حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ قُلْتُ لأَبِي أُسَامَةَ أَحَدَّثَكُمْ هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ قَالَ لَمَّا وَقَفَ الزُّبَيْرُ يَوْمَ الْجَمَلِ دَعَانِي، فَقُمْتُ إِلَى جَنْبِهِ فَقَالَ يَا بُنَىِّ، إِنَّهُ لاَ يُقْتَلُ الْيَوْمَ إِلاَّ ظَالِمٌ أَوْ مَظْلُومٌ، وَإِنِّي لاَ أُرَانِي إِلاَّ سَأُقْتَلُ الْيَوْمَ مَظْلُومًا، وَإِنَّ مِنْ أَكْبَرِ هَمِّي لَدَيْنِي، أَفَتُرَى يُبْقِي دَيْنُنَا مِنْ مَالِنَا شَيْئًا فَقَالَ يَا بُنَىِّ بِعْ مَالَنَا فَاقْضِ دَيْنِي. وَأَوْصَى بِالثُّلُثِ، وَثُلُثِهِ لِبَنِيهِ، يَعْنِي عَبْدَ اللَّهِ بْنَ الزُّبَيْرِ يَقُولُ ثُلُثُ الثُّلُثِ، فَإِنْ فَضَلَ مِنْ مَالِنَا فَضْلٌ بَعْدَ قَضَاءِ الدَّيْنِ شَىْءٌ فَثُلُثُهُ لِوَلَدِكَ. قَالَ هِشَامٌ وَكَانَ بَعْضُ وَلَدِ عَبْدِ اللَّهِ قَدْ وَازَى بَعْضَ بَنِي الزُّبَيْرِ خُبَيْبٌ وَعَبَّادٌ، وَلَهُ يَوْمَئِذٍ تِسْعَةُ بَنِينَ وَتِسْعُ بَنَاتٍ. قَالَ عَبْدُ اللَّهِ فَجَعَلَ يُوصِينِي بِدَيْنِهِ وَيَقُولُ يَا بُنَىِّ، إِنْ عَجَزْتَ عَنْهُ فِي شَىْءٍ فَاسْتَعِنْ عَلَيْهِ مَوْلاَىَ. قَالَ فَوَاللَّهِ مَا دَرَيْتُ مَا أَرَادَ حَتَّى قُلْتُ يَا أَبَتِ مَنْ مَوْلاَكَ قَالَ اللَّهُ. قَالَ فَوَاللَّهِ مَا وَقَعْتُ فِي كُرْبَةٍ مِنْ دَيْنِهِ إِلاَّ قُلْتُ يَا مَوْلَى الزُّبَيْرِ، اقْضِ عَنْهُ دَيْنَهُ. فَيَقْضِيهِ، فَقُتِلَ الزُّبَيْرُ ـ رضى الله عنه ـ وَلَمْ يَدَعْ دِينَارًا وَلاَ دِرْهَمًا، إِلاَّ أَرَضِينَ مِنْهَا الْغَابَةُ، وَإِحْدَى عَشْرَةَ دَارًا بِالْمَدِينَةِ، وَدَارَيْنِ بِالْبَصْرَةِ، وَدَارًا بِالْكُوفَةِ، وَدَارًا بِمِصْرَ. قَالَ وَإِنَّمَا كَانَ دَيْنُهُ الَّذِي عَلَيْهِ أَنَّ الرَّجُلَ كَانَ يَأْتِيهِ بِالْمَالِ فَيَسْتَوْدِعُهُ إِيَّاهُ فَيَقُولُ الزُّبَيْرُ لاَ وَلَكِنَّهُ سَلَفٌ، فَإِنِّي أَخْشَى عَلَيْهِ الضَّيْعَةَ، وَمَا وَلِيَ إِمَارَةً قَطُّ وَلاَ جِبَايَةَ خَرَاجٍ وَلاَ شَيْئًا، إِلاَّ أَنْ يَكُونَ فِي غَزْوَةٍ مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَوْ مَعَ أَبِي بَكْرٍ وَعُمَرَ وَعُثْمَانَ ـ رضى الله عنهم ـ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الزُّبَيْرِ فَحَسَبْتُ مَا عَلَيْهِ مِنَ الدَّيْنِ فَوَجَدْتُهُ أَلْفَىْ أَلْفٍ وَمِائَتَىْ أَلْفٍ قَالَ فَلَقِيَ حَكِيمُ بْنُ حِزَامٍ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ الزُّبَيْرِ فَقَالَ يَا ابْنَ أَخِي، كَمْ عَلَى أَخِي مِنَ الدَّيْنِ فَكَتَمَهُ. فَقَالَ مِائَةُ أَلْفٍ. فَقَالَ حَكِيمٌ وَاللَّهِ مَا أُرَى أَمْوَالَكُمْ تَسَعُ لِهَذِهِ. فَقَالَ لَهُ عَبْدُ اللَّهِ أَفَرَأَيْتَكَ إِنْ كَانَتْ أَلْفَىْ أَلْفٍ وَمِائَتَىْ أَلْفٍ قَالَ مَا أُرَاكُمْ تُطِيقُونَ هَذَا، فَإِنْ عَجَزْتُمْ عَنْ شَىْءٍ مِنْهُ فَاسْتَعِينُوا بِي. قَالَ وَكَانَ الزُّبَيْرُ اشْتَرَى الْغَابَةَ بِسَبْعِينَ وَمِائَةِ أَلْفٍ، فَبَاعَهَا عَبْدُ اللَّهِ بِأَلْفِ أَلْفٍ وَسِتِّمِائَةِ أَلْفٍ ثُمَّ قَامَ فَقَالَ مَنْ كَانَ لَهُ عَلَى الزُّبَيْرِ حَقٌّ فَلْيُوَافِنَا بِالْغَابَةِ، فَأَتَاهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ جَعْفَرٍ، وَكَانَ لَهُ عَلَى الزُّبَيْرِ أَرْبَعُمِائَةِ أَلْفٍ فَقَالَ لِعَبْدِ اللَّهِ إِنْ شِئْتُمْ تَرَكْتُهَا لَكُمْ. قَالَ عَبْدُ اللَّهِ لاَ. قَالَ فَإِنْ شِئْتُمْ جَعَلْتُمُوهَا فِيمَا تُؤَخِّرُونَ إِنْ أَخَّرْتُمْ. فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ لاَ. قَالَ قَالَ فَاقْطَعُوا لِي قِطْعَةً. فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ لَكَ مِنْ هَا هُنَا إِلَى هَا هُنَا. قَالَ فَبَاعَ مِنْهَا فَقَضَى دَيْنَهُ فَأَوْفَاهُ، وَبَقِيَ مِنْهَا أَرْبَعَةُ أَسْهُمٍ وَنِصْفٌ، فَقَدِمَ عَلَى مُعَاوِيَةَ وَعِنْدَهُ عَمْرُو بْنُ عُثْمَانَ وَالْمُنْذِرُ بْنُ الزُّبَيْرِ وَابْنُ زَمْعَةَ فَقَالَ لَهُ مُعَاوِيَةُ كَمْ قُوِّمَتِ الْغَابَةُ قَالَ كُلُّ سَهْمٍ مِائَةَ أَلْفٍ. قَالَ كَمْ بَقِيَ قَالَ أَرْبَعَةُ أَسْهُمٍ وَنِصْفٌ. قَالَ الْمُنْذِرُ بْنُ الزُّبَيْرِ قَدْ أَخَذْتُ سَهْمًا بِمِائَةِ أَلْفٍ. قَالَ عَمْرُو بْنُ عُثْمَانَ قَدْ أَخَذْتُ سَهْمًا بِمِائَةِ أَلْفٍ. وَقَالَ ابْنُ زَمْعَةَ قَدْ أَخَذْتُ سَهْمًا بِمِائَةِ أَلْفٍ. فَقَالَ مُعَاوِيَةُ كَمْ بَقِيَ فَقَالَ سَهْمٌ وَنِصْفٌ. قَالَ أَخَذْتُهُ بِخَمْسِينَ وَمِائَةِ أَلْفٍ. قَالَ وَبَاعَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ جَعْفَرٍ نَصِيبَهُ مِنْ مُعَاوِيَةَ بِسِتِّمِائَةِ أَلْفٍ، فَلَمَّا فَرَغَ ابْنُ الزُّبَيْرِ مِنْ قَضَاءِ دَيْنِهِ قَالَ بَنُو الزُّبَيْرِ اقْسِمْ بَيْنَنَا مِيرَاثَنَا. قَالَ لاَ، وَاللَّهِ لاَ أَقْسِمُ بَيْنَكُمْ حَتَّى أُنَادِيَ بِالْمَوْسِمِ أَرْبَعَ سِنِينَ أَلاَ مَنْ كَانَ لَهُ عَلَى الزُّبَيْرِ دَيْنٌ فَلْيَأْتِنَا فَلْنَقْضِهِ. قَالَ فَجَعَلَ كَلَّ سَنَةٍ يُنَادِي بِالْمَوْسِمِ، فَلَمَّا مَضَى أَرْبَعُ سِنِينَ قَسَمَ بَيْنَهُمْ قَالَ فَكَانَ لِلزُّبَيْرِ أَرْبَعُ نِسْوَةٍ، وَرَفَعَ الثُّلُثَ، فَأَصَابَ كُلَّ امْرَأَةٍ أَلْفُ أَلْفٍ وَمِائَتَا أَلْفٍ، فَجَمِيعُ مَالِهِ خَمْسُونَ أَلْفَ أَلْفٍ وَمِائَتَا أَلْفٍ.
#3001
Narrated `Abdullah bin Az-Zubair:
When Az-Zubair got up during the battle of Al-Jamal, he called me and I stood up beside him, and he
