The Book of Borrowing - Libri i Huamarrjes - كتاب فى الاستقراض

CHAPTER 1
باب مَنِ اشْتَرَى بِالدَّيْنِ وَلَيْسَ عِنْدَهُ ثَمَنُهُ، أَوْ لَيْسَ بِحَضْرَتِهِ
#2290
Transmeton Xhabir bin Abdullahu: Kur isha me Pejgamberin (s.a.v.s.) në njërën prej betejave të tij, ai më pyeti: "Si të duket deveja jote? A do të ma shesësh?" Iu përgjigja pozitivisht dhe ia shita atë. Kur ai arriti në Medine, ia dërgova devenë në mëngjes dhe ai ma pagoi çmimin e saj.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، أَخْبَرَنَا جَرِيرٌ، عَنِ الْمُغِيرَةِ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ غَزَوْتُ مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ كَيْفَ تَرَى بَعِيرَكَ أَتَبِيعُنِيهِ ‏"‏‏.‏ قُلْتُ نَعَمْ‏.‏ فَبِعْتُهُ إِيَّاهُ، فَلَمَّا قَدِمَ الْمَدِينَةَ غَدَوْتُ إِلَيْهِ بِالْبَعِيرِ، فَأَعْطَانِي ثَمَنَهُ‏.‏
Narrated Jabir bin `Abdullah:
While I was in the company of the Prophet (ﷺ) in one of his Ghazawat, he asked, "What is wrong with
your camel? Will you sell it?" I replied in the affirmative and sold it to him. When he reached Medina,
I took the camel to him in the morning and he paid me its price.
#2291
Transmeton Ajsheja: Pejgamberi (s.a.v.s.) bleu ushqim me afat nga një hebre dhe i la peng një parzmore hekuri.
حَدَّثَنَا مُعَلَّى بْنُ أَسَدٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، قَالَ تَذَاكَرْنَا عِنْدَ إِبْرَاهِيمَ الرَّهْنَ فِي السَّلَمِ فَقَالَ حَدَّثَنِي الأَسْوَدُ عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم اشْتَرَى طَعَامًا مِنْ يَهُودِيٍّ إِلَى أَجَلٍ، وَرَهَنَهُ دِرْعًا مِنْ حَدِيدٍ‏.‏
Narrated Al-A`mash:
When we were with Ibrahim, we talked about mortgaging in deals of Salam. Ibrahim narrated from
Aswad that `Aisha had said, "The Prophet (ﷺ) bought some foodstuff on credit from a Jew and mortgaged
an iron armor to him."
CHAPTER 2
باب مَنْ أَخَذَ أَمْوَالَ النَّاسِ يُرِيدُ أَدَاءَهَا أَوْ إِتْلاَفَهَا
#2292
Transmeton Ebu Hurejre se Pejgamberi (s.a.v.s.) ka thënë: "Kush merr pasurinë e njerëzve me qëllim për ta kthyer atë, Allahu do ta shlyejë (kthejë) për të, ndërsa kush e merr me qëllim që ta asgjësojë, Allahu do ta asgjësojë atë."
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الأُوَيْسِيُّ، حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ بِلاَلٍ، عَنْ ثَوْرِ بْنِ زَيْدٍ، عَنْ أَبِي الْغَيْثِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ مَنْ أَخَذَ أَمْوَالَ النَّاسِ يُرِيدُ أَدَاءَهَا أَدَّى اللَّهُ عَنْهُ، وَمَنْ أَخَذَ يُرِيدُ إِتْلاَفَهَا أَتْلَفَهُ اللَّهُ ‏"‏‏.‏
Narrated Abu Huraira:
The Prophet (ﷺ) said, "Whoever takes the money of the people with the intention of repaying it, Allah will
repay it on his behalf, and whoever takes it in order to spoil it, then Allah will spoil him."
CHAPTER 3
باب أَدَاءِ الدُّيُونِ
Chapter Introduction
And the Statement of Allāh تعالى: "Verily! Allāh commands that you should render back the trusts to those, to whom they are due; and that when you judge between men, you judge with justice. Verily, how excellent is the teaching which He (Allāh) gives you! Truly, Allāh is Ever All-Hearer, All-Seer." (V.4:58)
وَقَوْلِ اللَّهِ تَعَالَى إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُكُمْ أَنْ تُؤَدُّوا الْأَمَانَاتِ إِلَى أَهْلِهَا وَإِذَا حَكَمْتُمْ بَيْنَ النَّاسِ أَنْ تَحْكُمُوا بِالْعَدْلِ إِنَّ اللَّهَ نِعِمَّا يَعِظُكُمْ بِهِ إِنَّ اللَّهَ كَانَ سَمِيعًا بَصِيرًا
#2293
Transmeton Ebu Dherri: Një herë, ndërsa isha në shoqërinë e Pejgamberit (s.a.v.s.), ai e pa malin e Uhudit dhe tha: "Nuk do të dëshiroja që ky mal të shndërrohej në ar për mua e të më mbetej prej tij qoftë edhe një dinar për më shumë se tri ditë, përveç atij dinari që do ta ruaja për shlyerjen e borxheve." Pastaj tha: "Ata që janë të pasur në këtë botë do të kenë pak shpërblim në Ahiret, përveç atyre që e shpenzojnë pasurinë e tyre këtu e atje (në rrugën e Allahut), e sa të paktë janë ata!" Pastaj më urdhëroi të qëndroja në vendin tim dhe shkoi jo shumë larg. Dëgjova një zë dhe desha të shkoja tek ai, por m’u kujtua urdhri i tij: "Qëndro në vendin tënd derisa të kthehem." Kur u kthye, i thashë: "O i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.)! Çfarë ishte ai zë që dëgjova?" Ai tha: "A dëgjove diçka?" I thashë: "Po." Ai tha: "Më erdhi Xhibrili (a.s.) dhe më tha: 'Kushdo nga umeti yt që vdes pa i shoqëruar Allahut asgjë (në adhurim), do të hyjë në Xhenet.'" I thashë: "Edhe nëse ka bërë këtë apo atë?" Ai tha: "Po."
