7167 - Nga ash-Sha'bi ka thënë: Më solli el-Haxhaxhi të lidhur, dhe kur më sollën te dera e pallatit, më takoi Jezid bin Ebi Muslim dhe më tha: "Inna lillahi, o Sha'bi, për atë dije që ke mes dy anëve të tua (në gjoksin tënd), por sot nuk është ditë ndërmjetësimi. Prano para Emirit shirkun dhe nifakun (hipokrizinë) për veten tënde, sepse kështu ka më shumë gjasa të shpëtosh." Tha: Ai ma mësoi këtë, pastaj ma mësoi edhe Muhamed bin el-Haxhaxhi, i cili më tha të njëjtën gjë si Jezidi. Kur hyra te el-Haxhaxhi, ai më tha: "O Sha'bi, a je edhe ti nga ata që dolën kundër nesh dhe morën tekbir?" Thashë: "Allahu e përmirësoftë Emirin! Vendi na trishtoi, rrethina u bë e shkretë, rruga u ngushtua, na zuri pagjumësia, na kaploi frika dhe ramë në një turp ku nuk ishim as bamirës të devotshëm, e as mëkatarë
të fuqishëm." Tha: "Pasha Allahun, tha të vërtetën! Nuk ishin bamirës kur dolën kundër nesh, e as nuk ishin të fuqishëm kur bënë mëkate. Lirojeni atë." Tha: Pastaj ai pati nevojë për mua për një çështje trashëgimie (faridha) dhe më dërgoi fjalë: "Çfarë thua për nënën, motrën dhe gjyshin?" Thashë: "Për këtë kanë pasur mendime të ndryshme pesë nga shokët e të Dërguarit të Allahut - (s.a.v.s.) -: Abdullah bin Mes'udi, Aliu, Uthmani, Zejd bin Thabiti dhe Abdullah bin Abbasi." Tha: "E çfarë ka thënë Ibn Abbasi për këtë? Ai ishte vërtet i saktë." Tha: "Ai e konsideroi gjyshin si babë, nuk i dha motrës asgjë dhe i dha nënës një të tretën." Tha: "E çfarë ka thënë Ibn Mes'udi?" Thashë: "Ai e ndau në gjashtë pjesë; i dha motrës tri, gjyshit dy dhe nënës një pjesë." Tha: "E çfarë ka thënë Amirul-Mu'minini?" Tha: Thashë: "Ai e ndau në të tretat." Tha: "E çfarë ka thënë Ebu Turabi?" Thashë: "Ai e ndau në gjashtë pjesë; i dha motrës tri, nënës dy dhe gjyshit një pjesë." Tha: "E çfarë ka thënë Zejd bin Thabiti?" Tha: Thashë: "Ai e ndau në shtatë pjesë; i dha nënës tri, gjyshit dy dhe motrës dy." Tha: "Urdhëroje kadiun ta zbatojë ashtu siç e ka zbatuar Amirul-Mu'minini."
E ka transmetuar el-Bezzari dhe burrat e tij janë të besueshëm, ndërsa transmetuesi nga ash-Sha'bi është Abbad bin Musa, dhe ai nuk është el-Khuttali të cilin e kanë marrë si argument dy Shejhat, por është el-Ukli. Edh-Dhehebi ka përmendur në el-Mizan: se vetëm djali i tij, Muhamed bin Abbad bin Musa bin Rashid i quajtur Sandula, ka transmetuar prej tij. El-Bejhekiu e ka transmetuar në Sunenin e tij nga transmetimi i djalit të tij, Muhamed bin Abbadit prej tij, dhe ka futur mes tij dhe ash-Sha'biut Ebu Bekr el-Hudheliun, emri i të cilit është Sulma bin Abdilah, të cilin e kanë dobësuar Ahmedi, Ibn Meini, Ebu Zur'ah dhe të tjerë, ndërsa Gundari e ka quajtur gënjeshtar. Megjithatë, djali i tij Muhamedi nuk është i vetmi që ka transmetuar nga Abbadi, sepse te el-Bezzari dhe el-Bejhekiu gjendet nga transmetimi i Isa bin Junusit prej tij. Në një transmetim të el-Bejhekiut thuhet: Na ka treguar Musa bin Abbad, na ka treguar ash-Sha'bi. Sipas kësaj, hadithi ka sened të çrregullt (mudtarib el-isnad).
