٤٤١٣ - حدثنا علي بن عبد الرحمن بن محمد بن المغيرة، قال: ثنا محمد بن قدامة، قال: ثنا جرير بن عبد الحميد، عن منصور، عن مجاهد، عن يوسف بن الزبير، عن عبد الله بن الزبير قال "كانت لزمعة جارية يطؤها، وكان يظن برجل آخر أنه يقع عليها، فمات زمعة وهي حبلى، فولدت غلاما كان يشبه الرجل الذي كان يظن بها، فذكرته سودة لرسول الله ﷺ فقال: "أما الميراث فله، وأما أنت فاحتجبي منه، فإنه ليس لك بأخ" (62).
ففي هذا الحديث أن زمعة كان يطأ تلك الأمة، وأن رسول الله ﷺ قال لسودة: "ليس هو لك بأخ" يعني ابن الموطوءة.
فدل هذا أن رسول الله ﷺ لم يكن قضى في نسبه على زمعة بشيء، وأن وطئ زمعة لم يكن -عنده- بموجب أن ما جاءت به تلك الموطوءة من ولد منه فإن قال قائل: ففي هذا الحديث أن رسول الله ﷺ قال "أما الميراث فله" فهذا يدل على قضائه بنسبه.
قيل له: ما يدل ذلك على ما ذكرت، لأن عبد بن زمعة قد كان ادعاه، وزعم أنه ابن أبيه، لأن عائشة ﵂ قد أخبرت في حديثها الذي ذكرناه عنها في أول هذا
الباب، أن عبد بن زمعة قال لرسول الله ﷺ -حين نازعه سعد بن أبي وقاص- أخي وابن وليدة أبي ولد على فراش أبي، فقد يجوز أن تكون سودة قالت مثل ذلك، وهما وارثا زمعة، فكانا بذلك مقرين له بوجوب الميراث مما ترك زمعة.
فجاز ذلك عليهما في المال الذي يكون لهما، لو لم يقرا بما أقرا به من ذلك، ولم يجب بذلك ثبوت نسب يجب به حكم فيخلى بينه وبين النظر إلى سودة.
فإن قال قائل: إنما كان أمرها بالحجاب منه لما كان رأى من شبهه بعتبة كما في حديث عائشة ﵂.
قيل له هذا لا يجوز أن يكون كذلك، لأن وجود الشبه لا يجب به ثبوت نسب، ولا يجب بعدمه انتفاء نسب.
ألا ترى إلى الرجل الذي قال لرسول الله ﷺ: إن امرأتي ولدت غلاما أسود. فقال له رسول الله ﷺ: هل لك من إبل؟ فقال: نعم، قال فما ألوانها؟ فذكر كلاما، قال فهل فيها من أورق؟ قال: إن فيها لورقًا. قال مم ترى ذلك جاءها؟ قال: من عرق نزعه، فقال رسول الله ﷺ: "ولعل هذا من عرق نزعه".
وقد ذكرنا هذا الحديث بإسناده في باب اللعان فلم يرخص له رسول الله ﷺ في نفيه لبعد شبهه منه، ولا منعه من إدخاله على بناته وحرمه، بل ضرب له مثلا أعلمه به أن الشبه لا يوجب ثبوت الأنساب، وأن عدمه لا يجب به انتفاء الأنساب.
فكذلك ابن وليدة زمعة لو كان وطئ زمعة لأمه يوجب ثبوت نسبه منه إذًا لما كان لبعد شبهه من معنى، ولو كان نسبه منه ثابتا لدخل على بناته كما يدخل عليهن غيره من بنيه، وأما ما احتجوا به عن عمر وابن عمر ﵄ -في ذلك- مما قد رويناه عنهما فإنه قد خالفهما في ذلك عبد الله بن عباس، وزيد بن ثابت ﵃.
#4413
⚠️ Përkthimi i këtij hadithi nuk është kontrolluar ende.
4413 - Na ka treguar Ali bin Abdurrahman bin Muhamed bin el-Mugira, i cili ka thënë: Na ka treguar Muhamed bin Kudame, i cili ka thënë: Na ka treguar Xherir bin Abdulhamid, nga Mensuri, nga Muxhahidi, nga Jusuf bin ez-Zubejri, nga Abdullah bin ez-Zubejri, i cili ka thënë: "Zemea kishte një skllave me të cilën kryente marrëdhënie, dhe ai dyshonte për një burrë tjetër se kryente marrëdhënie me të. Zemea vdiq ndërsa ajo ishte shtatzënë dhe lindi një djalë që i ngjante burrit për të cilin ai dyshonte. Seuda ia përmendi këtë të Dërguarit të Allahut (s.a.v.s.), e ai tha: 'Sa i përket trashëgimisë, ajo i takon atij, ndërsa ti mbulohu prej tij, sepse ai nuk është vëllai yt'" (62).
