٣٥٠٠ - حدثنا يزيد بن سنان، قال: ثنا ابن أبي مريم (ح)
وحدثنا ابن أبي داود قال: ثنا عبد الله بن صالح، قالا: ثنا ابن لهيعة، عن أبي الزبير، عن جابر في ركوب الهدي: سمعت رسول الله ﷺ يقول: "اركبها بالمعروف إذا ألجئت إليها، حتى تجد ظهرا" (279).
فأباح النبي ﷺ في هذا الحديث ركوبها في حال الضرورة، ومنع من ذلك إذا ارتفعت الضرورة ووجد غيرها، فثبت بذلك أن هكذا حكم الهدي من من طريق الآثار، تركب للضرورات، وتترك لارتفاع الضرورات ثم اعتبرنا حكم ذلك من طريق النظر كيف هو؟ فرأينا الأشياء على ضربين:
فمنها ما الملك فيه متكامل لم يدخله شيء يزيل عنه شيئا من أحكام الملك، كالعبد الذي لم يدبره مولاه، وكالأمة التي لم تلد من مولاها، وكالبدنة التي لا يوجبها صاحبها فكل ذلك جائز، بيعه وجائز الانتفاع به وجائز تمليك منافعه بإبدال وبلا إبدال.
ومنها ما قد دخله شيء منع من بيعه، ولم يزل عنه حكم الانتفاع به من ذلك أم الولد التي لا يجوز لمولاها بيعها، والمدبر في قول من لا يرى بيعه، فذلك لا بأس بالانتفاع به، وبتمليك منافعه التي لربه أن ينتفع بها ببدل، وبلا بدل فكان ماله أن ينتفع به، فله أن يملك منافعه من شاء بإبدال، وبلا إبدال، ثم رأينا البدنة إذا أوجبها ربها.
وكل قد أجمع أنه لا يجوز له أن يؤاجرها ولا يتعوض بمنافعها بدلا، فلما كان ليس له تمليك منافعها ببدل، كان كذلك ليس له الانتفاع بها، ولا يكون له الانتفاع بشيء إلا شيء له التعوض بمنافعه إبدالا منها.
فهذا هو النظر أيضا، وهو قول أبي حنيفة، وأبي يوسف، ومحمد ﵏.
وقد روي ذلك عن جماعة من المتقدمين.
#3500
⚠️ Përkthimi i këtij hadithi nuk është kontrolluar ende.
3500 - Na ka treguar Jezid bin Sinani, i cili ka thënë: Na ka treguar Ibn Ebi Merjemi (h)
dhe na ka treguar Ibn Ebi Davudi, i cili ka thënë: Na ka treguar Abdullah bin Salihu; që të dy kanë thënë: Na ka treguar Ibn Lehia, nga Ebu Ez-Zubejri, nga Xhabiri, lidhur me hipjen mbi kurban (hedj): E kam dëgjuar të Dërguarin e Allahut (s.a.v.s.) duke thënë: "Hip mbi të me mirësjellje nëse detyrohesh për këtë, derisa të gjesh një mjet tjetër transporti" (279).
Pejgamberi (s.a.v.s.) në këtë hadith e lejoi hipjen mbi të në rast nevoje (domosdoshmërie) dhe e ndaloi atë kur nevoja pushon dhe gjendet diçka tjetër. Kështu u vërtetua se ky është gjykimi për kurbanin (hedjin) nga rruga e transmetimeve (ethar): hipet mbi të për nevoja dhe lihet kur ato pushojnë. Pastaj e shqyrtuam gjykimin e kësaj nga rruga e arsyes (analogjisë), si është ai? Pamë se gjërat janë dy llojesh:
Disa prej tyre janë ato ku pronësia është e plotë dhe nuk ka hyrë asgjë që t'i heqë ndonjë nga rregullat e pronësisë, si skllavi të cilin zotëria nuk e ka bërë 'mudebber' (të liruar pas vdekjes), si robëresha që nuk ka lindur fëmijë nga zotëria i saj, dhe si deveja (kurbani) të cilën pronari nuk e ka bërë obligim (vaxhib). E gjithë kjo është e lejuar: shitja e saj, përfitimi prej saj dhe dhënia e dobive të saj në pronësi me shkëmbim ose pa shkëmbim.
Dhe disa prej tyre janë ato ku ka hyrë diçka që e ndalon shitjen e tyre, por nuk i është hequr rregulli i përfitimit prej tyre. Prej tyre është 'ummul-veled' (robëresha që ka lindur fëmijë), të cilën zotëria nuk lejohet ta shesë, dhe 'mudebberi' sipas mendimit të atij që nuk e sheh të lejuar shitjen e tij. Këto nuk ka problem të përdoren për përfitim dhe t'u jepen dobitë e tyre në pronësi atij që zotëria dëshiron, me shkëmbim ose pa shkëmbim. Meqenëse ai ka të drejtë të përfitojë prej saj, ai ka të drejtë t'ia japë dobitë e saj në pronësi kujt të dojë me shkëmbim ose pa shkëmbim. Pastaj pamë devenë (kurbanin) kur pronari e bën atë obligim (vaxhib).
Të gjithë janë pajtuar se ai nuk lejohet ta japë atë me qira dhe as të marrë shpërblim në këmbim të dobive të saj. Kur ai nuk ka të drejtë t'ia japë dobitë e saj në pronësi dikujt tjetër me shkëmbim, po ashtu ai nuk ka të drejtë të përfitojë vetë prej saj. Njeriu nuk mund të përfitojë nga diçka, përveç nëse ka të drejtë të marrë shpërblim për dobitë e saj si shkëmbim.
Ky është edhe përfundimi i arsyes (analogjisë), dhe ky është mendimi i Ebu Hanifes, Ebu Jusufit dhe Muhamedit (r.h.).
Kjo është transmetuar edhe nga një grup i të parëve (selefëve).
Database ID: 116422 Views: 6