[The Book of Faith] - Libri i Besimit - [كِتَابُ الْإِيمَانِ]

CHAPTER

[بَابٌ فِيمَنْ شَهِدَ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ]

Kapitulli: Rreth atij që dëshmon se nuk ka zot tjetër përveç Allahut

1. Chapter: Regarding the One Who Testifies that There is No Deity but Allah

Chapter Introduction

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ وَبِهِ أَسْتَعِينُ. رَبِّ يَسِّرْ يَا كَرِيمُ. رَبِّ يَسِّرْ وَأَعِنْ، وَتَمِّمْ يَا كَرِيمُ.

Dhe me zinxhirin e transmetimit të Ahmedit, na ka treguar Ebu el-Jemani, na ka lajmëruar Shuejbi, nga ez-Zuhriu, i cili ka thënë: më ka njoftuar një burrë nga ensarët, prej njerëzve të fikhut, se ai e ka dëgjuar Uthman ibn Afanin – mëshira e Allahut qoftë mbi të – duke treguar se kur ndërroi jetë Pejgamberi (s.a.v.s.), disa burra nga shokët e Pejgamberit (s.a.v.s.) u pikëlluan për të aq shumë saqë disa prej tyre pothuajse ranë në vesvese. Uthmani tha: Edhe unë isha njëri prej tyre. Ndërkohë që isha ulur në hijen e një kështjelle prej kështjellave, kaloi pranë meje Omeri – mëshira e Allahut qoftë mbi të – dhe më dha selam, por unë nuk e ndjeva se ai kaloi e as që dha selam. Atëherë Omeri shkoi derisa hyri te Ebu Bekri – Allahu qoftë i kënaqur me të – dhe i tha: "A nuk po të habit fakti që kalova pranë Uthmanit dhe i dhashë selam, por ai nuk ma ktheu selamin!" Kështu, ai dhe Ebu Bekri u nisën – gjatë hilafetit të Ebu Bekrit, mëshira e Allahut qoftë mbi të – derisa dhanë selam që të dy. Pastaj Ebu Bekri tha: "Më erdhi vëllai yt Omeri dhe më përmendi se kishte kaluar dhe të kishte dhënë selam, por ti nuk ia ke kthyer; çfarë të shtyu ta bëje këtë?" Tha: I thashë: "Nuk e kam bërë këtë." Omeri tha: "Përbetohem në Allahun, po, ti e ke bërë, por kjo është kryelartësia juaj, o bijtë e Umejes!" Tha: I thashë: "Përbetohem në Allahun, nuk e kam ndier as që ke kaluar e as që ke dhënë selam." Ebu Bekri tha: "Uthmani ka thënë të vërtetën; ty të ka shpërndarë mendjen ndonjë çështje prej kësaj." I thashë: "Po." Ai pyeti: "E cila është ajo?" Uthmani – mëshira e Allahut qoftë mbi të – tha: "Allahu ia mori shpirtin Pejgamberit të Tij (s.a.v.s.) para se ta pyesja atë për shpëtimin e kësaj çështjeje." Ebu Bekri tha: "Unë e kam pyetur atë për këtë." Tha: Atëherë u ngrita drejt tij dhe i thashë: "Flijoftë babai dhe nëna ime për ty, ti je më i merituari për të." Ebu Bekri tha: I thashë: "O i Dërguari i Allahut, cili është shpëtimi i kësaj çështjeje?" I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) tha: "Kushdo që pranon prej meje atë Fjalë (Kelimën) të cilën ia paraqita axhës tim e ai ma refuzoi atë, ajo është shpëtim për të."

Komentim E transmeton Ahmedi dhe Taberaniu në "el-Evsat" në formë të shkurtuar, Ebu Jala në formë të plotë dhe Bezzari në mënyrë të ngjashme. Në të ka një burrë i cili nuk është emërtuar, por ez-Zuhriu e ka konsideruar atë të besueshëm edhe pse e ka lënë të papërcaktuar. Dhe unë e kam përmendur atë me zinxhirin e tij të transmetimit në mënyrë që të mos e filloj librin me një zinxhir të ndërprerë.

١ - وَبِسَنَدِ أَحْمَدَ حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَنْبَأَ شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، أَخْبَرَنِي رَجُلٌ مِنَ الْأَنْصَارِ مِنْ أَهْلِ الْفِقْهِ أَنَّهُ «سَمِعَ عُثْمَانَ بْنَ عَفَّانَ - رَحْمَةُ اللَّهِ عَلَيْهِ - يُحَدِّثُ أَنَّ رِجَالًا مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ - ﷺ - حِينَ تُوُفِّيَ النَّبِيُّ - ﷺ - حَزِنُوا عَلَيْهِ حَتَّى كَادَ بَعْضُهُمْ يُوَسْوَسُ، قَالَ عُثْمَانُ: وَكُنْتُ مِنْهُمْ، فَبَيْنَا أَنَا جَالِسٌ فِي ظِلِّ أُطُمٍ مَنَ الْآطَامِ مَرَّ عَلَيَّ عُمَرُ - رَحْمَةُ اللَّهِ عَلَيْهِ - فَسَلَّمَ عَلَيَّ فَلَمْ أَشْعُرْ أَنَّهُ مَرَّ وَلَا سَلَّمَ، فَانْطَلَقَ عُمَرُ حَتَّى دَخَلَ عَلَى أَبِي بَكْرٍ - ﵀ - فَقَالَ لَهُ: مَا يُعْجِبُكَ أَنِّي مَرَرْتُ عَلَى عُثْمَانَ فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ، فَلَمْ يَرُدَّ عَلَيَّ السَّلَامَ! وَأَقْبَلَ هُوَ وَأَبُو بَكْرٍ - فِي وِلَايَةِ أَبِي بَكْرٍ - رَحْمَةُ اللَّهِ عَلَيْهِ - حَتَّى سَلَّمَا جَمِيعًا، ثُمَّ قَالَ أَبُو بَكْرٍ: جَاءَنِي أَخُوكَ عُمَرُ، فَذَكَرَ أَنَّهُ مَرَّ فَسَلَّمَ عَلَيْكَ فَلَمْ تَرُدَّ ﵇، فَمَا الَّذِي حَمَلَكَ عَلَى ذَلِكَ؟ قَالَ: قُلْتُ: مَا فَعَلْتُ، فَقَالَ عُمَرُ: بَلَى، وَاللَّهِ قَدْ فَعَلْتَ، وَلَكِنَّهَا عُبِّيَّتُكُمْ يَا بَنِي أُمَيَّةَ. قَالَ: قُلْتُ وَاللَّهِ مَا شَعَرْتُ أَنَّكَ مَرَرْتَ وَلَا سَلَّمْتَ. قَالَ أَبُو بَكْرٍ: صَدَقَ عُثْمَانُ. وَقَدْ شَغَلَكَ عَنْ ذَلِكَ أَمْرٌ. فَقُلْتُ: أَجَلْ. قَالَ: وَمَا هُوَ؟ قَالَ عُثْمَانُ - ﵀ -: تَوَفَّى اللَّهُ نَبِيَّهُ - ﷺ - قَبْلَ أَنْ أَسْأَلَهُ عَنْ نَجَاةِ هَذَا الْأَمْرِ، قَالَ أَبُو بَكْرٍ: قَدْ سَأَلْتُهُ عَنْ ذَلِكَ. قَالَ: فَقُمْتُ إِلَيْهِ، فَقُلْتُ لَهُ: بِأَبِي أَنْتَ وَأُمِّي، أَنْتَ أَحَقُّ بِهَا. قَالَ أَبُو بَكْرٍ: قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ، مَا نَجَاةُ هَذَا الْأَمْرِ؟ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ -: " مَنْ قَبِلَ مِنِّي الْكَلِمَةَ الَّتِي عَرَضْتُ عَلَى عَمِّي فَرَدَّهَا عَلَيَّ فَهِيَ لَهُ نَجَاةٌ» ".
رَوَاهُ أَحْمَدُ وَالطَّبَرَانِيُّ فِي الْأَوْسَطِ بِاخْتِصَارٍ، وَأَبُو يَعْلَى بِتَمَامِهِ، وَالْبَزَّارُ بِنَحْوِهِ، وَفِيهِ رَجُلٌ لَمْ يُسَمَّ
وَلَكِنَّ الزُّهْرِيَّ وَثَّقَهُ وَأَبْهَمَهُ، وَقَدْ ذَكَرْتُهُ بِسَنَدِهِ حَتَّى لَا أَبْتَدِئَ الْكِتَابَ بِسَنَدٍ مُنْقَطِعٍ.

And with the chain of narrators of Ahmad, Abu al-Yaman narrated to us, Shu'ayb informed us, from al-Zuhri, [who said] a man from the Ansar among the people of jurisprudence informed me that he heard 'Uthman ibn 'Affan—may the mercy of Allah be upon him—recounting that when the Prophet (pbuh) passed away, some men from among the companions of the Prophet (pbuh) grieved for him to the point that some of them were almost driven to obsessive thoughts. 'Uthman said: And I was among them. While I was sitting in the shade of one of the fortresses, 'Umar—may the mercy of Allah be upon him—passed by me and offered me the greeting of peace, but I did not perceive that he had passed by nor that he had greeted me. 'Umar then went until he entered upon Abu Bakr—may Allah be pleased with him—and said to him: "Does it not surprise you that I passed by 'Uthman and greeted him, but he did not return the greeting to me!" Then he and Abu Bakr approached—during the caliphate of Abu Bakr, may the mercy of Allah be upon him—until they both offered greetings. Then Abu Bakr said: "Your brother 'Umar came to me and mentioned that he passed by and greeted you but you did not return the greeting; what led you to do that?" He ('Uthman) said: I said, "I did not do that." 'Umar said: "Yes, by Allah, you indeed did, but it is your [tribal] pride, O Banu Umayya!" He ('Uthman) said: I said, "By Allah, I did not perceive that you passed by nor that you greeted me." Abu Bakr said: "'Uthman has spoken the truth; some matter has preoccupied you from that." I said: "Yes." He asked: "And what is it?" 'Uthman—may the mercy of Allah be upon him—said: "Allah took His Prophet (pbuh) before I could ask him about the salvation of this matter." Abu Bakr said: "I have already asked him about that." He ('Uthman) said: So I stood up toward him and said to him: "May my father and mother be sacrificed for you, you are most worthy of it." Abu Bakr said: "I said: O Messenger of Allah, what is the salvation of this matter?" The Messenger of Allah (pbuh) said: "Whoever accepts from me the Word (Kalima) which I presented to my uncle and he rejected it from me, then it is salvation for him."

Commentary It was narrated by Ahmad and al-Tabarani in al-Awsat in a concise form, and by Abu Ya'la in its entirety, and by al-Bazzar in a similar manner. Within it is a man who was not named, but al-Zuhri authenticated him though he left him anonymous. I have cited it with its chain of narrators so that I do not begin the book with a disconnected chain.

2 - Dhe nga Ebu Bekër es-Siddiku (r.a.) transmetohet se ka thënë: I thashë: "O i Dërguari i Allahut, cila është shpëtimi i kësaj çështjeje në të cilën ne gjendemi?" Ai (s.a.v.s.) tha: "Kush dëshmon se nuk ka zot tjetër përveç Allahut, kjo për të është shpëtim."

Komentim E ka transmetuar Ebu Ja’la, dhe në zinxhirin e tij të transmetimit (isnad) gjendet Kevtheri, i cili është i braktisur (metruk).

٢ - «وَعَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ - ﵁ - قَالَ: قُلْتُ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، مَا نَجَاةُ هَذَا الْأَمْرِ الَّذِي نَحْنُ فِيهِ؟ قَالَ: " مَنْ شَهِدَ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ فَهُوَ لَهُ نَجَاةٌ».
رَوَاهُ أَبُو يَعْلَى، وَفِي إِسْنَادِهِ: كَوْثَرٌ، وَهُوَ مَتْرُوكٌ.

2 - And on the authority of Abu Bakr al-Siddiq (may Allah be pleased with him), who said: I said, "O Messenger of Allah, what is the salvation of this matter in which we are?" He (pbuh) said: "Whoever testifies that there is no god but Allah, then it is salvation for him."

Commentary Narrated by Abu Ya'la, and in its chain of transmission is Kawthar, and he is a rejected narrator.

Nga Ebu Vaili përcillet se ka thënë: Më është treguar se Ebu Bekri e takoi Talhanë dhe i tha: "Përse të shoh kështu të vrenjtur?" Ai u përgjigj: "Për shkak të një fjale që e kam dëgjuar nga i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.), për të cilën ai pretendonte se është shpëtuese (e detyrueshme për Xhenetin), por nuk e pyeta atë se cila ishte ajo." Ebu Bekri tha: "Unë e di se cila është ajo." Ai e pyeti: "Cila është ajo?" Ai u përgjigj: "La ilahe il-lallah (Nuk ka zot tjetër përveç Allahut)."

Komentim E ka transmetuar Ebu Jala, dhe transmetuesit e tij janë transmetuesit e Sahihut, përveç faktit që Ebu Vaili nuk e ka dëgjuar atë nga Ebu Bekri.

٣ - وَعَنْ أَبِي وَائِلٍ قَالَ: «حُدِّثْتُ أَنَّ أَبَا بَكْرٍ لَقِيَ طَلْحَةَ، فَقَالَ: مَا لِي أَرَاكَ وَاجِمًا؟ قَالَ: كَلِمَةٌ سَمِعْتُهَا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ - ﷺ - يَزْعُمُ أَنَّهَا مُوجِبَةٌ، فَلَمْ أَسْأَلْهُ عَنْهَا، فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ: أَنَا أَعْلَمُ مَا هِيَ، قَالَ: مَا هِيَ؟ قَالَ: لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ».
رَوَاهُ أَبُو يَعْلَى، وَرِجَالُهُ رِجَالُ الصَّحِيحِ، إِلَّا أَنَّ أَبَا وَائِلٍ لَمْ يَسْمَعْهُ مِنْ أَبِي بَكْرٍ.

And on the authority of Abu Wa’il, who said: I was informed that Abu Bakr met Talhah and said, "Why do I see you looking despondent?" He replied, "A word I heard from the Messenger of Allah (pbuh) that he stated was a requisite [for salvation], but I did not ask him about it." Abu Bakr said, "I know what it is." He asked, "What is it?" He replied, "There is no god but Allah."

Commentary It was narrated by Abu Ya’la, and its narrators are the narrators of the Sahih, except that Abu Wa’il did not hear it from Abu Bakr.

٤ - Dhe nga Ebu Bekri (r.a.) transmetohet se ka thënë: I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) tha: "Dil dhe thirr ndër njerëz: kush dëshmon se nuk ka zot tjetër përveç Allahut, i është bërë i detyrueshëm Xheneti." Ai tha: Dola dhe më takoi Omer bin el-Hatabi, e më tha: "Çfarë ke, o Ebu Bekër?" I thashë: I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) më tha: "Dil dhe thirr ndër njerëz se kush dëshmon se nuk ka zot tjetër përveç Allahut, i është bërë i detyrueshëm Xheneti." Omeri tha: "Kthehu te i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.), sepse unë frikësohem se ata do të mbështeten (vetëm) tek kjo." Atëherë u ktheva te i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) e ai tha: "Çfarë të ktheu?" E njoftova me fjalën e Omerit, e ai tha: "Të vërtetën ka thënë."

Komentim E ka transmetuar Ebu Jala, dhe në zinxhirin e tij të transmetimit është Suvejd bin Abdil-Aziz, i cili është i braktisur (metruk).

٤ - «وَعَنْ أَبِي بَكْرٍ - ﵁ - قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ -: " اخْرُجْ فَنَادِ فِي النَّاسِ: مَنْ شَهِدَ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَجَبَتْ لَهُ الْجَنَّةُ ". قَالَ: فَخَرَجْتُ فَلَقِيَنِي عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ، فَقَالَ: مَا لَكَ يَا أَبَا بَكْرٍ؟ فَقُلْتُ: قَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ -: " اخْرُجْ فَنَادِ فِي النَّاسِ مَنْ شَهِدَ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَجَبَتْ لَهُ الْجَنَّةُ " فَقَالَ عُمَرُ: ارْجِعْ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ - ﷺ - ; فَإِنِّي أَخَافُ أَنْ يَتَّكِلُوا عَلَيْهَا، فَرَجَعْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ - ﷺ - فَقَالَ: " مَا رَدَّكَ؟ " فَأَخْبَرْتُهُ بِقَوْلِ عُمَرَ، فَقَالَ: " صَدَقَ».
رَوَاهُ أَبُو يَعْلَى، وَفِي إِسْنَادِهِ سُوَيْدُ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ، وَهُوَ مَتْرُوكٌ.

4 - And on the authority of Abu Bakr - may Allah be pleased with him - who said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "Go out and proclaim among the people: whoever bears witness that there is no god but Allah, Paradise is guaranteed for him." He said: So I went out and Umar ibn al-Khattab met me, and he said: "What is the matter with you, O Abu Bakr?" I said: The Messenger of Allah (pbuh) said to me: "Go out and proclaim among the people that whoever bears witness that there is no god but Allah, Paradise is guaranteed for him." Umar said: "Return to the Messenger of Allah (pbuh); for I fear that they will rely solely upon it." So I returned to the Messenger of Allah (pbuh) and he said: "What brought you back?" So I informed him of what Umar said, and he said: "He has spoken the truth."

Commentary Narrated by Abu Ya'la, and in its chain of transmission is Suwayd ibn 'Abd al-'Aziz, and he is abandoned (matruk).

5 - Dhe nga Othman bin Affani (r.a.) ka thënë: E kam dëgjuar të Dërguarin e Allahut (s.a.v.s.) duke thënë: "Vërtet, unë e di një fjalë, të cilën nuk e thotë asnjë rob me vërtetësi nga zemra e tij, e që të mos i ndalohet atij Zjarri." Omer bin el-Hatabi tha: "A të të njoftoj se cila është ajo? Ajo është fjala e sinqeritetit, të cilën Allahu (xh.sh.) e bëri detyrim për Muhamedin (s.a.v.s.) dhe shokët e tij; ajo është fjala e devotshmërisë (takvasë), të cilën Pejgamberi i Allahut (s.a.v.s.) ia kërkoi me ngulm xhaxhait të tij, Ebu Talibit, në prag të vdekjes: dëshmia se nuk ka zot tjetër përveç Allahut."

Komentim Unë them: Për Omerin ekziston një hadith të cilin e ka transmetuar Ibn Maxheh me një kontekst tjetër dhe transmetuesit e tij janë të besueshëm; e ka transmetuar Ahmedi.

٥ - «وَعَنْ عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ - ﵁ - قَالَ: سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ - ﷺ - يَقُولُ: " إِنِّي لَأَعْلَمُ كَلِمَةً لَا يَقُولُهَا عَبْدٌ حَقًّا مِنْ قَلْبِهِ إِلَّا حُرِّمَ عَلَى النَّارِ ". قَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ: أَلَا أُحَدِّثُكَ مَا هِيَ؟ هِيَ كَلِمَةُ الْإِخْلَاصِ الَّتِي أَلْزَمَهَا اللَّهُ - ﵎ - مُحَمَّدًا - صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ سَلَّمَ - وَأَصْحَابَهُ، وَهِيَ كَلِمَةُ التَّقْوَى الَّتِي أَلَاصَ عَلَيْهَا نَبِيُّ اللَّهِ - ﷺ - عَمَّهُ أَبَا طَالِبٍ عِنْدَ الْمَوْتِ: شَهَادَةُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ».
قُلْتُ: لِعُمَرَ حَدِيثٌ رَوَاهُ ابْنُ مَاجَهْ بِغَيْرِ هَذَا السِّيَاقِ وَرِجَالُهُ ثِقَاتٌ، رَوَاهُ أَحْمَدُ.

5 - And on the authority of Uthman bin Affan (may Allah be pleased with him), who said: I heard the Messenger of Allah (pbuh) saying: "Indeed, I know a word that no servant says truthfully from his heart except that he is forbidden from the Fire." Umar bin Al-Khattab (may Allah be pleased with him) said: "Shall I not inform you what it is? It is the word of sincerity which Allah (the Mighty and Sublime) enjoined upon Muhammad (pbuh) and his companions, and it is the word of piety (Taqwa) which the Prophet of Allah (pbuh) urged his uncle Abu Talib to say at the time of death: the testimony that there is no god but Allah."

Commentary I say: There is a narration from Umar recorded by Ibn Majah with a different context and its narrators are trustworthy; it was narrated by Ahmad.

٦ - Dhe nga Suhejl ibn el-Bejda transmetohet se ka thënë: "Teksa ishim në një udhëtim me të Dërguarin e Allahut (s.a.v.s.) dhe unë isha i ulur pas tij, i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) thirri: 'O Suhejl ibn el-Bejda!', duke e ngritur zërin dy apo tri herë. Për secilën herë Suhejli i përgjigjej atij. Atëherë njerëzit e dëgjuan zërin e të Dërguarit të Allahut (s.a.v.s.) dhe menduan se ai i synonte ata, kështu që kushdo që ishte përpara tij u ndal, ndërsa ata që ishin pas tij e arritën atë, derisa u mblodhën të gjithë. Atëherë i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) tha: 'Vërtet, kushdo që dëshmon se nuk ka zot tjetër përveç Allahut, Allahu ia ka ndaluar atij Zjarrin dhe ia ka bërë të detyrueshëm Xhenetin'."

Komentim E ka transmetuar Ahmedi dhe Taberaniu në "el-Kebir", dhe zinxhiri i tij sillet rreth Sa'id ibn es-Saltit. Ibn Ebi Hatimi ka thënë: "Është transmetuar nga Suhejl ibn Bejda si transmetim mursel, dhe nga Ibn Abbasi si transmetim muttasil."

٦ - «وَعَنْ سُهَيْلِ بْنِ الْبَيْضَاءِ قَالَ: بَيْنَمَا نَحْنُ فِي سَفَرٍ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ - ﷺ - وَأَنَا رَدِيفُهُ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ -: " يَا سُهَيْلُ بْنَ الْبَيْضَاءِ "، وَرَفَعَ بِهَا صَوْتَهُ مَرَّتَيْنِ أَوْ ثَلَاثًا، كُلُّ ذَلِكَ يُجِيبُهُ سُهَيْلٌ، فَسَمِعَ النَّاسُ صَوْتَ رَسُولِ اللَّهِ - ﷺ - فَظَنُّوا أَنَّهُ يُرِيدُهُمْ، فَحُبِسَ مَنْ كَانَ بَيْنَ يَدَيْهِ وَلَحِقَهُ مَنْ كَانَ خَلْفَهُ، حَتَّى إِذَا اجْتَمَعُوا قَالَ رَسُولَ اللَّهِ - ﷺ -: " إِنَّهُ مَنْ شَهِدَ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ حَرَّمَهُ اللَّهُ عَلَى النَّارِ، وَأَوْجَبَ لَهُ الْجَنَّةَ».
رَوَاهُ أَحْمَدُ وَالطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ،
وَمَدَارُهُ عَلَى سَعِيدِ بْنِ الصَّلْتِ، قَالَ ابْنُ أَبِي حَاتِمٍ: قَدْ رُوِيَ عَنْ سُهَيْلِ بْنِ بَيْضَاءَ مُرْسَلًا، وَابْنِ عَبَّاسٍ مُتَّصِلًا.

6 - And from Suhayl ibn al-Bayda, who said: "While we were on a journey with the Messenger of Allah (pbuh) and I was riding behind him, the Messenger of Allah (pbuh) said: 'O Suhayl ibn al-Bayda!' and he raised his voice with it two or three times. Each time, Suhayl answered him. Then the people heard the voice of the Messenger of Allah (pbuh) and thought he intended them, so those who were in front of him stopped and those who were behind him caught up to him, until they had gathered. The Messenger of Allah (pbuh) then said: 'Indeed, whoever bears witness that there is no god but Allah, Allah has forbidden him from the Fire and necessitated Paradise for him.'"

Commentary Narrated by Ahmad and al-Tabarani in al-Kabir, and its pivot is Sa'id ibn al-Salt. Ibn Abi Hatim said: "It has been narrated from Suhayl ibn Bayda as a mursal report, and from Ibn Abbas as a connected (muttasil) report."

7 - Nga Ebu Musa (r.a.) transmetohet se ka thënë: Erdha te Pejgamberi (s.a.v.s.) ndërsa kisha me vete një grup njerëzish nga populli im, dhe ai tha: "Përgëzohuni dhe përgëzoni ata që keni lënë pas se vërtet kushdo që dëshmon se nuk ka zot tjetër përveç Allahut me sinqeritet, do të hyjë në Xhenet." Atëherë dolëm nga prania e Pejgamberit (s.a.v.s.) për t'i përgëzuar njerëzit, por na takoi Omeri (r.a.), i cili na ktheu mbrapsht te i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.). Omeri tha: "O i Dërguari i Allahut, nëse është kështu, njerëzit do të mbështeten vetëm te kjo," dhe i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) heshti.