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنَا أَبُو شِهَابٍ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ زَيْدِ بْنِ وَهْبٍ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ كُنْتُ مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَلَمَّا أَبْصَرَ ـ يَعْنِي أُحُدًا ـ قَالَ ‏"‏ مَا أُحِبُّ أَنَّهُ يُحَوَّلُ لِي ذَهَبًا يَمْكُثُ عِنْدِي مِنْهُ دِينَارٌ فَوْقَ ثَلاَثٍ، إِلاَّ دِينَارًا أُرْصِدُهُ لِدَيْنٍ ‏"‏‏.‏ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ إِنَّ الأَكْثَرِينَ هُمُ الأَقَلُّونَ، إِلاَّ مَنْ قَالَ بِالْمَالِ هَكَذَا وَهَكَذَا ‏"‏‏.‏ وَأَشَارَ أَبُو شِهَابٍ بَيْنَ يَدَيْهِ وَعَنْ يَمِينِهِ وَعَنْ شِمَالِهِ ـ وَقَلِيلٌ مَا هُمْ ـ وَقَالَ مَكَانَكَ‏.‏ وَتَقَدَّمَ غَيْرَ بَعِيدٍ، فَسَمِعْتُ صَوْتًا، فَأَرَدْتُ أَنْ آتِيَهُ، ثُمَّ ذَكَرْتُ قَوْلَهُ مَكَانَكَ حَتَّى آتِيَكَ، فَلَمَّا جَاءَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ، الَّذِي سَمِعْتُ أَوْ قَالَ الصَّوْتُ الَّذِي سَمِعْتُ قَالَ ‏"‏ وَهَلْ سَمِعْتَ ‏"‏‏.‏ قُلْتُ نَعَمْ‏.‏ قَالَ ‏"‏ أَتَانِي جِبْرِيلُ ـ عَلَيْهِ السَّلاَمُ ـ فَقَالَ مَنْ مَاتَ مِنْ أُمَّتِكَ لاَ يُشْرِكُ بِاللَّهِ شَيْئًا دَخَلَ الْجَنَّةَ ‏"‏‏.‏ قُلْتُ وَإِنْ فَعَلَ كَذَا وَكَذَا قَالَ ‏"‏ نَعَمْ ‏"‏‏.‏
Narrated Abu Dhar:
Once, while I was in the company of the Prophet, he saw the mountain of Uhud and said, "I would not
like to have this mountain turned into gold for me unless nothing of it, not even a single Dinar remains
of it with me for more than three days (i.e. I will spend all of it in Allah's Cause), except that Dinar
which I will keep for repaying debts." Then he said, "Those who are rich in this world would have
little reward in the Hereafter except those who spend their money here and there (in Allah's Cause),
and they are few in number." Then he ordered me to stay at my place and went not far away. I heard a
voice and intended to go to him but I remembered his order, "Stay at your place till I return." On his
return I said, "O Allah's Messenger (ﷺ)! (What was) that noise which I heard?" He said, "Did you hear
anything?" I said, "Yes." He said, "Gabriel came and said to me, 'Whoever amongst your followers
dies, worshipping none along with Allah, will enter Paradise.' " I said, "Even if he did such-and-such
things (i.e. even if he stole or committed illegal sexual intercourse)" He said, "Yes."
#2294
Transmeton Ebu Hurejra: I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "Sikur të kisha ar sa mali i Uhudit, nuk do të më gëzonte që të kalonin tri ditë e të kisha diçka prej tij, përveç asaj që do ta ruaja për të shlyer ndonjë borxh."
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ شَبِيبِ بْنِ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، عَنْ يُونُسَ، قَالَ ابْنُ شِهَابٍ حَدَّثَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ، قَالَ قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ "‏ لَوْ كَانَ لِي مِثْلُ أُحُدٍ ذَهَبًا، مَا يَسُرُّنِي أَنْ لاَ يَمُرَّ عَلَىَّ ثَلاَثٌ وَعِنْدِي مِنْهُ شَىْءٌ، إِلاَّ شَىْءٌ أُرْصِدُهُ لِدَيْنٍ ‏"‏‏.‏ رَوَاهُ صَالِحٌ وَعُقَيْلٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ‏.‏
Narrated Abu Huraira:
Allah's Messenger (ﷺ) said, "If I had gold equal to the mountain of Uhud, it would not please me that it
should remain with me for more than three days, except an amount which I would keep for repaying
debts."
CHAPTER 4
باب اسْتِقْرَاضِ الإِبِلِ
#2295
Transmeton Ebu Hurejre: Një burrë kërkoi borxhin e tij nga i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) në mënyrë të ashpër, saqë shokët e Pejgamberit (s.a.v.s.) deshën ta ndëshkonin. Mirëpo ai (s.a.v.s.) tha: "Lëreni atë, sepse ai që ka të drejtë, ka të drejtë edhe të flasë. Blini një deve dhe jepjani atij." Ata i thanë: "Nuk po gjejmë deve tjetër përveçse më të mirë se ajo e tija." Pejgamberi (s.a.v.s.) tha: "Blini atë dhe jepjani, sepse vërtet më i miri prej jush është ai që e shlyen borxhin në mënyrën më të mirë."
حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، أَخْبَرَنَا سَلَمَةُ بْنُ كُهَيْلٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا سَلَمَةَ، بِبَيْتِنَا يُحَدِّثُ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ رَجُلاً، تَقَاضَى رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، فَأَغْلَظَ لَهُ، فَهَمَّ أَصْحَابُهُ، فَقَالَ ‏"‏ دَعُوهُ، فَإِنَّ لِصَاحِبِ الْحَقِّ مَقَالاً‏.‏ وَاشْتَرُوا لَهُ بَعِيرًا، فَأَعْطُوهُ إِيَّاهُ ‏"‏‏.‏ وَقَالُوا لاَ نَجِدُ إِلاَّ أَفْضَلَ مِنْ سِنِّهِ‏.‏ قَالَ ‏"‏ اشْتَرُوهُ فَأَعْطُوهُ إِيَّاهُ، فَإِنَّ خَيْرَكُمْ أَحْسَنُكُمْ قَضَاءً ‏"‏‏.‏
Narrated Abu Huraira:
A man demanded his debts from Allah's Messenger (ﷺ) in such a rude manner that the companions of the
Prophet intended to harm him, but the Prophet (ﷺ) said, "Leave him, no doubt, for he (the creditor) has the
right to demand it (harshly). Buy a camel and give it to him." They said, "The camel that is available
is older than the camel he demands. "The Prophet (ﷺ) said, "Buy it and give it to him, for the best among
you are those who repay their debts handsomely. "
CHAPTER 5
باب حُسْنِ التَّقَاضِي
#2296
Transmeton Hudhejfe: E kam dëgjuar Pejgamberin (s.a.v.s.) duke thënë: "Një burrë vdiq dhe u pyet: 'Çfarë ke bërë?' Ai u përgjigj: 'Bëja tregti me njerëzit; kisha mirëkuptim ndaj atij që ishte në gjendje të mirë, ndërsa ia lehtësoja borxhin atij që ishte në vështirësi.' Kështu, ai u fal." Ebu Mes'udi tha: "E kam dëgjuar të njëjtën gjë nga Pejgamberi (s.a.v.s.)."
