما ذكرنا أن يكون موضع سجود التلاوة، ويكون كل شيء من السجود يُرد إلى ما ذكرنا. فما كان منه أمرًا رد إلى شكله مما ذكرنا فلم يكن فيه سجود، وما كان منه خبرًا رُدّ إلى شكله من الأخبار فكان فيه سجود.
فهذا هو النظر في هذا الباب.
وكان يجيء على ذلك أن يكون موضع السجود من "حم" هو الموضع الذي ذهب إليه ابن عباس لأنه عنده خبر، وهو قوله ﴿فَإِنِ اسْتَكْبَرُوا فَالَّذِينَ عِنْدَ رَبِّكَ يُسَبِّحُونَ لَهُ بِاللَّيْلِ وَالنَّهَارِ وَهُمْ لَا يَسْأَمُونَ (٣٨)﴾ [فصلت: ٣٨] لا كما ذهب إليه من خالفه، لأن أولئك جعلوا السجدة عند أمر، وهو قوله: ﴿وَاسْجُدُوا لِلَّهِ الَّذِي خَلَقَهُنَّ إِنْ كُنْتُمْ إِيَّاهُ تَعْبُدُونَ﴾ [فصلت: ٣٧] فكان ذلك موضع أمر، وكان الموضع الآخر موضع خبر، وقد ذكرنا أن النظر يوجب أن يكون السجود في مواضع الخبر، لا في مواضع الأمر.
وكان يجيء على ذلك أن لا يكون في سورة الحج غير سجدة واحدة، لأن الثانية المختلف فيها إنما موضعها في قول من يجعلها سجدة موضع أمر وهو قوله ﴿ارْكَعُوا وَاسْجُدُوا وَاعْبُدُوا رَبَّكُمْ﴾ [الحج: ٧٧] الآية، وقد بينا أن مواضع سجود التلاوة، هي مواضع الأخبار، لا مواضع الأمر.
فلو خلّينا والنظر لكان القول في سجود التلاوة أن ننظر، فما كان منه موضع أمر لم نجعل فيه سجودا، وما كان منه موضع خبر جعلنا فيه سجودا، ولكن اتباع ما ثبت عن رسول الله ﷺ أولى.
وقد اختلف في سورة "ص" فقال قوم (1470): فيها سجدة، وقال آخرون (1471): ليست فيها سجدة.
فكان النظر عندنا في ذلك أن تكون فيها سجدة، لأن الموضع الذي جعله من جَعَله فيها سجدة، وموضع السجود هو موضع خبر، لا موضع أمر، وهو قوله تعالى: ﴿فَاسْتَغْفَرَ رَبَّهُ وَخَرَّ رَاكِعًا وَأَنَابَ﴾ [ص: ٢٤] فذلك خبر.
فالنظر فيه أن يرد حكمه إلى حكم أشكاله من الأخبار، فيكون فيه سجدة كما تكون فيها. وقد روي ذلك عن رسول الله ﷺ.
#1995
⚠️ Përkthimi i këtij hadithi nuk është kontrolluar ende.
1995 - Na ka treguar Salihu, ka thënë: Na ka treguar Saidi, ka thënë: Na ka treguar Hushajmi, nga një burrë, nga Nafiu, nga Ibn Omeri … ngjashëm me të (1469).
Kjo sexhde që është në "Ha Mim" (Fussilet) ishte prej asaj për të cilën ka pasur pajtim, por u ndryshua mendimi për vendin e saj. Ndërsa ato që përmendëm para kësaj nga sexhdet në suret e tjera, ata janë pajtuar për to dhe për vendet e tyre që kemi përmendur, dhe vendi i çdo sexhdeje prej tyre ishte vend informimi (lajmërimi), e jo vend urdhërimi. Ne kemi parë sexhden të përmendur në vende urdhërimi, prej tyre fjala e të Lartësuarit: ﴿O Merjem, adhuroji Zotit tënd me përulësi dhe bëj sexhde﴾ [Al Imran: 43] dhe prej tyre fjala e Tij: ﴿Dhe bëhu prej atyre që bëjnë sexhde﴾ [Al Hixhr: 98], e për të gjitha këto ka pasur pajtim se nuk ka sexhde në asnjë prej tyre.
Rrjedhimisht, vështrimi (analiza) mbi këtë është që çdo vend për të cilin ka mospajtim nëse ka sexhde në të apo jo, ta shikojmë atë: nëse është vend urdhërimi, ai është vetëm mësim (udhëzim) dhe nuk ka sexhde në të.
Dhe çdo vend ku ka lajmërim për sexhden, ai është vend i sexhdes së tilaves (leximit). Vendi për të cilin pati mospajtim ishte në suren "En-Nexhm".