Komentim E ka transmetuar Ahmedi dhe Taberaniu në "El-Kebir", dhe transmetuesit e tij janë të besueshëm.

٧ - «وَعَنْ أَبِي مُوسَى - ﵁ - قَالَ: أَتَيْتُ النَّبِيَّ - ﷺ - وَمَعِي نَفَرٌ مِنْ قَوْمِي، فَقَالَ: " أَبْشِرُوا وَبَشِّرُوا مَنْ وَرَاءَكُمْ أَنَّهُ مَنْ شَهِدَ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ صَادِقًا بِهَا دَخَلَ الْجَنَّةَ "، فَخَرَجْنَا مِنْ عِنْدِ النَّبِيِّ - ﷺ - نُبَشِّرُ النَّاسَ، فَاسْتَقْبَلَنَا عُمَرُ - ﵁ - فَرَجَعَ بِنَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ - ﷺ - فَقَالَ عُمَرُ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، إِذًا يَتَّكِلُ النَّاسُ، فَسَكَتَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ -».
رَوَاهُ أَحْمَدُ وَالطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَرِجَالُهُ ثِقَاتٌ.

7 - On the authority of Abu Musa—may Allah be pleased with him—who said: I came to the Prophet (pbuh) while I was with a group of my people, and he said: "Rejoice, and give glad tidings to those behind you that whoever testifies that there is no god but Allah sincerely from his heart shall enter Paradise." So we left the presence of the Prophet (pbuh) to give the glad tidings to the people, but Umar—may Allah be pleased with him—met us and brought us back to the Messenger of Allah (pbuh). Umar said: "O Messenger of Allah, if so, the people will rely [on this alone]," and the Messenger of Allah (pbuh) remained silent.

Commentary Narrated by Ahmad and al-Tabarani in al-Kabir, and its narrators are trustworthy.

8 - Dhe nga Ebu ed-Derda (r.a.) ka thënë: Ka thënë i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.): "Kush thotë: 'Nuk ka zot tjetër përveç Allahut, i Vetëm dhe pa ortak', do të hyjë në Xhenet." Tha: Thashë: "Edhe nëse bën imoralitet (zina) dhe edhe nëse vjedh?" Ai tha: "Edhe nëse bën zina dhe edhe nëse vjedh." Thashë: "Edhe nëse bën zina dhe edhe nëse vjedh?" Ai tha: "Edhe nëse bën zina dhe edhe nëse vjedh." Thashë: "Edhe nëse bën zina dhe edhe nëse vjedh?" Ai tha: "Edhe nëse bën zina dhe edhe nëse vjedh, përkundër dëshirës së Ebu ed-Derdas." Tha: Atëherë dola për t'u bërë thirrje njerëzve me të, por më takoi Omeri e më tha: "Kthehu, sepse njerëzit, nëse e marrin vesh këtë, do të mbështeten vetëm tek ajo." Tha: U ktheva dhe e njoftova atë (s.a.v.s.), ndërsa ai tha: "Omeri ka thënë të vërtetën."

Komentim E kanë transmetuar Ahmedi, el-Bezzari dhe et-Taberaniu në "el-Kebir" dhe "el-Evsat", ndërsa zinxhiri i Ahmedit është më i sakti. Në të përfshihet Ibn Lehia, me të cilin kanë argumentuar më shumë se një dijetar.

٨ - «وَعَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِ - ﵁ - قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ -: " مَنْ قَالَ: لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ، دَخَلَ الْجَنَّةَ " قَالَ: قُلْتُ: وَإِنْ زَنَى، وَإِنْ سَرَقَ؟ قَالَ: " وَإِنْ زَنَى، وَإِنْ سَرَقَ "، قُلْتُ: وَإِنْ زَنَى وَإِنْ سَرَقَ؟ قَالَ: " وَإِنْ زَنَى وَإِنْ سَرَقَ "، قُلْتُ: وَإِنْ زَنَى وَإِنْ سَرَقَ؟ قَالَ: " وَإِنْ زَنَى وَإِنْ سَرَقَ، عَلَى رَغْمِ أَنْفِ أَبِي الدَّرْدَاءِ ". قَالَ: فَخَرَجْتُ لِأُنَادِيَ بِهَا فِي النَّاسِ فَلَقِيَنِي عُمَرُ، فَقَالَ: ارْجِعْ فَإِنَّ النَّاسَ إِنْ عَلِمُوا بِهَذِهِ اتَّكَلُوا عَلَيْهَا. قَالَ: فَرَجَعْتُ، فَأَخْبَرْتُهُ - ﷺ - فَقَالَ: " صَدَقَ عُمَرُ».
رَوَاهُ أَحْمَدُ وَالْبَزَّارُ وَالطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ وَالْأَوْسَطِ، وَإِسْنَادُ أَحْمَدَ أَصَحُّ، وَفِيهِ ابْنُ لَهِيعَةَ، وَقَدِ احْتَجَّ بِهِ غَيْرُ وَاحِدٍ.

8 - And from Abu al-Darda' (may Allah be pleased with him), who said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "Whoever says: 'There is no god but Allah alone, without partner,' shall enter Paradise." He said: I said: "Even if he commits adultery and even if he steals?" He said: "Even if he commits adultery and even if he steals." I said: "Even if he commits adultery and even if he steals?" He said: "Even if he commits adultery and even if he steals." I said: "Even if he commits adultery and even if he steals?" He said: "Even if he commits adultery and even if he steals, despite the reluctance of Abu al-Darda'." He said: So I went out to proclaim it among the people, and I was met by Umar, who said: "Go back, for if the people know this, they will rely solely upon it." He said: So I returned and informed him (pbuh), and he said: "Umar has spoken the truth."

Commentary It was narrated by Ahmad, al-Bazzar, and al-Tabarani in al-Kabir and al-Awsat; the chain of narration of Ahmad is the most authentic, and it contains Ibn Lahi'ah, though more than one scholar has used him as a proof.

9 - Dhe nga Muadh bin Xhebeli (r.a.) – kur i erdhi vdekja, ai tha: "Më lejoni njerëzit të hyjnë tek unë." Kështu, ata hynë tek ai dhe ai tha: "Kam dëgjuar të Dërguarin e Allahut (s.a.v.s.) duke thënë: 'Kushdo që e takon Allahun pa i shoqëruar Atij asgjë, Allahu do ta vendosë atë në Xhenet.' Unë nuk do t'jua tregoja këtë përveçse në çastin e vdekjes, dhe dëshmitar për këtë është Uvejmir Ebu el-Derda'." Atëherë ata shkuan te Ebu el-Derda' dhe ai tha: "Vëllai im ka thënë të vërtetën, ai nuk do t'jua tregonte këtë përveçse në çastin e vdekjes së tij."

Komentim E ka transmetuar Ahmedi dhe transmetuesit e tij janë transmetues të Sahiut, përveç faktit që Ebu Salihu nuk ka dëgjuar nga Muadh bin Xhebeli.

٩ - وَعَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ - ﵁ - إِذْ حَضَرَ، قَالَ: «أَدْخِلُوا عَلَيَّ النَّاسَ، فَأُدْخِلُوا عَلَيْهِ فَقَالَ: سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ - ﷺ - يَقُولُ: " مَنْ لَقِيَ اللَّهَ وَهُوَ لَا يُشْرِكُ بِهِ شَيْئًا جَعَلَهُ اللَّهُ فِي الْجَنَّةِ "، وَمَا كُنْتُ أُحَدِّثُكُمُوهُ إِلَّا عِنْدَ الْمَوْتِ، وَالشَّهِيدُ عَلَى ذَلِكَ عُوَيْمِرٌ أَبُو الدَّرْدَاءِ. فَانْطَلَقُوا إِلَى أَبِي الدَّرْدَاءِ فَقَالَ: صَدَقَ أَخِي، وَمَا كَانَ يُحَدِّثُكُمْ بِهِ إِلَّا عِنْدَ مَوْتِهِ».
رَوَاهُ أَحْمَدُ، وَرِجَالُهُ رِجَالُ الصَّحِيحِ، إِلَّا أَنَّ أَبَا صَالِحٍ لَمْ يَسْمَعْ مِنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ.

9 - And on the authority of Mu’adh bin Jabal—may Allah be pleased with him—that when death was near, he said: "Admit the people to see me." So they were admitted to him, and he said: "I heard the Messenger of Allah (pbuh) say: 'Whoever meets Allah while not associating anything with Him, Allah will place him in Paradise.' I was not going to narrate this to you except at the time of death, and the witness to that is ‘Uwaimir Abu al-Darda’." So they went to Abu al-Darda’ and he said: "My brother has spoken the truth, and he was only going to narrate it to you at the time of his death."

Commentary Narrated by Ahmad, and its narrators are the narrators of the Sahih, except that Abu Salih did not hear from Mu’adh bin Jabal.

#10

10 - Dhe nga Muadh bin Xhebeli (r.a.) transmetohet se ka thënë: Më ka thënë i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.): "Çelësat e Xhenetit janë dëshmia se nuk ka zot tjetër përveç Allahut."

Komentim E ka transmetuar Ahmedi dhe el-Bezzari. Në të ka një ndërprerje (inkita') midis Shehrit dhe Muadhit, ndërsa transmetimet e Ismail bin Ajjashit nga banorët e Hixhazit janë të dobëta, dhe ky hadith është prej tyre.

١٠ - «وَعَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ - ﵁ - قَالَ: قَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ -: " مَفَاتِيحُ الْجَنَّةِ شَهَادَةُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ "».
رَوَاهُ أَحْمَدُ وَالْبَزَّارُ، وَفِيهِ انْقِطَاعٌ بَيْنَ شَهْرٍ وَمُعَاذٍ، وَإِسْمَاعِيلُ بْنُ عَيَّاشٍ رِوَايَتُهُ عَنْ أَهْلِ الْحِجَازِ ضَعِيفَةٌ، وَهَذَا مِنْهَا.

10 - On the authority of Mu'adh bin Jabal (may Allah be pleased with him), who said: The Messenger of Allah (pbuh) said to me: "The keys to Paradise are the testimony that there is no god but Allah."

Commentary Narrated by Ahmad and al-Bazzar. It contains a disconnection between Shahr and Mu'adh, and the narrations of Isma'il bin 'Ayyash from the people of the Hijaz are weak, and this is among them.

#11

11 - Dhe nga Omeri (r.a.) transmetohet se i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) e urdhëroi atë që t'u shpallë njerëzve se kushdo që dëshmon se nuk ka zot tjetër përveç Allahut, Një i Vetëm dhe i Pashoq, me sinqeritet – do të hyjë në Xhenet. Atëherë Omeri tha: "O i Dërguari i Allahut, atëherë ata do të mbështeten (vetëm në këtë)." Ai tha: "Lëri ata."

Komentim E kanë transmetuar Ebu Jala dhe el-Bezzari, me përjashtim të faktit se Omeri tha: "O i Dërguari i Allahut, atëherë ata do të mbështeten", ndërsa ai (s.a.v.s.) tha: "Lëri ata të mbështeten". Në zinxhirin e tij të transmetimit është Abdullah ibn Muhamed ibn Akil, i cili është i dobët për shkak të kujtesës së tij të dobët.

١١ - «وَعَنْ عُمَرَ - ﵁ - أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ - ﷺ - أَمَرَهُ أَنْ يُؤَذِّنَ فِي النَّاسِ أَنَّهُ مَنْ شَهِدَ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ مُخْلِصًا - دَخَلَ الْجَنَّةَ، فَقَالَ عُمَرُ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، إِذًا يَتَّكِلُوا، فَقَالَ: " دَعْهُمْ».
رَوَاهُ أَبُو يَعْلَى وَالْبَزَّارُ، إِلَّا أَنَّ عُمَرَ قَالَ: يَا رَسُولَ اللَّهِ إِذًا
يَتَّكِلُوا، قَالَ: " دَعْهُمْ يَتَّكِلُوا ". وَفِي إِسْنَادِهِ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ، وَهُوَ ضَعِيفٌ لِسُوءِ حِفْظِهِ.

11 - And on the authority of Umar - may Allah be pleased with him - that the Messenger of Allah (pbuh) commanded him to announce among the people that whoever bears witness that there is no god but Allah alone, with no partner, sincerely—shall enter Paradise. Thereupon Umar said: "O Messenger of Allah, then they will rely [solely upon it]." He said: "Leave them."

Commentary It was narrated by Abu Ya’la and al-Bazzar, except that [in their version] Umar said: "O Messenger of Allah, then they will rely [solely upon it]," and he (pbuh) said: "Leave them to rely [upon it]." In its chain of narration is Abdullah ibn Muhammad ibn Aqeel, and he is weak due to his poor memory.

#12

12 - Dhe nga Xhabiri (r.a.) transmetohet se ka thënë: «I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "O Omer, thirr ndër njerëz se kushdo që vdes duke adhuruar Allahun me sinqeritet nga zemra e tij, Allahu do ta fusë atë në Xhenet dhe do ta bëjë të ndaluar për Zjarrin." Tha: Atëherë Omeri tha: "O i Dërguari i Allahut, a nuk t'i përgëzoj njerëzit?" Ai tha: "Jo, që të mos mbështeten vetëm tek kjo (duke lënë pas dore punët e tjera)."» E ka shënuar Ebu Jala.

١٢ - وَعَنْ جَابِرٍ - ﵁ - قَالَ: «قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ -: " نَادِ يَا عُمَرُ فِي النَّاسِ أَنَّهُ مَنْ مَاتَ يَعْبُدُ اللَّهَ مُخْلِصًا مِنْ قَلْبِهِ أَدْخَلَهُ اللَّهُ الْجَنَّةَ وَحُرِّمَ عَلَى النَّارِ ". قَالَ: فَقَالَ عُمَرُ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، أَفَلَا أُبَشِّرُ النَّاسَ؟ قَالَ: " لَا، لَا يَتَّكِلُوا».
رَوَاهُ أَبُو يَعْلَى.

12 - And on the authority of Jabir (may Allah be pleased with him), he said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "Call out, O Umar, among the people that whoever dies worshipping Allah sincerely from his heart, Allah will admit him into Paradise and he will be forbidden from the Fire." He (Jabir) said: So Umar said: "O Messenger of Allah, shall I not then give these glad tidings to the people?" He said: "No, lest they should rely [solely upon it]." Reported by Abu Ya'la.

#13

13 - Nga Ebu Hurejreja (r.a.) transmetohet se ka thënë: I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "Kush thotë: 'Nuk ka zot tjetër përveç Allahut', kjo do t'i bëjë dobi atij një ditë të kohës së tij, pa marrë parasysh se çfarë e ka goditur atë para kësaj."

Komentim E ka transmetuar El-Bezzari dhe Et-Taberaniu në "El-Evsat" dhe "Es-Sagir", dhe transmetuesit e tij janë transmetuesit e Sahihut.

١٣ - وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ - ﵁ - قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ -: " «مَنْ قَالَ: لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ - نَفَعَتْهُ يَوْمًا مِنْ دَهْرِهِ، يُصِيبُهُ قَبْلَ ذَلِكَ مَا أَصَابَهُ».
رَوَاهُ الْبَزَّارُ وَالطَّبَرَانِيُّ فِي الْأَوْسَطِ وَالصَّغِيرِ، وَرِجَالُهُ رِجَالُ الصَّحِيحِ.

13 - And on the authority of Abu Hurairah (may Allah be pleased with him), who said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "Whoever says: 'There is no god but Allah,' it will benefit him one day of his time, regardless of what afflicted him before that."

Commentary Narrated by Al-Bazzar and At-Tabarani in Al-Awsat and Al-Saghir, and its narrators are the narrators of the Sahih.

#14

١٤ - Dhe nga Omeri (r.a.) transmetohet se ka thënë: «Ka thënë i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.): "Dëshmoj se nuk ka zot tjetër përveç Allahut dhe se unë jam i Dërguari i Allahut; dhe dëshmoj se nuk ka njeri që e thotë këtë me vërtetësinë e zemrës së tij, e që Allahu të mos e mbrojë atë nga nxehtësia e Zjarrit"».

Komentim E ka transmetuar El-Bezzari, dhe në zinxhirin e tij të transmetimit është Asim ibn Ubejdilah, i cili është i dobët.

١٤ - وَعَنْ عُمَرَ - ﵁ - قَالَ: «قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ -: " أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنِّي رَسُولُ اللَّهِ، وَأَشْهَدُ أَنَّهُ لَا يَقُولُهَا أَحَدٌ مِنْ حَقِيقَةِ قَلْبِهِ إِلَّا وَقَاهُ اللَّهُ حَرَّ النَّارِ» ".
رَوَاهُ الْبَزَّارُ، وَفِي إِسْنَادِهِ عَاصِمُ بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ، وَهُوَ ضَعِيفٌ.

14 - And on the authority of Umar (may Allah be pleased with him), who said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "I bear witness that there is no god but Allah and that I am the Messenger of Allah; and I bear witness that no one says it from the reality of his heart except that Allah protects him from the heat of the Fire."

Commentary Reported by al-Bazzar, and in its chain of transmission is Asim ibn Ubayd Allah, and he is weak.

#15

15 - Dhe nga Ebu Seid el-Hudriu (r.a.), përcillet nga i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) se ai ka thënë një ditë: "Kush thotë: 'Nuk ka zot tjetër përveç Allahut', atij i është bërë i detyrueshëm Xheneti." Muadhi i kërkoi leje atij që të dilte te njerëzit me këtë lajm për t'i përgëzuar, dhe ai e lejoi. Ai doli i gëzuar dhe me nxitim, kur u takua me Omerin, i cili e pyeti: "Çfarë ke?" Ai e njoftoi, ndërsa Omeri i tha: "Qëndro ashtu siç je, mos u nxiton." Pastaj (Omeri) hyri te i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) dhe tha: "O i Dërguari i Allahut, ti ke gjykimin më të lartë; në të vërtetë, nëse njerëzit e dëgjojnë këtë, ata do të mbështeten vetëm në të dhe nuk do të punojnë." Ai tha: "Atëherë ktheje atë," dhe ai e ktheu.

Komentim E ka shënuar el-Bezzari, dhe në zinxhirin e tij të transmetimit është Muhamed ibn Ebi Lejla, i cili është vlerësuar si i dobët.

١٥ - وَعَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ - ﵁ - «عَنْ رَسُولِ اللَّهِ - ﷺ - أَنَّهُ قَالَ يَوْمًا مِنَ الْأَيَّامِ: " مَنْ قَالَ: لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ - وَجَبَتْ لَهُ الْجَنَّةُ ". فَاسْتَأْذَنَهُ مُعَاذٌ لِيَخْرُجَ بِهَا إِلَى النَّاسِ فَيُبَشِّرَهُمْ، فَأَذِنَ لَهُ، فَخَرَجَ فَرِحًا مُسْتَعْجِلًا فَلَقِيَهُ عُمَرُ، فَقَالَ: مَا شَأْنُكَ؟ فَأَخْبَرَهُ، فَقَالَ عُمَرُ: كَمَا أَنْتَ، لَا تَعْجَلْ. ثُمَّ دَخَلَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ - ﷺ - فَقَالَ: يَا نَبِيَّ اللَّهِ، أَنْتَ أَفْضَلُ رَأْيًا، إِنَّ النَّاسَ إِذَا سَمِعُوا بِهَذَا اتَّكَلُوا عَلَيْهَا فَلَمْ يَعْمَلُوا، قَالَ: " فَرُدَّهُ، فَرَدَّهُ».
رَوَاهُ الْبَزَّارُ، وَفِي إِسْنَادِهِ مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي لَيْلَى، وَقَدْ ضُعِّفَ.

15 - And on the authority of Abu Sa'id al-Khudri (may Allah be pleased with him), from the Messenger of Allah (pbuh), that he said one day: "Whoever says: 'There is no god but Allah,' Paradise becomes mandatory for him." Mu'adh requested his permission to go out to the people with this to give them the glad tidings, and he permitted him. He went out joyful and in haste, and was met by Umar, who asked: "What is the matter with you?" So he informed him, and Umar said: "Stay as you are, do not hasten." Then he entered upon the Messenger of Allah (pbuh) and said: "O Prophet of Allah, you are of superior judgment; indeed, if the people hear this, they will rely upon it and not perform deeds." He said: "Then bring him back," and he brought him back.

Commentary Narrated by al-Bazzar, and in its chain of narrators is Muhammad ibn Abi Layla, who has been weakened.

#16

16 - Gjithashtu, nga Ebu Saidi transmetohet se ka thënë: I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: «Kush thotë: 'Nuk ka zot tjetër përveç Allahut' me sinqeritet, do të hyjë në Xhenet».

Komentim E ka transmetuar El-Bezzari dhe transmetuesit e tij janë të besueshëm, përveç faktit se për dy personat prej të cilëve ka transmetuar El-Bezzari, nuk kam gjetur ndonjë biografi të tyre.

١٦ - وَعَنْ أَبِي سَعِيدٍ أَيْضًا قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ -: «مَنْ قَالَ: لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ مُخْلِصًا - دَخَلَ الْجَنَّةَ».
رَوَاهُ الْبَزَّارُ، وَرِجَالُهُ ثِقَاتٌ، إِلَّا أَنَّ مَنْ رَوَى عَنْهُمَا الْبَزَّارُ لَمْ أَقِفْ لَهُمَا عَلَى تَرْجَمَةٍ.

16 - And on the authority of Abu Sa'id also, he said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "Whoever says: 'There is no deity but Allah' sincerely, shall enter Paradise."

Commentary It was narrated by al-Bazzar, and its narrators are trustworthy, except that I have not encountered a biography for the two from whom al-Bazzar narrated.

#17

17 - Dhe nga Ebu Saidi (r.a.), nga Pejgamberi (s.a.v.s.), i cili ka thënë: "Kushdo që vdes duke mos i shoqëruar asgjë Allahut, do të hyjë në Xhenet."

Komentim E transmeton Ahmedi dhe El-Bezzari, dhe transmetuesit e tij janë transmetues të Sahihut.

١٧ - وَعَنْ أَبِي سَعِيدٍ - ﵁ - عَنِ النَّبِيِّ - ﷺ - قَالَ: «مَنْ مَاتَ لَا يُشْرِكُ بِاللَّهِ شَيْئًا دَخَلَ الْجَنَّةَ».
رَوَاهُ أَحْمَدُ وَالْبَزَّارُ، وَرِجَالُهُ رِجَالُ
الصَّحِيحِ.

17 - And on the authority of Abu Sa'id (may Allah be pleased with him), from the Prophet (pbuh), who said: "Whoever dies while not associating anything with Allah shall enter Paradise."

Commentary Narrated by Ahmad and al-Bazzar, and its narrators are the narrators of the Sahih.

#18

١٨ - Dhe nga Zejd bin Arkami - Allahu qoftë i kënaqur me të - ka thënë: I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "Kush thotë: 'Nuk ka zot tjetër përveç Allahut' me sinqeritet - do të hyjë në Xhenet." U pyet: "E çfarë është sinqeriteti i saj?" Ai tha: "Të të pengojë nga ndalesat e Allahut."

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "el-Evsat" dhe "el-Kebir", me përjashtim të faktit se në "el-Kebir" ka thënë: I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "Sinqeriteti i tij është të të pengojë nga ajo që Allahu ia ka ndaluar atij." Në zinxhirin e tij të transmetimit (isnad) është Muhamed bin Abdurrahman bin Gazvani, i cili është një trillues.

١٨ - وَعَنْ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ - ﵁ - قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ -: «مَنْ قَالَ: لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ مُخْلِصًا - دَخَلَ الْجَنَّةَ ". قِيلَ: وَمَا إِخْلَاصُهَا؟ قَالَ: " أَنْ تَحْجِزَهُ عَنْ مَحَارِمِ اللَّهِ».
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْأَوْسَطِ وَالْكَبِيرِ، إِلَّا أَنَّهُ قَالَ فِي الْكَبِيرِ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ -: «إِخْلَاصُهُ أَنْ تَحْجِزَهُ عَمَّا حَرَّمَ اللَّهُ عَلَيْهِ» ". وَفِي إِسْنَادِهِ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ غَزْوَانَ، وَهُوَ وَضَّاعٌ.

18 - And on the authority of Zayd bin Arqam - may Allah be pleased with him - who said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "Whoever says: 'There is no god but Allah' sincerely, shall enter Paradise." It was said: "And what is its sincerity?" He said: "That it restrains him from the prohibitions of Allah."

