٣٤٧٧ - حدثنا أبو بكرة وعلي بن معبد، قالا: ثنا مكي بن إبراهيم، قال: ثنا داود بن يزيد الأودي، قال: سمعت عبد الملك بن ميسرة الزراد، قال: سمعت النزال بن سبرة يقول: سمعت سراقة بن مالك بن جعشم يقول: سمعت رسول الله ﷺ
يقول: "دخلت العمرة في الحج إلى يوم القيامة"، قال: وقرن رسول الله ﷺ في حجة الوداع (254).
فقد اختلفوا عن النبي ﷺ في إحرامه في حجة الوداع ما كان، فقالوا: ما روينا وتنازعوا في ذلك على ما قد ذكرنا، وقد أحاط علمنا أنه لم يكن إلا على إحدى تلك المنازل الثلاث، إما متمتع، وإما مفرد، وإما قارن، فأولى بنا أن ننظر إلى معاني هذه الآثار ونكشفها، لنعلم من أين جاء اختلافهم فيها، ونقف من ذلك على إحرامه ﷺ ما كان، فاعتبرنا ذلك.
فوجدنا الذين يقولون: إنّه أفرد، يقولون: كان إحرامه بالحج مفردا لم يكن منه قبل ذلك إحرام بغيره.
وقال آخرون: بل قد كان قبل إحرامه بتلك الحجة إحرام بعمرة، ثم أضاف إليها هذه الحجة، هكذا يقول الذين قالوا: قرن، وقد أخبر جابر ﵁ في حديثه، وهو أحد الذين قالوا: إن النبي ﷺ أفرد، أن رسول الله ﷺ أحرم بالحجة حين استوت به ناقته على البيداء، وقال ابن عمر: من عند المسجد.
وهو أيضا ممن قال: إن رسول الله ﷺ أفرد بالحج في أول إحرامه، فكان بدء إحرامه ﵇ عند ابن عمر، وجابر ﵃ بعد خروجه من المسجد.
وقد ثبتنا عنه فيما تقدم من كتابنا هذا أنه قد كان أحرم في دبر الصلاة في المسجد، فيحتمل أن يكون الذين قالوا: قرن، سمعوا تلبيته في المسجد بالعمرة، ثم سمعوا بعد ذلك تلبيته الأخرى خارجا من المسجد بالحج خاصة، فعلموا أنه قرن، وسمعه الذين قالوا: إنه أفرد وقد لبى بالحج خاصة، ولم يكونوا سمعوا تلبيته قبل ذلك بالعمرة، فقالوا: أفرد. وسمعه قوم أيضا وقد لبى في المسجد بالعمرة، ولم يسمعوا تلبيته بعد خروجه منه بالحج، ثم رأوه بعد ذلك يفعل ما يفعل الحاج من الوقوف بعرفة وما أشبه ذلك، وكان ذلك عندهم بعد خروجه من العمرة، فقالوا: تمتع فروى كل قوم ما علموا، وقد دخل جميع ما علمه الذين قالوا: إنه أفرد، وما علمه الذين قالوا: إنه تمتع فيما علم الذين قالوا: إنه قرن، لأنهم أخبروا عن تلبيته بالعمرة، ثم عن تلبيته بالحجة بعقب ذلك، فصار ما ذهبوا إليه من ذلك، وما رووا أولى مما ذهب إليه من خالفهم وما رووا.
ثم قد وجدنا بعد ذلك أفعال رسول الله ﷺ تدل على أنه قد كان قارنا، وذلك أنه ﵇ لا يختلف عنه أنه لما قدم مكة أمر أصحابه أن يحلوا إلا من كان ساق منهم هديا، وثبت هو على إحرامه، فلم يحل منه إلا في وقت ما يحل الحاج من حجه؟ وقال: "لو استقبلت من أمري ما استدبرت، ما سُقْت الهدي ولجعلتها عمرة، فمن كان ليس معه هدي فليحل وليجعلها عمرة"، هكذا حكاه عنه جابر بن عبد الله
﵄، وهو ممّن يقول: إنه أفرد، وسنذكر ذلك وما روي فيه في باب فسخ الحج إن شاء الله تعالى.