حَدَّثَنَا مُسْلِمٌ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ، عَنْ رِبْعِيٍّ، عَنْ حُذَيْفَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏ "‏ مَاتَ رَجُلٌ، فَقِيلَ لَهُ قَالَ كُنْتُ أُبَايِعُ النَّاسَ، فَأَتَجَوَّزُ عَنِ الْمُوسِرِ، وَأُخَفِّفُ عَنِ الْمُعْسِرِ، فَغُفِرَ لَهُ ‏"‏‏.‏ قَالَ أَبُو مَسْعُودٍ سَمِعْتُهُ مِنَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم‏.‏
Narrated Hudhaifa:
I heard the Prophet (ﷺ) saying, "Once a man died and was asked, 'What did you use to say (or do) (in your
life time)?' He replied, 'I was a businessman and used to give time to the rich to repay his debt and
(used to) deduct part of the debt of the poor.' So he was forgiven (his sins.)" Abu Mas`ud said, "I
heard the same (Hadith) from the Prophet."
CHAPTER 6
باب هَلْ يُعْطَى أَكْبَرَ مِنْ سِنِّهِ
#2297
Transmeton Ebu Hurejra: Një burrë erdhi te Pejgamberi (s.a.v.s.) për t'i kërkuar një deve (të cilën ai ia kishte borxh). I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) u tha shokëve të tij: "Jepjani atij." Ata i thanë: "Nuk po gjejmë asgjë tjetër përveçse një deve më të moshuar se ajo që kërkon." Burri tha: "Më pagove plotësisht, Allahu të shpërbleftë plotësisht." Atëherë i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) tha: "Jepjani atij, sepse më i miri ndër njerëz është ai që i shlyen borxhet në mënyrën më të mirë."
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، عَنْ يَحْيَى، عَنْ سُفْيَانَ، قَالَ حَدَّثَنِي سَلَمَةُ بْنُ كُهَيْلٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ رَجُلاً، أَتَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَتَقَاضَاهُ بَعِيرًا، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَعْطُوهُ ‏"‏‏.‏ فَقَالُوا مَا نَجِدُ إِلاَّ سِنًّا أَفْضَلَ مِنْ سِنِّهِ‏.‏ فَقَالَ الرَّجُلُ أَوْفَيْتَنِي أَوْفَاكَ اللَّهُ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَعْطُوهُ فَإِنَّ مِنْ خِيَارِ النَّاسِ أَحْسَنَهُمْ قَضَاءً ‏"‏‏.‏
Narrated Abu Huraira:
A man came to the Prophet (ﷺ) and demanded a camel (the Prophet (ﷺ) owed him). Allah's Messenger (ﷺ) told his
companions to give him (a camel). They said, "We do not find except an older camel (than what he
demands). (The Prophet (ﷺ) ordered them to give him that camel). The man said, "You have paid me in
full and may Allah also pay you in full." Allah's Messenger (ﷺ) said, "Give him, for the best amongst the
people is he who repays his debts in the most handsome manner."
CHAPTER 7
باب حُسْنِ الْقَضَاءِ
#2298
Transmeton Ebu Hurejre: Pejgamberi (s.a.v.s.) i kishte borxh një burri një deve të një moshe të caktuar. Burri erdhi për ta kërkuar atë, dhe Pejgamberi (s.a.v.s.) urdhëroi: "Jepjani". Ata kërkuan një deve të asaj moshe, por nuk gjetën asgjë tjetër përveç një deveje më të vjetër. Pejgamberi (s.a.v.s.) u tha: "Jepjani atë". Burri tha: "Më ke paguar plotësisht, Allahu të shpërbleftë plotësisht." Pejgamberi (s.a.v.s.) tha: "Më i miri prej jush është ai që e shlyen borxhin në mënyrën më të mirë."
حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ كَانَ لِرَجُلٍ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم سِنٌّ مِنَ الإِبِلِ فَجَاءَهُ يَتَقَاضَاهُ فَقَالَ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَعْطُوهُ ‏"‏‏.‏ فَطَلَبُوا سِنَّهُ، فَلَمْ يَجِدُوا لَهُ إِلاَّ سِنًّا فَوْقَهَا‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ أَعْطُوهُ ‏"‏‏.‏ فَقَالَ أَوْفَيْتَنِي، وَفَّى اللَّهُ بِكَ‏.‏ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنَّ خِيَارَكُمْ أَحْسَنُكُمْ قَضَاءً ‏"‏‏.‏
Narrated Abu Huraira:
The Prophet (ﷺ) owed a camel of a certain age to a man who came to demand it back. The Prophet (ﷺ)
ordered his companions to give him. They looked for a camel of the same age but found nothing but a
camel one year older. The Prophet (ﷺ) told them to give it to him. The man said, "You have paid me in
full, and may Allah pay you in full." The Prophet (ﷺ) said, "The best amongst you is he who pays his
debts in the most handsome manner."
#2299
Transmeton Xhabir bin Abdullahu: Shkova te Pejgamberi (s.a.v.s.) ndërsa ai ishte në xhami (Mis’ari mendon se ishte koha e duhës). Ai më tha: "Fali dy rekate." Ai më kishte një borxh, kështu që ma shleu atë dhe më dha më tepër.
حَدَّثَنَا خَلاَّدٌ، حَدَّثَنَا مِسْعَرٌ، حَدَّثَنَا مُحَارِبُ بْنُ دِثَارٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ أَتَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم وَهْوَ فِي الْمَسْجِدِ ـ قَالَ مِسْعَرٌ أُرَاهُ قَالَ ضُحًى ـ فَقَالَ ‏ "‏ صَلِّ رَكْعَتَيْنِ ‏"‏‏.‏ وَكَانَ لِي عَلَيْهِ دَيْنٌ فَقَضَانِي وَزَادَنِي‏.‏
Narrated Jabir bin `Abdullah:
I went to the Prophet (ﷺ) while he was in the Mosque. (Mas`ar thinks, that Jabir went in the forenoon.)
After the Prophet (ﷺ) told me to pray two rak`at, he repaid me the debt he owed me and gave me an extra
amount.
CHAPTER 8
باب إِذَا قَضَى دُونَ حَقِّهِ أَوْ حَلَّلَهُ فَهْوَ جَائِزٌ
#2300
Transmeton Xhabir bin Abdullahu: Babai im ra dëshmor në ditën e Uhudit dhe la pas borxhe. Huadhënësit e tij kërkonin me këmbëngulje të drejtat e tyre. Shkova te Pejgamberi (s.a.v.s.) dhe ai u kërkoi atyre që të pranonin hurmat e kopshtit tim dhe ta lironin babanë tim nga borxhet, por ata refuzuan. Pejgamberi (s.a.v.s.) nuk ua dha kopshtin tim dhe më tha: "Do të vijmë te ti në mëngjes." Ai erdhi tek ne herët në mëngjes, eci mes palmave të hurmave dhe u lut për bereqet në frutat e tyre. Pastaj unë i vola hurmat dhe ua shleuva borxhet, ndërsa na mbetën ende hurma të tjera.