Commentary It was narrated by al-Tabarani in al-Awsat and al-Kabir, except that he said in al-Kabir: The Messenger of Allah (pbuh) said: "Its sincerity is that it restrains him from what Allah has forbidden for him." And in its chain of narrators is Muhammad bin Abd al-Rahman bin Ghazwan, and he is a fabricator.

#19

19 - Dhe nga Bilali - Allahu qoftë i kënaqur me të - transmetohet se ka thënë: I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) tha: "O Bilal, thirr ndër njerëz: kush thotë 'Nuk ka zot tjetër përveç Allahut' një vit para vdekjes së tij - do të hyjë në Xhenet - ose një muaj, ose një javë, ose një ditë, ose një orë." Ai (Bilali) tha: "Atëherë ata do të mbështeten (vetëm te kjo)." Ai tha: "Edhe nëse mbështeten."

Komentim E ka shënuar Et-Taberani në "El-Kebir", dhe në zinxhirin e tij është El-Minhal ibn Halife, i cili është "Munkar el-Hadith" (transmetues i haditheve të refuzuara).

١٩ - وَعَنْ بِلَالٍ - ﵁ - قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ -: «يَا بِلَالُ، نَادِ فِي النَّاسِ مَنْ قَالَ: لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ قَبْلَ مَوْتِهِ بِسَنَةٍ - دَخَلَ الْجَنَّةَ، أَوْ شَهْرٍ، أَوْ جُمُعَةٍ، أَوْ يَوْمٍ، أَوْ سَاعَةٍ، قَالَ: إِذًا يَتَّكِلُوا: قَالَ: وَإِنِ اتَّكَلُوا».
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَفِيهِ الْمِنْهَالُ بْنُ خَلِيفَةَ، وَهُوَ مُنْكَرُ الْحَدِيثِ.

19 - And on the authority of Bilal - may Allah be pleased with him - who said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "O Bilal, announce among the people: whoever says 'There is no god but Allah' a year before his death shall enter Paradise, or a month, or a week, or a day, or an hour." He said: "Then they will rely [solely on it]." He said: "Even if they rely [on it]."

Commentary Narrated by At-Tabarani in Al-Kabir, and it contains Al-Minhal ibn Khalifa, who is Munkar al-Hadith (a narrator of rejected hadith).

#20

20 - Dhe nga Zejd bin Halid el-Xhuheniu (r.a.) transmetohet se ai ka thënë: "Më dërgoi i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) t’u jap njerëzve lajmin e mirë: 'Se ai që vdes duke dëshmuar se nuk ka të adhuruar tjetër (me të drejtë) përveç Allahut, Një i Vetëm dhe pa asnjë ortak, për të është Xheneti'."

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "el-Kebir", dhe transmetuesit e tij janë të vlerësuar si të besueshëm.

٢٠ - «وَعَنْ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ الْجُهَنِيِّ - ﵁ - قَالَ: أَرْسَلَنِي رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ - أُبَشِّرُ النَّاسَ: " أَنَّهُ مَنْ مَاتَ يَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ فَلَهُ الْجَنَّةُ».
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَرِجَالُهُ مُوَثَّقُونَ.

20 - And on the authority of Zaid bin Khalid al-Juhani (may Allah be pleased with him), he said: The Messenger of Allah (pbuh) sent me to give glad tidings to the people: "That whoever dies testifying that there is no deity but Allah alone, without partner, for him is Paradise."

Commentary It was narrated by al-Tabarani in al-Kabir, and its narrators are deemed reliable.

#21

21 - Dhe nga Seleme bin Nu'ajm el-Eshxhe'iu - i cili ishte prej shokëve të Pejgamberit (s.a.v.s.) - ka thënë: Ka thënë i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.): "Kushdo që e takon Allahun - e Lartësuar - pa i shoqëruar Atij asgjë në adhurim, do të hyjë në Xhenet." Thashë: "O i Dërguari i Allahut, edhe nëse ka bërë imoralitet (zina) dhe edhe nëse ka vjedhur?" Ai tha: "Edhe nëse ka bërë imoralitet dhe edhe nëse ka vjedhur."

Komentim E ka transmetuar Ahmedi dhe transmetuesit e tij janë të besueshëm. Gjithashtu e ka transmetuar Taberaniu në "el-Kebir", dhe në zinxhirin e tij është Abdullah bin el-Husejn el-Missisi, i cili është i braktisur (metruk) dhe nuk mund të përdoret si argument.

٢١ - وَعَنْ سَلَمَةَ بْنِ نُعَيْمٍ الْأَشْجَعِيِّ - وَكَانَ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ - ﷺ - قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ -: «مَنْ لَقِيَ اللَّهَ - تَعَالَى - لَا يُشْرِكُ بِهِ شَيْئًا دَخَلَ الْجَنَّةَ "، قُلْتُ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، وَإِنْ زَنَى، وَإِنْ سَرَقَ؟ قَالَ: " وَإِنْ زَنَى وَإِنْ سَرَقَ».
رَوَاهُ أَحْمَدُ، وَرِجَالُهُ ثِقَاتٌ. وَالطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَفِيهِ: عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْحُسَيْنِ الْمِصِّيصِيُّ، وَهُوَ مَتْرُوكٌ لَا يُحْتَجُّ بِهِ.

21 - And on the authority of Salama bin Nu'aym al-Ashja'i—who was among the companions of the Prophet (pbuh)—he said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "Whoever meets Allah—the Exalted—without associating anything with Him shall enter Paradise." I said: "O Messenger of Allah, even if he committed adultery and even if he committed theft?" He said: "Even if he committed adultery and even if he committed theft."

Commentary Reported by Ahmad, and its narrators are trustworthy. It was also reported by al-Tabarani in al-Kabir, and in its chain is Abdullah bin al-Husayn al-Missisi, who is abandoned (matruk) and his narrations are not to be used as evidence.

#22

22 - Dhe nga Ebu Seid el-Hudriu: E kam dëgjuar të Dërguarin e Allahut (s.a.v.s.) duke thënë: «Kush thotë: "Nuk ka zot tjetër përveç Allahut", do të hyjë në Xhenet».

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "el-Evsat" dhe "el-Kebir", dhe në zinxhirin e tij është Ebu Mishrehu ose Mishresi, për të cilin nuk kam gjetur biografi.

٢٢ - وَعَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ: سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ - ﷺ - يَقُولُ: «مَنْ قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ دَخَلَ الْجَنَّةَ».
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْأَوْسَطِ وَالْكَبِيرِ، وَفِيهِ أَبُو مِشْرَحٍ أَوْ مِشْرَسٍ لَمْ أَقِفْ لَهُ عَلَى تَرْجَمَةٍ.

22 - And on the authority of Abu Sa'id al-Khudri: I heard the Messenger of Allah (pbuh) saying: "Whoever says: 'There is no god but Allah' shall enter Paradise."

Commentary It was narrated by al-Tabarani in al-Awsat and al-Kabir, and in its chain is Abu Mishrah or Mishras, for whom I have not found a biography.

#23

23 - Nga Jala b. Shedadi, i cili ka thënë: Më ka treguar babai im, Shedadi – ndërkohë që Ubade b. es-Samiti ishte i pranishëm dhe e vërtetonte atë – ai tha: "Ishim te Pejgamberi (s.a.v.s.) dhe ai tha: 'A ka ndonjë të huaj mes jush?' – që do të thotë nga Ithtarët e Librit. Ne thamë: 'Jo, o i Dërguari i Allahut.' Atëherë ai urdhëroi mbylljen e derës dhe tha: 'Ngrijini duart tuaja dhe thoni: Nuk ka zot tjetër përveç Allahut.' Ne i ngritëm duart tona për një kohë, pastaj ai (s.a.v.s.) e uli dorën e tij e më pas tha: 'Falënderimi i takon Allahut. O Allah, Ti më dërgove me këtë fjalë, më urdhërove për të dhe më premtove Xhenetin për të, e Ti me të vërtetë nuk e shkel premtimin.' Pastaj tha: 'Gëzohuni, se vërtet Allahu ju ka falur juve'."

Komentim E transmeton Ahmedi, Taberaniu dhe Bezzari, dhe transmetuesit e tij janë të besueshëm.

٢٣ - وَعَنْ يَعْلَى بْنِ شَدَّادٍ قَالَ: حَدَّثَنِي أَبِي شَدَّادٍ - وَعُبَادَةُ بْنُ الصَّامِتِ حَاضِرٌ يُصَدِّقُهُ - قَالَ: «كُنَّا عِنْدَ النَّبِيِّ - ﷺ - فَقَالَ: " هَلْ فِيكُمْ غَرِيبٌ؟ " - يَعْنِي أَهْلَ الْكِتَابِ -. قُلْنَا: لَا يَا رَسُولَ اللَّهِ. فَأَمَرَ بِغَلْقِ الْبَابِ
وَقَالَ: " ارْفَعُوا أَيْدِيَكُمْ وَقُولُوا: لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ "، فَرَفَعْنَا أَيْدِيَنَا سَاعَةً ثُمَّ وَضَعَ - ﷺ - يَدَهُ، ثُمَّ قَالَ: " الْحَمْدُ لِلَّهِ، اللَّهُمَّ إِنَّكَ بَعَثْتَنِي بِهَذِهِ الْكَلِمَةِ، وَأَمَرْتَنِي بِهَا، وَوَعَدْتَنِي عَلَيْهَا الْجَنَّةَ، وَإِنَّكَ لَا تُخْلِفُ الْمِيعَادَ "، ثُمَّ قَالَ: " أَلَا أَبْشِرُوا ; فَإِنَّ اللَّهَ قَدْ غَفَرَ لَكُمْ».
رَوَاهُ أَحْمَدُ وَالطَّبَرَانِيُّ وَالْبَزَّارُ، وَرِجَالُهُ مُوَثَّقُونَ.

23 - On the authority of Ya'la ibn Shaddad, who said: My father Shaddad narrated to me—while 'Ubadah ibn al-Samit was present and confirming his account—he said: "We were with the Prophet (pbuh) and he said: 'Is there a stranger among you?'—meaning from the People of the Book. We said: 'No, O Messenger of Allah.' So he ordered the door to be closed and said: 'Raise your hands and say: There is no god but Allah.' We raised our hands for a time, then he (pbuh) lowered his hand, then said: 'Praise be to Allah. O Allah, You have sent me with this word, commanded me with it, and promised me Paradise for it, and indeed You do not fail in Your promise.' Then he said: 'Behold, receive glad tidings; for Allah has forgiven you.'"

Commentary Narrated by Ahmad, al-Tabarani, and al-Bazzar, and its narrators are deemed trustworthy.

#24

٢٤ - Dhe nga një burrë i cili ka thënë: E kam dëgjuar Abdullah bin Amr bin el-Asin duke thënë: E kam dëgjuar të Dërguarin e Allahut (s.a.v.s.) duke thënë: «Kushdo që e takon Allahun duke mos i shoqëruar Atij asgjë, do të hyjë në Xhenet dhe nuk do ta dëmtojë atë asnjë mëkat bashkë me të; ashtu siç, nëse e takon Atë duke i shoqëruar Atij diçka, do të hyjë në Zjarr dhe nuk do t'i bëjë dobi atij asnjë vepër e mirë bashkë me të.»

Komentim E ka transmetuar Ahmedi dhe Taberaniu në 'el-Kebir', dhe transmetuesit e tij janë transmetuesit e 'Sahihut', përveç tabi'iut (pasuesit), pasi ai nuk është emërtuar. Gjithashtu e ka transmetuar Taberaniu, i cili e ka bërë atë si transmetim të Mesrukut nga Abdullah bin Amri.

٢٤ - وَعَنْ رَجُلٍ قَالَ: سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ يَقُولُ: سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ - ﷺ - يَقُولُ: «مَنْ لَقِيَ اللَّهَ وَهُوَ لَا يُشْرِكُ بِهِ شَيْئًا دَخَلَ الْجَنَّةَ وَلَمْ تَضُرَّهُ مَعَهُ خَطِيئَةٌ، كَمَا لَوْ لَقِيَهُ وَهُوَ يُشْرِكُ بِهِ دَخَلَ النَّارَ وَلَمْ يَنْفَعْهُ مَعَهُ حَسَنَةٌ».
رَوَاهُ أَحْمَدُ وَالطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَرِجَالُهُ رِجَالُ الصَّحِيحِ مَا خَلَا التَّابِعِيَّ ; فَإِنَّهُ لَمْ يُسَمَّ، وَرَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فَجَعَلَهُ مِنْ رِوَايَةِ مَسْرُوقٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو.

24 - And from a man who said: I heard Abdullah bin Amr bin al-As saying: I heard the Messenger of Allah (pbuh) saying: "Whoever meets Allah while not associating anything with Him shall enter Paradise, and no sin shall harm him alongside it; just as if he meets Him while associating partners with Him, he shall enter the Fire, and no good deed shall benefit him alongside it."

Commentary It was narrated by Ahmad and al-Tabarani in al-Kabir, and its narrators are the narrators of the Sahih except for the Successor (Tabi'i), for he was not named. Al-Tabarani also narrated it and made it a narration of Masruq from Abdullah bin Amr.

#25

25 - Dhe nga Imran bin Husajni, i cili ka thënë: E kam dëgjuar të Dërguarin e Allahut (s.a.v.s.) duke thënë: «Kushdo që e di me sinqeritet nga zemra e tij se Allahu është Zoti i tij dhe se unë jam Pejgamberi i Tij – dhe ai bëri me shenjë me dorën e tij drejt lëkurës së gjoksit të tij – Allahu e ka bërë të ndaluar mishin e tij për Zjarrin».

Komentim E ka transmetuar Et-Taberaniu në "El-Kebir", dhe në isnadin e tij është Omer bin Muhamed bin Omer bin Safuani, i cili është shumë i dobët (vahi) në hadith.

٢٥ - وَعَنْ عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ قَالَ: سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ - ﷺ - يَقُولُ: «مَنْ عَلِمَ أَنَّ اللَّهَ رَبُّهُ وَأَنِّي نَبِيُّهُ صَادِقًا مِنْ قَلْبِهِ - وَأَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى جِلْدَةِ صَدْرِهِ - حَرَّمَ اللَّهُ لَحْمَهُ عَلَى النَّارِ».
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَفِي إِسْنَادِهِ عُمَرُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عُمَرَ بْنِ صَفْوَانَ، وَهُوَ وَاهِي الْحَدِيثِ.

25 - And on the authority of Imran bin Husayn, who said: I heard the Messenger of Allah (pbuh) saying: "Whoever knows that Allah is his Lord and that I am His Prophet, sincerely from his heart — and he gestured with his hand to the skin of his chest — Allah has forbidden his flesh to the Fire."

Commentary It was narrated by Al-Tabarani in Al-Kabir, and in its chain of transmission is Umar bin Muhammad bin Umar bin Safwan, and he is feeble in hadith.

#26

26 - Transmetohet nga En-Nevvas bin Sem'ani se ai e ka dëgjuar Pejgamberin (s.a.v.s.) duke thënë: "Kush vdes duke mos i shoqëruar asgjë Allahut, për të është bërë e merituar falja e Tij."

Komentim E ka transmetuar Et-Taberaniu në "El-Kebir", dhe zinxhiri i tij i transmetimit është i pranueshëm.

٢٦ - وَعَنِ النَّوَّاسِ بْنِ سَمْعَانَ أَنَّهُ سَمِعَ النَّبِيَّ - ﷺ - يَقُولُ: «مَنْ مَاتَ وَهُوَ لَا يُشْرِكُ بِاللَّهِ شَيْئًا فَقَدْ حَلَّتْ لَهُ مَغْفِرَتُهُ».
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَإِسْنَادُهُ لَا بَأْسَ بِهِ.

26 - And on the authority of Al-Nawwas bin Sam'an that he heard the Prophet (pbuh) say: "Whoever dies while not associating anything with Allah, His forgiveness has become due for him."

Commentary Reported by Al-Tabarani in Al-Kabir, and its chain of narrators is acceptable.

#27

27 - Dhe nga Xheriri (r.a.), nga Pejgamberi (s.a.v.s.) i cili ka thënë: «Kush vdes pa i shoqëruar asgjë Allahut dhe pa u njollosur me gjak të ndaluar (haram), do të hyjë nga cilado derë e Xhenetit që të dëshirojë».

Komentim E ka shënuar Taberaniu në "el-Kebir" dhe transmetuesit e tij janë të vlerësuar si të besueshëm.

٢٧ - وَعَنْ جَرِيرٍ - ﵁ - عَنِ النَّبِيِّ - ﷺ - قَالَ: «مَنْ مَاتَ لَا يُشْرِكُ بِاللَّهِ شَيْئًا، وَلَمْ يَتَنَدَّ بِدَمٍ حَرَامٍ - أُدْخِلَ مِنْ أَيِّ أَبْوَابِ الْجَنَّةِ شَاءَ».
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَرِجَالُهُ مُوَثَّقُونَ.

27 - And on the authority of Jarir (may Allah be pleased with him), from the Prophet (pbuh), who said: "Whoever dies without associating anything with Allah, and has not stained himself with forbidden blood, shall be admitted through whichever of the gates of Paradise he wishes."

Commentary Narrated by al-Tabarani in al-Kabir, and its narrators are deemed trustworthy.

#28

Dhe nga Ebu Amrete el-Ansariu (r.a.) përcillet se ka thënë: «Ishim me të Dërguarin e Allahut (s.a.v.s.) në një betejë, kur njerëzit i goditi një uri e madhe. Atëherë njerëzit kërkuan leje nga i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) që të thernin disa nga kafshët e tyre të udhëtimit dhe thanë: "Allahu do të na mundësojë të arrijmë [në destinacion] përmes tyre." Kur Omer ibn el-Hatabi (r.a.) pa se i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ishte gati t'u jepte leje për të therrur disa nga kafshët e tyre, tha: "O i Dërguari i Allahut, si do të jetë gjendja jonë nëse nesër takohemi me armikun duke qenë të uritur dhe këmbësorë? Por, nëse e sheh të arsyeshme, o i Dërguari i Allahut, t'i thërrasësh njerëzit që të sjellin mbetjet e rezervave të tyre ushqimore e t'i mbledhësh ato, e më pas t'i lutesh Allahut që t'u japë begati në to; sepse Allahu me siguri do të na japë begati përmes lutjes sate – ose tha: do të na mundësojë të arrijmë përmes lutjes sate." Atëherë Pejgamberi (s.a.v.s.) kërkoi mbetjet e rezervave të tyre dhe njerëzit filluan të sillnin grushte me ushqim e më shumë se aq, ndërsa më e shumta që dikush solli ishte një sa’ (masë) me hurma. I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) i mblodhi ato, pastaj u ngrit dhe u lut aq sa deshi Allahu të lutej. Më pas i thirri ushtarët me enët e tyre dhe i urdhëroi të merrnin. Nuk mbeti asnjë enë në ushtri pa u mbushur, madje mbeti edhe një sasi e barabartë me të. Atëherë i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) qeshi aq sa iu dukën dhëmballët e tij dhe tha: "Dëshmoj se nuk ka zot tjetër përveç Allahut dhe dëshmoj se unë jam i Dërguari i Allahut; asnjë rob besimtar nuk e takon Allahun me këto [dëshmi] pa u mbrojtur nga Zjarri në Ditën e Kiametit."»

Komentim E transmeton Ahmedi dhe Taberaniu në "el-Kebir" dhe "el-Eusat". Ai shtoi në të: «Pastaj kërkoi një enë lëkure (rekuah) e cila u vendos para tij, pastaj kërkoi ujë që u derdh në të, pastaj pështyu lehtë në të dhe foli atë që deshi Allahu të thoshte. Më pas futi gishtin e tij të vogël – dhe betohem në Allahun: vërtet i pashë gishtat e të Dërguarit të Allahut (s.a.v.s.) duke shpërthyer si burime uji – pastaj i urdhëroi njerëzit e ata pinë, i dhanë të tjerëve të pinin dhe mbushën caliket dhe enët e tyre. Dhe tha: "Askush nuk e takon Allahun me këto të dyja në Ditën e Kiametit pa u futur në Xhenet, pavarësisht veprave që ka bërë."» Transmetuesit e tij janë të besueshëm.

٢٨ - وَعَنْ أَبِي عَمْرَةَ الْأَنْصَارِيِّ قَالَ: «كُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ - ﷺ - فِي غَزَاةٍ، فَأَصَابَ النَّاسَ مَخْمَصَةٌ، فَاسْتَأْذَنَ النَّاسُ رَسُولَ اللَّهِ - ﷺ - فِي نَحْرِ بَعْضِ ظَهْرِهِمْ، وَقَالُوا: يُبَلِّغُنَا اللَّهُ بِهِ. فَلَمَّا رَأَى عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ - ﵁ - رَسُولَ اللَّهِ - ﷺ - قَدْ هَمَّ أَنْ يَأْذَنَ لَهُمْ فِي نَحْرِ بَعْضِ ظَهْرِهِمْ، قَالَ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، كَيْفَ بِنَا إِذَا نَحْنُ لَقِينَا الْقَوْمَ غَدًا جِيَاعًا رِجَالًا؟
وَلَكِنْ إِنْ رَأَيْتَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنْ تَدْعُوَ النَّاسَ بِبَقَايَا أَزْوَادِهِمْ فَتَجْمَعَهُ، ثُمَّ تَدْعُوَ اللَّهَ فِيهِ بِالْبَرَكَةِ ; فَإِنَّ اللَّهَ سَيُبَارِكُ لَنَا فِي دَعْوَتِكَ - أَوْ سَيُبَلِّغُنَا بِدَعْوَتِكَ - فَدَعَا النَّبِيُّ - ﷺ - بِبَقَايَا أَزْوَادِهِمْ، فَجَعَلَ النَّاسُ يَجِيئُونَ بِالْحَثْيَةِ مِنَ الطَّعَامِ وَفَوْقَ ذَلِكَ، وَكَانَ أَعْلَاهُمْ مَنْ جَاءَ بِصَاعٍ مِنْ تَمْرٍ. فَجَمَعَهَا رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ - ثُمَّ قَامَ فَدَعَا مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَدْعُوَ، ثُمَّ دَعَا الْجَيْشَ بِأَوْعِيَتِهِمْ، وَأَمَرَهُمْ أَنْ يَحْتَثُوا، فَمَا بَقِيَ فِي الْجَيْشِ وِعَاءٌ إِلَّا مَلَئُوهُ، وَبَقِيَ مَثَلُهُ. فَضَحِكَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ - حَتَّى بَدَتْ نَوَاجِذُهُ، فَقَالَ: " أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ، وَأَشْهَدُ أَنِّي رَسُولُ اللَّهِ، لَا يَلْقَى اللَّهَ عَبَدٌ مُؤْمِنٌ بِهَا إِلَّا حَجَبَتْهُ عَنِ النَّارِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ».
رَوَاهُ أَحْمَدُ وَالطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ وَالْأَوْسَطِ. وَزَادَ فِيهِ: «ثُمَّ دَعَا بِرَكْوَةٍ فَوُضِعَتْ بَيْنَ يَدَيْهِ، ثُمَّ دَعَا بِمَاءٍ فَصُبَّ فِيهَا، ثُمَّ مَجَّ فِيهِ وَتَكَلَّمَ بِمَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَتَكَلَّمَ، ثُمَّ أَدْخَلَ خِنْصَرَهُ - فَأُقْسِمُ بِاللَّهِ: لَقَدْ رَأَيْتُ أَصَابِعَ رَسُولِ اللَّهِ - ﷺ - تَتَفَجَّرُ يَنَابِيعَ مِنَ الْمَاءِ - ثُمَّ أَمَرَ النَّاسَ فَشَرِبُوا وَسَقَوْا وَمَلَئُوا قِرَبَهُمْ وَأَدَاوِيهِمْ. وَقَالَ: " لَا يَلْقَى اللَّهَ بِهِمَا أَحَدٌ يَوْمَ الْقِيَامَةِ إِلَّا أُدْخِلَ الْجَنَّةَ عَلَى مَا كَانَ فِيهِ». وَرِجَالُهُ ثِقَاتٌ.