فلو كان إحرامه ذلك كان بحجة لكان هديه الذي ساقه تطوعا، فهدي التطوع لا يمنع من الإحلال الذي يحله الرجل إذا لم يكن معه هدي، ولكان حكمه ﵇ وإن كان قد ساق هديا كحكم من لم يسُق هديا، لأنه لم يخرج على أن يتمتع فيكون ذلك الهدي للمتعة، فيمنعه من الإحلال الذي كان يحلّه لو لم يسق هديا، ألا ترى أن رجلا لو خرج يريد التمتع فأحرم بعمرة، أنه إذا طاف لها، وسعى، وحلق حل منها، ولو كان ساق هديا لمتعته لم يحل حتى يوم النحر، ولو ساق هديا تطوعا حل قبل يوم النحر بعد فراغه من العمرة.
فثبت بذلك أن هدي النبي ﷺ لما كان قد منعه من الإحلال، وأوجب ثبوته على الإحرام إلى يوم النحر، أن حكمه غير حكم هدي التطوع، فانتفى بذلك قول من قال: إنه كان مفردا، وقد ذكرنا فيما تقدم من هذا الباب عن حفصة أنها قالت لرسول الله ﷺ: ما شأن الناس حلّوا، ولم تحل أنت من عمرتك؟ فقال: إني قلدت هديي، ولبّدت رأسي، فلا أحل حتى أنحر.
فدل ذلك على ما ذكرنا، وعلى أن ذلك الهدي كان هديا بسبب عمرة يراد بها قران أو متعة، فنظرنا في ذلك، فإذا حفصة ﵂ قد دل حديثها هذا على أن ذلك القول من رسول الله ﷺ، كان بمكة لأنه كان منه بعدما حل الناس.
وقد يجوز أن يكون النبي ﷺ قد طاف قبل ذلك، أو لم يطف، فإن كان قد طاف قبل ذلك ثم أحرم بالحجة من بعد، فإنما كان متمتعا، ولم يكن قارنا، لأنه إنما أحرم بالحجة بعد فراغه من طواف العمرة، وإن لم يكن طاف قبل ذلك حتى أحرم بالحجة، فقد كان قارنا لأنه قد لزمته الحجة قبل طوافه للعمرة، فلما احتمل ذلك ما ذكرنا، كان أولى الأشياء بنا أن نحمل هذه الآثار على ما فيه اتفاقها، لا على ما فيه تضادها وكان علي بن أبي طالب وابن عباس وعمران بن حصين، وعائشة ﵃ قد روينا عنهم أن رسول الله ﷺ تمتع، وروينا عنهم أنه قرن، وقد ثبت من قوله، ما يدل على أنه قدم مكة، ولم يكن أحرم بالحج قبل ذلك، فإن جعلنا إحرامه بالحجة كان قبل الطواف للعمرة ثبت الحديثان جميعا، فكان رسول الله ﷺ قد كان متمتعا إلى أن أحرم بالحجة، فصار قارنا، وإن جعلنا إحرامه بالحجة كان بعد طوافه للعمرة جعلناه متمتعا، ونفينا أن يكون قارنا، فجعلناه متمتعا في حال، وقارنًا في حال فثبت بذلك أن طوافه للعمرة كان بعد إحرامه بالحجة، فثبت بذلك أن رسول الله ﷺ قد كان في حجة الوداع قارنًا.
فقال قائل: ممن كره القرآن والتمتع لمن استحبهما: اعتللتم علينا بقول الله ﷿ ﴿فَمَنْ تَمَتَّعَ بِالْعُمْرَةِ إِلَى الْحَجِّ فَمَا اسْتَيْسَرَ مِنَ الْهَدْيِ﴾ [البقرة: ١٩٦] في إباحة المتعة، وليس ذلك كذلك، وإنما تأويل هذه الآية ما روي عن عبد الله بن الزبير في تأويلها.
#3477
3477 - Na ka treguar Abu Bakra dhe Ali bin Ma'bad, kanë thënë: Na ka treguar Makki bin Ibrahim, ka thënë: Na ka treguar Dawud bin Yazid al-Awdi, ka thënë: Kam dëgjuar Abd al-Malik bin Maysara al-Zarrad, ka thënë: Kam dëgjuar al-Nazzal bin Sabra duke thënë: Kam dëgjuar Suraqa bin Malik bin Ju'shum duke thënë: Kam dëgjuar të Dërguarin e Allahut (s.a.v.s.)
duke thënë: "Umreja ka hyrë në Haxh deri në Ditën e Kiametit", tha: Dhe i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) bëri kiran në Haxhin e Lamtumirës (254).