Disa njerëz thanë: Ai është vend i sexhdes së tilaves. Të tjerë thanë: Nuk është vend i sexhdes së tilaves, dhe ajo është fjala e Tij: ﴿Bëni sexhde për Allahun dhe adhurojeni Atë (62)﴾ [En-Nexhm: 62], sepse ky është urdhër dhe jo lajmërim.
Rrjedhimisht, vështrimi sipas asaj që përmendëm është që të mos jetë vend i sexhdes së tilaves. Gjithashtu, vendi për të cilin pati mospajtim në suren "Ikra bismi Rabbike" (El-Alak) është fjala e Tij: ﴿Jo, mos iu bind atij, por bëj sexhde dhe afrohu (19)﴾ [El-Alak: 19], sepse ky është urdhër dhe jo lajmërim.
Rrjedhimisht, vështrimi sipas asaj që përmendëm është që të mos jetë vend i sexhdes së tilaves. Ndërsa vendi për të cilin pati mospajtim në suren "Idhes-semai-nshakkat" (El-Inshikak), nëse është vend sexhdeje apo jo, është fjala e Tij: ﴿Çfarë kanë ata që nuk besojnë? (20) Dhe kur u lexohet atyre Kurani, nuk bëjnë sexhde?﴾ [El-Inshikak: 20, 21], ky është vend lajmërimi dhe jo vend urdhërimi.
Rrjedhimisht, vështrimi sipas asaj që përmendëm është që të jetë vend i sexhdes së tilaves, dhe çdo gjë nga sexhdet t'i kthehet asaj që përmendëm. Ajo që është urdhër, i kthehet llojit të saj që përmendëm dhe nuk ka sexhde në të, ndërsa ajo që është lajmërim, i kthehet llojit të saj nga lajmërimet dhe ka sexhde në të.
Ky është vështrimi (analiza) në këtë kapitull.
Sipas kësaj, rezulton se vendi i sexhdes në "Ha Mim" është vendi në të cilin ka shkuar Ibn Abbasi, sepse sipas tij është lajmërim, dhe ajo është fjala e Tij: ﴿Nëse ata tregohen kryelartë, ata që janë te Zoti yt e lavdërojnë Atë natën e ditën dhe nuk mërziten (38)﴾ [Fussilet: 38], e jo siç kanë shkuar ata që e kundërshtuan atë, sepse ata e vendosën sexhden te një urdhër, që është fjala e Tij: ﴿Dhe bëni sexhde për Allahun, i Cili i krijoi ato, nëse jeni Atë që adhuroni﴾ [Fussilet: 37], kështu që ky ishte vend urdhërimi, ndërsa vendi tjetër ishte vend lajmërimi. Ne kemi përmendur se vështrimi (analiza) kërkon që sexhdeja të jetë në vendet e lajmërimit, jo në vendet e urdhërimit.
Sipas kësaj, rezulton gjithashtu që në suren "El-Haxh" të mos ketë më shumë se një sexhde, sepse e dyta për të cilën ka mospajtim, vendi i saj sipas atij që e bën sexhde është vend urdhërimi, që është fjala e Tij: ﴿Bini në ruku, bëni sexhde dhe adhuroni Zotin tuaj﴾ [El-Haxh: 77] ajeti. Ne kemi sqaruar se vendet e sexhdes së tilaves janë vendet e lajmërimeve, jo vendet e urdhërimit.
Sikur ta linim vetëm në dorë të vështrimit (analizës), mendimi për sexhden e tilaves do të ishte që të shikonim: çfarë është vend urdhërimi, nuk do të vendosnim sexhde në të, dhe çfarë është vend lajmërimi, do të vendosnim sexhde në të, por ndjekja e asaj që është vërtetuar nga i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) është më parësore.
Ka pasur mospajtim edhe për suren "Sad", ku disa njerëz (1470) thanë: Në të ka sexhde, ndërsa të tjerë (1471) thanë: Nuk ka sexhde në të.
Vështrimi ynë për këtë është që në të të ketë sexhde, sepse vendi që e ka caktuar ai që e ka bërë sexhde në të, dhe vendi i sexhdes është vend lajmërimi, jo vend urdhërimi, që është fjala e të Lartësuarit: ﴿Dhe ai kërkoi falje nga Zoti i tij, ra në ruku dhe u pendua﴾ [Sad: 24], kështu që ky është lajmërim.
Rrjedhimisht, vështrimi në të është që gjykimi i tij t'i kthehet gjykimit të llojeve të tij nga lajmërimet, kështu që ka sexhde në të ashtu siç ka në to. Dhe kjo është transmetuar nga i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.).
Database ID: 114917 Views: 12