28 - And from Abu ‘Amrah al-Ansari, who said: "We were with the Messenger of Allah (pbuh) on an expedition, and the people were struck by severe hunger. So, the people asked permission from the Messenger of Allah (pbuh) to slaughter some of their riding animals, and they said: 'Allah will cause us to reach [our destination] by it.' When ‘Umar ibn al-Khattab (may Allah be pleased with him) saw that the Messenger of Allah (pbuh) was about to grant them permission to slaughter some of their riding animals, he said: 'O Messenger of Allah, how will it be for us if we meet the enemy tomorrow hungry and on foot? But if you see fit, O Messenger of Allah, you should call the people to bring the remnants of their provisions and collect them, then supplicate to Allah for blessing therein; for Allah will surely bless us through your supplication—or he said—He will cause us to reach [our destination] through your supplication.' So the Prophet (pbuh) called for the remnants of their provisions, and the people began bringing handfuls of food and more than that, and the most any of them brought was a sa’ of dates. The Messenger of Allah (pbuh) gathered them, then stood and supplicated what Allah willed for him to supplicate. Then he called the army with their vessels and commanded them to scoop, and there remained no vessel in the army but that they filled it, and an equal amount remained. The Messenger of Allah (pbuh) laughed until his premolars became visible and said: 'I bear witness that there is no god but Allah, and I bear witness that I am the Messenger of Allah; no believing servant meets Allah with these [testimonies] except that they shall screen him from the Fire on the Day of Resurrection.'"

Commentary Reported by Ahmad and at-Tabarani in al-Kabir and al-Awsat. And he added in it: "Then he called for a small water-skin and it was placed before him, then he called for water and it was poured into it. Then he spat into it and spoke what Allah willed for him to speak, then he inserted his little finger—and I swear by Allah: I certainly saw the fingers of the Messenger of Allah (pbuh) gushing forth springs of water—then he commanded the people and they drank, gave water to others, and filled their large and small water-skins. And he said: 'No one meets Allah with these two [testimonies] on the Day of Resurrection except that he shall enter Paradise regardless of his deeds.'" And its narrators are trustworthy.

#29

Dhe nga Rifa'ah el-Xhuhenij transmetohet se ka thënë: "U kthyem bashkë me të Dërguarin e Allahut (s.a.v.s.) derisa arritëm në el-Kedid — ose ka thënë: në Kudejd — dhe disa burra filluan t'i kërkonin leje të Dërguarit të Allahut (s.a.v.s.) për t'u kthyer te familjet e tyre, e ai u dha leje atyre. Atëherë i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) u ngrit, e lavdëroi Allahun dhe e lartësoi Atë, e më pas tha: 'Çfarë po ndodh me disa njerëz, të cilëve ana e pemës që është pranë të Dërguarit të Allahut (s.a.v.s.) u duket më e urryer sesa ana tjetër?' Pas kësaj, nuk u pa asnjë nga njerëzit prezentë veçse duke qarë. Një burrë tha: 'Vërtet, ai që kërkon leje pas kësaj është i pamend.' Atëherë ai (Pejgamberi) e lavdëroi Allahun dhe foli fjalë të mira, e pastaj tha: 'Dëshmoj para Allahut se nuk vdes asnjë rob që dëshmon se nuk ka zot tjetër përveç Allahut dhe se unë jam i Dërguari i Allahut, me sinqeritet nga zemra e tij, e pastaj ndjek rrugën e drejtë, veçse do të futet në Xhenet.' Ai tha: 'Dhe Zoti im — i Fuqishmi dhe i Madhërishmi — më ka premtuar se shtatëdhjetë mijë nga umeti im do të hyjnë në Xhenet pa llogari dhe pa dënim, dhe unë shpresoj që ju të mos hyni në të derisa ju, ata që ishin të devotshëm nga etërit tuaj, bashkëshortet tuaja dhe pasardhësit tuaj, të zini vendbanimet tuaja në Xhenet.'"

Komentim E ka transmetuar Ahmedi — ndërsa Ibn Maxheh ka transmetuar një pjesë të tij — dhe transmetuesit e tij janë të konsideruar të besueshëm (muveth-thekun).

٢٩ - وَعَنْ رِفَاعَةَ الْجُهَنِيِّ قَالَ: «أَقْبَلْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ - ﷺ - حَتَّى إِذَا كُنَّا بِالْكَدِيدِ - أَوْ قَالَ بِقُدَيْدٍ - فَجَعَلَ رِجَالٌ يَسْتَأْذِنُونَ رَسُولَ اللَّهِ - ﷺ - إِلَى أَهْلِيهِمْ، فَيَأْذَنُ لَهُمْ، فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ - فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ، ثُمَّ قَالَ: " مَا بَالُ رِجَالٍ يَكُونُ شِقُّ الشَّجَرَةِ الَّتِي تَلِي رَسُولَ اللَّهِ - ﷺ - أَبْغَضَ إِلَيْهِمْ مِنَ الشِّقِّ الْآخَرِ؟ ". فَلَمْ يَرَ عِنْدَ ذَلِكَ مِنَ الْقَوْمِ إِلَّا بَاكِيًا، فَقَالَ رَجُلٌ: إِنَّ الَّذِي يَسْتَأْذِنُ بَعْدَ هَذَا لَسَفِيهٌ، فَحَمِدَ اللَّهَ وَقَالَ خَيْرًا، وَقَالَ: " أَشْهَدُ عِنْدَ اللَّهِ، لَا يَمُوتُ عَبْدٌ يَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنِّي رَسُولُ اللَّهِ صِدْقًا مِنْ قَلْبِهِ، ثُمَّ يُسَدِّدُ - إِلَّا سُلِكَ فِي الْجَنَّةِ ". قَالَ: " وَقَدْ وَعَدَنِي رَبِّي - ﷿ - أَنْ يَدْخُلَ الْجَنَّةَ مِنْ أُمَّتِي سَبْعِينَ أَلْفًا لَا حِسَابَ عَلَيْهِمْ وَلَا عَذَابَ، وَإِنِّي لَأَرْجُو أَنْ لَا تَدْخُلُوهَا حَتَّى تَبَوَّءُوا أَنْتُمْ وَمَنْ صَلُحَ مِنْ آبَائِكُمْ وَأَزْوَاجِكُمْ وَذَرَارِيكُمْ مَسَاكِنَ فِي الْجَنَّةِ».
رَوَاهُ أَحْمَدُ - وَعِنْدَ ابْنِ مَاجَهْ بَعْضُهُ -
وَرِجَالُهُ مُوَثَّقُونَ.

And on the authority of Rifa'ah al-Juhani, who said: "We were returning with the Messenger of Allah (pbuh) until we reached al-Kadid—or he said, at Qudayd—and some men began asking the Messenger of Allah (pbuh) for permission to return to their families, and he gave them permission. Then the Messenger of Allah (pbuh) stood up, praised Allah and extolled Him, and then said: 'What is the matter with men to whom the side of the tree that is next to the Messenger of Allah (pbuh) is more hated than the other side?' At that, no one among the people was seen except that he was weeping. A man said: 'Indeed, he who asks for permission after this is surely a fool.' Then he (the Prophet) praised Allah and spoke good words, and said: 'I bear witness before Allah that no servant dies testifying that there is no god but Allah and that I am the Messenger of Allah, sincerely from his heart, and then remains steadfast, except that he shall be guided into Paradise.' He said: 'And my Lord, Mighty and Majestic, has promised me that seventy thousand of my Ummah shall enter Paradise without any reckoning or punishment, and I indeed hope that you will not enter it until you, and those who were righteous among your fathers, your spouses, and your offspring, take up your dwellings in Paradise.'"

Commentary Narrated by Ahmad—and Ibn Majah narrated part of it—and its narrators are deemed trustworthy.

#30

30 - Dhe nga Umarah ibn Ruvejbe transmetohet se ka thënë: E kam dëgjuar të Dërguarin e Allahut (s.a.v.s.) duke thënë: «Ato janë dy (shkaqet) detyruese: kush vdes duke mos i shoqëruar Allahut asgjë, do të hyjë në Xhenet; ndërsa kush vdes duke i shoqëruar Allahut diçka, do të hyjë në Zjarr.»

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "el-Kebir", dhe në zinxhirin e tij është Muhamed ibn Abani, i cili është i dobët.

٣٠ - وَعَنْ عُمَارَةَ بْنِ رُوَيْبَةَ قَالَ: سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ - ﷺ - يَقُولُ «هُمَا الْمُوجِبَتَانِ مَنْ مَاتَ لَا يُشْرِكُ بِاللَّهِ شَيْئًا دَخَلَ الْجَنَّةَ، وَمَنْ مَاتَ يُشْرِكُ بِاللَّهِ شَيْئًا دَخَلَ النَّارَ».
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَفِيهِ مُحَمَّدُ بْنُ أَبَانَ، وَهُوَ ضَعِيفٌ.

30 - And on the authority of ‘Umarah ibn Ruwaybah, who said: I heard the Messenger of Allah (pbuh) saying: “They are the two necessitating factors: whoever dies without associating anything with Allah shall enter Paradise, and whoever dies associating anything with Allah shall enter the Fire.”

Commentary Narrated by al-Tabarani in al-Kabir, and within its chain is Muhammad ibn Aban, and he is weak.

#31

٣١ - Dhe nga Ibn Umeri (r.anhuma) transmetohet se ka thënë: Ka thënë i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.): "Dy vepra janë shpëtuese dhe detyruese; sa u përket dy shpëtueseve: kushdo që e takon Allahun pa i shoqëruar Atij asgjë, për të bëhet i detyrueshëm Xheneti, dhe kushdo që e takon Atë duke i shoqëruar Atij diçka, për të bëhet i detyrueshëm Zjarri."

Komentim Unë them: Dhe ky hadith vjen i plotë në Librin e Agjërimit. E ka transmetuar Taberaniu në "Al-Mu'jam al-Kebir", dhe në zinxhirin e tij është Jahja ibn el-Mutevekkil, i cili është i dobët.

٣١ - وَعَنِ ابْنِ عُمَرَ - ﵄ - قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ -: «عَمَلَانِ مُنْجِيَانِ مُوجِبَانِ ; فَأَمَّا الْمُنْجِيَانِ: مَنْ لَقِيَ اللَّهَ لَا يُشْرِكُ بِهِ شَيْئًا وَجَبَتْ لَهُ الْجَنَّةُ، وَمَنْ لَقِيَهُ يُشْرِكُ بِهِ شَيْئًا وَجَبَتْ لَهُ النَّارُ».
قُلْتُ: وَيَأْتِي بِتَمَامِهِ فِي كِتَابِ الصَّوْمِ.
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَفِيهِ يَحْيَى بْنُ الْمُتَوَكِّلِ، وَهُوَ ضَعِيفٌ.

31 - And on the authority of Ibn Umar (may Allah be pleased with them), he said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "Two deeds are saving and necessitating; as for the two saving ones: whoever meets Allah without associating anything with Him, Paradise becomes mandatory for him, and whoever meets Him associating anything with Him, the Fire becomes mandatory for him."

Commentary I say: and it will be mentioned in its completion in the Book of Fasting. It was narrated by al-Tabarani in Al-Kabir, and in its chain is Yahya ibn al-Mutawakkil, and he is weak.

#32

٣٢ - Nga Khurejm ibn Fatiku përcillet se ka thënë: I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "Punët janë gjashtë llojesh dhe njerëzit janë katër llojesh: dy janë përcaktuese, një është e njëjtë me të njëjtën, një e mirë shpërblehet me dhjetëfishin e saj dhe një e mirë shpërblehet me shtatëqindfishim. Sa u përket dy përcaktueseve: kush vdes duke mos i shoqëruar Allahut asgjë (në adhurim), hyn në Xhenet; dhe kush vdes duke i shoqëruar Allahut diçka, hyn në Zjarr. Sa i përket asaj që është e njëjtë me të njëjtën: kush synon të bëjë një vepër të mirë aq sa ta ndjejë zemra e tij dhe Allahu ta dijë prej tij, i shënohet një e mirë; dhe kush kryen një vepër të keqe, i shënohet një e keqe. Kush kryen një vepër të mirë, i shënohet dhjetëfish. Dhe kush shpenzon një shpenzim në rrugë të Allahut, shpërblehet me shtatëqindfishim. Sa u përket njerëzve: ka prej tyre që u është dhënë bollëk në këtë botë por janë të privuar në botën tjetër, dhe ka prej tyre që janë të privuar në këtë botë por u është dhënë bollëk në botën tjetër."

Komentim Unë them: Tirmidhiu dhe Nesaiu kanë transmetuar prej tij pjesën që përmend shpenzimin në rrugë të Allahut. E ka transmetuar Ahmedi dhe Taberaniu në "El-Kebir" dhe "El-Eusat". Transmetuesit e Ahmedit janë transmetues të "Sahihut", përveç se ai ka thënë: nga Er-Rukejn ibn er-Rebi', nga një burrë, nga Khurejmi. Ndërsa Taberaniu ka thënë: nga Er-Rukejn ibn er-Rebi', nga babai i tij, nga xhaxhai i tij Jusejr ibn Amile. Transmetuesit e tij janë të besueshëm.

٣٢ - وَعَنْ خُرَيْمِ بْنِ فَاتِكٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ -: «الْأَعْمَالُ سِتَّةٌ وَالنَّاسُ أَرْبَعَةٌ: فَمُوجِبَتَانِ، وَمِثْلٌ بِمِثْلٍ، وَحَسَنَةٌ بِعَشْرِ أَمْثَالِهَا، وَحَسَنَةٌ بِسَبْعِمِائَةِ ضِعْفٍ ; فَأَمَّا الْمُوجِبَتَانِ: فَمَنْ مَاتَ لَا يُشْرِكُ بِاللَّهِ شَيْئًا دَخَلَ الْجَنَّةَ، وَمَنْ مَاتَ يُشْرِكُ بِاللَّهِ شَيْئًا دَخَلَ النَّارَ. وَأَمَّا مِثْلٌ بِمِثْلٍ: فَمَنْ هَمَّ بِحَسَنَةٍ حَتَّى يَشْعُرَهَا قَلْبُهُ وَيَعْلَمَهَا اللَّهُ مِنْهُ - كُتِبَتْ لَهُ حَسَنَةٌ، وَمَنْ عَمِلَ سَيِّئَةً كُتِبَتْ عَلَيْهِ سَيِّئَةٌ، وَمَنْ عَمِلَ حَسَنَةً فَبِعَشْرِ أَمْثَالِهَا، وَمَنْ أَنْفَقَ نَفَقَةً فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَحَسَنَةٌ بِسَبْعِمِائَةٍ. وَأَمَّا النَّاسُ: فَمُوَسَّعٌ عَلَيْهِ فِي الدُّنْيَا مَقْتُورٌ عَلَيْهِ فِي الْآخِرَةِ، وَمَقْتُورٌ عَلَيْهِ فِي الدُّنْيَا وَمُوَسَّعٌ عَلَيْهِ فِي الْآخِرَةِ».
قُلْتُ: رَوَى التِّرْمِذِيُّ وَالنَّسَائِيُّ مِنْهُ ذِكْرَ النَّفَقَةِ فِي سَبِيلِ اللَّهِ.
رَوَاهُ أَحْمَدُ وَالطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ وَالْأَوْسَطِ، وَرِجَالُ أَحْمَدَ رِجَالُ الصَّحِيحِ، إِلَّا أَنَّهُ قَالَ: عَنِ الرُّكَيْنِ بْنِ الرَّبِيعِ عَنْ رَجُلٍ عَنْ خُرَيْمٍ. وَقَالَ الطَّبَرَانِيُّ: عَنِ الرُّكَيْنِ بْنِ الرَّبِيعِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَمِّهِ يُسَيْرِ بْنِ عَمِيلَةَ. وَرِجَالُهُ ثِقَاتٌ.

32 - And from Khuraym ibn Fatik, he said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "Deeds are six and people are four: two are necessitating, one is like for like, one is a good deed rewarded tenfold, and one is a good deed rewarded seven-hundredfold. As for the two necessitating ones: whoever dies without associating anything with Allah shall enter Paradise, and whoever dies associating anything with Allah shall enter the Fire. As for the like for like: whoever intends a good deed such that his heart feels it and Allah knows it from him, one good deed is recorded for him; and whoever commits an evil deed, one evil deed is recorded against him. And whoever performs a good deed, it is rewarded tenfold. And whoever spends an expenditure in the cause of Allah, it is rewarded seven-hundredfold. As for the people: there is one who is granted abundance in this world but is restricted in the Hereafter, and there is one who is restricted in this world but is granted abundance in the Hereafter."

Commentary I say: Al-Tirmidhi and Al-Nasa'i narrated from it the mention of spending in the cause of Allah. It was narrated by Ahmad and Al-Tabarani in Al-Mu'jam al-Kabir and Al-Awsat; the narrators of Ahmad are the narrators of the Sahih, except that he said: from Al-Rukayn ibn al-Rabi' from a man from Khuraym. Al-Tabarani said: from Al-Rukayn ibn al-Rabi', from his father, from his uncle Yusayr ibn 'Amilah. And its narrators are trustworthy.

#33

33 - Dhe nga Ibn Abbasi (r.anhuma) transmetohet se i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "Kushdo që e takon Allahun pa i shoqëruar Atij asgjë dhe pa vrarë asnjë jetë, do ta takojë Allahun me shpinë të lehtë."

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "El-Kebir", dhe në zinxhirin e tij të transmetimit është Ibn Lehia.

٣٣ - وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ - ﵄ -: أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ - ﷺ - قَالَ: «مَنْ لَقِيَ اللَّهَ لَا يُشْرِكُ بِهِ شَيْئًا وَلَا يَقْتُلُ نَفْسًا لَقِيَ اللَّهَ وَهُوَ خَفِيفُ الظَّهْرِ».
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَفِي إِسْنَادِهِ ابْنُ لَهِيعَةَ.

And on the authority of Ibn Abbas (may Allah be pleased with them both): that the Messenger of Allah (pbuh) said: "Whoever meets Allah without associating anything with Him and without killing a soul, will meet Allah with a light back."

Commentary It was narrated by al-Tabarani in al-Kabir, and in its chain of narrators is Ibn Lahi'ah.

#34

٣٤ - Dhe nga Sad b. Ubadehu transmetohet se ka thënë: E kam dëgjuar Pejgamberin (s.a.v.s.) duke thënë: «Kush thotë: "Nuk ka të adhuruar tjetër (me të drejtë) përveç Allahut, i Vetëm dhe pa ortak" – duke iu bindur zemra e tij me këtë dhe duke u përulur gjuha e tij me këtë – "dhe dëshmoj se Muhamedi është robi dhe i Dërguari i Tij", Allahu i Plotfuqishëm dhe i Madhëruar do ta bëjë atë të ndaluar për Zjarrin.»

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "El-Eusat", dhe në zinxhirin e tij është Abdurrahman b. Zejd b. Eslemi, ndërsa shumica e dijetarëve janë të mendimit se ai është i dobët.

٣٤ - وَعَنْ سَعْدِ بْنِ عُبَادَةَ قَالَ: سَمِعْتُ النَّبِيَّ - ﷺ - يَقُولُ: «مَنْ قَالَ: لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ - أَطَاعَ بِهَا قَلْبُهُ، وَذَلَّ بِهَا لِسَانُهُ - وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ - حَرَّمَهُ اللَّهُ ﷿ عَلَى النَّارِ».
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْأَوْسَطِ، وَفِيهِ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، وَالْأَكْثَرُ عَلَى تَضْعِيفِهِ.

34 - And on the authority of Sa'd ibn 'Ubadah, who said: I heard the Prophet (pbuh) say: "Whoever says: 'There is no deity but Allah alone, without partner'—his heart complying with it and his tongue humbled by it—'and I bear witness that Muhammad is His servant and His messenger,' Allah, the Mighty and Majestic, will forbid him from the Fire."

Commentary Narrated by al-Tabarani in Al-Awsat, and in its chain is 'Abd al-Rahman ibn Zayd ibn Aslam, and the majority of scholars are of the opinion that he is weak.

#35

35 - Dhe nga Abdurrahman bin Aufi (r.a.) transmetohet se ka thënë: Ka thënë i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.): "Vërtet, muslimani është në mbrojtjen e Allahut që kur e ka lindur nëna e tij e deri kur të qëndrojë para Zotit të tij (i Madhëruar dhe i Lartësuar). Nëse ai e takon Allahun me dëshminë se nuk ka zot tjetër përveç Allahut, duke qenë i sinqertë, ose me kërkim faljeje, atij do t'i shkruhet shpëtimi nga Zjarri."

Komentim E ka transmetuar El-Bezzari, dhe kjo është nga transmetimi i Ebu Seleme bin Abdurrahmanit nga babai i tij, ndërkohë që ai nuk ka dëgjuar (hadith) nga babai i tij.

٣٥ - وَعَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ - ﵁ - قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ -: «إِنَّ الْمُسْلِمَ فِي ذِمَّةِ
اللَّهِ مُنْذُ وَلَدَتْهُ أُمُّهُ إِلَى أَنْ يَقُومَ بَيْنَ يَدَيْ رَبِّهِ - ﵎ - فَإِنْ وَافَى اللَّهَ بِشَهَادَةِ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ صَادِقًا أَوْ بِاسْتِغْفَارٍ - كُتِبَ لَهُ بَرَاءَةٌ مِنَ النَّارِ».
رَوَاهُ الْبَزَّارُ، وَهُوَ مِنْ رِوَايَةِ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِيهِ، وَلَمْ يَسْمَعْ مِنْ أَبِيهِ.

35 - And on the authority of Abd al-Rahman bin Awf (may Allah be pleased with him), who said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "Indeed, the Muslim is under the protection of Allah from the time his mother gave birth to him until he stands before his Lord (Glorified and Exalted be He). If he meets Allah with the testimony that there is no god but Allah, being sincere, or with seeking forgiveness, an acquittal from the Fire shall be written for him."

Commentary It was narrated by al-Bazzar, and it is from the narration of Abu Salama bin Abd al-Rahman from his father, and he did not hear from his father.

#36

36 - Dhe nga Imran ibn Husajni tregohet se ka thënë: "A nuk t'ju tregoj një hadith të cilin nuk ia kam treguar askujt që kur e kam dëgjuar nga i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.), nga frika se mos njerëzit mbështeten tek ai? E kam dëgjuar të Dërguarin e Allahut (s.a.v.s.) duke thënë: 'Kushdo që e di se Allahu është Zoti i tij dhe se unë jam Pejgamberi i Tij, duke qenë i bindur me zemrën e tij — dhe ai bëri shenjë me dorën e tij drejt lëkurës së tij — Allahu e ka bërë atë të ndaluar për Zjarrin.'"

Komentim E ka transmetuar El-Bezzari, dhe në zinxhirin e tij të transmetimit është Imran el-Kasiri, i cili është i braktisur (metruk), si dhe Abdullah ibn Ebi el-Kalusi.

٣٦ - وَعَنْ عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ قَالَ: «أَلَا أُحَدِّثَكُمْ حَدِيثًا لَمْ أُحَدِّثْ بِهِ أَحَدًا مُنْذُ سَمِعْتُهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ - ﷺ - مَخَافَةَ أَنْ يَتَّكِلَ النَّاسُ عَلَيْهِ؟ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ - ﷺ - يَقُولُ: " مَنْ عَلِمَ أَنَّ اللَّهَ رَبُّهُ وَأَنِّي نَبِيُّهُ مُوقِنًا بِقَلْبِهِ - وَأَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى جِلْدِهِ - حَرَّمَهُ اللَّهُ عَلَى النَّارِ» ".
رَوَاهُ الْبَزَّارُ، وَفِي إِسْنَادِهِ عِمْرَانُ الْقَصِيرُ، وَهُوَ مَتْرُوكٌ. وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي الْقَلُوصِ.

36 - And it is narrated from Imran bin Husain, who said: "Shall I not relate to you a narration that I have not related to anyone since I heard it from the Messenger of Allah (pbuh), for fear that people might rely solely upon it? I heard the Messenger of Allah (pbuh) saying: 'Whoever knows that Allah is his Lord and that I am His Prophet, being certain in his heart'—and he gestured with his hand toward his skin—'Allah has forbidden him from the Fire.'"

Commentary Narrated by al-Bazzar, and in its chain of narrators is Imran al-Qasir, who is abandoned (matruk), and Abdullah bin Abi al-Qalus.

#37

Dhe nga Abdullah bin Amr bin el-As (r.a.) përcillet të ketë thënë: Erdha ndërkohë që i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ishte i ulur me një grup njerëzish prej shokëve të tij, mes të cilëve ishte Omer bin el-Hatabi (r.a.). Arrita fundin e hadithit ndërkohë që i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) po thoshte: "Kush fal katër rekate para ikindisë, nuk do ta prekë Zjarri." Atëherë veprova me dorë kështu – ai lëvizi dorën e tij për të treguar se ky është një hadith i mirë – e Omer bin el-Hatabi tha: "Ajo që të ka ikur nga fillimi i hadithit është edhe më e mirë dhe më e mirë." Thashë: "O biri i el-Hatabit, m'i thuaj (atëherë)." Omer bin el-Hatabi tha: "Na ka treguar i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.): Se ai që dëshmon se nuk ka zot tjetër (që meriton adhurimin) përveç Allahut, do të hyjë në Xhenet."