حَدَّثَنَا عَبْدَانُ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، أَخْبَرَنَا يُونُسُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ حَدَّثَنِي ابْنُ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ أَخْبَرَهُ أَنَّ أَبَاهُ قُتِلَ يَوْمَ أُحُدٍ شَهِيدًا، وَعَلَيْهِ دَيْنٌ فَاشْتَدَّ الْغُرَمَاءُ فِي حُقُوقِهِمْ، فَأَتَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَسَأَلَهُمْ أَنْ يَقْبَلُوا تَمْرَ حَائِطِي وَيُحَلِّلُوا أَبِي فَأَبَوْا، فَلَمْ يُعْطِهِمِ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم حَائِطِي، وَقَالَ ‏ "‏ سَنَغْدُو عَلَيْكَ ‏"‏‏.‏ فَغَدَا عَلَيْنَا حِينَ أَصْبَحَ، فَطَافَ فِي النَّخْلِ، وَدَعَا فِي ثَمَرِهَا بِالْبَرَكَةِ، فَجَدَدْتُهَا فَقَضَيْتُهُمْ، وَبَقِيَ لَنَا مِنْ تَمْرِهَا‏.‏
Narrated Jabir bin `Abdullah:
My father was martyred on the day (of the battle) of Uhud, and he was in debt. His creditors
demanded their rights persistently. I went to the Prophet (and informed him about it). He told them to
take the fruits of my garden and exempt my father from the debts but they refused to do so. So, the
Prophet did not give them my garden and told me that he would come to me the next morning. He
came to us early in the morning and wandered among the date-palms and invoked Allah to bless their
fruits. I then plucked the dates and paid the creditors, and there remained some of the dates for us.
CHAPTER 9
باب إِذَا قَاصَّ أَوْ جَازَفَهُ فِي الدَّيْنِ تَمْرًا بِتَمْرٍ أَوْ غَيْرِهِ
#2301
Transmeton Xhabir bin Abdullahu: Kur më vdiq babai, ai i kishte borxh një hebreu tridhjetë eusuk hurma. I kërkova atij që të më jepte afat për shlyerjen e borxhit, por ai refuzoi. Atëherë kërkova nga i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) që të ndërmjetësonte te ai. I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) shkoi te hebreu dhe i kërkoi që t’i merrte frutat e palmave të mia për borxhin që i takonte, por ai sërish refuzoi. I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) hyri në kopshtin e palmave, eci mes tyre dhe më tha: "Vjeli dhe jepja hakuun që i takon." Pasi i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) u largua, unë i vola hurmat dhe ia plotësova tridhjetë eusuk, ndërsa më tepruan edhe shtatëmbëdhjetë eusuk të tjerë. Shkova te i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) për ta njoftuar se çfarë kishte ndodhur dhe e gjeta duke falur namazin e ikindisë. Pasi përfundoi namazin, e njoftova për tepricën, e ai më tha: "Njoftoje Ibn el-Hatabin për këtë." Kur shkova te Omeri dhe e njoftova, ai tha: "Që kur i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) eci nëpër kopsht, e dita se ai do të ishte i bekuar me bereqet."
حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْمُنْذِرِ، حَدَّثَنَا أَنَسٌ، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ وَهْبِ بْنِ كَيْسَانَ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّهُ أَخْبَرَهُ أَنَّ أَبَاهُ تُوُفِّيَ، وَتَرَكَ عَلَيْهِ ثَلاَثِينَ وَسْقًا لِرَجُلٍ مِنَ الْيَهُودِ، فَاسْتَنْظَرَهُ جَابِرٌ، فَأَبَى أَنْ يُنْظِرَهُ، فَكَلَّمَ جَابِرٌ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِيَشْفَعَ لَهُ إِلَيْهِ، فَجَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَكَلَّمَ الْيَهُودِيَّ لِيَأْخُذَ ثَمَرَ نَخْلِهِ بِالَّذِي لَهُ فَأَبَى، فَدَخَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم النَّخْلَ، فَمَشَى فِيهَا ثُمَّ قَالَ لِجَابِرٍ ‏"‏ جُدَّ لَهُ فَأَوْفِ لَهُ الَّذِي لَهُ ‏"‏‏.‏ فَجَدَّهُ بَعْدَ مَا رَجَعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَوْفَاهُ ثَلاَثِينَ وَسْقًا، وَفَضَلَتْ لَهُ سَبْعَةَ عَشَرَ وَسْقًا، فَجَاءَ جَابِرٌ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِيُخْبِرَهُ بِالَّذِي كَانَ، فَوَجَدَهُ يُصَلِّي الْعَصْرَ، فَلَمَّا انْصَرَفَ أَخْبَرَهُ بِالْفَضْلِ، فَقَالَ ‏"‏ أَخْبِرْ ذَلِكَ ابْنَ الْخَطَّابِ ‏"‏‏.‏ فَذَهَبَ جَابِرٌ إِلَى عُمَرَ، فَأَخْبَرَهُ‏.‏ فَقَالَ لَهُ عُمَرُ لَقَدْ عَلِمْتُ حِينَ مَشَى فِيهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَيُبَارَكَنَّ فِيهَا‏.‏
Narrated Jabir bin `Abdullah:
When my father died he owed a Jew thirty Awsuq (of dates). I requested him to give me respite for
repaying but he refused. I requested Allah's Messenger (ﷺ) to intercede with the Jew. Allah's Messenger (ﷺ) went to
the Jew and asked him to accept the fruits of my trees in place of the debt but the Jew refused. Allah's
Apostle entered the garden of the date-palms, wandering among the trees and ordered me (saying),
"Pluck (the fruits) and give him his due." So, I plucked the fruits for him after the departure of Allah's
Apostle and gave his thirty Awsuq, and still had seventeen Awsuq extra for myself. Jabir said: I went
to Allah's Messenger (ﷺ) to inform of what had happened, but found him praying the `Asr prayer. After the
prayer I told him about the extra fruits which remained. Allah's Messenger (ﷺ) told me to inform (`Umar) Ibn
Al-Khattab about it. When I went to `Umar and told him about it, `Umar said, "When Allah's Messenger (ﷺ)
walked in your garden, I was sure that Allah would definitely bless it."
CHAPTER 10
باب مَنِ اسْتَعَاذَ مِنَ الدَّيْنِ
#2302
Transmeton Ajsheja: I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) lutej gjatë namazit duke thënë: "O Allah, kërkoj mbrojtje te Ti prej gjynaheve dhe prej borxheve." Dikush i tha: "O i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.), sa shpesh kërkon mbrojtje nga borxhet!" Ai u përgjigj: "Vërtet, kur njeriu hyn në borxh, ai flet dhe gënjen, si dhe premton e shkel premtimin."