Ata kanë pasur mospajtime rreth të Dërguarit të Allahut (s.a.v.s.) lidhur me ihramin e tij në Haxhin e Lamtumirës se si ishte, dhe kanë thënë: Ajo që kemi transmetuar dhe kanë debatuar për këtë sipas asaj që kemi përmendur, dhe dija jonë ka përfshirë se ai nuk ishte veçse në njërën nga ato tri pozita: ose mutamatti', ose mufrid, ose qarin, prandaj është më mirë për ne të shohim kuptimet e këtyre transmetimeve dhe t'i zbulojmë ato, që të dimë se nga erdhi mospajtimi i tyre në to, dhe të kuptojmë nga kjo se si ishte ihrami i tij (s.a.v.s.), kështu që e shqyrtuam këtë.

Gjetëm se ata që thonë: Ai bëri ifrad, thonë: Ihrami i tij ishte për Haxh si mufrid, dhe para kësaj nuk kishte pasur ihram për tjetër gjë.

Të tjerët thanë: Përkundrazi, para ihramit të tij për atë Haxh kishte pasur ihram për Umre, pastaj i shtoi asaj këtë Haxh, kështu thonë ata që thanë: Ai bëri kiran. Xhabiri (r.a.) ka njoftuar në hadithin e tij, dhe ai është një nga ata që thanë: I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) bëri ifrad, se i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) hyri në ihram për Haxh kur deveja e tij u ngrit në el-Bejda, ndërsa Ibn Umari tha: Pranë xhamisë.

Ai gjithashtu është nga ata që thanë: I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) bëri ifrad për Haxh në fillim të ihramit të tij, kështu që fillimi i ihramit të tij (a.s.) sipas Ibn Umarit dhe Xhabirit (r.a.) ishte pas daljes së tij nga xhamia.

Ne kemi vërtetuar prej tij në atë që ka kaluar në këtë libër tonin se ai kishte hyrë në ihram pas namazit në xhami, kështu që ka mundësi që ata që thanë: Ai bëri kiran, ta kenë dëgjuar telbijen e tij në xhami për Umre, pastaj kanë dëgjuar pas kësaj telbijen e tij tjetër jashtë xhamisë posaçërisht për Haxh, kështu që e morën vesh se ai bëri kiran. Ndërsa ata që thanë: Ai bëri ifrad, e dëgjuan kur bëri telbije posaçërisht për Haxh, dhe nuk e kishin dëgjuar telbijen e tij para kësaj për Umre, kështu që thanë: Ai bëri ifrad. Gjithashtu, një grup njerëzish e dëgjuan kur bëri telbije në xhami për Umre, dhe nuk e dëgjuan telbijen e tij pas daljes prej saj për Haxh, pastaj e panë atë pas kësaj duke bërë atë që bën haxhiu, si qëndrimi në Arafat e të ngjashme, dhe kjo sipas tyre ishte pas daljes së tij nga Umreja, kështu që thanë: Ai bëri temettu. Çdo grup transmetoi atë që dinte, dhe gjithçka që dinin ata që thanë: Ai bëri ifrad, dhe ajo që dinin ata që thanë: Ai bëri temettu, përfshihet në atë që dinin ata që thanë: Ai bëri kiran, sepse ata njoftuan për telbijen e tij për Umre, pastaj për telbijen e tij për Haxh menjëherë pas saj, kështu që ajo që ata ndoqën dhe transmetuan është më parësore se ajo që ndoqën dhe transmetuan ata që i kundërshtuan.

Pastaj, pas kësaj kemi gjetur se veprimet e të Dërguarit të Allahut (s.a.v.s.) tregojnë se ai kishte qenë qarin, dhe kjo sepse nuk ka mospajtim rreth tij (a.s.) se kur erdhi në Mekë, i urdhëroi shokët e tij që të dalin nga ihrami (të bëjnë tehallul), përveç atij që kishte sjellë kurban (hedj) me vete, ndërsa ai vetë mbeti në ihramin e tij dhe nuk doli prej tij veçse në kohën kur haxhiu del nga haxhi i tij. Ai tha: "Sikur t'i kthehesha asaj që lashë pas, nuk do ta kisha sjellë kurbanin dhe do ta kisha bërë Umre, prandaj kush nuk ka kurban me vete, le të dalë nga ihrami dhe ta bëjë atë Umre", kështu e ka treguar Xhabir bin Abdullah (r.a.)
prej tij, dhe ai është nga ata që thonë: Ai bëri ifrad, dhe ne do ta përmendim këtë dhe atë që është transmetuar rreth saj në kapitullin e anulimit të Haxhit, në dashtë Allahu i Madhëruar.