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "el-Evsat", dhe në zinxhirin e tij është Haxhaxh bin Nasr, ndërsa shumica e dijetarëve e konsiderojnë atë të dobët.

٣٧ - «وَعَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ - ﵄ - قَالَ: جِئْتُ وَرَسُولُ اللَّهِ - ﷺ - قَاعِدٌ فِي أُنَاسٍ مِنْ أَصْحَابِهِ فِيهِمْ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ - ﵁، وَأَدْرَكْتُ آخِرَ الْحَدِيثِ وَرَسُولُ اللَّهِ - ﷺ - يَقُولُ: " مَنْ صَلَّى أَرْبَعَ رَكَعَاتٍ قَبْلَ الْعَصْرِ لَمْ تَمَسَّهُ النَّارُ "، فَقُلْتُ بِيَدِي هَكَذَا - يُحَرِّكُ بِيَدِهِ أَنَّ هَذَا حَدِيثٌ جَيِّدٌ - فَقَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ: لَمَا فَاتَكَ مِنْ صَدْرِ الْحَدِيثِ أَجْوَدُ وَأَجْوَدُ. قُلْتُ: يَا ابْنَ الْخَطَّابِ، فَهَاتِ، فَقَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ: حَدَّثَنَا رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ -: " أَنَّهُ مَنْ شَهِدَ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ دَخَلَ الْجَنَّةَ».
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْأَوْسَطِ، وَفِيهِ حَجَّاجُ بْنُ نَصْرٍ، وَالْأَكْثَرُونَ عَلَى تَضْعِيفِهِ.

And on the authority of Abdullah bin Amr bin al-As (may Allah be pleased with them both) who said: I arrived while the Messenger of Allah (pbuh) was sitting with a group of his companions, among whom was Umar bin al-Khattab (may Allah be pleased with him). I caught the end of the discourse while the Messenger of Allah (pbuh) was saying: "Whoever prays four rak'ahs before Asr, the Fire shall not touch him." I gestured with my hand like this—he moved his hand indicating that this was a good (Jayyid) narration—whereupon Umar bin al-Khattab said: "What you missed from the beginning of the discourse is even better and better." I said: "O Ibn al-Khattab, then bring it forth." So Umar bin al-Khattab said: "The Messenger of Allah (pbuh) narrated to us: 'Whoever testifies that there is no deity worthy of worship except Allah shall enter Paradise.'"

Commentary Reported by al-Tabarani in al-Awsat, and it contains Hajjaj bin Nasr, and the majority [of scholars] consider him weak.

#38

38 - Dhe nga Enes bin Maliku, i cili ka thënë: Ndërsa po udhëtoja me të Dërguarin e Allahut (s.a.v.s.), deveja e tij zbriti me të nga një qafë mali, ndërkohë që i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) po udhëtonte i vetëm. Kur rruga u bë e sheshtë, ai qeshi dhe madhëroi Allahun, kështu që edhe ne e madhëruam Allahun pas madhërimit të tij. Pastaj ai udhëtoi një copë rrugë, pastaj qeshi dhe madhëroi Allahun, kështu që edhe ne e madhëruam Allahun pas madhërimit të tij. Më pas ne e arritëm atë, dhe njerëzit i thanë: "O i Dërguar i Allahut, ne e madhëruam Allahun pas madhërimit tënd, por nuk e dimë se përse qeshe!" Ai tha: "Xhibrili (a.s.) po e udhëhiqte devenë për mua, dhe kur rruga u bë e sheshtë, ai u kthye nga unë dhe tha: 'Gëzohu dhe përgëzoje umetin tënd se kushdo që thotë: Nuk ka zot tjetër përveç Allahut, i Vetëm dhe pa ortak, do të hyjë në Xhenet.' Atëherë qesha dhe madhërova Zotin tim. Pastaj ai eci edhe një copë rrugë, pastaj u kthye nga unë dhe tha: 'Gëzohu dhe përgëzoje umetin tënd se kushdo që thotë: Nuk ka zot tjetër përveç Allahut, i Vetëm dhe pa ortak, do të hyjë në Xhenet dhe Allahu ia ka ndaluar atij Zjarrin.' Atëherë qesha dhe madhërova Zotin tim, duke u gëzuar për këtë për umetin tim."

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "El-Eusat", dhe në zinxhirin e tij është Selame bin Rauh, të cilin një grup dijetarësh e kanë konsideruar të dobët, ndërsa të tjerë e kanë vlerësuar si të besueshëm.

٣٨ - «وَعَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ: بَيْنَمَا أَنَا أَسِيرُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ - ﷺ - إِذْ هَبَطَتْ بِهِ رَاحِلَتُهُ مِنْ ثَنِيَّةٍ، وَرَسُولُ اللَّهِ - ﷺ - يَسِيرُ وَحْدَهُ، فَلَمَّا أَسْهَلَتْ بِهِ الطَّرِيقُ ضَحِكَ وَكَبَّرَ، فَكَبَّرْنَا لِتَكْبِيرِهِ، ثُمَّ سَارَ رَتْوَةً، ثُمَّ ضَحِكَ وَكَبَّرَ، فَكَبَّرْنَا لِتَكْبِيرِهِ، ثُمَّ أَدْرَكْنَاهُ، فَقَالَ الْقَوْمُ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، كَبَّرْنَا لِتَكْبِيرِكَ، وَلَا نَدْرِي مِمَّ ضَحِكْتَ! فَقَالَ: " قَادَ النَّاقَةَ لِي جِبْرِيلُ ﵇، فَلَمَّا أَسَهَلَتِ الْتَفَتَ إِلَيَّ فَقَالَ: أَبْشِرْ، وَبَشِّرْ أُمَّتَكَ أَنَّهُ مَنْ قَالَ: لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ - دَخَلَ الْجَنَّةَ، فَضَحِكْتُ وَكَبَّرْتُ رَبِّي، ثُمَّ سَارَ رَتْوَةً، ثُمَّ الْتَفَتَ إِلَيَّ فَقَالَ: أَبْشِرْ، وَبَشِّرْ أُمَّتَكَ أَنَّهُ مَنْ قَالَ: لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ دَخَلَ الْجَنَّةَ، وَقَدْ
حَرَّمَ اللَّهُ عَلَيْهِ النَّارَ، فَضَحِكْتُ وَكَبَّرْتُ رَبِّي، فَفَرِحْتُ بِذَلِكَ لِأُمَّتِي».
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْأَوْسَطِ، وَفِيهِ سَلَامَةُ بْنُ رَوْحٍ، وَقَدْ ضَعَّفَهُ جَمَاعَةٌ وَوَثَّقُوهُ.

38 - And from Anas bin Malik, who said: While I was traveling with the Messenger of Allah (pbuh), his mount descended with him from a mountain pass, and the Messenger of Allah (pbuh) was traveling alone. When the path became level for him, he laughed and proclaimed the greatness of Allah, so we proclaimed the greatness of Allah following his proclamation. Then he traveled a short distance, then he laughed and proclaimed the greatness of Allah, so we proclaimed the greatness of Allah following his proclamation. Then we caught up with him, and the people said: "O Messenger of Allah, we proclaimed the greatness of Allah following your proclamation, yet we do not know why you laughed!" He said: "Gabriel (as) led the she-camel for me, and when the ground became level, he turned to me and said: 'Rejoice, and give glad tidings to your nation that whoever says: There is no god but Allah alone, without partner, shall enter Paradise.' So I laughed and proclaimed the greatness of my Lord. Then he traveled a short distance, then he turned to me and said: 'Rejoice, and give glad tidings to your nation that whoever says: There is no god but Allah alone, without partner, shall enter Paradise, and Allah has forbidden the Fire for him.' So I laughed and proclaimed the greatness of my Lord, and I rejoiced in that for my nation."

Commentary It was reported by al-Tabarani in Al-Awsat, and in its chain is Salamah bin Rawh, whom a group of scholars have weakened while others have graded him as trustworthy.

#39

39 - Dhe nga Ukbe ibn Amiri (r.a.) transmetohet se ka thënë: Erdha me dymbëdhjetë kalorës derisa u ndaluam te i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.). Shokët e mi thanë: "Kush do t'i kullasë devetë tona që ne të shkojmë e të marrim dituri nga i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.)? E kur ai [bariun] të kthehet në mbrëmje, ne do t'i përcjellim atij atë që kemi dëgjuar nga i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.)." Unë thashë: "Unë po i ruaj." Pastaj thashë me vete: "Ndoshta jam i dëmtuar; shokët e mi dëgjojnë nga Pejgamberi i Allahut (s.a.v.s.) atë që unë nuk e dëgjoj." Kështu, një ditë isha i pranishëm dhe dëgjova një burrë duke thënë: I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "Kushdo që merr abdes në mënyrë të plotë, pastaj ngrihet për t'u falur, do të jetë i pastruar nga mëkatet e tij ashtu si në ditën kur e ka lindur nëna e tij." U habita nga kjo, kështu që Omer ibn el-Hatabi tha: "Po sikur të dëgjoje fjalën tjetër, do të habiteshe edhe më shumë!" Unë i thashë: "Ma thuaj – qofsha kurban për ty!" Omer ibn el-Hatabi tha: Në të vërtetë, Pejgamberi i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "Kushdo që vdes duke mos i shoqëruar asgjë Allahut, atij do t'i hapen dyert e Xhenetit, që të hyjë nga cilado derë që dëshiron; ai ka tetë dyer." Pastaj doli para nesh i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) dhe unë u ula përballë tij, por ai e ktheu fytyrën prej meje. U ngrita dhe i dola sërish përballë, por ai e bëri këtë tri herë. Kur ishte hera e katërt, i thashë: "O Pejgamber i Allahut, u flijofshin babai dhe nëna ime për ty, pse po e kthen fytyrën prej meje?" Ai u kthye nga unë dhe tha: "A është njëri më i dashur për ty, apo të dymbëdhjetët?" – e tha këtë dy ose tri herë. Kur e pashë këtë, u ktheva te shokët e mi.

Komentim Them: Ai ka një hadith tjetër në Sahih përveç këtij. Këtë e ka transmetuar Taberaniu në "el-Evsat", dhe në zinxhirin e tij të transmetimit është el-Kasim Ebu Abdurrahman, i cili është i braktisur (metruk).

٣٩ - «وَعَنْ عُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍ - ﵁ - قَالَ: جِئْتُ فِي اثْنَيْ عَشَرَ رَاكِبًا حَتَّى حَلَلْنَا بِرَسُولِ اللَّهِ - ﷺ - فَقَالَ أَصْحَابِي: مَنْ يَرْعَى إِبِلَنَا وَنَنْطَلِقَ فَنَقْتَبِسَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ - ﷺ - فَإِذَا رَاحَ اقْتَبَسْنَاهُ مَا سَمِعْنَا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ - ﷺ -؟ فَقُلْتُ: أَنَا، ثُمَّ قُلْتُ فِي نَفْسِي: لَعَلِّي مَغْبُونٌ ; يَسْمَعُ أَصْحَابِي مَا لَا أَسْمَعُ مِنْ نَبِيِّ اللَّهِ - ﷺ -. فَحَضَرْتُ يَوْمًا فَسَمِعْتُ رَجُلًا قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ -: " مَنْ تَوَضَّأَ وُضُوءًا كَامِلًا، ثُمَّ قَامَ إِلَى صَلَاةٍ - كَانَ مِنْ خَطِيئَتِهِ كَيَوْمِ وَلَدَتْهُ أُمُّهُ ". فَعَجِبْتُ مِنْ ذَلِكَ، فَقَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ: فَكَيْفَ لَوْ سَمِعْتَ الْكَلَامَ الْآخَرَ كُنْتَ أَشَدَّ عَجَبًا؟! فَقُلْتُ: ارْدُدْ عَلَيَّ - جَعَلَنِي اللَّهُ فَدَاءَكَ - فَقَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ: إِنَّ نَبِيَّ اللَّهِ - ﷺ - قَالَ: " مَنْ مَاتَ لَا يُشْرِكُ بِاللَّهِ شَيْئًا فُتِحَتْ لَهُ أَبْوَابُ الْجَنَّةِ، يَدْخُلُ مِنْ أَيِّهَا شَاءَ، وَلَهَا ثَمَانِيَةُ أَبْوَابٍ ". فَخَرَجَ عَلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ - فَجَلَسْتُ مُسْتَقْبِلَهُ، فَصَرَفَ وَجْهَهُ عَنِّي، فَقُمْتُ فَاسْتَقْبَلْتُهُ، فَفَعَلَ ذَلِكَ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ، فَلَمَّا كَانَتِ الرَّابِعَةُ قُلْتُ: يَا نَبِيَّ اللَّهِ، بِأَبِي أَنْتَ وَأُمِّي، لِمَ تَصْرِفُ وَجْهَكَ عَنِّي؟ فَأَقْبَلَ عَلَيَّ فَقَالَ: " أَوَاحِدٌ أَحَبُّ إِلَيْكَ أَمِ اثْنَا عَشَرَ؟ " مَرَّتَيْنِ أَوْ ثَلَاثًا. فَلَمَّا رَأَيْتُ ذَلِكَ رَجَعْتُ إِلَى أَصْحَابِي».
قُلْتُ: لَهُ فِي الصَّحِيحِ حَدِيثٌ غَيْرُ هَذَا، وَقَدْ رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْأَوْسَطِ، وَفِي إِسْنَادِهِ الْقَاسِمُ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ، وَهُوَ مَتْرُوكٌ.

39 - And on the authority of 'Uqbah ibn 'Amir (may Allah be pleased with him), who said: I arrived among twelve riders until we settled with the Messenger of Allah (pbuh). My companions said: "Who will graze our camels while we depart to learn from the Messenger of Allah (pbuh)? Then, when he [the herder] returns in the evening, we shall impart to him what we heard from the Messenger of Allah (pbuh)." I said: "I will." Then I said to myself: "Perhaps I am being short-changed; my companions hear from the Prophet of Allah (pbuh) what I do not hear." So I attended one day and heard a man saying: The Messenger of Allah (pbuh) said: "Whoever performs a complete ablution, then stands for prayer—he shall be [cleansed] of his sins as on the day his mother gave birth to him." I was amazed at that, so 'Umar ibn al-Khattab said: "How would it be if you heard the other statement? You would be even more amazed!" I said: "Repeat it to me—may Allah make me your ransom." 'Umar ibn al-Khattab said: Indeed, the Prophet of Allah (pbuh) said: "Whoever dies while not associating anything with Allah, the gates of Paradise will be opened for him, to enter through whichever of them he wishes, and it has eight gates." Then the Messenger of Allah (pbuh) came out to us, and I sat facing him, but he turned his face away from me. I stood up and faced him, and he did that three times. When it was the fourth time, I said: "O Prophet of Allah, may my father and mother be sacrificed for you, why do you turn your face away from me?" He turned toward me and said: "Is one more beloved to you, or twelve?"—he said it twice or thrice. When I saw that, I returned to my companions.

Commentary I say: He has a Hadith in the Sahih other than this one, and it was narrated by al-Tabarani in al-Awsat, and in its chain of narrators is al-Qasim Abu 'Abd al-Rahman, and he is abandoned (matruk).

#40

40 - Dhe nga Umarah bin Ruvejbeh transmetohet se ka thënë: E kam dëgjuar të Dërguarin e Allahut (s.a.v.s.) duke thënë: "Ato janë dy gjërat detyruese (el-muvaxhibetan): kush vdes duke mos i shoqëruar Allahut asgjë, do të hyjë në Xhenet; dhe kush vdes duke i shoqëruar Allahut diçka, do të hyjë në Zjarr."

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "el-Evsat", dhe në isnadin e tij është Muhammed bin Aban.

٤٠ - وَعَنْ عُمَارَةَ بْنِ رُوَيْبَةَ قَالَ: سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ - ﷺ - يَقُولُ: «هُمَا الْمُوَجِبَتَانِ: مَنْ مَاتَ لَا يُشْرِكُ بِاللَّهِ شَيْئًا دَخَلَ الْجَنَّةَ، وَمَنْ مَاتَ يُشْرِكُ بِاللَّهِ شَيْئًا دَخَلَ النَّارَ».
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْأَوْسَطِ، وَفِي إِسْنَادِهِ مُحَمَّدُ بْنُ أَبَانَ.

40 - And on the authority of 'Umarah bin Ruwaybah, who said: I heard the Messenger of Allah (pbuh) say: "They are the two necessitating things: whoever dies while not associating anything with Allah shall enter Paradise, and whoever dies while associating something with Allah shall enter the Fire."

Commentary It was reported by al-Tabarani in al-Awsat, and in its chain of narrators is Muhammad bin Aban.

#41

41 - Dhe nga një burrë prej Ensarëve përcillet se ai erdhi me një skllave zezake dhe tha: "O i Dërguari i Allahut, vërtet unë kam obligim të liroj një skllav besimtar; nëse ti e konsideron këtë si besimtare, unë do ta liroj atë." Atëherë i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) i tha asaj: "A dëshmon se nuk ka hyjni tjetër përveç Allahut?" Ajo tha: "Po." Ai tha: "A dëshmon se unë jam i Dërguari i Allahut?" Ajo tha: "Po." Ai tha: "A beson në ringjalljen pas vdekjes?" Ajo tha: "Po." Ai tha: "Liroje atë."

Komentim E ka transmetuar Ahmedi, dhe transmetuesit e tij janë transmetuesit e Sahihut.

٤١ - «وَعَنْ رَجُلٍ مِنَ الْأَنْصَارِ أَنَّهُ جَاءَ بِأَمَةٍ سَوْدَاءَ، فَقَالَ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، إِنَّ عَلَيَّ رَقَبَةً مُؤْمِنَةً، فَإِنْ كُنْتَ تَرَى هَذِهِ مُؤْمِنَةً فَأُعْتِقُهَا، فَقَالَ لَهَا رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ -: " أَتَشْهَدِينَ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ؟ ". قَالَتْ: نَعَمْ. قَالَ: " أَتَشْهَدِينَ أَنِّي رَسُولُ اللَّهِ؟ ". قَالَتْ: نَعَمْ. قَالَ: أَتُؤَمِنِينَ بِالْبَعْثِ بَعْدَ الْمَوْتِ؟ ". قَالَتْ: نَعَمْ. قَالَ: " أَعْتِقْهَا».
رَوَاهُ أَحْمَدُ، وَرِجَالُهُ رِجَالُ الصَّحِيحِ.

41 - And on the authority of a man from the Ansar that he brought a black slave-woman and said: "O Messenger of Allah, indeed I have an obligation to free a believing slave; if you consider this woman a believer, I shall manumit her." So the Messenger of Allah (pbuh) said to her: "Do you bear witness that there is no deity but Allah?" She said: "Yes." He said: "Do you bear witness that I am the Messenger of Allah?" She said: "Yes." He said: "Do you believe in the Resurrection after death?" She said: "Yes." He said: "Manumit her."

Commentary Narrated by Ahmad, and its narrators are the narrators of the Sahih.

#42

٤٢ - Dhe nga Ebu Hurejra (r.a.) transmetohet se një burrë erdhi te Pejgamberi (s.a.v.s.) me një skllave zezake e cila ishte joarabe dhe tha: "O i Dërguari i Allahut, unë jam i obliguar të liroj një skllave besimtare." I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) i tha asaj: "Ku është Allahu?" Ajo bëri me shenjë me kokë drejt qiellit dhe me gishtin e saj tregues. I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) i tha: "Kush jam unë?" Ajo bëri me shenjë me gishtin e saj drejt të Dërguarit të Allahut (s.a.v.s.) dhe drejt qiellit, që do të thoshte: Ti je i Dërguari i Allahut. Ai tha: "Liroje atë." E transmetojnë Ahmedi, el-Bezzari dhe et-Taberaniu në "el-Evsat", me përjashtim të faktit se ai i tha asaj: "Kush është Zoti yt?", ndërsa ajo bëri me shenjë me kokë drejt qiellit dhe tha: "Allahu."

Komentim Transmetuesit e tij janë të vlerësuar si të besueshëm. Them: Hadithe të tjera nga et-Taberaniu lidhur me këtë kapitull do të vijnë në vijim në "Librin e Lirimit të Skllavit".

٤٢ - وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ - ﵁ -: «أَنَّ رَجُلًا أَتَى النَّبِيَّ - ﷺ - بِجَارِيَةٍ سَوْدَاءَ أَعْجَمِيَّةٍ، فَقَالَ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، إِنَّ عَلَيَّ [عِتْقَ] رَقَبَةٍ مُؤْمِنَةٍ، فَقَالَ لَهَا رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ -: " أَيْنَ اللَّهُ؟ " فَأَشَارَتْ بِرَأْسِهَا إِلَى السَّمَاءِ بِأُصْبُعِهَا السَّبَّابَةِ، فَقَالَ لَهَا رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ -: " مَنْ أَنَا؟ "
فَأَشَارَتْ بِأُصْبُعِهَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ - ﷺ - وَإِلَى السَّمَاءِ ; أَيْ أَنْتَ رَسُولُ اللَّهِ. قَالَ: " أَعْتِقْهَا».
رَوَاهُ أَحْمَدُ وَالْبَزَّارُ وَالطَّبَرَانِيُّ فِي الْأَوْسَطِ، إِلَّا أَنَّهُ قَالَ لَهَا: «مَنْ رَبُّكِ؟ " فَأَشَارَتْ بِرَأْسِهَا إِلَى السَّمَاءِ، فَقَالَتْ: اللَّهُ».
وَرِجَالُهُ مُوَثَّقُونَ.
قُلْتُ: وَتَأْتِي أَحَادِيثُ مِنَ الطَّبَرَانِيِّ فِي هَذَا الْبَابِ فِي كِتَابِ الْعِتْقِ.

42 - And on the authority of Abu Hurairah (may Allah be pleased with him): That a man came to the Prophet (pbuh) with a black, non-Arab slave girl and said: "O Messenger of Allah, I am obligated to manumit a believing slave." So the Messenger of Allah (pbuh) said to her: "Where is Allah?" She pointed with her head toward the sky with her index finger. Then the Messenger of Allah (pbuh) said to her: "Who am I?" She pointed with her finger to the Messenger of Allah (pbuh) and to the sky, meaning: You are the Messenger of Allah. He said: "Manumit her." It was narrated by Ahmad, Al-Bazzar, and Al-Tabarani in Al-Awsat, except that he said to her: "Who is your Lord?" and she pointed her head toward the sky and said: "Allah."

Commentary Its narrators are deemed trustworthy. I say: And Hadiths from Al-Tabarani regarding this chapter will follow in the Book of Manumission.

#43

43 - Dhe nga Habib ibn Ebi Thabiti transmetohet se ka thënë: "Hasan ibn Thabiti i recitoi Pejgamberit (s.a.v.s.) disa vargje, ku tha:
Dëshmoj me lejen e Allahut se Muhamedi është i Dërguari i Atij që është lart mbi qiej.
Dhe se Ebu Jahja dhe Jahja, që të dy kishin vepra të pranuara në fenë e Tij.
Dhe se vëllai i Al-Ahkafit, kur u ngrit mes tyre, u ngrit për hir të Allahut mes tyre dhe veproi me drejtësi.
Atëherë i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) tha: "Edhe unë."

Komentim E ka transmetuar Ebu Jala dhe ky është hadith mursel.

٤٣ - وَعَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي ثَابِتٍ قَالَ: «أَنْشَدَ حَسَّانُ بْنُ ثَابِتٍ النَّبِيَّ - ﷺ - أَبْيَاتًا، فَقَالَ:
شَهِدْتُ بِإِذْنِ اللَّهِ أَنَّ مُحَمَّدًا ... رَسُولُ الَّذِي فَوْقَ السَّمَاوَاتِ مِنْ عَلُ
وَأَنَّ أَبَا يَحْيَى وَيَحْيَى كِلَاهُمَا ... لَهُ عَمَلٌ فِي دِينِهِ مُتَقَبَّلُ
وَأَنَّ أَخَا الْأَحْقَافِ إِذْ قَامَ فِيهِمُ ... يَقُومُ بِذَاتِ اللَّهِ فِيهِمْ وَيَعْدِلُ
فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ -: " وَأَنَا».
رَوَاهُ أَبُو يَعْلَى وَهُوَ مُرْسَلٌ.