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، ح وَحَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، قَالَ حَدَّثَنِي أَخِي، عَنْ سُلَيْمَانَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي عَتِيقٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ، أَنَّ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ أَخْبَرَتْهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَدْعُو فِي الصَّلاَةِ وَيَقُولُ ‏"‏ اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنَ الْمَأْثَمِ وَالْمَغْرَمِ ‏"‏‏.‏ فَقَالَ لَهُ قَائِلٌ مَا أَكْثَرَ مَا تَسْتَعِيذُ يَا رَسُولَ اللَّهِ مِنَ الْمَغْرَمِ قَالَ ‏"‏ إِنَّ الرَّجُلَ إِذَا غَرِمَ حَدَّثَ فَكَذَبَ وَوَعَدَ فَأَخْلَفَ ‏"‏‏.‏
Narrated `Aisha:
Allah's Messenger (ﷺ) used to invoke Allah in the prayer saying, "O Allah, I seek refuge with you from all
sins, and from being in debt." Someone said, O Allah's Messenger (ﷺ)! (I see you) very often you seek refuge
with Allah from being in debt. He replied, "If a person is in debt, he tells lies when he speaks, and
breaks his promises when he promises."
CHAPTER 11
باب الصَّلاَةِ عَلَى مَنْ تَرَكَ دَيْنًا
#2303
Transmeton Ebu Hurejra: Pejgamberi (s.a.v.s.) ka thënë: "Kush lë pasuri, ajo u takon trashëgimtarëve të tij, ndërsa kush lë pasardhës të dobët (pa mbështetje), ata do të jenë nën kujdesin tonë."
حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَدِيِّ بْنِ ثَابِتٍ، عَنْ أَبِي حَازِمٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ مَنْ تَرَكَ مَالاً فَلِوَرَثَتِهِ، وَمَنْ تَرَكَ كَلاًّ فَإِلَيْنَا ‏"‏‏.‏
Narrated Abu Huraira:
The Prophet (ﷺ) said, "If someone leaves some property, it will be for the inheritors, and if he leaves some
weak offspring, it will be for us to support them."
#2304
Transmeton Ebu Hurejra: se Pejgamberi (s.a.v.s.) ka thënë: "Unë jam më i afërt për besimtarët sesa vetë ata në këtë botë dhe në botën tjetër. Nëse dëshironi, lexoni fjalën e Allahut: 'Pejgamberi është më i afërt për besimtarët sesa vetë ata' (El-Ahzab, 6). Prandaj, cilido besimtar që vdes dhe lë pasuri, le ta trashëgojnë asabët (të afërmit nga ana e babait) e tij, kushdo qofshin ata. Ndërsa ai që lë ndonjë borxh apo familje të pambrojtur, le të vijë tek unë, sepse unë jam kujdestari i tij."
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ، حَدَّثَنَا فُلَيْحٌ، عَنْ هِلاَلِ بْنِ عَلِيٍّ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي عَمْرَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مَا مِنْ مُؤْمِنٍ إِلاَّ وَأَنَا أَوْلَى بِهِ فِي الدُّنْيَا وَالآخِرَةِ اقْرَءُوا إِنْ شِئْتُمْ ‏{‏النَّبِيُّ أَوْلَى بِالْمُؤْمِنِينَ مِنْ أَنْفُسِهِمْ‏}‏ فَأَيُّمَا مُؤْمِنٍ مَاتَ وَتَرَكَ مَالاً فَلْيَرِثْهُ عَصَبَتُهُ مَنْ كَانُوا، وَمَنْ تَرَكَ دَيْنًا أَوْ ضَيَاعًا فَلْيَأْتِنِي فَأَنَا مَوْلاَهُ ‏"‏‏.‏
Narrated Abu Huraira:
The Prophet (ﷺ) said, "I am closer to the believers than their selves in this world and in the Hereafter, and
if you like, you can read Allah's Statement: "The Prophet (ﷺ) is closer to the believers than their own
selves." (33.6) So, if a true believer dies and leaves behind some property, it will be for his inheritors
(from the father's side), and if he leaves behind some debt to be paid or needy offspring, then they
should come to me as I am the guardian of the deceased."
CHAPTER 12
باب مَطْلُ الْغَنِيِّ ظُلْمٌ
#2305
Transmeton Ebu Hurejra: I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "Zvarritja e shlyerjes së borxhit nga i pasuri është padrejtësi."
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الأَعْلَى، عَنْ مَعْمَرٍ، عَنْ هَمَّامِ بْنِ مُنَبِّهٍ، أَخِي وَهْبِ بْنِ مُنَبِّهٍ أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ "‏ مَطْلُ الْغَنِيِّ ظُلْمٌ ‏"‏‏.‏
Narrated Abu Huraira:
Allah's Messenger (ﷺ) said, "Procrastination (delay) in repaying debts by a wealthy person is injustice."
CHAPTER 13
باب لِصَاحِبِ الْحَقِّ مَقَالٌ
Chapter Introduction
The Prophet ﷺ said, "The delay in the payment of debt by one who can afford to pay, justifies his defamation and torture by the lender." Defamation means that the lender tells him in public that he has delayed the payment. Torture means legal imprisonment.
وَيُذْكَرُ عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «لَيُّ الْوَاجِدِ يُحِلُّ عُقُوبَتَهُ وَعِرْضَهُ». قَالَ سُفْيَانُ عِرْضُهُ يَقُولُ مَطَلْتَنِي. وَعُقُوبَتُهُ الْحَبْسُ.
#2306
Transmeton Ebu Hurejre: Një burrë erdhi te Pejgamberi (s.a.v.s.) për t'i kërkuar shlyerjen e borxhit dhe i foli me ashpërsi. Shokët e tij deshën ta ndëshkonin, por Pejgamberi (s.a.v.s.) u tha: "Lëreni atë, sepse ai që ka një të drejtë, ka edhe të drejtën për të folur."
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ أَتَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم رَجُلٌ يَتَقَاضَاهُ فَأَغْلَظَ لَهُ فَهَمَّ بِهِ أَصْحَابُهُ‏.‏ فَقَالَ ‏ "‏ دَعُوهُ فَإِنَّ لِصَاحِبِ الْحَقِّ مَقَالاً ‏"‏‏.‏
Narrated Abu Huraira:
A man came to the Prophet (ﷺ) and demanded his debts and used harsh words. The companions of the
Prophet wanted to harm him, but the Prophet (ﷺ) said, "Leave him, as the creditor (owner of the right) has
the right to speak."
CHAPTER 14
باب إِذَا وَجَدَ مَالَهُ عِنْدَ مُفْلِسٍ فِي الْبَيْعِ وَالْقَرْضِ وَالْوَدِيعَةِ فَهْوَ أَحَقُّ بِهِ
Chapter Introduction
Al-Hasan said, "If somebody becomes bankrupt and he is judged to be so, he is not permitted to free his slave or sell or buy things."

Sa‘id bin Al-Musayyab said, "'Uthman gave a verdict that if a creditor took something from the debtor before the latter was declared bankrupt, it would belong to him (i.e., the other creditors would have no right to take it), and if the creditor recognized his things, he had more right to restore them (than any other creditor)."