said to me, "O my son! Today one will be killed either as an oppressor or as an oppressed one. I see
that I will be killed as an oppressed one. My biggest worry is my debts. Do you think, if we pay the
debts, there will be something left for us from our money?" Az-Zubair added, "O my son! Sell our
property and pay my debts." Az-Zubair then willed one-third of his property and willed one-third of
that portion to his sons; namely, `Abdullah's sons. He said, "One-third of the one third. If any property
is left after the payment of the debts, one-third (of the one-third of what is left) is to be given to your
sons." (Hisham, a sub-narrator added, "Some of the sons of `Abdullah were equal in age to the sons of
Az-Zubair e.g. Khubaib and `Abbas. `Abdullah had nine sons and nine daughters at that time." (The
narrator `Abdullah added:) My father (Az-Zubair) went on drawing my attention to his debts saying,
"If you should fail to pay part of the debts, appeal to my Master to help you." By Allah! I could not
understand what he meant till I asked, "O father! Who is your Master?" He replied, "Allah (is my
Master)."
By Allah, whenever I had any difficulty regarding his debts, I would say, "Master of Az-Zubair! Pay
his debts on his behalf ." and Allah would (help me to) pay it. Az-Zubair was martyred leaving no
Dinar or Dirham but two pieces of land, one of which was (called) Al-Ghaba, and eleven houses in
Medina, two in Basra, one in Kufa and one in Egypt. In fact, the source of the debt which he owed
was, that if somebody brought some money to deposit with him. Az-Zubair would say, "No, (i won't
keep it as a trust), but I take it as a debt, for I am afraid it might be lost." Az-Zubair was never
appointed governor or collector of the tax of Kharaj or any other similar thing, but he collected his
wealth (from the war booty he gained) during the holy battles he took part in, in the company of the
Prophet, Abu Bakr, `Umar, and `Uthman. (`Abdullah bin Az-Zubair added:) When I counted his debt,
it turned to be two million and two hundred thousand. (The sub-narrator added:) Hakim bin Hizam
met `Abdullah bin Zubair and asked, "O my nephew! How much is the debt of my brother?"
`Abdullah kept it as a secret and said, "One hundred thousand," Hakim said, "By Allah! I don't think
your property will cover it." On that `Abdullah said to him, "What if it is two million and two hundred
thousand?"