43 - And on the authority of Habib ibn Abi Thabit, who said: Hassan ibn Thabit recited some verses to the Prophet (pbuh), saying:
I bear witness, by the permission of Allah, that Muhammad is the Messenger of the One Who is above the heavens, from on high.
And that Abu Yahya and Yahya, both of them had deeds accepted in His religion.
And that the brother of Al-Ahqaf, when he rose among them, he stood for the sake of Allah among them and acted with justice.
Then the Messenger of Allah (pbuh) said: "And I as well."

Commentary Reported by Abu Ya'la, and it is Mursal.

CHAPTER

[بَابٌ فِي مَا يُحَرِّمُ دَمَ الْمَرْءِ وَمَالَهُ]

Kapitulli: Rreth asaj që e bën të paprekshëm gjakun dhe pasurinë e njeriut

2. Chapter: Regarding What Makes a Person's Blood and Wealth Inviolable

#44

٤٤ - Transmetohet nga Xhabiri - Allahu qoftë i kënaqur me të - i cili ka thënë: «Një burrë erdhi te Pejgamberi (s.a.v.s.) dhe tha: "Në të vërtetë, unë kam një fqinj munafik (hipokrit) që vepron kështu e kështu." I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) pyeti: "A thotë ai: La ilahe il-lallah?" Ai u përgjigj: "Po." Ai tha: "Për të tillët jam ndaluar [të veproj kundër tyre]."»

Komentim E ka transmetuar El-Bezzari; në isnadin e tij ka transmetues gjendja e të cilëve është e panjohur (mesatir), ndërsa Muhamed ibn Ebi Lejla ka memorie të dobët.

٤٤ - عَنْ جَابِرٍ - ﵁ - قَالَ: «جَاءَ رَجُلٌ إِلَى النَّبِيِّ - ﷺ - فَقَالَ: إِنَّ لِي جَارًا مُنَافِقًا يَصْنَعُ كَذَا وَكَذَا، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ -: " يَقُولُ: لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ؟ " قَالَ: نَعَمْ. قَالَ: " أُولَئِكَ نُهِيتُ عَنْهُمْ».
رَوَاهُ الْبَزَّارُ، وَفِي إِسْنَادِهِ مَسَاتِيرُ، وَمُحَمَّدُ بْنُ أَبِي لَيْلَى سَيِّئُ الْحِفْظِ.

44 - Narrated by Jabir - may Allah be pleased with him - who said: "A man came to the Prophet (pbuh) and said: 'Indeed, I have a neighbor who is a hypocrite and does such and such.' The Messenger of Allah (pbuh) asked: 'Does he say: There is no god but Allah?' He replied: 'Yes.' He said: 'Those are the ones I have been forbidden from [harming].'"

Commentary Narrated by al-Bazzar, and in its chain of transmission are narrators of unknown status (mastur), and Muhammad ibn Abi Layla has poor memory.

#45

٤٥ - Dhe nga Ubejdullah bin Adi bin el-Khijari përcillet se një burrë nga ensarët i ka treguar atij se ai erdhi te Pejgamberi (s.a.v.s.) kur ai ishte në një tubim dhe i foli në vesh duke i kërkuar leje për të vrarë një burrë prej munafikëve (hipokritëve). I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) foli zëshëm dhe tha: "A nuk dëshmon ai se nuk ka zot tjetër përveç Allahut?" Ensariu u përgjigj: "Po, o i Dërguari i Allahut, por dëshmia e tij nuk ka vlerë." I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) tha: "A nuk dëshmon ai se Muhamedi është i Dërguari i Allahut?" Ai u përgjigj: "Po, o i Dërguari i Allahut, por dëshmia e tij nuk ka vlerë." Ai tha: "A nuk falet ai?" Ai u përgjigj: "Po, o i Dërguari i Allahut, por namazi i tij nuk ka vlerë." Atëherë i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) tha: "Ata janë ata të cilët Allahu ma ka ndaluar (t'i vras)."

Komentim E ka transmetuar Ahmedi dhe transmetuesit e tij janë transmetuesit e Sahihut. Ai e ka përsëritur atë nga Ubejdullah bin Adi bin el-Khijari, nga Abdullah bin Adi el-Ensariu, i cili ia ka treguar atij, dhe ka përmendur kuptimin e tij.

٤٥ - وَعَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَدِيِّ بْنِ الْخِيَارِ «أَنَّ رَجُلًا مِنَ الْأَنْصَارِ حَدَّثَهُ أَنَّهُ أَتَى النَّبِيَّ - ﷺ - وَهُوَ فِي مَجْلِسٍ فَسَارَّهُ يَسْتَأْذِنُهُ فِي قَتْلِ رَجُلٍ مِنَ الْمُنَافِقِينَ، فَجَهَرَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ - فَقَالَ: " أَلَيْسَ يَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ؟ ". قَالَ الْأَنْصَارِيُّ: بَلَى يَا رَسُولَ اللَّهِ، وَلَا شَهَادَةَ لَهُ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ -: " أَلَيْسَ يَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ؟ ". قَالَ: بَلَى يَا رَسُولَ اللَّهِ، وَلَا شَهَادَةَ لَهُ. قَالَ: " أَلَيْسَ يُصَلِّي؟ ". قَالَ: بَلَى يَا رَسُولَ اللَّهِ، وَلَا صَلَاةَ لَهُ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ -: " أُولَئِكَ الَّذِينَ نَهَانِي اللَّهُ عَنْهُمْ».
رَوَاهُ أَحْمَدُ، وَرِجَالُهُ رِجَالُ الصَّحِيحِ، وَأَعَادَهُ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَدِيِّ بْنِ الْخِيَارِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَدِيِّ الْأَنْصَارِيِّ حَدَّثَهُ، فَذَكَرَ مَعْنَاهُ.

45 - And on the authority of 'Ubaydullah bin 'Adi bin al-Khiyar, that a man from the Ansar narrated to him that he came to the Prophet (pbuh) while he was in a gathering and whispered to him, seeking his permission to kill a man from among the hypocrites. The Messenger of Allah (pbuh) spoke aloud and said: "Does he not testify that there is no god but Allah?" The Ansari replied: "Yes, O Messenger of Allah, but his testimony is of no account." The Messenger of Allah (pbuh) then said: "Does he not testify that Muhammad is the Messenger of Allah?" He replied: "Yes, O Messenger of Allah, but his testimony is of no account." He said: "Does he not pray?" He replied: "Yes, O Messenger of Allah, but his prayer is of no account." So the Messenger of Allah (pbuh) said: "Those are the ones whom Allah has forbidden me from (killing)."

Commentary Narrated by Ahmad, and its narrators are the narrators of the Sahih. He repeated it on the authority of 'Ubaydullah bin 'Adi bin al-Khiyar, from 'Abdullah bin 'Adi al-Ansari, who narrated it to him, and he mentioned its meaning.

#46

46 - Dhe nga Xheriri (r.a.) transmetohet se ka thënë: Ka thënë i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.): "Jam urdhëruar t'i luftoj njerëzit derisa të thonë: 'Nuk ka zot tjetër (që meriton adhurimin) përveç Allahut'. Nëse e thonë këtë, ata kanë mbrojtur prej meje gjakun dhe pasurinë e tyre, përveçse kur këtë e kërkon e drejta e saj, ndërsa llogaria e tyre mbetet tek Allahu - i Plotfuqishmi dhe i Madhërishmi."

Komentim E ka transmetuar Taberaniu, dhe në zinxhirin e tij të transmetimit është Ibrahim bin Ujejneh, të cilin shumica e dijetarëve e kanë konsideruar të dobët, ndërsa Ibn Meini ka thënë: "Ai ishte musliman i sinqertë."

٤٦ - وَعَنْ جَرِيرٍ - ﵁ - قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ -: «أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَقُولُوا: لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ، فَإِذَا قَالُوهَا عَصَمُوا مِنِّي دِمَاءَهُمْ وَأَمْوَالَهُمْ إِلَّا بِحَقِّهَا، وَحِسَابُهُمْ عَلَى اللَّهِ - ﷿ -».
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ، وَفِي إِسْنَادِهِ إِبْرَاهِيمُ بْنُ عُيَيْنَةَ، وَقَدْ ضَعَّفَهُ الْأَكْثَرُونَ، وَقَالَ ابْنُ مَعِينٍ: كَانَ مُسْلِمًا
صَدُوقًا.

46 - And from Jarir - may Allah be pleased with him - he said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "I have been commanded to fight the people until they say: 'There is no god but Allah.' If they say it, they have protected their blood and their wealth from me except by its right, and their account is with Allah - the Mighty and Majestic."

Commentary Narrated by Al-Tabarani, and in its chain of narrators is Ibrahim ibn 'Uyaynah, and the majority have declared him weak, while Ibn Ma'in said: "He was a truthful Muslim."

#47

47 - Dhe nga Sehl ibn Sa’di (Allahu qoftë i kënaqur me të) transmetohet se i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "Jam urdhëruar t’i luftoj njerëzit derisa të thonë: ‘Nuk ka zot tjetër përveç Allahut’. Kur ta thonë: ‘Nuk ka zot tjetër përveç Allahut’, ata e kanë mbrojtur prej meje gjakun dhe pasurinë e tyre, përveç me të drejtën e saj, ndërsa llogaria e tyre është tek Allahu."

Komentim E transmeton Et-Taberaniu, dhe në zinxhirin e tij të transmetimit është Mus’ab ibn Thabit; Ibn Hibbani e ka konsideruar atë të besueshëm, ndërsa shumica e dijetarëve janë të mendimit se ai është i dobët.

٤٧ - وَعَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ - ﵁ - أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ - ﷺ - قَالَ: «أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَقُولُوا: لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ، فَإِذَا قَالُوا: لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ ; عَصَمُوا مِنِّي دِمَاءَهُمْ وَأَمْوَالَهُمْ إِلَّا بِحَقِّهَا، وَحِسَابُهُمْ عَلَى اللَّهِ».
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ، وَفِي إِسْنَادِهِ مُصْعَبُ بْنُ ثَابِتٍ، وَثَّقَهُ ابْنُ حِبَّانَ وَالْأَكْثَرُ عَلَى تَضْعِيفِهِ.

47 - And on the authority of Sahl ibn Sa'd (may Allah be pleased with him) that the Messenger of Allah (pbuh) said: "I have been commanded to fight the people until they say: 'There is no god but Allah.' So if they say: 'There is no god but Allah,' they have protected their blood and their wealth from me except by its right, and their reckoning is with Allah."

Commentary Reported by al-Tabarani, and in its chain of narrators is Mus'ab ibn Thabit; Ibn Hibban considered him trustworthy, while the majority [of scholars] are of the view that he is weak.

#48

48 - Dhe nga Ibn Abbasi - Allahu qoftë i kënaqur me të dy - ka thënë: I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: «Jam urdhëruar t'i luftoj njerëzit derisa të thonë: "Nuk ka zot tjetër përveç Allahut". Nëse e thonë këtë, ata kanë mbrojtur prej meje gjakun dhe pasurinë e tyre, përveç me të drejtën e saj, ndërsa llogaria e tyre mbetet tek Allahu i Madhëruar e i Madhështuar».

Komentim E ka transmetuar Et-Taberaniu, dhe transmetuesit e tij janë të besueshëm, përveç se në të gjendet Is'hak ibn Jezid el-Hattabi, të cilin nuk e njoh.

٤٨ - وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ - ﵄ - قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ -: «أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَقُولُوا: لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ، فَإِذَا قَالُوهَا عَصَمُوا مِنِّي دِمَاءَهُمْ وَأَمْوَالَهُمْ إِلَّا بِحَقِّهَا، وَحِسَابُهُمْ عَلَى اللَّهِ ﷿».
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ، وَرِجَالُهُ مُوَثَّقُونَ، إِلَّا أَنَّ فِيهِ إِسْحَاقَ بْنَ يَزِيدَ الْخَطَّابِيَّ، وَلَمْ أَعْرِفْهُ.

48 - And on the authority of Ibn Abbas - may Allah be pleased with them both - who said: The Messenger of Allah - (pbuh) - said: "I have been commanded to fight the people until they say: 'There is no god but Allah.' So if they say it, they have protected their blood and wealth from me except by its right, and their reckoning is with Allah, the Almighty and Majestic."

Commentary Reported by al-Tabarani, and its narrators are deemed trustworthy, except that it contains Ishaq ibn Yazid al-Khattabi, and I do not know him.

#49

49 - Dhe nga Ebu Bekër es-Siddiku (r.a.) ka thënë: I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "Jam urdhëruar t'i luftoj njerëzit derisa të thonë: 'Nuk ka zot tjetër përveç Allahut'. Nëse e thonë këtë, ata e kanë mbrojtur prej meje gjakun dhe pasurinë e tyre, përveçse me të drejtën e saj (sipas ligjit), ndërsa llogaria e tyre është tek Allahu."

Komentim E ka transmetuar El-Bezzari, i cili ka thënë: "Nuk di që ky hadith të jetë transmetuar nga Enesi, e ky nga Ebu Bekri, përveçse përmes kësaj rruge, dhe mendoj se Imrani ka gabuar në zinxhirin e tij të transmetimit."

٤٩ - وَعَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ -: «أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَقُولُوا: لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ، فَإِذَا قَالُوهَا مَنَعُوا مِنِّي دِمَاءَهُمْ وَأَمْوَالَهُمْ إِلَّا بِحَقِّهَا، وَحِسَابُهُمْ عَلَى اللَّهِ».
رَوَاهُ الْبَزَّارُ وَقَالَ: وَهَذَا الْحَدِيثُ لَا أَعْلَمُهُ يُرْوَى عَنْ أَنَسٍ عَنْ أَبِي بَكْرٍ إِلَّا مِنْ هَذَا الْوَجْهِ، وَأَحْسَبُ أَنَّ عِمْرَانَ أَخْطَأَ فِي إِسْنَادِهِ.

49 - And on the authority of Abu Bakr al-Siddiq, who said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "I have been commanded to fight the people until they say: 'There is no god but Allah.' If they say it, they have protected their blood and their wealth from me, except by its right, and their account is with Allah."

Commentary Al-Bazzar narrated it and said: "I do not know of this hadith being narrated from Anas on the authority of Abu Bakr except through this route, and I believe that 'Imran erred in its chain of transmission."

#50

50 - Dhe nga Abdullah bin Mes'udi (r.a.) transmetohet se ka thënë: I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "Nëse ndonjëri prej jush e drejton heshtën drejt një njeriu, dhe maja e saj ndodhet te gropa e fytit të tij, e ai thotë: 'La ilahe il-lallah' (Nuk ka zot tjetër përveç Allahut); atëherë ai duhet ta largojë heshtën prej tij."

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "el-Kebir" dhe "el-Evsat", dhe në zinxhirin e tij të transmetimit është es-Salt bin Abdurrahman ez-Zubejdi, i cili nuk mund të shërbejë si argument.

٥٠ - وَعَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ - ﵁ - قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ -: «إِذَا شَرَعَ أَحَدُكُمْ بِالرُّمْحِ إِلَى الرَّجُلِ، فَإِنْ كَانَ سِنَانُهُ عِنْدَ ثُغْرَةِ نَحْرِهِ، فَقَالَ: لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ ; فَلْيَرْفَعْ عَنْهُ الرُّمْحَ».
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ وَالْأَوْسَطِ، وَفِي إِسْنَادِهِ الصَّلْتُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الزُّبَيْدِيُّ، لَا تَقُومُ بِهِ حُجَّةٌ.

50 - And on the authority of Abdullah bin Mas'ud (may Allah be pleased with him), he said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "If one of you points a spear at a man, and its tip is at the pit of his throat, and he says: 'There is no god but Allah,' then he must withdraw the spear from him."

Commentary It was narrated by al-Tabarani in al-Kabir and al-Awsat, and in its chain of narrators is al-Salt bin Abd al-Rahman al-Zubaydi, by whom a proof is not established.

#51

51 - Nga Ebu Malik el-Eshxha’iu, nga babai i tij, i cili ka thënë: I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: «Jam urdhëruar t'i luftoj njerëzit derisa të thonë: "Nuk ka zot tjetër që meriton adhurimin përveç Allahut". Kur ta thonë këtë, ata kanë mbrojtur prej meje gjakun dhe pasurinë e tyre, përveçse me të drejtën e saj (sipas ligjit islam), ndërsa llogaria e tyre është tek Allahu - i Madhëruar dhe i Fuqishëm.»

Komentim E ka transmetuar et-Taberaniu në "el-Kebir" dhe transmetuesit e tij janë të besueshëm.

٥١ - وَعَنْ أَبِي مَالِكٍ الْأَشْجَعِيِّ، عَنْ أَبِيهِ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ -: «أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَقُولُوا: لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ، فَإِذَا قَالُوهَا عَصَمُوا مِنِّي دِمَاءَهُمْ وَأَمْوَالَهُمْ إِلَّا بِحَقِّهَا، وَحِسَابُهُمْ عَلَى اللَّهِ - ﷿ -».
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَرِجَالُهُ مُوَثَّقُونَ.

51 - On the authority of Abu Malik al-Ashja'i, from his father, who said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "I have been commanded to fight the people until they say: 'There is no god but Allah.' If they say it, they have protected their blood and their wealth from me, except by its right, and their reckoning is with Allah - the Mighty and Sublime."

Commentary Narrated by al-Tabarani in al-Kabir, and its narrators are deemed trustworthy.

#52

Transmetohet nga Ebu Bekrete (r.a.) se ka thënë: I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "Jam urdhëruar t'i luftoj njerëzit derisa të thonë: 'Nuk ka zot tjetër përveç Allahut'. Nëse e thonë këtë, ata kanë mbrojtur prej meje gjakun dhe pasurinë e tyre, përveçse kur kjo kërkohet me të drejtë, ndërsa llogaria e tyre është te Allahu i Madhëruar dhe i Lavdishëm."

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "El-Kebir" dhe "El-Eusat", dhe në zinxhirin e tij është Abdullah ibn Isa el-Hezzazi, i cili është i dobët dhe nuk mund të merret si argument.

٥٢ - وَعَنْ أَبِي بَكْرَةَ - ﵁ - قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ -: «أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَقُولُوا: لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ، فَإِذَا قَالُوهَا عَصَمُوا مِنِّي دِمَاءَهُمْ وَأَمْوَالَهُمْ إِلَّا بِحَقِّهَا، وَحِسَابُهُمْ عَلَى اللَّهِ - ﷿ -».
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ وَالْأَوْسَطِ، وَفِيهِ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عِيسَى الْخَزَّازُ، وَهُوَ ضَعِيفٌ لَا يُحْتَجُّ بِهِ.

And on the authority of Abu Bakrah (may Allah be pleased with him), who said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "I have been commanded to fight the people until they say: 'There is no god but Allah.' If they say it, they have protected their blood and their property from me, except by its right, and their account is with Allah, the Mighty and Sublime."

Commentary It was narrated by al-Tabarani in al-Kabir and al-Awsat, and its chain includes 'Abd Allah ibn 'Isa al-Khazzaz, who is weak and cannot be used as an evidentiary proof.

#53

53 - Dhe nga Semureh bin Xhundubi - Allahu qoftë i kënaqur me të - transmetohet se ka thënë: Ka thënë i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.): "Jam urdhëruar t'i luftoj njerëzit derisa të thonë: 'Nuk ka zot tjetër përveç Allahut'. E kur ta thonë këtë, ata e kanë mbrojtur prej meje gjakun dhe pasurinë e tyre, përveçse me të drejtën e saj, ndërsa llogaria e tyre është tek Allahu."

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "el-Eusat", dhe në zinxhirin e tij është Mubarek bin Fedale, për të cilin ka mospajtime lidhur me mbështetjen tek ai si argument.

٥٣ - وَعَنْ سَمُرَةَ بْنِ جُنْدُبٍ - ﵁ - قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ -: «أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَقُولُوا: لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ، فَإِذَا قَالُوهَا عَصَمُوا مِنِّي دِمَاءَهُمْ وَأَمْوَالَهُمْ إِلَّا بِحَقِّهَا، وَحِسَابُهُمْ عَلَى اللَّهِ».
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْأَوْسَطِ، وَفِيهِ مُبَارَكُ بْنُ فَضَالَةَ، وَاخْتُلِفَ فِي الِاحْتِجَاجِ بِهِ.

53 - And on the authority of Samurah bin Jundub - may Allah be pleased with him - who said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "I have been commanded to fight the people until they say: 'There is no god but Allah.' So if they say it, they have protected their blood and their wealth from me except by its right, and their reckoning is with Allah."

Commentary Narrated by al-Tabarani in al-Awsat, and in its chain is Mubarak bin Fadalah, and there is a difference of opinion regarding the reliability of using him as an authority.

#54

54 - Dhe nga Enes bin Maliku (r.a.) transmetohet se ka thënë: I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "Jam urdhëruar t'i luftoj njerëzit derisa të thonë: 'Nuk ka zot tjetër përveç Allahut'. Nëse ata e thonë këtë, ata kanë mbrojtur prej meje gjakun dhe pasurinë e tyre, përveçse me të drejtën e saj." U pyet: "E cila është e drejta e saj?" Ai tha: "Zina (shkelja e kurorës) pas martesës së rregullt (ihsan), ose kufri (mohimi i besimit) pas pranimit të Islamit, ose vrasja e një personi, për të cilën ai vritet si ndëshkim."

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "el-Eusat", dhe në zinxhirin e tij është Amër bin Hashim el-Bejruti, për të cilin shumica e dijetarëve e konsiderojnë të besueshëm.

٥٤ - وَعَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ - ﵁ - قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ -: «أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَقُولُوا: لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ، فَإِذَا قَالُوهَا عَصَمُوا مِنِّي دِمَاءَهُمْ وَأَمْوَالَهُمْ إِلَّا بِحَقِّهَا "، قِيلَ: وَمَا حَقُّهَا؟ قَالَ: " زِنًى بَعْدَ إِحْصَانٍ، أَوْ كُفْرٌ بَعْدَ
إِسْلَامٍ، أَوْ قَتْلُ نَفْسٍ فَيُقْتَلُ بِهِ».
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْأَوْسَطِ، وَفِيهِ عَمْرُو بْنُ هَاشِمٍ الْبَيْرُوتِيُّ، وَالْأَكْثَرُ عَلَى تَوْثِيقِهِ.

54 - And on the authority of Anas bin Malik (may Allah be pleased with him), who said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "I have been commanded to fight the people until they say: 'There is no god but Allah.' If they say it, they have protected their blood and their wealth from me, except by its right." It was asked: "And what is its right?" He said: "Adultery after legal marriage (ihsan), or disbelief after Islam, or the killing of a soul, for which he is killed in retribution."

Commentary Reported by al-Tabarani in al-Awsat, and in its chain is 'Amr bin Hashim al-Bayruti, and the majority of scholars consider him to be trustworthy.

#55

٥٥ - Nga Ijad el-Ansariu transmetohet se ai e ngriti atë deri te Pejgamberi (s.a.v.s.), i cili ka thënë: "Vërtet, 'La ilahe il-lallah' (Nuk ka zot tjetër përveç Allahut) është një fjalë fisnike tek Allahu dhe ajo ka një pozitë të lartë tek Ai. Ajo është një fjalë që kushdo që e thotë me sinqeritet, Allahu do ta fusë atë në Xhenet përmes saj, ndërsa kushdo që e thotë rrejshëm, ajo ia mbron gjakun dhe ia ruan pasurinë e tij, e ai do të takohet me Allahun nesër dhe Ai do ta llogarisë atë."

Komentim E ka transmetuar El-Bezzari dhe transmetuesit e tij janë të besueshëm, nëse tabiu i tij është Abdurrahman bin Abdullah bin Mes'udi.

٥٥ - وَعَنْ عِيَاضٍ الْأَنْصَارِيِّ رَفَعَهُ قَالَ: «إِنَّ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ كَلِمَةٌ عَلَى اللَّهِ كَرِيمَةٌ، لَهَا عِنْدَ اللَّهِ مَكَانٌ، وَهِيَ كَلِمَةٌ مَنْ قَالَهَا صَادِقًا أَدْخَلَهُ اللَّهُ بِهَا الْجَنَّةَ، وَمَنْ قَالَهَا كَاذِبًا حَقَنَتْ دَمَهُ وَأَحْرَزَتْ مَالَهُ، وَلَقِيَ اللَّهَ غَدًا فَحَاسَبَهُ».
رَوَاهُ الْبَزَّارُ، وَرِجَالُهُ مُوَثَّقُونَ إِنْ كَانَ تَابِعِيَّهُ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ.