Sikur ai ihram i tij të kishte qenë për Haxh, kurbani i tij që solli do të ishte vullnetar (tetawwu'), dhe kurbani vullnetar nuk e pengon daljen nga ihrami që bën njeriu kur nuk ka kurban me vete. Gjykimi i tij (a.s.), edhe pse kishte sjellë kurban, do të ishte si gjykimi i atij që nuk ka sjellë kurban, sepse ai nuk u nis për të bërë temettu që ai kurban të ishte për temettu, gjë që do ta pengonte nga dalja nga ihrami të cilën do ta bënte sikur të mos kishte sjellë kurban. A nuk e sheh se një njeri, sikur të nisej duke dashur temettu-në dhe të hynte në ihram për Umre, kur të bënte tavafin për të, sa'jin dhe rruajtjen e kokës, do të dilte nga ihrami, dhe sikur të kishte sjellë kurban për temettu-në e tij, nuk do të dilte nga ihrami deri në Ditën e Kurbanit, ndërsa po të sillte kurban vullnetar, do të dilte nga ihrami para Ditës së Kurbanit pas përfundimit të Umres.

Kështu u vërtetua me këtë se kurbani i Pejgamberit (s.a.v.s.), meqenëse e pengoi atë nga dalja nga ihrami dhe e bëri të detyrueshëm qëndrimin e tij në ihram deri në Ditën e Kurbanit, tregon se gjykimi i tij është ndryshe nga gjykimi i kurbanit vullnetar. Me këtë u hodh poshtë thënia e atij që tha: Ai ishte mufrid. Ne kemi përmendur më parë në këtë kapitull nga Hafsa se ajo i tha të Dërguarit të Allahut (s.a.v.s.): Çfarë kanë njerëzit që dolën nga ihrami, ndërsa ti nuk dole nga Umreja jote? Ai tha: "Unë i kam vënë shenjën kurbanit tim dhe i kam lyer flokët (për t'i mbledhur), kështu që nuk dal nga ihrami derisa të bëj kurbanin."

Kjo tregon atë që përmendëm, dhe se ai kurban ishte kurban për shkak të Umres me të cilën synohej qirani ose temettu-ja. Ne e shqyrtuam këtë, dhe ja, hadithi i Hafsës (r.a.) ka treguar se kjo thënie e të Dërguarit të Allahut (s.a.v.s.) ishte në Mekë, sepse kjo ndodhi pasi njerëzit kishin dalë nga ihrami.

Mund të jetë që Pejgamberi (s.a.v.s.) të ketë bërë tavaf para kësaj, ose të mos ketë bërë tavaf. Nëse ai kishte bërë tavaf para kësaj, pastaj hyri në ihram për Haxh më pas, atëherë ai ishte mutamatti', dhe nuk ishte qarin, sepse ai hyri në ihram për Haxh pas përfundimit të tavafit të Umres. E nëse nuk kishte bërë tavaf para kësaj derisa hyri në ihram për Haxh, atëherë ai ishte qarin, sepse Haxhi iu bë i detyrueshëm para tavafit të tij për Umre. Meqenëse kjo mbart atë që përmendëm, gjëja më e mirë për ne ishte t'i interpretonim këto transmetime sipas asaj që ato pajtohen, jo sipas asaj që ato kundërshtohen. Nga Aliu bin Ebi Talib, Ibn Abbasi, Imran bin Husajni dhe Aisha (r.a.) kemi transmetuar se i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) bëri temettu, dhe kemi transmetuar prej tyre se ai bëri kiran. Nga thënia e tij është vërtetuar ajo që tregon se ai erdhi në Mekë dhe nuk kishte hyrë në ihram për Haxh para kësaj. Nëse e konsiderojmë se ihrami i tij për Haxh ishte para tavafit për Umre, vërtetohen të dy hadithet së bashku, kështu që i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) kishte qenë mutamatti' derisa hyri në ihram për Haxh, kështu që u bë qarin. E nëse e konsiderojmë se ihrami i tij për Haxh ishte pas tavafit të tij për Umre, e konsiderojmë atë mutamatti' dhe mohojmë që të ketë qenë qarin. Kështu e bëmë atë mutamatti' në një gjendje dhe qarin në një gjendje tjetër, dhe me këtë u vërtetua se tavafi i tij për Umre era pas ihramit të tij për Haxh, dhe kështu u vërtetua se i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) në Haxhin e Lamtumirës kishte qenë qarin.

Atëherë dikush tha, nga ata që e urrejnë qiranin dhe temettu-në për ata që i pëlqejnë ato: Ju argumentuat kundër nesh me fjalën e Allahut të Madhëruar: ﴿فَمَنْ تَمَتَّعَ بِالْعُمْرَةِ إِلَى الْحَجِّ فَمَا اسْتَيْسَرَ مِنَ الْهَدْيِ﴾ [el-Bekare: 196] për lejueshmërinë e temettu-së, por kjo nuk është ashtu, sepse interpretimi i këtij ajeti është ai që është transmetuar nga Abdullah bin ez-Zubejri në interpretimin e tij.
Database ID: 116399 Views: 5