٢٢١٣ - حدثنا علي بن شيبة، قال: ثنا معاوية بن عمرو الأزدي، قال: ثنا زائدة، عن عبد الملك بن عمير، عن أبي بردة بن أبي موسى، عن أبيه، قال: مرض النبي صلى الله عليه
وسلم فقال: "مروا أبا بكر فليصل بالناس"، فقالت عائشة: إن أبا بكر رجل رقيق، فقال: "مروا أبا بكر فليصل بالناس، فإنكن صواحب يوسف" (1730).
قال: قام أبو بكر في حياة رسول الله ﷺ وكان من الحجة عليهم في ذلك أنه قد روي هذا الحديث الذي قد ذكروه.
ولكن أفعال النبي ﷺ في صلاته تلك تدل على أنه كان إماما، وذلك أن عائشة ﵂ قالت في حديث الأسود عنها "فقعد رسول الله ﷺ عن يسار أبي بكر" وذلك قعود الإمام لأنه لو كان أبو بكر إماما له، لكان النبي ﷺ يقعد عن يمينه. فلما قعد عن يساره وكان أبو بكر عن يمينه دل ذلك على أن النبي ﷺ كان هو الإمام، وأن أبا بكر هو المأموم.
وحجة أخرى، أن عبد الله بن عباس ﵄ قال في حديثه: "فأخذ رسول الله ﷺ في القراءة من حيث انتهى أبو بكر"، ففي ذلك ما يدل أن أبا بكر قطع القراءة، وقرأ النبي ﷺ. فذلك دليل أنه كان الإمام، ولولا ذلك، لم يقرأ، لأن تلك الصلاة كانت صلاة يجهر فيها بالقراءة، ولولا ذلك لما علم رسول الله ﷺ الموضع الذي انتهى إليه أبو بكر من القراءة، ولا علمه
من خلف أبي بكر. فلما ثبت بما وصفنا أن تلك الصلاة كانت مما يجهر فيها بالقراءة، وقرأ رسول الله ﷺ فيها وكان الناس جميعا لا يختلفون أن المأموم لا يقرأ خلف الإمام كما يقرأ الإمام. ثبت بذلك أن رسول الله ﷺ كان في تلك الصلاة إماما.
فهذا وجه هذا الباب من طريق الآثار.
وأما وجهه من طريق النظر، فإنا رأينا الأصل المجتمع عليه أن دخول المأموم في صلاة الإمام قد يوجب فرضا على المأموم، لم يكن عليه قبل دخوله، ولم نره يسقط عنه فرضا كان عليه قبل دخوله.
فمن ذلك أنا رأينا المسافر يدخل في صلاة المقيم، فيجب عليه أن يصلي صلاة المقيم أربعا، ولم يكن ذلك واجبا عليه قبل دخوله معه، وإنما أوجبه عليه، دخوله معه.
ورأينا مقيما لو دخل في صلاة مسافر صلى بصلاته، حتى إذا فرغ أتى بتمام صلاة المقيم، فلم يسقط عن المقيم فرض بدخوله مع المسافر، وكان فرضه على حاله غير ساقط منه شيء.
فالنظر على ذلك: أن يكون كذلك الصحيح الذي كان عليه فرض القيام إذا دخل مع المريض الذي قد سقط عنه فرض القيام في صلاته أن لا يكون ذلك الدخول مسقطا عنه فرضا كان عليه قبل دخوله في الصلاة.
فإن قال قائل: فإنا قد رأينا العبد الذي لا جمعة عليه، يدخل في الجمعة فتجزئه من الظهر، ويسقط عنه فرض قد كان عليه قبل دخوله مع الإمام فيها.
قيل له: هذا يؤيد ما قلنا، وذلك أن العبد لم يجب عليه جمعة قبل دخوله فيها، فلما دخل فيها مع من هي عليه كان دخوله إياها يوجب عليه ما هو واجب على إمامه، فصار بذلك إذا وجب عليه ما هو واجب على إمامه في حكم مسافر لا جمعة عليه دخل في الجمعة، فقد صارت واجبة عليه لوجوبها على إمامه، وصارت مجزئة عنه من الظهر، لأنها صارت بدلا منها.
فكذلك العبد، لما وجبت عليه الجمعة بدخوله فيها أجزأته من الظهر، لأنها صارت بدلا منها.
فقد ثبت بما ذكرنا أن دخول الرجل في صلاة غيره قد يوجب عليه ما ما لم يكن واجبا عليه قبل دخوله فيها، ولا يسقط عنه ما كان واجبا عليه قبل دخوله.
فثبت بذلك أن الصحيح الذي، القيام في الصلاة واجب عليه إذا دخل مع من قد سقط عنه فرض القيام في صلاته، لم يسقط عنه بدخوله من القيام، ما كان واجبا عليه قبل ذلك.
وهذا قول أبي حنيفة، وأبي يوسف ﵏.
وكان محمد بن الحسن ﵀ يقول: لا يجوز لصحيح أن يأتم بمريض يصلي قاعدا، وإن كان يركع ويسجد.
ويذهب إلى أن ما كان من صلاة رسول الله ﷺ قاعدا في مرضه بالناس وهم قيام مخصوصا، لأنه قد فعل فيها ما لا يجوز لأحد بعده أن يفعله من أخذه في القراءة، من حيث انتهى أبو بكر، وخروج أبي بكر ﵁ من الإمامة إلى أن
صار مأموما في صلاة واحدة، وهذا لا يجوز لأحد من بعده باتفاق المسلمين جميعا فدل ذلك، على أن رسول الله ﷺ، قد كان خص في صلاته تلك، بما منع منه غيره، والله أعلم.
#2213
⚠️ Përkthimi i këtij hadithi nuk është kontrolluar ende.
2213
- Ali bin Shejbe na ka treguar, ka thënë: Muavije bin Amër el-Ezdi na ka treguar, ka thënë: Zaide na ka treguar, nga Abdulmelik bin Umejr, nga Ebu Burde bin Ebi Musa, nga babai i tij, ka thënë: Pejgamberi (s.a.v.s.) u sëmur dhe tha: "Urdhërojeni Ebu Bekrin që t'u prijë njerëzve në namaz". Aishja tha: Ebu Bekri është njeri i ndjeshëm. Ai tha: "Urdhërojeni Ebu Bekrin që t'u prijë njerëzve në namaz, sepse ju jeni si shoqet e Jusufit" (1730).
Ka thënë: Ebu Bekri u fal gjatë jetës së të Dërguarit të Allahut (s.a.v.s.) dhe argumenti kundër tyre në këtë është se është transmetuar ky hadith që ata kanë përmendur.