55 - And on the authority of 'Iyad al-Ansari, who attributed it to the Prophet (pbuh), who said: "Indeed, 'La ilaha illa Allah' (There is no god but Allah) is a word noble to Allah; it has a station with Allah. It is a word such that whoever says it sincerely, Allah will admit him into Paradise because of it, and whoever says it untruthfully, it protects his blood and safeguards his property, and he shall meet Allah tomorrow and He will call him to account."

Commentary Narrated by al-Bazzar, and its narrators are considered trustworthy provided that its successor (Tabi'i) is 'Abd al-Rahman bin 'Abd Allah bin Mas'ud.

#56

56 - Dhe nga Humajd bin Hilali transmetohet se ka thënë: "Umareh bin Kard el-Lejthi mori pjesë në një betejë të tij. Ai qëndroi në të aq sa deshi Allahu e më pas u kthye. Kur iu afrua El-Ahvazit, dëgjoi zërin e ezanit dhe tha: 'Pasha Allahun, kanë kaluar tri ditë që kur nuk jam falur me xhemat me muslimanët.' Ai u drejtua nga ezani me qëllim që të falte namazin, por papritmas u gjend para Azarikëve (një grup i harixhive). Ata i thanë: 'Çfarë të solli këtu, o armik i Allahut?' Ai u tha: 'A nuk jeni ju vëllezërit e mi?' Ata i thanë: 'Ti je vëllai i shejtanit, ne do të të vrasim patjetër.' Ai u tha: 'A nuk mjaftoheni me mua me atë që u mjaftua i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.)?' Ata pyetën: 'Me çfarë u mjaftua ai prej teje?' Ai tha: 'Shkova tek ai kur isha jomusliman (kafir), dëshmova se nuk ka zot tjetër përveç Allahut dhe se ai është i Dërguari i Allahut, kështu që ai më la të lirë.' Atëherë ata e kapën dhe e vranë."

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "El-Kebir" dhe "El-Evsat", dhe burrat (transmetuesit) e tij janë transmetuesit e "Sahih-ut".

٥٦ - وَعَنْ حُمَيْدِ بْنِ هِلَالٍ قَالَ: «غَزَا عُمَارَةُ بْنُ قَرْضٍ اللَّيْثِيُّ غَزَاةً لَهُ، فَمَكَثَ فِيهَا مَا شَاءَ اللَّهُ ثُمَّ رَجَعَ، حَتَّى إِذَا كَانَ قَرِيبًا مِنَ الْأَهْوَازِ سَمِعَ صَوْتَ الْأَذَانِ فَقَالَ: وَاللَّهِ مَا لِي عَهْدٌ بِصَلَاةٍ بِجَمَاعَةٍ مِنَ الْمُسْلِمِينَ مُنْذُ ثَلَاثٍ، وَقَصَدَ نَحْوَ الْأَذَانِ يُرِيدُ الصَّلَاةَ فَإِذَا هُوَ بِالْأَزَارِقَةِ، فَقَالُوا لَهُ: مَا جَاءَ بِكَ يَا عَدُوَّ اللَّهِ؟ فَقَالَ: مَا أَنْتُمْ إِخْوَانِي. قَالُوا: أَنْتَ أَخُو الشَّيْطَانِ، لَنَقْتُلَنَّكَ. قَالَ: أَمَا تَرْضَوْنَ مِنِّي بِمَا رَضِيَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ -؟ قَالُوا: أَيُّ شَيْءٍ رَضِيَ بِهِ مِنْكَ؟ قَالَ: أَتَيْتُهُ وَأَنَا كَافِرٌ، فَشَهِدْتُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّهُ رَسُولُ اللَّهِ فَخَلَّى عَنِّي. فَأَخَذُوهُ فَقَتَلُوهُ».
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ وَالْأَوْسَطِ، وَرِجَالُهُ رِجَالُ الصَّحِيحِ.

56 - And from Humayd bin Hilal, who said: 'Umarah bin Qard al-Laythi went out on a military expedition of his. He remained there as long as Allah willed, then he returned. When he was near al-Ahwaz, he heard the sound of the Adhan and said: "By Allah, it has been three days since I last prayed in congregation with the Muslims." He headed towards the call, intending to pray, but he found himself before the Azariqah. They said to him: "What brought you here, O enemy of Allah?" He replied: "Are you not my brothers?" They said: "You are the brother of Satan! We will surely kill you." He said: "Will you not be satisfied with me with that which the Messenger of Allah (pbuh) was satisfied?" They asked: "What was he satisfied with from you?" He said: "I came to him while I was a disbeliever, and I testified that there is no god but Allah and that he is the Messenger of Allah, and he let me go." So they took him and killed him.

Commentary It was narrated by al-Tabarani in al-Kabir and al-Awsat, and its narrators are the narrators of the Sahih.

#57

٥٧ - Dhe nga Nu'man ibn Beshiri transmetohet se Pejgamberi (s.a.v.s.) ka thënë: "Jam urdhëruar t'i luftoj njerëzit derisa të thonë: Nuk ka zot tjetër përveç Allahut. Kur ta thonë këtë, ata e kanë mbrojtur gjakun dhe pasurinë e tyre prej meje, përveç me të drejtën e saj."

Komentim E ka transmetuar El-Bezzari dhe transmetuesit e tij janë transmetuesit e Sahihut.

٥٧ - وَعَنِ النُّعْمَانِ بْنِ بَشِيرٍ أَنَّ النَّبِيَّ - ﷺ - قَالَ: «أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَقُولُوا: لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ، فَإِذَا قَالُوهَا عَصَمُوا مِنِّي دِمَاءَهُمْ وَأَمْوَالَهُمْ إِلَّا بِحَقِّهَا».
رَوَاهُ الْبَزَّارُ، وَرِجَالُهُ رِجَالُ الصَّحِيحِ.

57 - And on the authority of al-Nu'man ibn Bashir that the Prophet (pbuh) said: "I have been commanded to fight the people until they say: 'There is no god but Allah.' So when they say it, they have protected their blood and their wealth from me, except by its right."

Commentary Narrated by al-Bazzar, and its narrators are the narrators of the Sahih.

#58

58 - Dhe nga Muslim et-Temimiu transmetohet se ka thënë: I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) na nisi në një ekspeditë ushtarake. Kur e sulmuam popullin, unë i parakalova shokët e mi mbi një kalë dhe na dolën përpara gratë dhe fëmijët duke thirrur me zë të lartë. Unë u thashë atyre: "A dëshironi ta siguroni veten tuaj?" Ata thanë: "Po." Unë u thashë: "Thoni: Dëshmojmë se nuk ka të adhuruar tjetër me të drejtë përveç Allahut, i Vetëm dhe i pashoq, dhe se Muhamedi është robi dhe i Dërguari i Tij." Ata e thanë këtë. Pastaj erdhën shokët e mi dhe më qortuan duke thënë: "Ishim shumë pranë marrjes së plaçkës së luftës, kurse ti na pengove." Më pas u kthyem te i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) dhe ai tha: "A e dini se çfarë ka bërë ai? Allahu i ka shkruar atij për çdo njeri kaq e aq (shpërblim)." Pastaj ai më afroi pranë vetes.

Komentim E ka transmetuar et-Taberaniu në "el-Mu'xhem el-Kebir", dhe në zinxhirin e tij të transmetimit është el-Harith ibn Muslimi, i cili është i panjohur (mexhhul).

٥٨ - «وَعَنْ مُسْلِمٍ التَّمِيمِيِّ قَالَ: بَعَثَنَا رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ - فِي سَرِيَّةٍ، فَلَمَّا هَجَمْنَا عَلَى الْقَوْمِ تَقَدَّمْتُ أَصْحَابِي عَلَى فَرَسٍ، فَاسْتَقْبَلَنَا النِّسَاءُ وَالصِّبْيَانُ يَضِجُّونَ، فَقُلْتُ لَهُمْ: تُرِيدُونَ أَنْ تُحْرِزُوا أَنْفُسَكُمْ؟ قَالُوا: نَعَمْ، فَقُلْتُ: قُولُوا: نَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ، وَأَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ، فَقَالُوهَا، فَجَاءَ أَصْحَابِي فَلَامُونِي وَقَالُوا: أَشْرَفْنَا عَلَى الْغَنِيمَةِ فَمَنَعْتَنَا، ثُمَّ انْصَرَفْنَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ - ﷺ - فَقَالَ: " أَتَدْرُونَ مَا صَنَعَ؟ لَقَدْ كَتَبَ اللَّهُ لَهُ بِكُلِّ إِنْسَانٍ كَذَا وَكَذَا "، ثُمَّ أَدْنَانِي مِنْهُ».
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَفِي إِسْنَادِهِ الْحَارِثُ بْنُ مُسْلِمٍ، وَهُوَ مَجْهُولٌ.

58 - And on the authority of Muslim al-Tamimi, who said: The Messenger of Allah (pbuh) sent us on a military expedition. When we attacked the people, I outpaced my companions on a horse, and the women and children met us wailing. I said to them: "Do you wish to protect yourselves?" They said: "Yes." I said: "Say: We bear witness that there is no god but Allah alone, without partner, and that Muhammad is His servant and His messenger." So they said it. Then my companions arrived and blamed me, saying: "We were on the verge of taking spoils and you prevented us." Then we returned to the Messenger of Allah (pbuh), and he said: "Do you know what he has done? Allah has recorded for him for every person such and such [a reward]." Then he drew me close to him.

Commentary It was narrated by al-Tabarani in al-Kabir, and in its chain of narrators is al-Harith ibn Muslim, and he is unknown.

#59

Dhe nga Ukbe bin Malik el-Lejthi transmetohet se ka thënë: "I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) dërgoi një njësi ushtarake, të cilët sulmuan një popull. Një burrë nga ai popull iku me vrap, ndërsa një burrë nga njësia ushtarake e ndoqi atë me shpatë të zhveshur. Ai që po ikte tha: 'Unë jam musliman!', por ndjekësi nuk e përfilli atë që tha, e goditi dhe e vrau. Lajmi i kësaj ngjarjeje arriti te i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) dhe ai foli fjalë të ashpra rreth kësaj, të cilat i arritën vrasësit. Ndërkohë që i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) po mbante hytbe, vrasësi tha: 'Pasha Allahun, o i Dërguari i Allahut, ai nuk e tha atë që tha vetëm se për t'u mbrojtur nga vrasja'. I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) u shmang prej tij dhe prej njerëzve që ishin në drejtim të tij, dhe vazhdoi hytben e tij. Pastaj ai e tha për herë të dytë: 'Pasha Allahun, ai nuk e tha atë që tha vetëm se për t'u mbrojtur nga vrasja'. I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) u shmang prej tij dhe vazhdoi hytben e tij. Ai nuk u përmbajt pa e thënë edhe për herë të tretë: 'Pasha Allahun, ai nuk e tha atë që tha vetëm se për t'u mbrojtur nga vrasja'. Atëherë i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) u kthye nga ai, ndërsa në fytyrën e tij vërehej pakënaqësia, e më pas tha: 'Vërtet, Allahu ma ka refuzuar (arsyetimin) për atë që vret një besimtar' – këtë e tha tri herë."

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "El-Kebir", Ahmedi dhe Ebu Ja'la, me përjashtim të faktit se ky i fundit ka thënë: Ukbe bin Halid në vend të Ukbe bin Malik, dhe të gjithë transmetuesit e tij janë të besueshëm.

٥٩ - وَعَنْ عُقْبَةَ بْنِ مَالِكٍ اللَّيْثِيِّ قَالَ: «بَعَثَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ - سَرِيَّةً، فَأَغَارُوا عَلَى قَوْمٍ، فَشَدَّ رَجُلٌ مِنَ الْقَوْمِ، فَاتَّبَعَهُ رَجُلٌ مِنَ السَّرِيَّةِ وَمَعَهُ السَّيْفُ شَاهِرُهُ، فَقَالَ الشَّادُّ مِنَ الْقَوْمِ: إِنِّي مُسْلِمٌ، فَلَمْ يَنْظُرْ فِيمَا قَالَ، فَضَرَبَهُ فَقَتَلَهُ، فَنَمَى الْحَدِيثُ
إِلَى رَسُولِ اللَّهِ - ﷺ - فَقَالَ فِيهِ قَوْلًا شَدِيدًا بَلَغَ الْقَاتِلَ، فَبَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ - يَخْطُبُ إِذْ قَالَ الْقَاتِلُ: وَاللَّهِ يَا رَسُولَ اللَّهِ، مَا قَالَ الَّذِي قَالَ إِلَّا تَعَوُّذًا مِنَ الْقَتْلِ، فَأَعْرَضَ عَنْهُ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ - وَعَمَّنْ قِبَلَهُ مِنَ النَّاسِ، وَأَخَذَ فِي خُطْبَتِهِ، ثُمَّ قَالَ الثَّانِيَةَ: وَاللَّهِ مَا قَالَ الَّذِي قَالَ إِلَّا تَعَوُّذًا مِنَ الْقَتْلِ، فَأَعْرَضَ عَنْهُ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ - وَأَخَذَ فِي خُطْبَتِهِ، فَلَمْ يَصْبِرْ أَنْ قَالَ الثَّالِثَةَ: وَاللَّهِ مَا قَالَ الَّذِي قَالَ إِلَّا تَعَوُّذًا مِنَ الْقَتْلِ، فَأَقْبَلَ عَلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ - تُعْرَفُ الْمَسَاءَةُ فِي وَجْهِهِ، ثُمَّ قَالَ: " إِنَّ اللَّهَ أَبَى عَلَيَّ فِيمَنْ قَتَلَ مُؤْمِنًا [قَالَهَا] ثَلَاثًا».
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ وَأَحْمَدُ وَأَبُو يَعْلَى، إِلَّا أَنَّهُ قَالَ: عُقْبَةُ بْنُ خَالِدٍ بَدَلَ عُقْبَةَ بْنِ مَالِكٍ، وَرِجَالُهُ ثِقَاتٌ كُلُّهُمْ.

And from 'Uqbah ibn Malik al-Laythi, who said: "The Messenger of Allah (pbuh) dispatched a raiding party, and they raided a people. A man from among that people fled, and a man from the raiding party followed him with his sword drawn. The man who was fleeing said: 'I am a Muslim,' but the pursuer did not heed what he said, struck him, and killed him. News of the incident reached the Messenger of Allah (pbuh), and he spoke stern words regarding it, which reached the killer. While the Messenger of Allah (pbuh) was delivering a sermon, the killer said: 'By Allah, O Messenger of Allah, he only said what he said seeking refuge from being killed.' The Messenger of Allah (pbuh) turned away from him and from those in his direction and continued his sermon. Then the man said a second time: 'By Allah, he only said what he said seeking refuge from being killed.' The Messenger of Allah (pbuh) turned away from him and continued his sermon. The man could not restrain himself and said a third time: 'By Allah, he only said what he said seeking refuge from being killed.' Then the Messenger of Allah (pbuh) turned towards him, with displeasure visible on his face, and said: 'Indeed, Allah has refused me [to accept any excuse] regarding one who kills a believer'—he said this three times."

Commentary It was narrated by al-Tabarani in al-Kabir, Ahmad, and Abu Ya'la, except that he said: 'Uqbah ibn Khalid instead of 'Uqbah ibn Malik, and all its narrators are trustworthy.

#60

60 - Nga Xhundub bin Sufjani — një burrë nga fisi Bexhile — i cili ka thënë: Isha pranë të Dërguarit të Allahut (s.a.v.s.) kur i erdhi një lajmëtar me sihariq nga ekspedita e tij dhe e njoftoi për fitoren me të cilën Allahu e kishte ndihmuar ekspeditën e tij dhe për çlirimin që Allahu u kishte dhuruar atyre. Ai tha: "O i Dërguari i Allahut, ndërsa ne po i ndiqnim njerëzit dhe Allahu i Lartësuar tashmë i kishte mposhtur ata, arrita një burrë me shpatë. E zura atë ndërsa po përpiqej të ikte e ai po thoshte: 'Unë jam musliman, unë jam musliman'." Ai (Pejgamberi) pyeti: "A e vrave atë?" Ai u përgjigj: "O i Dërguari i Allahut, ai thjesht kërkoi mbrojtje (përmes asaj fjale)." Ai tha: "Pse nuk ia çave zemrën që të shihje nëse ishte i sinqertë apo gënjeshtar?" Ai u përgjigj: "Sikur t'ia çaja zemrën, çfarë do të dija unë? A është zemra e tij gjë tjetër veçse një copë mishi?" Ai (Pejgamberi) tha: "As atë që kishte në zemër nuk e dite, e as gjuhën e tij nuk e besove!" Ai tha: "O i Dërguari i Allahut, kërko falje për mua." Ai tha: "Nuk do të kërkoj falje për ty." Më pas ai burrë vdiq dhe e varrosën, por të nesërmen u gdhi mbi sipërfaqen e tokës. E varrosën përsëri, por u gdhi mbi sipërfaqen e tokës tri herë radhazi. Kur e panë këtë, u turpëruan dhe u ndien të poshtëruar nga ajo që i ndodhi atij, kështu që e morën dhe e hodhën në një nga ato grykat malore.

Komentim Unë them: Ky hadith gjendet në Sahih në formë të shkurtuar. E ka transmetuar Taberaniu në "El-Kebir" dhe Ebu Jala. Në zinxhirin e tij të transmetimit janë Abdylhamid bin Behrami dhe Shehr bin Haushebi, e për të cilët ka mospajtime lidhur me marrjen e tyre si argument.

٦٠ - «وَعَنْ جُنْدُبِ بْنِ سُفْيَانَ - رَجُلٌ مِنْ بَجِيلَةَ - قَالَ: إِنِّي لَعِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ - ﷺ - حِينَ جَاءَهُ بَشِيرٌ مِنْ سَرِيَّتِهِ فَأَخْبَرَهُ بِالنَّصْرِ الَّذِي نَصَرَ اللَّهُ سَرِيَّتَهُ، وَبِالْفَتْحِ الَّذِي فَتَحَ اللَّهُ لَهُمْ، وَقَالَ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، بَيْنَا نَحْنُ نَطْلُبُ الْقَوْمَ وَقَدْ هَزَمَهُمُ اللَّهُ - تَعَالَى - إِذْ لَحِقْتُ رَجُلًا بِالسَّيْفِ، فَوَاقَعْتُهُ وَهُوَ يَسْعَى وَهُوَ يَقُولُ: إِنِّي مُسْلِمٌ، إِنِّي مُسْلِمٌ. قَالَ: " فَقَتَلْتَهُ؟ " فَقَالَ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، إِنَّمَا تَعَوَّذَ. قَالَ: " فَهَلَّا شَقَقْتَ عَنْ قَلْبِهِ فَنَظَرْتَ أَصَادِقٌ هُوَ أَمْ كَاذِبٌ " قَالَ: لَوْ شَقَقْتُ عَنْ قَلْبِهِ مَا كَانَ عِلْمِي؟ هَلْ قَلْبُهُ إِلَّا بَضْعَةٌ مِنْ لَحْمٍ؟ قَالَ: " لَا مَا فِي قَلْبِهِ تَعْلَمُ، وَلَا لِسَانَهُ صَدَّقْتَ! " قَالَ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، اسْتَغْفِرْ لِي. قَالَ: " لَا أَسْتَغْفِرُ لَكَ " فَمَاتَ ذَلِكَ الرَّجُلُ فَدَفَنُوهُ، فَأَصْبَحَ عَلَى وَجْهِ الْأَرْضِ، ثُمَّ دَفَنُوهُ فَأَصْبَحَ عَلَى وَجْهِ الْأَرْضِ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ، فَلَمَّا رَأَوْا ذَلِكَ اسْتَحْيَوْا وَخَزُوا لِمَا لَقِيَ، فَاحْتَمَلُوهُ فَأَلْقَوْهُ فِي شِعْبٍ مِنْ تِلْكَ الشِّعَابِ».
قُلْتُ: هُوَ فِي الصَّحِيحِ بِاخْتِصَارٍ.
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ وَأَبُو يَعْلَى، وَفِي إِسْنَادِهِ عَبْدُ الْحَمِيدِ بْنُ بَهْرَامَ وَشَهْرُ بْنُ حَوْشَبٍ، وَقَدِ اخْتُلِفَ فِي الِاحْتِجَاجِ بِهِمَا.

60 - On the authority of Jundub bin Sufyan—a man from the tribe of Bajila—who said: I was with the Messenger of Allah (pbuh) when a messenger of good news arrived from his military expedition, informing him of the victory with which Allah had aided his expedition and the conquest He had granted them. He said: "O Messenger of Allah, while we were pursuing the people and Allah the Exalted had defeated them, I caught up with a man with my sword. I confronted him while he was fleeing, and he was saying: 'I am a Muslim, I am a Muslim.'" He (the Prophet) asked: "Did you kill him?" He replied: "O Messenger of Allah, he only sought refuge." He (the Prophet) said: "Why did you not split open his heart to see whether he was truthful or lying?" He replied: "If I had split open his heart, what knowledge would I have gained? Is his heart anything but a piece of flesh?" He (the Prophet) said: "You did not know what was in his heart, nor did you believe his tongue!" He said: "O Messenger of Allah, seek forgiveness for me." He (the Prophet) said: "I will not seek forgiveness for you." Then that man died and they buried him, but the next morning he was found on the surface of the earth. They buried him again, and he was found on the surface of the earth—this occurred three times. When they saw that, they felt ashamed and disgraced by what had befallen him, so they carried him and threw him into one of those mountain passes.

Commentary I say: It is in the Sahih in a shortened form. It was narrated by al-Tabarani in al-Kabir and Abu Ya’la, and in its chain of narrators are Abd al-Hamid bin Bahram and Shahr bin Hawshab, and there is a difference of opinion regarding the reliance upon them as evidence.

#61

61 - Dhe nga Imran bin Husajni (r.a.) transmetohet se ka thënë: I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "Për çfarë tjetër t'i luftoj njerëzit përveçse për Islamin? Për Allahun, nuk do të kërkoj falje për ty," ose ashtu siç ka thënë ai.

Komentim Thashë: Kjo është përmendur në një hadith të gjatë të transmetuar nga Ibn Maxhe në kapitujt mbi sprovat (El-Fiten), dhe ky është formulimi i tij. Në zinxhirin e tij të transmetimit ka një burrë të panjohur (mexhhul). E ka transmetuar Taberaniu në "El-Kebir".

٦١ - وَعَنْ عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ - ﵁ - قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ -: «عَلَى مَا أُقَاتِلُ النَّاسَ إِلَّا عَلَى الْإِسْلَامِ، وَاللَّهِ لَا أَسْتَغْفِرُ لَكَ» أَوْ كَمَا قَالَ.
قُلْتُ: ذُكِرَ هَذَا فِي حَدِيثٍ طَوِيلٍ رَوَاهُ ابْنُ مَاجَهْ فِي الْفِتَنِ، وَهَذَا لَفْظُهُ. وَفِي إِسْنَادِهِ رَجُلٌ مَجْهُولٌ.
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ.

61 - And on the authority of 'Imran bin Husayn (may Allah be pleased with him), who said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "For what reason would I fight people except for Islam? By Allah, I will not seek forgiveness for you," or as he said.

Commentary I said: This was mentioned in a long hadith narrated by Ibn Majah in the chapters on tribulations (Al-Fitan), and this is its wording. In its chain of narrators is an unknown man. It was narrated by Al-Tabarani in Al-Kabir.

#62

62 - Dhe nga Kutbeh bin Katadeh es-Sedusi, i cili ka thënë: I thashë: "O i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.), shtrije dorën tënde që të të jap besën për veten time dhe për vajzën time el-Huvejsala; dhe po të gënjeja ndaj Allahut, do të të kisha mashtruar ty." Tha: "Dhe Halid bin el-Velidi na sulmoi [me kalorësinë e tij], e ne thamë: 'Ne jemi muslimanë', kështu që ai na la. Pastaj luftuam bashkë me të në el-Ubuleh, ai e çliroi atë dhe ne i mbushëm duart tona."

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "El-Kebir", dhe në isnadin e tij është një burrë i panjohur, i cili është Katadeh, ai që ka transmetuar nga Kutbeh; nuk kam parë askënd që ta ketë përmendur atë.