Hakim said, "I don't think you can pay it; so if you are unable to pay all of it, I will help you." Az-
Zubair had already bought Al-Ghaba for one hundred and seventy thousand. `Abdullah sold it for one
million and six hundred thousand. Then he called the people saying, "Any person who has any money
claim on Az-Zubair should come to us in Al-Ghaba." There came to him `Abdullah bin Ja`far whom
Az-Zubair owed four hundred thousand. He said to `Abdullah bin Az-Zubair, "If you wish I will
forgive you the debt." `Abdullah (bin Az-Zubair) said, "No." Then Ibn Ja`far said, "If you wish you
can defer the payment if you should defer the payment of any debt." Ibn Az-Zubair said, "No."
`Abdullah bin Ja`far said, "Give me a piece of the land." `Abdullah bin AzZubair said (to him),
"Yours is the land extending from this place to this place." So, `Abdullah bin Az-Zubair sold some of
the property (including the houses) and paid his debt perfectly, retaining four and a half shares from
the land (i.e. Al-Ghaba). He then went to Mu'awlya while `Amr bin `Uthman, Al-Mundhir bin Az-
Zubair and Ibn Zam`a were sitting with him. Mu'awiya asked, "At what price have you appraised Al-
Ghaba?" He said, "One hundred thousand for each share," Muawiya asked, "How many shares have
been left?" `Abdullah replied, "Four and a half shares."
Al-Mundhir bin Az-Zubair said, "I would like to buy one share for one hundred thousand." `Amr bin
`Uthman said, "I would like to buy one share for one hundred thousand." Ibn Zam`a said, "I would
like to buy one share for one hundred thousand." Muawiya said, "How much is left now?" `Abdullah
replied, "One share and a half." Muawiya said, "I would like to buy it for one hundred and fifty
thousand." `Abdullah also sold his part to Muawiya six hundred thousand. When Ibn AzZubair had
paid all the debts. Az-Zubair's sons said to him, "Distribute our inheritance among us." He said, "No,
by Allah, I will not distribute it among you till I announce in four successive Hajj seasons, 'Would
those who have money claims on Az-Zubair come so that we may pay them their debt." So, he started
to announce that in public in every Hajj season, and when four years had elapsed, he distributed the
inheritance among the inheritors. Az-Zubair had four wives, and after the one-third of his property
was excluded (according to the will), each of his wives received one million and two hundred
thousand. So the total amount of his property was fifty million and two hundred thousand.
⚠️
Përkthimi i këtij hadithi nuk është kontrolluar ende.
Transmeton Abdullah bin ez-Zubejri:
Kur ez-Zubejri u ndal në ditën e betejës së Devesë (el-Xhemel), më thirri dhe unë qëndrova pranë tij. Ai më tha: "O biri im! Sot do të vritet ose një zullumqar ose një i shtypur (mazllum). Unë e shoh veten se do të vritem sot si i shtypur. Brenga ime më e madhe është borxhi im. A mendon se nga pasuria jonë do të mbetet diçka pasi të shlyejmë borxhet?" Ai vazhdoi: "O biri im, shite pasurinë tonë dhe paguaje borxhin tim." Ez-Zubejri la si vasijet një të tretën e pasurisë së tij, dhe një të tretën e asaj pjese për nipërit e tij (djemtë e Abdullahut). Ai tha: "Nëse pas shlyerjes së borxhit mbetet diçka, atëherë një e treta e saj u takon djemve të tu." (Në atë kohë, Abdullahu kishte nëntë djem dhe nëntë vajza).
Abdullahu tregon: Babai im vazhdonte të më porosiste për borxhin e tij dhe thoshte: "O biri im, nëse nuk mundesh ta lash ndonjë pjesë të borxhit, kërko ndihmë nga Zotëria (Mevlaja) im." Pasha Allahun, nuk e kuptoja çfarë donte të thoshte derisa e pyeta: "O babai im, kush është Zotëria yt?" Ai u përgjigj: "Allahu." Abdullahu thotë: "Pasha Allahun, sa herë që bija në vështirësi për ndonjë pjesë të borxhit të tij, thosha: 'O Zotëria i ez-Zubejrit, laje borxhin e tij!' dhe Allahu e shlyente."