Por veprimet e Pejgamberit (s.a.v.s.) në atë namaz të tij tregojnë se ai ishte imam. Kjo sepse Aishja (r.a.) ka thënë në hadithin e Esvedit prej saj: "I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) u ul në të majtë të Ebu Bekrit". Dhe kjo është ulja e imamit, sepse po të ishte Ebu Bekri imam i tij, Pejgamberi (s.a.v.s.) do të ulej në të djathtë të tij. Kur u ul në të majtë të tij dhe Ebu Bekri ishte në të djathtë të tij, kjo tregoi se Pejgamberi (s.a.v.s.) ishte imami, dhe se Ebu Bekri ishte me'mumi.
Një argument tjetër është se Abdullah bin Abbasi (r.a.) ka thënë në hadithin e tij: "I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) filloi leximin nga aty ku e kishte lënë Ebu Bekri". Në këtë ka tregues se Ebu Bekri e ndërpreu leximin dhe Pejgamberi (s.a.v.s.) lexoi. Kjo është provë se ai ishte imami, sepse përndryshe nuk do të lexonte, pasi ai namaz ishte namaz në të cilin leximi bëhet me zë, dhe përndryshe i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) nuk do ta dinte vendin ku Ebu Bekri e kishte përfunduar leximin, e as ata
që ishin pas Ebu Bekrit. Kur u vërtetua me atë që përshkruam se ai namaz ishte prej atyre ku lexohet me zë, dhe i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) lexoi në të, dhe të gjithë njerëzit nuk pajtohen që me'mumi të lexojë pas imamit ashtu siç lexon imami, u vërtetua me këtë se i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ishte imam në atë namaz.