٧١٦٧
- عَنِ الشَّعْبِيِّ قَالَ: أَتَى بِي الْحَجَّاجُ مُوثَقًا، فَلَمَّا
أُتِيَ بِي إِلَى بَابِ الْقَصْرِ لَقِيَنِي يَزِيدُ بْنُ أَبِي مُسْلِمٍ
فَقَالَ: إِنَّا لِلَّهِ يَا شَعْبِيُّ لِمَا بَيْنَ دَفَّتَيْكَ مِنَ
الْعِلْمِ وَلَيْسَ بِيَوْمِ شَفَاعَةٍ بُؤْ لِلْأَمِيرِ بِالشِّرْكِ
وَالنِّفَاقِ عَلَى نَفْسِكَ فَبِالْحَرِيِّ أَنْ تَنْجُوَ. قَالَ:
فَلَقَّنَنِي، ثُمَّ لَقَّنَنِي مُحَمَّدُ بْنُ الْحَجَّاجِ، فَقَالَ لِي
مِثْلَ مَقَالَةِ يَزِيدَ، فَلَمَّا أُدْخِلْتُ عَلَى الْحَجَّاجِ قَالَ
لِي: يَا شَعْبِيُّ، وَأَنْتَ مِمَّنْ خَرَجَ عَلَيْنَا وَكَبَّرَ؟ قُلْتُ:
أَصْلَحَ اللَّهُ الْأَمِيرَ أَحْزَنَ بِنَا الْمَنْزِلُ وَأَجْدَبَ
الْجَنَابُ وَضَاقَ الْمَسْلَكُ وَاكْتَحَلْنَا السَّهَرَ وَاسْتَحْلَسْنَا
الْخَوْفَ وَوَقَعْنَا فِي خِزْيَةٍ لَمْ نَكُنْ فِيهَا بَرَرَةً
أَتْقِيَاءَ، وَلَا فَجَرَةً
أَقْوِيَاءَ. قَالَ: صَدَقَ وَاللَّهِ مَا
بَرُّوا بِخُرُوجِهِمْ عَلَيْنَا، وَلَا قَوُوا عَلَيْنَا إِذْ فَجَرُوا
أَطْلِقَا عَنْهُ. قَالَ: فَاحْتَاجَ إِلَيَّ فِي فَرِيضَةٍ فَبَعَثَ
إِلَيَّ قَالَ: مَا تَقُولُ فِي أُمٍّ وَأُخْتٍ وَجَدٍّ؟ قُلْتُ: اخْتَلَفَ
فِيهَا خَمْسَةٌ مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ - ﷺ - عَبْدُ اللَّهِ
بْنُ مَسْعُودٍ، وَعَلِيٌّ وَعُثْمَانُ، وَزَيْدُ بْنُ ثَابِتٍ، وَعَبْدُ
اللَّهِ بْنُ عَبَّاسٍ. قَالَ: فَمَا قَالَ فِيهَا ابْنُ عَبَّاسٍ؟ إِنْ
كَانَ لَمُتْقِنًا. قَالَ: جَعَلَ الْجَدَّ أَبًا، وَلَمْ يُعْطِ الْأُخْتَ
شَيْئًا وَأَعْطَى الْأُمَّ الثُّلُثَ. قَالَ: فَمَا قَالَ فِيهَا ابْنُ
مَسْعُودٍ؟ قُلْتُ: جَعَلَهَا مِنْ سِتَّةٍ أَعْطَى الْأُخْتَ ثَلَاثَةً
وَأَعْطَى الْجَدَّ اثْنَيْنِ وَأَعْطَى الْأُمَّ سَهْمًا. قَالَ: فَمَا
قَالَ فِيهَا أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ؟ قَالَ: قُلْتُ: جَعَلَهَا
أَثْلَاثًا. قَالَ: فَمَا قَالَ فِيهَا أَبُو تُرَابٍ؟ قُلْتُ: جَعَلَهَا
مِنْ سِتَّةٍ أَعْطَى الْأُخْتَ ثَلَاثَةً وَأَعْطَى الْأُمَّ اثْنَيْنِ
وَأَعْطَى الْجَدَّ سَهْمًا ". قَالَ: فَمَا قَالُ فِيهَا زَيْدُ بْنُ
ثَابِتٍ؟ قَالَ: قُلْتُ: جَعَلَهَا مِنْ سَبْعَةٍ أَعْطَى الْأُمَّ
ثَلَاثَةً وَأَعْطَى الْجَدَّ اثْنَيْنِ وَأَعْطَى الْأُخْتَ اثْنَيْنِ.