Në këtë hadith thuhet se Zemea kryente marrëdhënie me atë skllave dhe se i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) i tha Seudës: "Ai nuk është vëllai yt", që do të thotë djali i asaj me të cilën është kryer marrëdhënie.
Kjo tregon se i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) nuk kishte gjykuar për prejardhjen e tij nga Zemea për asgjë, dhe se marrëdhënia e Zemesë nuk ishte -sipas tij- detyrim që fëmija që lindi ajo skllave të ishte prej tij. Nëse dikush thotë: Në këtë hadith i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë "Sa i përket trashëgimisë, ajo i takon atij", kjo tregon për gjykimin e tij për prejardhjen e tij.
I thuhet atij: Kjo nuk tregon atë që përmende, sepse Abd bin Zemea e kishte pretenduar atë dhe pretendonte se ishte djali i babait të tij, sepse Aishja (r.a.) ka njoftuar në hadithin e saj që përmendëm prej saj në fillim të këtij kapitulli, se Abd bin Zemea i tha të Dërguarit të Allahut (s.a.v.s.) -kur po debatonte me Sad bin Ebi Uekasin-: "Vëllai im dhe djali i skllaves së babait tim, i lindur në shtratin e babait tim". Është e mundur që edhe Seuda të ketë thënë diçka të tillë, dhe ata të dy ishin trashëgimtarët e Zemesë, kështu që me këtë ata e pranonin atë për detyrimin e trashëgimisë nga ajo që la Zemea.
Kjo u lejua ndaj tyre në pasurinë që u takonte atyre, edhe sikur të mos e kishin pranuar atë që pranuan, por me këtë nuk u bë i detyrueshëm vërtetimi i prejardhjes (نسب) që do të kërkonte një gjykim që do ta lejonte atë të shihte Seudën.
Nëse dikush thotë: Ai e urdhëroi atë të mbulohej prej tij vetëm sepse pa ngjashmërinë e tij me Utben, siç është në hadithin e Aishes (r.a.).
I thuhet atij: Kjo nuk mund të jetë kështu, sepse ekzistimi i ngjashmërisë nuk e bën të detyrueshëm vërtetimin e prejardhjes, dhe as mungesa e saj nuk e bën të detyrueshëm mohimin e prejardhjes.
A nuk e sheh burrin që i tha të Dërguarit të Allahut (s.a.v.s.): "Gruaja ime lindi një djalë të zi". I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) i tha: "A ke deve?" Ai tha: "Po". Tha: "Çfarë ngjyre kanë?" Ai përmendi diçka, e ai tha: "A ka prej tyre ngjyrë hiri (si pluhuri)?" Tha: "Ka prej tyre që janë të tilla". Tha: "Nga mendon se i erdhi kjo?" Tha: "Nga ndonjë damar (gjen) që e ka tërhequr". Atëherë i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) tha: "Mbase edhe kjo është nga ndonjë damar që e ka tërhequr".
Ne e kemi përmendur këtë hadith me zinxhirin e tij në kapitullin e Lianit, dhe i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) nuk i dha leje atij për ta mohuar atë për shkak të largësisë së ngjashmërisë prej tij, as nuk e ndaloi atë nga hyrja te vajzat e tij dhe familja e tij, por i dha atij një shembull me të cilin e bëri të ditur se ngjashmëria nuk e bën të detyrueshëm vërtetimin e prejardhjes, dhe se mungesa e saj nuk e bën të detyrueshëm mohimin e prejardhjes.
Po ashtu, djali i skllaves së Zemesë, sikur marrëdhënia e Zemesë me nënën e tij të bënte të detyrueshëm vërtetimin e prejardhjes së tij prej tij, atëherë largësia e ngjashmërisë nuk do të kishte kuptim, dhe sikur prejardhja e tij prej tij të ishte e vërtetuar, ai do të hynte te vajzat e tij ashtu siç hyjnë te ato djemtë e tjerë të tij. Sa i përket asaj me të cilën argumentuan nga Omeri dhe Ibn Omeri (r.anhuma) -për këtë- nga ajo që kemi transmetuar prej tyre, ata i kanë kundërshtuar në këtë Abdullah bin Abbasi dhe Zejd bin Thabiti (r.anhuma).
Database ID: 117335 Views: 12