Kjo është ana e këtij kapitulli nga rruga e transmetimeve.

Sa i përket anës nga rruga e arsyes, ne shohim parimin e rënë dakord se hyrja e me'mumit në namazin e imamit mund të bëjë të detyrueshme një farz mbi me'mumin që nuk ishte mbi të para hyrjes, por nuk shohim që t'i heqë atij një farz që ishte mbi të para hyrjes.

Për këtë, shohim se udhëtari hyn në namazin e vendasi, kështu që e ka detyrë të falë namazin e vendasi me katër rekate, ndërsa kjo nuk ishte e detyrueshme për të para hyrjes me të, por hyrja me të e bëri të detyrueshme.

Dhe shohim se vendasi, nëse hyn në namazin e udhëtarit, falet me namazin e tij, derisa kur të përfundojë, ai e plotëson namazin e vendasi. Kështu që vendasit nuk i ra farzi me hyrjen e tij me udhëtarin, por farzi i tij mbeti ashtu siç ishte, pa i rënë asgjë.

Arsyetimi mbi këtë është: që kështu të jetë edhe i shëndoshi, mbi të cilin është detyrë qëndrimi në këmbë, kur hyn me të sëmurin, të cilit i ka rënë detyrimi i qëndrimit në këmbë në namazin e tij, që ajo hyrje të mos jetë shkak për rënien e farzit që ishte mbi të para hyrjes në namaz.

Nëse dikush thotë: Ne kemi parë skllavin, i cili nuk e ka detyrë xhumanë, hyn në xhuma dhe ajo i mjafton në vend të drekës, dhe i bie një farz që ishte mbi të para hyrjes me imamin në të.

I thuhet atij: Kjo mbështet atë që thamë, sepse skllavi nuk e kishte detyrë xhumanë para hyrjes në të, por kur hyri në të me atë që e ka detyrë, hyrja e tij bëri të detyrueshme për të atë që është e detyrueshme për imamin e tij. Kështu, meqë u bë e detyrueshme për të ajo që është e detyrueshme për imamin e tij, ai mori gjykimin e një udhëtari që nuk e ka detyrë xhumanë por hyn në xhuma; ajo u bë e detyrueshme për të për shkak të detyrimit mbi imamin e tij, dhe u bë e mjaftueshme për të në vend të drekës, sepse u bë zëvendësim për të.

Po ashtu skllavi, kur iu bë e detyrueshme xhumaja me hyrjen e tij në të, i mjaftoi në vend të drekës, sepse u bë zëvendësim për të.

U vërtetua me atë që përmendëm se hyrja e njeriut në namazin e tjetrit mund të bëjë të detyrueshme për të atë që nuk ishte e detyrueshme para hyrjes, dhe nuk i heq atë që ishte e detyrueshme para hyrjes.

U vërtetua me këtë se i shëndoshi, për të cilin qëndrimi në këmbë në namaz është i detyrueshëm, kur hyn me atë që i ka rënë farzi i qëndrimit në këmbë në namazin e tij, nuk i bie qëndrimi në këmbë me hyrjen e tij, i cili ishte i detyrueshëm për të para kësaj.

Dhe ky është mendimi i Ebu Hanifes dhe Ebu Jusufit (r.h.).

Muhamed bin el-Hasani (r.h.) thoshte: Nuk lejohet që i shëndoshi të ndjekë të sëmurin që falet ulur, edhe nëse ai bën ruku dhe sexhde.

Ai mendon se namazi i të Dërguarit të Allahut (s.a.v.s.) ulur gjatë sëmundjes së tij me njerëzit ndërsa ata ishin në këmbë ishte i veçantë, sepse ai bëri në të atë që nuk i lejohet askujt pas tij ta bëjë, siç është fillimi i leximit aty ku e la Ebu Bekri, dhe kalimi i Ebu Bekrit (r.a.) nga imami në të qenit
me'mum në një namaz të vetëm. Dhe kjo nuk i lejohet askujt pas tij me pajtimin e të gjithë muslimanëve. Kjo tregoi se i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ishte i veçuar në atë namaz të tij me atë që u ndalua për të tjerët, e Allahu e di më mirë.
Database ID: 115135 Views: 16