وَقَالَ الْحَسَنُ إِذَا أَفْلَسَ وَتَبَيَّنَ لَمْ يَجُزْ عِتْقُهُ، وَلاَ بَيْعُهُ وَلاَ شِرَاؤُهُ. وَقَالَ سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ قَضَى عُثْمَانُ مَنِ اقْتَضَى مِنْ حَقِّهِ قَبْلَ أَنْ يُفْلِسَ فَهْوَ لَهُ، وَمَنْ عَرَفَ مَتَاعَهُ بِعَيْنِهِ فَهْوَ أَحَقُّ بِهِ.
#2307
Transmeton Ebu Hurejre se i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "Kushdo që e gjen mallin e tij ashtu siç është tek një person që ka falimentuar, ai ka më shumë të drejtë në të sesa të tjerët."
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو بَكْرِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرِو بْنِ حَزْمٍ، أَنَّ عُمَرَ بْنَ عَبْدِ الْعَزِيزِ، أَخْبَرَهُ أَنَّ أَبَا بَكْرِ بْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ هِشَامٍ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ، سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَوْ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏ "‏ مَنْ أَدْرَكَ مَالَهُ بِعَيْنِهِ عِنْدَ رَجُلٍ أَوْ إِنْسَانٍ قَدْ أَفْلَسَ، فَهْوَ أَحَقُّ بِهِ مِنْ غَيْرِهِ ‏"‏‏.‏
Narrated Abu Huraira:
Allah's Messenger (ﷺ) said, "If a man finds his very things with a bankrupt, he has more right to take them
back than anyone else."
CHAPTER 15
بَابُ مَنْ أَخَّرَ الْغَرِيمَ إِلَى الْغَدِ أَوْ نَحْوِهِ، وَلَمْ يَرَ ذَلِكَ مَطْلاً
Chapter Introduction
Jabir said, "When the creditors of my father demanded their rights persistently, the Prophet requested them to take the fruits of my garden instead of the debt, but they refused. So, the Prophet neither gave them the fruits nor had the fruits plucked for them, but said, 'I will come to you tomorrow.' He came to us early in the morning and invoked Allah to bless the garden’s fruits, and so I paid the creditors their rights."
وَقَالَ جَابِرٌ اشْتَدَّ الْغُرَمَاءُ فِي حُقُوقِهِمْ فِي دَيْنِ أَبِي فَسَأَلَهُمُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يَقْبَلُوا ثَمَرَ حَائِطِي فَأَبَوْا، فَلَمْ يُعْطِهِمِ الْحَائِطَ وَلَمْ يَكْسِرْهُ لَهُمْ، قَالَ: «سَأَغْدُو عَلَيْكَ غَدًا». فَغَدَا عَلَيْنَا حِينَ أَصْبَحَ فَدَعَا فِي ثَمَرِهَا بِالْبَرَكَةِ فَقَضَيْتُهُمْ.
CHAPTER 16
باب مَنْ بَاعَ مَالَ الْمُفْلِسِ أَوِ الْمُعْدِمِ فَقَسَمَهُ بَيْنَ الْغُرَمَاءِ، أَوْ أَعْطَاهُ حَتَّى يُنْفِقَ عَلَى نَفْسِهِ
#2308
Transmeton Xhabir bin Abdullahu: Një burrë kishte premtuar se do ta lironte skllavin e tij pas vdekjes së tij. Pejgamberi (s.a.v.s.) pyeti: "Kush do ta blejë skllavin prej meje?" Nuajm bin Abdullahu e bleu skllavin, ndërsa Pejgamberi (s.a.v.s.) i mori paratë e tij dhe ia dha ato pronarit.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ، حَدَّثَنَا حُسَيْنٌ الْمُعَلِّمُ، حَدَّثَنَا عَطَاءُ بْنُ أَبِي رَبَاحٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ أَعْتَقَ رَجُلٌ غُلاَمًا لَهُ عَنْ دُبُرٍ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ "‏ مَنْ يَشْتَرِيهِ مِنِّي ‏"‏‏.‏ فَاشْتَرَاهُ نُعَيْمُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، فَأَخَذَ ثَمَنَهُ، فَدَفَعَهُ إِلَيْهِ‏.‏
Narrated Jabir bin `Abdullah:
A man pledged that his slave would be manumitted after his death. The Prophet (ﷺ) asked, "Who will buy
the slave from me?" Nu'aim bin `Abdullah bought the slave and the Prophet (ﷺ) took its price and gave it
to the owner.
CHAPTER 17
باب إِذَا أَقْرَضَهُ إِلَى أَجَلٍ مُسَمًّى أَوْ أَجَّلَهُ فِي الْبَيْعِ
Chapter Introduction
Ibn Umar said concerning loans for a fixed time, "There is no objection to it, even if the debtor gives more than he owes if the creditor has not stipulated it."

Ata and Amr bin Dinar said, "The lender has no right to demand his money before the due time of payment."
قَالَ ابْنُ عُمَرَ فِي الْقَرْضِ إِلَى أَجَلٍ لاَ بَأْسَ بِهِ، وَإِنْ أُعْطِيَ أَفْضَلَ مِنْ دَرَاهِمِهِ، مَا لَمْ يَشْتَرِطْ. وَقَالَ عَطَاءٌ وَعَمْرُو بْنُ دِينَارٍ هُوَ إِلَى أَجَلِهِ فِي الْقَرْضِ.
#2309
Transmeton Ebu Hurejra: I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) përmendi një burrë nga Beni Israilët, i cili i kërkoi një tjetri nga Beni Israilët t'i jepte hua, dhe ai ia dha atë për një afat të caktuar. (Pastaj përmendi pjesën tjetër të hadithit).
وَقَالَ اللَّيْثُ حَدَّثَنِي جَعْفَرُ بْنُ رَبِيعَةَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ هُرْمُزَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ ذَكَرَ رَجُلاً مِنْ بَنِي إِسْرَائِيلَ، سَأَلَ بَعْضَ بَنِي إِسْرَائِيلَ أَنْ يُسْلِفَهُ، فَدَفَعَهَا إِلَيْهِ إِلَى أَجَلٍ مُسَمًّى‏.‏ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ‏.‏
Narrated Abu Hurairah (ra):
Allah's Messenger (ﷺ) mentioned an Israeli man who asked another Israeli to lend him money, and the latter gave it to him for a fixed period. (Abu Hurairah mentioned the rest of narration)
CHAPTER 18
باب الشَّفَاعَةِ فِي وَضْعِ الدَّيْنِ
#2310
Transmeton Xhabiri:

Kur vdiq Abdullah (babai im), ai la pas fëmijë dhe borxhe. I kërkova huadhënësve që t'ia falnin një pjesë të borxhit, por ata refuzuan. Kështu, shkova te Pejgamberi (s.a.v.s.) që të ndërmjetësonte te ata, por ata përsëri refuzuan. Pejgamberi (s.a.v.s.) më tha: "Ndaji hurmat sipas llojeve të tyre: Idh-dhu bin Zejd veçmas, el-Lin veçmas dhe el-Axhuah veçmas. Pastaj ftoji borxhlinjtë dhe prit derisa të vij unë." Veprova ashtu, pastaj erdhi Pejgamberi (s.a.v.s.) dhe u ul pranë tyre. Ai filloi t'ia maste secilit pjesën e vet derisa ua shleu të gjithëve borxhin, ndërsa sasia e hurmave mbeti ashtu siç ishte, sikur të mos ishte prekur fare.