Ez-Zubejri u martirizua pa lënë asnjë dinar apo dërhem, përveç disa tokave, mes tyre atë të el-Gabeh, si dhe njëmbëdhjetë shtëpi në Medinë, dy në Basra, një në Kufe dhe një në Egjipt. Burimi i borxheve të tij ishte se njerëzit i sillnin pasuri për t'ia lënë si amanet, por ai u thoshte: "Jo, nuk i pranoj si amanet, por po i marr si hua (borxh), sepse kam frikë se mos humbet si amanet." Ai nuk u emërua kurrë guvernator, as mbledhës taksash apo diçka të ngjashme, por pasuria e tij rridhte nga pjesëmarrja në luftërat me Pejgamberin (s.a.v.s.), me Ebu Bekrin, Omerin dhe Uthmanin.
Abdullahu tregon: Llogarita borxhin e tij dhe rezultoi dy milionë e dyqind mijë. Hakim bin Hizami e takoi Abdullah bin ez-Zubejrin dhe e pyeti: "O nipi im, sa është borxhi i vëllait tim?" Abdullahu e fshehu shifrën reale dhe i tha: "Njëqind mijë." Hakimi tha: "Pasha Allahun, nuk mendoj se pasuria juaj do ta mbulojë këtë." Abdullahu i tha: "Po sikur të jetë dy milionë e dyqind mijë?" Hakimi tha: "Nuk mendoj se do të mundeni ta lani këtë; nëse nuk ia dilni dot, kërkoni ndihmë prej meje."
Ez-Zubejri e kishte blerë tokën el-Gabeh për njëqind e shtatëdhjetë mijë, ndërsa Abdullahu e shiti atë për një milion e gjashtëqind mijë. Pastaj ai njoftoi: "Kushdo që ka ndonjë të drejtë ndaj ez-Zubejrit, le të na takojë në el-Gabeh." Atij i erdhi Abdullah bin Xhaferi, të cilit ez-Zubejri i kishte borxh katërqind mijë. Ai i tha Abdullahut: "Nëse dëshironi, jua fal këtë borxh." Abdullahu tha: "Jo." Ai tha: "Nëse dëshironi, e lëmë si pagesë të vonuar." Abdullahu tha: "Jo." Atëherë ai kërkoi një pjesë toke dhe Abdullahu i dha një pjesë prej saj.
Abdullahu shiti pjesën tjetër të pronës dhe e lau borxhin plotësisht, ndërkohë që i mbetën katër aksione e gjysmë. Ai shkoi te Muaviu, ku ishin Amër bin Uthmani, el-Mundhir bin ez-Zubejri dhe Ibn Zem’ah. Muaviu e pyeti: "Sa është vlerësuar toka el-Gabeh?" Ai tha: "Njëqind mijë për çdo aksion." Muaviu pyeti: "Sa aksione kanë mbetur?" Ai u përgjigj: "Katër aksione e gjysmë." El-Mundhiri tha: "Unë po marr një aksion për njëqind mijë." Amër bin Uthmani tha: "Unë po marr një aksion për njëqind mijë." Ibn Zem’ah tha: "Unë po marr një aksion për njëqind mijë." Muaviu pyeti: "Sa kanë mbetur?" Abdullahu tha: "Një aksion e gjysmë." Muaviu tha: "Unë po e marr për njëqind e pesëdhjetë mijë." Gjithashtu, Abdullah bin Xhaferi ia shiti pjesën e tij Muaviut për gjashtëqind mijë.
Kur Ibn ez-Zubejri mbaroi shlyerjen e borxheve, djemtë e ez-Zubejrit i thanë: "Tani ndaje trashëgiminë mes nesh." Ai tha: "Jo, pasha Allahun, nuk do ta ndaj derisa të thërras në katër sezone të njëpasnjëshme të Haxhit: 'Kushdo që ka borxh ndaj ez-Zubejrit, le të vijë që t'ia paguajmë'." Kështu njoftoi çdo vit gjatë Haxhit dhe kur kaluan katër vjet, e ndau trashëgiminë. Ez-Zubejri kishte katër gra. Pasi u hoq një e treta e vasijetit, secila grua mori një milion e dyqind mijë. Shuma totale e pasurisë së tij doli pesëdhjetë milionë e dyqind mijë.
Database ID: 18790
Views: 15