قَالَ: اؤمُرِ الْقَاضِيَ يُمْضِيهَا عَلَى مَا أَمْضَاهَا أَمِيرُ
الْمُؤْمِنِينَ.
رَوَاهُ الْبَزَّارُ وَرِجَالُهُ ثِقَاتٌ، وَالرَّاوِي
عَنِ الشَّعْبِيِّ عَبَّادُ بْنُ مُوسَى وَلَيْسَ هُوَ الْخُتَّلِيُّ
الَّذِي احْتَجَّ بِهِ الشَّيْخَانِ، وَإِنَّمَا هُوَ الْعُكْلِيُّ،
وَذَكَرَ الذَّهَبِيُّ فِي الْمِيزَانِ: أَنَّهُ تَفَرَّدَ عَنْهُ ابْنُهُ
مُحَمَّدُ بْنُ عَبَّادِ بْنِ مُوسَى بْنِ رَاشِدٍ الْمُلَقَّبُ
سَنْدُولَا. وَقَدْ رَوَاهُ الْبَيْهَقِيُّ فِي سُنَنِهِ مِنْ رِوَايَةِ
ابْنِهِ مُحَمَّدِ بْنِ عَبَّادٍ عَنْهُ فَأَدْخَلَ بَيْنَهُ وَبَيْنَ
الشَّعْبِيِّ أَبَا بَكْرٍ الْهُذَلِيَّ وَاسْمُهُ سُلْمَى بْنُ عَبْدِ
اللَّهِ ضَعَّفَهُ أَحْمَدُ وَابْنُ مَعِينٍ وَأَبُو زُرْعَةَ
وَغَيْرُهُمْ، وَكَذَّبَهُ غُنْدَرٌ لَكِنَّهُ لَمْ يَتَفَرَّدْ عَنْ
عَبَّادٍ ابْنُهُ مُحَمَّدٌ، فَإِنَّهُ عِنْدَ الْبَزَّارِ
وَالْبَيْهَقِيِّ مِنْ رِوَايَةِ عِيسَى بْنِ يُونُسَ عَنْهُ. وَفِي
رِوَايَةٍ لِلْبَيْهَقِيِّ: حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ عَبَّادٍ، حَدَّثَنَا
الشَّعْبِيُّ. وَعَلَى هَذَا فَالْحَدِيثُ مُضْطَرِبُ الْإِسْنَادِ.
On the authority of Al-Sha'bi, who said: Al-Hajjaj had me brought to him in shackles. When I was brought to the gate of the palace, Yazid ibn Abi Muslim met me and said: "Indeed, we belong to Allah, O Sha'bi, for the knowledge contained within your breast! This is not a day for intercession; confess to polytheism and hypocrisy against yourself to the Emir, for then it is likely you will be saved." He said: So he instructed me, then Muhammad ibn al-Hajjaj instructed me and said to me something similar to Yazid's statement. When I was ushered in before Al-Hajjaj, he said to me: "O Sha'bi, are you among those who rebelled against us and cried 'Allahu Akbar'?" I said: "May Allah rectify the Emir; the dwelling place grieved us, the surroundings became barren, the path narrowed, sleeplessness became our kohl, fear became our garment, and we fell into a disgrace wherein we were neither righteous and God-fearing, nor strong and wicked." He said: "He has spoken the truth, by Allah; they were not righteous in their rebellion against us, nor were they strong against us when they were wicked. Set him free." He said: Later, he [Al-Hajjaj] needed my help regarding a matter of inheritance, so he sent for me and said: "What do you say regarding a mother, a sister, and a grandfather?" I said: "Five of the Companions of the Messenger of Allah (pbuh) differed concerning it: Abdullah ibn Mas'ud, Ali, Uthman, Zayd ibn Thabit, and Abdullah ibn Abbas." He said: "What did Ibn Abbas say about it? For he was truly proficient." I said: "He treated the grandfather as a father, gave the sister nothing, and gave the mother one-third." He said: "What did Ibn Mas'ud say about it?" I said: "He based it on six shares; he gave the sister three, the grandfather two, and the mother one share." He said: "What did the Commander of the Faithful say about it?" He said: I said: "He divided it into thirds." He said: "What did Abu Turab say about it?" I said: "He based it on six shares; he gave the sister three, the mother two, and the grandfather one share." He said: "What did Zayd ibn Thabit say about it?" He said: I said: "He based it on seven shares; he gave the mother three, the grandfather two, and the sister two." He said: "Order the judge to implement it according to how the Commander of the Faithful implemented it."