Kam marrë pjesë në një betejë bashkë me Pejgamberin (s.a.v.s.) duke kalëruar një prej deveve tona. Deveti u lodh dhe mbeti prapa të tjerëve. Pejgamberi (s.a.v.s.) e goditi atë nga prapa dhe tha: "Më shit mua, ndërsa ti mund ta shfrytëzosh deri në Medine." Kur u afruam në Medine, kërkova leje dhe i thashë: "O i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.)! Jam martuar rishtas." Pejgamberi (s.a.v.s.) pyeti: "A u martove me një virgjëreshë apo me një grua që ka qenë e martuar?" Thashë: "Me një grua që ka qenë e martuar, pasi Abdullah (babai im) vdiq dhe la pas vajza të vogla, andaj u martova me një grua me përvojë që t'u mësojë atyre dhe t'i edukojë me sjellje të mira." Atëherë Pejgamberi (s.a.v.s.) tha: "Shko te familja jote."

Kur shkova dhe e njoftova dajën tim për shitjen e devesë, ai më qortoi. Atëherë i tregova për lodhjen e devesë dhe për atë që bëri Pejgamberi (s.a.v.s.) me goditjen e tij. Kur erdhi Pejgamberi (s.a.v.s.) në Medine, shkova te ai me deve në mëngjes; ai ma dha çmimin e devesë, vetë devenë si dhe pjesën time nga plaçka e luftës ashtu siç u dha të tjerëve.
حَدَّثَنَا مُوسَى، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ مُغِيرَةَ، عَنْ عَامِرٍ، عَنْ جَابِرٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ أُصِيبَ عَبْدُ اللَّهِ وَتَرَكَ عِيَالاً وَدَيْنًا، فَطَلَبْتُ إِلَى أَصْحَابِ الدَّيْنِ أَنْ يَضَعُوا بَعْضًا مِنْ دَيْنِهِ فَأَبَوْا، فَأَتَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَاسْتَشْفَعْتُ بِهِ عَلَيْهِمْ فَأَبَوْا، فَقَالَ ‏"‏ صَنِّفْ تَمْرَكَ كُلَّ شَىْءٍ مِنْهُ عَلَى حِدَتِهِ، عِذْقَ ابْنِ زَيْدٍ عَلَى حِدَةٍ، وَاللِّينَ عَلَى حِدَةٍ، وَالْعَجْوَةَ عَلَى حِدَةٍ، ثُمَّ أَحْضِرْهُمْ حَتَّى آتِيَكَ ‏"‏‏.‏ فَفَعَلْتُ، ثُمَّ جَاءَ صلى الله عليه وسلم فَقَعَدَ عَلَيْهِ، وَكَالَ لِكُلِّ رَجُلٍ حَتَّى اسْتَوْفَى، وَبَقِيَ التَّمْرُ كَمَا هُوَ كَأَنَّهُ لَمْ يُمَسَّ‏.‏ وَغَزَوْتُ مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم عَلَى نَاضِحٍ لَنَا، فَأَزْحَفَ الْجَمَلُ فَتَخَلَّفَ عَلَىَّ فَوَكَزَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم مِنْ خَلْفِهِ، قَالَ ‏"‏ بِعْنِيهِ وَلَكَ ظَهْرُهُ إِلَى الْمَدِينَةِ ‏"‏‏.‏ فَلَمَّا دَنَوْنَا اسْتَأْذَنْتُ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي حَدِيثُ عَهْدٍ بِعُرْسٍ‏.‏ قَالَ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ فَمَا تَزَوَّجْتَ بِكْرًا أَمْ ثَيِّبًا ‏"‏‏.‏ قُلْتُ ثَيِّبًا، أُصِيبَ عَبْدُ اللَّهِ وَتَرَكَ جَوَارِيَ صِغَارًا، فَتَزَوَّجْتُ ثَيِّبًا تُعَلِّمُهُنَّ وَتُؤَدِّبُهُنَّ، ثُمَّ قَالَ ‏"‏ ائْتِ أَهْلَكَ ‏"‏‏.‏ فَقَدِمْتُ فَأَخْبَرْتُ خَالِي بِبَيْعِ الْجَمَلِ فَلاَمَنِي، فَأَخْبَرْتُهُ بِإِعْيَاءِ الْجَمَلِ، وَبِالَّذِي كَانَ مِنَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَوَكْزِهِ إِيَّاهُ، فَلَمَّا قَدِمَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم غَدَوْتُ إِلَيْهِ بِالْجَمَلِ، فَأَعْطَانِي ثَمَنَ الْجَمَلِ وَالْجَمَلَ وَسَهْمِي مَعَ الْقَوْمِ‏.‏
Narrated Jabir:
When `Abdullah (my father) died, he left behind children and debts. I asked the lenders to put down
some of his debt, but they refused, so I went to the Prophet (ﷺ) to intercede with them, yet they refused.
The Prophet (ﷺ) said (to me), "Classify your dates into their different kinds: 'Adha bin Zaid, Lean and
'Ajwa, each kind alone and call all the creditors and wait till I come to you." I did so and the Prophet (ﷺ)
came and sat beside the dates and started measuring to each his due till he paid them fully, and the
amount of dates remained as it was before, as if he had not touched them.
(On another occasion) I took part in one of Ghazawat among with the Prophet (ﷺ) and I was riding one of
our camels. The camel got tired and was lagging behind the others. The Prophet (ﷺ) hit it on its back. He
said, "Sell it to me, and you have the right to ride it till Medina.'' When we approached Medina, I took
the permission from the Prophet (ﷺ) to go to my house, saying, "O Allah's Messenger (ﷺ)! I have newly
married." The Prophet (ﷺ) asked, "Have you married a virgin or a matron (a widow or divorcee)?" I said,
"I have married a matron, as `Abdullah (my father) died and left behind daughters small in their ages,
so I married a matron who may teach them and bring them up with good manners." The Prophet (ﷺ) then
said (to me), "Go to your family." When I went there and told my maternal uncle about the selling of
the camel, he admonished me for it. On that I told him about its slowness and exhaustion and about
what the Prophet (ﷺ) had done to the camel and his hitting it. When the Prophet (ﷺ) arrived, I went to him
with the camel in the morning and he gave me its price, the camel itself, and my share from the war
booty as he gave the other people.
CHAPTER 19
باب مَا يُنْهَى عَنْ إِضَاعَةِ الْمَالِ
Chapter Introduction
And the Statement of Allah:
"... And Allah likes not mischief..." (V.2:205).
"... Verily Allah does not set right the work of Al-Mufsidun (the evil-doers, corrupters)..." (V.10:81)

And the Statement of Allah:
"Does your Salat (prayer) command that we give up what our fathers used to worship, or that we give up doing what we like with our property?..." (V.11:87)

Allah also said:
"And give not unto the foolish your property..." (V.4:5)

And to keep away from all these (things), and (also) what is forbidden as regards deceit.
وَقَوْلِ اللَّهِ تَعَالَى: {وَاللَّهُ لاَ يُحِبُّ الْفَسَادَ} وَ{لاَ يُصْلِحُ عَمَلَ الْمُفْسِدِينَ}. وَقَالَ فِي قَوْلِهِ: {أَصَلَوَاتُكَ تَأْمُرُكَ أَنْ نَتْرُكَ مَا يَعْبُدُ آبَاؤُنَا أَوْ أَنْ نَفْعَلَ فِي أَمْوَالِنَا مَا نَشَاءُ}. وَقَالَ: {وَلاَ تُؤْتُوا السُّفَهَاءَ أَمْوَالَكُمْ} وَالْحَجْرِ فِي ذَلِكَ، وَمَا يُنْهَى عَنِ الْخِدَاعِ.
#2311
Transmeton Ibn Omeri: Një burrë i tha Pejgamberit (s.a.v.s.): "Unë shpesh mashtrohem në shitblerje." Ai (s.a.v.s.) i tha: "Kur të blesh diçka, thuaj: 'Nuk ka mashtrim'." Dhe ai burrë e thoshte këtë pas kësaj.
حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ، سَمِعْتُ ابْنَ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ قَالَ رَجُلٌ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم إِنِّي أُخْدَعُ فِي الْبُيُوعِ‏.‏ فَقَالَ ‏ "‏ إِذَا بَايَعْتَ فَقُلْ لاَ خِلاَبَةَ ‏"‏‏.‏ فَكَانَ الرَّجُلُ يَقُولُهُ‏.‏
Narrated Ibn `Umar:
A man came to the Prophet (ﷺ) and said, "I am often betrayed in bargaining." The Prophet (ﷺ) advised him,
"When you buy something, say (to the seller), 'No deception." The man used to say so afterwards.
#2312
Transmeton Mugire bin Shube se Pejgamberi (s.a.v.s.) ka thënë: "Vërtet Allahu ua ka ndaluar juve: mosbindjen ndaj nënave, varrosjen e vajzave të gjalla, mosdhënien e detyrimeve dhe kërkimin e asaj që nuk ju takon (lypjen). Gjithashtu, Ai e urren për ju: thashethemet, pyetjet e shumta dhe shpërdorimin e pasurisë."
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنْ وَرَّادٍ، مَوْلَى الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ عَنِ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ، قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ "‏ إِنَّ اللَّهَ حَرَّمَ عَلَيْكُمْ عُقُوقَ الأُمَّهَاتِ، وَوَأْدَ الْبَنَاتِ، وَمَنَعَ وَهَاتِ، وَكَرِهَ لَكُمْ قِيلَ وَقَالَ، وَكَثْرَةَ السُّؤَالِ، وَإِضَاعَةَ الْمَالِ ‏"‏‏.‏
Narrated Al-Mughira bin Shu`ba:
The Prophet (ﷺ) said, "Allah has forbidden for you, (1) to be undutiful to your mothers, (2) to bury your
daughters alive, (3) to not to pay the rights of the others (e.g. charity, etc.) and (4) to beg of men
(begging). And Allah has hated for you (1) vain, useless talk, or that you talk too much about others,
(2) to ask too many questions, (in disputed religious matters) and (3) to waste the wealth (by
extravagance).
CHAPTER 20
باب الْعَبْدُ رَاعٍ فِي مَالِ سَيِّدِهِ وَلاَ يَعْمَلُ إِلاَّ بِإِذْنِهِ
#2313
Transmeton Abdullah ibn Omari: E kam dëgjuar të Dërguarin e Allahut (s.a.v.s.) duke thënë: "Secili prej jush është bari dhe secili prej jush është përgjegjës për ata që ka nën mbikëqyrje. Udhëheqësi është bari dhe është përgjegjës për popullin e tij; burri në familjen e tij është bari dhe është përgjegjës për ta; gruaja në shtëpinë e burrit të saj është bareshë dhe është përgjegjëse për të; dhe shërbëtori është mbikëqyrës i pasurisë së zotërisë së tij dhe është përgjegjës për të." (Ibn Omari) tha: "Këto i dëgjova nga i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) dhe mendoj se Pejgamberi (s.a.v.s.) ka thënë gjithashtu: 'Edhe djali është mbikëqyrës i pasurisë së babait të tij dhe është përgjegjës për të.' Pra, secili prej jush është bari dhe secili prej jush është përgjegjës për ata që ka nën mbikëqyrje."
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي سَالِمُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّهُ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ كُلُّكُمْ رَاعٍ وَمَسْئُولٌ عَنْ رَعِيَّتِهِ، فَالإِمَامُ رَاعٍ، وَهْوَ مَسْئُولٌ عَنْ رَعِيَّتِهِ، وَالرَّجُلُ فِي أَهْلِهِ رَاعٍ، وَهْوَ مَسْئُولٌ عَنْ رَعِيَّتِهِ، وَالْمَرْأَةُ فِي بَيْتِ زَوْجِهَا رَاعِيَةٌ وَهْىَ مَسْئُولَةٌ عَنْ رَعِيَّتِهَا، وَالْخَادِمُ فِي مَالِ سَيِّدِهِ رَاعٍ، وَهْوَ مَسْئُولٌ عَنْ رَعِيَّتِهِ ‏"‏‏.‏ قَالَ فَسَمِعْتُ هَؤُلاَءِ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَحْسِبُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ وَالرَّجُلُ فِي مَالِ أَبِيهِ رَاعٍ، وَهْوَ مَسْئُولٌ عَنْ رَعِيَّتِهِ، فَكُلُّكُمْ رَاعٍ، وَكُلُّكُمْ مَسْئُولٌ عَنْ رَعِيَّتِهِ ‏"‏‏.‏
Narrated `Abdullah bin `Umar:
I heard Allah's Messenger (ﷺ) saying, "Everyone of you is a guardian, and responsible for what is in his
custody. The ruler is a guardian of his subjects and responsible for them; a husband is a guardian of
his family and is responsible for it; a lady is a guardian of her husband's house and is responsible for
it, and a servant is a guardian of his master's property and is responsible for it." I heard that from
Allah's Messenger (ﷺ) and I think that the Prophet (ﷺ) also said, "A man is a guardian of is father's property and
is responsible for it, so all of you are guardians and responsible for your wards and things under your
care."