٦٢ - «وَعَنْ قُطْبَةَ بْنِ قَتَادَةَ السَّدُوسِيِّ قَالَ: قُلْتُ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، ابْسُطْ يَدَكَ أُبَايِعْكَ عَلَى نَفْسِي وَعَلَى ابْنَتِي الْحُوَيْصَلَةِ، وَلَوْ كَذَبْتُ عَلَى اللَّهِ لَخَدَعْتُكَ، قَالَ: وَحَمَلَ عَلَيْنَا خَالِدُ بْنُ الْوَلِيدِ، [فِي خَيْلِهِ] فَقُلْنَا: إِنَّا مُسْلِمُونَ، فَتَرَكَنَا، وَغَزَوْنَا مَعَهُ الْأُبُلَّةَ، فَفَتَحَهَا، فَمَلَأْنَا أَيْدِيَنَا».
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَفِي إِسْنَادِهِ رَجُلٌ مَجْهُولٌ
وَهُوَ قَتَادَةُ الَّذِي رَوَاهُ عَنْ قُطْبَةَ لَمْ أَرَ أَحَدًا ذَكَرَهُ.

62 - On the authority of Qutbah bin Qatadah al-Sadusi, who said: I said: O Messenger of Allah (pbuh), stretch out your hand so that I may pledge allegiance to you for myself and for my daughter al-Huwaysalah; and if I were to lie against Allah, I would have deceived you. He said: And Khalid bin al-Walid charged against us [with his cavalry], so we said: We are Muslims, so he left us. Then we campaigned with him to al-Ubulla, and he conquered it, and we filled our hands.

Commentary It was narrated by al-Tabarani in al-Kabir, and in its chain of narrators is an unknown man, and he is Qatadah who narrated it from Qutbah; I have not seen anyone who mentioned him.

#63

63 - Transmetohet nga Sa'd ibn Ebi Dhiabi, i cili ka thënë: "Erdha te i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) dhe pranova Islamin, e pastaj i thashë: 'O i Dërguari i Allahut, lëri popullit tim atë që ata posedonin nga pasuritë e tyre kur pranuan Islamin.' I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ashtu veproi dhe më emëroi si udhëheqës mbi ta; pastaj më emëroi Ebu Bekri pas tij, e pastaj më emëroi Omeri pas tij." E ka transmetuar Imam Ahmedi, i cili në një vend tjetër e ka quajtur atë Said, dhe e ka përmendur këtë hadith për të me zinxhirin e tij të transmetimit. E Allahu e di më së miri.

Komentim Në zinxhirin e tij të transmetimit është Munir ibn Abdullahu, i cili është i panjohur (mexhhul), dhe gjithashtu el-Ezdiu e ka konsideruar atë si të dobët.

٦٣ - «وَعَنْ سَعْدِ بْنِ أَبِي ذِيَابٍ قَالَ: قَدِمْتُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ - ﷺ - فَأَسْلَمْتُ، وَقُلْتُ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، اجْعَلْ لِقَوْمِي مَا أَسْلَمُوا عَلَيْهِ مِنْ أَمْوَالِهِمْ، فَفَعَلَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ - وَاسْتَعْمَلَنِي عَلَيْهِمْ، ثُمَّ اسْتَعْمَلَنِي أَبُو بَكْرٍ مِنْ بَعْدِهِ، ثُمَّ اسْتَعْمَلَنِي عُمَرُ مِنْ بَعْدِهِ».
رَوَاهُ الْإِمَامُ أَحْمَدُ وَسَمَّاهُ فِي مَكَانٍ آخَرَ سَعِيدًا، وَذَكَرَ لَهُ هَذَا الْحَدِيثَ بِإِسْنَادِهِ. وَاللَّهُ أَعْلَمُ.
وَفِي إِسْنَادِهِ مُنِيرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، وَهُوَ مَجْهُولٌ، وَقَدْ ضَعَّفَهُ الْأَزْدِيُّ أَيْضًا.

63 - And on the authority of Sa'd ibn Abi Dhiyab, who said: I came to the Messenger of Allah (pbuh) and embraced Islam, and I said: "O Messenger of Allah, grant my people that which they possessed of their wealth upon their conversion to Islam." So the Messenger of Allah (pbuh) did so, and he appointed me as a governor over them; then Abu Bakr appointed me after him, and then Umar appointed me after him. It was narrated by Imam Ahmad, and he named him in another place as Sa'id, and mentioned this Hadith for him with its chain of transmission. And Allah knows best.

Commentary In its chain of transmission is Munir ibn Abd Allah, and he is unknown, and al-Azdi has also declared him weak.

CHAPTER

[بَابٌ مِنْهُ]

Kapitulli: Vazhdim i kapitullit të mëparshëm

3. Chapter: Continuation of the Previous Chapter

#64

64 - Nga Abdullahu, domethënë Ibn Mes'udi (r.a.), i cili ka thënë: "I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) i shkroi el-Mundhir b. Savës: 'Kush fal namazin tonë dhe ha atë që therim ne, ai është muslimani; ai gëzon mbrojtjen e Allahut dhe mbrojtjen e të Dërguarit (s.a.v.s.).'"

Komentim E ka transmetuar et-Taberaniu në 'el-Kebir', dhe në zinxhirin e tij të transmetimit është el-Hasan b. Idris el-Hulvani, të cilin nuk kam parë ta ketë përmendur kush. Gjithashtu, kjo është nga transmetimi i Ebu Ubejdes nga i ati i tij, ndonëse ai nuk ka dëgjuar prej tij.

٦٤ - عَنْ عَبْدِ اللَّهِ يَعْنِي ابْنَ مَسْعُودٍ - ﵁ - قَالَ: «كَتَبَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ - إِلَى الْمُنْذِرِ بْنِ سَاوَى: " مَنْ صَلَّى صَلَاتَنَا وَأَكَلَ ذَبِيحَتَنَا فَذَاكُمُ الْمُسْلِمُ، لَهُ ذِمَّةُ اللَّهِ وَذِمَّةُ الرَّسُولِ - ﷺ -».
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَفِي إِسْنَادِهِ الْحَسَنُ بْنُ إِدْرِيسَ الْحُلْوَانِيُّ، وَلَمْ أَرَ أَحَدًا ذَكَرَهُ، وَهُوَ أَيْضًا مِنْ رِوَايَةِ أَبِي عُبَيْدَةَ عَنْ أَبِيهِ، وَلَمْ يَسْمَعْ مِنْهُ.

64 - On the authority of 'Abdullah, meaning Ibn Mas'ud—may Allah be pleased with him—who said: "The Messenger of Allah (pbuh) wrote to al-Mundhir ibn Sawa: 'Whoever performs our prayer and eats our slaughtered meat, then that is the Muslim; for him is the protection of Allah and the protection of the Messenger (pbuh).'"

Commentary Reported by al-Tabarani in al-Kabir, and in its chain of transmission is al-Hasan ibn Idris al-Hulwani, and I have not seen anyone mention him. It is also from the narration of Abu 'Ubaydah from his father, though he did not hear from him.

#65

65 - Dhe nga Xhundubi (r.a.) transmetohet se i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "Kush fal namazin tonë, kthehet drejt Kibles sonë dhe ha mishin e therur prej nesh, ai është muslimani; ai gëzon mbrojtjen e Allahut dhe mbrojtjen e të Dërguarit të Tij."

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "el-Mu'xhem el-Kebir", ndërsa për Ubejd bin Ubejde et-Temmar-in nuk kam gjetur ndonjë biografi.

٦٥ - وَعَنْ جُنْدُبٍ - ﵁ - أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ - ﷺ - قَالَ: «مَنْ صَلَّى صَلَاتَنَا وَاسْتَقْبَلَ قِبْلَتَنَا وَأَكَلَ ذَبِيحَتَنَا، فَذَاكَ الْمُسْلِمُ، لَهُ ذِمَّةُ اللَّهِ وَذِمَّةُ رَسُولِهِ».
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَعُبَيْدُ بْنُ عُبَيْدَةَ التَّمَّارُ لَمْ أَقِفْ لَهُ عَلَى تَرْجَمَةٍ.

65 - And on the authority of Jundub - may Allah be pleased with him - that the Messenger of Allah (pbuh) said: "Whoever prays our prayer, faces our Qiblah, and eats our slaughtered meat, then that is the Muslim; for him is the protection of Allah and the protection of His Messenger."

Commentary Narrated by al-Tabarani in al-Kabir, and 'Ubayd bin 'Ubaydah al-Tammar—I have not come across a biography for him.

#66

66 - Dhe nga Abdullah bin Ma'izi transmetohet se ai erdhi te Pejgamberi (s.a.v.s.) dhe tha: "Vërtet, Ma'izi ka pranuar Islamin dhe e ka siguruar pasurinë e tij, dhe vërtet, askush nuk mban përgjegjësi për krimet e tij përveç dorës së tij", andaj unë dhashë besën për këtë.

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "El-Kebir", dhe në zinxhirin e tij të transmetimit është Hunejd bin el-Kasimi, i cili është i panjohur.

٦٦ - «وَعَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَاعِزٍ أَنَّهُ أَتَى النَّبِيَّ - ﷺ - فَقَالَ: " إِنَّ مَاعِزًا أَسْلَمَ أَحْرَزَ مَالَهُ، وَإِنَّهُ لَا يَجْنِي عَلَيْهِ إِلَّا يَدُهُ "، فَبَايَعْتُ عَلَى ذَلِكَ».
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَفِي إِسْنَادِهِ هُنَيْدُ بْنُ الْقَاسِمِ، وَهُوَ مَجْهُولٌ.

66 - And on the authority of Abdullah bin Ma'iz, that he came to the Prophet (pbuh) and said: "Indeed, Ma'iz has embraced Islam and secured his property, and indeed, no one shall be held responsible for his offenses except his own hand," so I pledged allegiance upon that.

Commentary It was reported by al-Tabarani in al-Mu'jam al-Kabir, and in its chain of narrators is Hunayd bin al-Qasim, and he is unknown.

CHAPTER

[بَابٌ مِنْهُ فِيمَا كُتِبَ بِالْأَمَانِ لِمَنْ فَعَلَهُ]

Kapitulli: Vazhdim: Rreth garancisë së sigurisë për atë që vepron kështu

4. Chapter: Continuation: Regarding the Guarantee of Safety for the One Who Does So

#67

Nga Malik bin Ahmar transmetohet se kur i mbërriti lajmi për ardhjen e të Dërguarit të Allahut (s.a.v.s.), ai shkoi si delegat tek ai dhe ai (Pejgamberi) e pranoi islamin e tij. Ai i kërkoi që t'i shkruante një shkresë me të cilën do të ftonte në Islam, kështu që ai i shkroi në një copë lëkure: "Me emrin e Allahut, të Gjithëmëshirshmit, Mëshirëplotit. Kjo është një shkresë nga Muhamedi, i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.), për Malik bin Ahmarin dhe për ata që e ndjekin atë prej muslimanëve, duke u garantuar atyre siguri për aq kohë sa falin namazin, japin zekatin, pasojnë muslimanët, u shmangen idhujtarëve dhe japin të pestën (hums) nga plaçka e luftës, pjesën e të borxhlinjve, dhe këtë e këtë pjesë – ata janë të sigurt me mbrojtjen e Allahut dhe mbrojtjen e Muhamedit, të Dërguarit të Allahut (s.a.v.s.)."

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "el-Evsat", dhe në zinxhirin e tij të transmetimit është Seid bin Mensur el-Xhudhami, për të cilin nuk kam gjetur ndonjë të dhënë biografike.

٦٧ - «عَنْ مَالِكِ بْنِ أَحْمَرَ أَنَّهُ لَمَّا بَلَغَهُ قُدُومُ رَسُولِ اللَّهِ - ﷺ - وَفَدَ إِلَيْهِ، فَقَبِلَ إِسْلَامَهُ، وَسَأَلَهُ أَنْ يَكْتُبَ لَهُ كِتَابًا يَدْعُو بِهِ إِلَى الْإِسْلَامِ، فَكَتَبَ لَهُ فِي رُقْعَةٍ مِنْ أَدَمٍ: " بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ، هَذَا كِتَابٌ مِنْ مُحَمَّدٍ رَسُولِ اللَّهِ - ﷺ - لِمَالِكِ بْنِ أَحْمَرَ وَلِمَنِ اتَّبَعَهُ مِنَ الْمُسْلِمِينَ، أَمَانًا لَهُمْ مَا أَقَامُوا الصَّلَاةَ، وَآتَوُا الزَّكَاةَ، وَاتَّبَعُوا الْمُسْلِمِينَ، وَجَانَبُوا الْمُشْرِكِينَ، وَأَدَّوُا الْخُمُسَ مِنَ الْمَغْنَمِ، وَسَهْمَ الْغَارِمِينَ، وَسَهْمَ كَذَا،
وَسَهْمَ كَذَا - فَهُمْ آمِنُونَ بِأَمَانِ اللَّهِ وَأَمَانِ مُحَمَّدٍ رَسُولِ اللَّهِ - ﷺ -».
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْأَوْسَطِ، وَفِي إِسْنَادِهِ سَعِيدُ بْنُ مَنْصُورٍ الْجُذَامِيُّ، وَلَمْ أَقِفْ لَهُ عَلَى تَرْجَمَةٍ.

On the authority of Malik bin Ahmar that when news reached him of the arrival of the Messenger of Allah (pbuh), he went to him as a delegate, and the Prophet accepted his Islam. He asked the Prophet to write a document for him with which he could call [others] to Islam. So the Prophet wrote for him on a piece of leather: "In the name of Allah, the Most Gracious, the Most Merciful. This is a document from Muhammad, the Messenger of Allah (pbuh), for Malik bin Ahmar and for those who follow him from among the Muslims, granting them security as long as they establish prayer, pay the zakat, follow the Muslims, shun the polytheists, and deliver the fifth (khumus) of the spoils, the share of the debtors, and such-and-such share, and such-and-such share—for they are secure under the protection of Allah and the protection of Muhammad, the Messenger of Allah (pbuh)."

Commentary Narrated by al-Tabarani in al-Awsat, and in its chain of transmission is Sa'id bin Mansur al-Judhami, and I have not found a biographical entry for him.

#68

68 - Dhe nga Ebu Shedadi – një burrë nga banorët e Dhimarit, një fshat nga fshatrat e Omanit – i cili ka thënë: Na erdhi letra e të Dërguarit të Allahut (s.a.v.s.) drejtuar banorëve të Omanit: "Paqe. Më tej: Pranojeni dëshminë se nuk ka zot tjetër përveç Allahut dhe se unë jam i Dërguari i Allahut, dhe jepeni zeqatin; përndryshe, do t'ju luftoj." Ebu Shedadi tha: "Nuk gjeta askënd që të na e lexonte letrën derisa gjetëm një djalosh zezak, i cili na e lexoi letrën." Unë i thashë Ebu Shedadit: "Kush ishte në krye të banorëve të Omanit, duke udhëhequr punët e tyre?" Ai tha: "Një Isuar (zyrtar ushtarak) nga asaurët (kalorësit/fisnikëria) e Kisras (Kozroit) që quhej Subejhiban."

Komentim Atë e ka transmetuar Taberaniu në el-Evsat, ndërsa për sa i përket zinxhirit të tij të transmetimit, nuk kam parë askënd që t'i ketë përmendur ata, përveç se Taberaniu ka thënë: "Musa ibn Ismaili ishte i vetmi në transmetimin e tij." Unë them: Ai nuk është et-Tebudhekhiu, sepse ky transmetues transmeton nga tabi'inët (pasardhësit e sahabëve). Dhe Allahu e di më mirë.

٦٨ - «وَعَنْ أَبِي شَدَّادٍ - رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ ذِمَارِ مِنْ قَرْيَةٍ مِنْ قُرَى عُمَانَ - قَالَ: جَاءَنَا كِتَابُ رَسُولِ اللَّهِ - ﷺ - إِلَى أَهْلِ عُمَانَ: " سَلَامٌ، أَمَّا بَعْدُ: فَأَقِرُّوا بِشَهَادَةِ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنِّي رَسُولُ اللَّهِ، وَأَدُّوا الزَّكَاةَ، وَإِلَّا غَزَوْتُكُمْ ". قَالَ أَبُو شَدَّادٍ: فَلَمْ أَجِدْ أَحَدًا يَقْرَأُ عَلَيْنَا الْكِتَابَ حَتَّى وَجَدْنَا غُلَامًا أَسْوَدَ، فَقَرَأَ عَلَيْنَا الْكِتَابَ، فَقُلْتُ لِأَبِي شَدَّادٍ: مَنْ كَانَ عَلَى أَهْلِ عُمَانَ يَلِي أَمْرَهُمْ؟ قَالَ: إِسْوَارٌ مِنْ أَسَاوِرَةِ كِسْرَى يُقَالُ لَهُ: سُبَيْحِبَانُ».
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْأَوْسَطِ، وَإِسْنَادُهُ لَمْ أَرَ أَحَدًا ذَكَرَهُمْ إِلَّا أَنَّ الطَّبَرَانِيَّ قَالَ: تَفَرَّدَ بِهِ مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ. قُلْتُ: وَلَيْسَ بِالتَّبُوذَكِيِّ ; لِأَنَّ هَذَا يَرْوِي عَنِ التَّابِعِينَ. وَاللَّهُ أَعْلَمُ.

68 - On the authority of Abu Shaddad—a man from the people of Dhimar, a village among the villages of Oman—who said: A letter from the Messenger of Allah (pbuh) came to us, addressed to the people of Oman: "Peace. To proceed: Affirm the testimony that there is no deity worthy of worship except Allah and that I am the Messenger of Allah, and pay the Zakat; otherwise, I shall wage war against you." Abu Shaddad said: "I did not find anyone to read the letter to us until we found a black youth, and he read the letter to us." I said to Abu Shaddad: "Who was in charge of the people of Oman, governing their affairs?" He said: "An Iswar (military official) from the Asawira (cavalry/nobility) of Kisra (Chosroes) called Subayhiban."

Commentary It was narrated by al-Tabarani in al-Awsat, and as for its chain of transmission, I have not seen anyone who mentioned its narrators, except that al-Tabarani said: "Musa ibn Ismail was unique in narrating it." I say: He is not al-Tabudhakhi, because this narrator narrates from the Successors (Tabi'un). And Allah knows best.

#69

69 - Dhe nga Amr bin el-Hamik, i cili ka thënë: "I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) dërgoi një ekspeditë ushtarake, e ata i thanë: 'O i Dërguari i Allahut, ti po na nis ndërkohë që ne nuk kemi furnizime, as ushqim dhe as nuk e njohim rrugën.' Ai tha: 'Ju do të kaloni pranë një burri me fytyrë të ndritur, i cili do t'ju ushqejë me ushqim, do t'ju japë të pini dhe do t'ju udhëzojë në rrugë, e ai është prej banorëve të Xhenetit.' Kur njerëzit zbritën tek unë, filluan të bënin me shenjë te njëri-tjetri dhe të më shikonin mua. Unë u thashë: 'Ju po bëni me shenjë te njëri-tjetri dhe po më shikoni mua!' Ata thanë: 'Përgëzohu me lajmin e mirë prej Allahut dhe të Dërguarit të Tij; sepse ne po njohim tek ty përshkrimin e të Dërguarit të Allahut (s.a.v.s.).' Atëherë ata më treguan se çfarë kishte thënë ai, kështu që unë i ushqeva, u dhashë të pinin, i pajisa me furnizime dhe dola me ta derisa i udhëzova në rrugë. Pastaj u ktheva te familja ime dhe i porosita për devetë e mia, pastaj dola për te i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) dhe i thashë: 'Në çfarë thërret?' Ai tha: 'Thërras në dëshminë se nuk ka zot tjetër përveç Allahut dhe se unë jam i Dërguari i Allahut, në faljen e namazit, dhënien e zeqatit, kryerjen e haxhit në Shtëpi (Qabe) dhe agjërimin e Ramazanit.' Unë i thashë: 'Nëse të përgjigjemi në këtë, a jemi të sigurt për familjet tona, pasuritë tona dhe gjakun tonë?' Ai tha: 'Po.' Atëherë unë pranova Islamin dhe u ktheva te populli im, ku i njoftova për pranimin tim të Islamit, dhe në dorën time pranuan Islamin shumë njerëz prej tyre."

Komentim Unë them: Ai e përmendi hadithin, dhe ai gjendet i plotë në "El-Menakib" (Libri i Mirësive). E ka transmetuar Taberaniu në "El-Eusat", dhe në zinxhirin e tij të transmetimit është Sakhr bin el-Harith nga xhaxhai i tij, e nuk kam parë askënd që t'i ketë përmendur ata të dy. Allahu e di më së miri.

٦٩ - «وَعَنْ عَمْرِو بْنِ الْحَمِقِ قَالَ: بَعَثَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ - سَرِيَّةً فَقَالُوا: يَا رَسُولَ اللَّهِ، إِنَّكَ بَعَثْتَنَا وَلَيْسَ لَنَا زَادٌ وَلَا لَنَا طَعَامٌ، وَلَا عِلْمَ لَنَا بِالطَّرِيقِ. قَالَ: " إِنَّكُمْ سَتَمُرُّونَ بِرَجُلٍ صَبِيحِ الْوَجْهِ، يُطْعِمُكُمْ مِنَ الطَّعَامِ، وَيَسْقِيكُمْ مِنَ الشَّرَابِ، وَيَدُلُّكُمْ عَلَى الطَّرِيقِ، وَهُوَ مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ ". فَلَمَّا نَزَلَ الْقَوْمُ عَلَيَّ جَعَلَ يُشِيرُ بَعْضُهُمْ إِلَى بَعْضٍ، وَيَنْظُرُونَ إِلَيَّ، فَقُلْتُ: يُشِيرُ بَعْضُكُمْ إِلَى بَعْضٍ، وَتَنْظُرُونَ إِلَيَّ! فَقَالُوا: أَبْشِرْ بِبُشْرَى مِنْ عِنْدِ اللَّهِ وَرَسُولِهِ ; فَإِنَّا نَعْرِفُ فِيكَ نَعْتَ رَسُولِ اللَّهِ - ﷺ - فَأَخْبَرُونِي بِمَا قَالَ، فَأَطْعَمْتُهُمْ، وَسَقَيْتُهُمْ، وَزَوَّدْتُهُمْ، وَخَرَجْتُ مَعَهُمْ حَتَّى دَلَلْتُهُمْ عَلَى الطَّرِيقِ، ثُمَّ رَجَعْتُ إِلَى أَهْلِي فَأَوْصَيْتُهُمْ بِإِبِلِي، ثُمَّ خَرَجْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ - ﷺ - فَقُلْتُ: مَا الَّذِي تَدْعُو إِلَيْهِ؟ قَالَ: " أَدْعُو إِلَى شَهَادَةِ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنِّي رَسُولُ اللَّهِ، وَإِقَامِ الصَّلَاةِ، وَإِيتَاءِ الزَّكَاةِ، وَحَجِّ الْبَيْتِ، وَصَوْمِ رَمَضَانَ "، فَقُلْتُ: إِذَا أَجَبْنَاكَ إِلَى هَذَا فَنَحْنُ آمِنُونَ عَلَى أَهْلِنَا وَأَمْوَالِنَا وَدِمَائِنَا؟ قَالَ: " نَعَمْ "، فَأَسْلَمْتُ وَرَجَعْتُ إِلَى قَوْمِي فَأَعْلَمْتُهُمْ بِإِسْلَامِي، فَأَسْلَمَ عَلَى يَدَيَّ بَشَرٌ كَثِيرٌ مِنْهُمْ».
قُلْتُ: فَذَكَرَ الْحَدِيثَ، وَهُوَ بِتَمَامِهِ فِي الْمَنَاقِبِ.
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْأَوْسَطِ، وَفِي إِسْنَادِهِ صَخْرُ بْنُ الْحَارِثِ عَنْ عَمِّهِ، وَلَمْ
أَرَ أَحَدًا ذَكَرَهُمَا. وَاللَّهُ أَعْلَمُ.

69 - And from 'Amr ibn al-Hamiq, who said: The Messenger of Allah (pbuh) dispatched a military expedition. They said: "O Messenger of Allah, you have sent us while we have no provisions, no food, and no knowledge of the way." He said: "You will pass by a man with a radiant face, who will feed you food, give you drink, and guide you on the way, and he is from the people of Paradise." When the people alighted upon me, they began pointing at one another and looking at me. I said: "You are pointing at one another and looking at me!" They said: "Rejoice with glad tidings from Allah and His Messenger; for we recognize in you the description of the Messenger of Allah (pbuh)." They informed me of what he had said, so I fed them, gave them drink, provided them with provisions, and went out with them until I guided them on the way. Then I returned to my family and entrusted them with my camels, then I went out to the Messenger of Allah (pbuh) and said: "What is it that you call to?" He said: "I call to the testimony that there is no god but Allah and that I am the Messenger of Allah, the establishment of prayer, the giving of zakat, the pilgrimage to the House, and the fasting of Ramadan." I said: "If we respond to you in this, will we be secure in our families, our wealth, and our blood?" He said: "Yes." So I embraced Islam and returned to my people and informed them of my Islam, and a great number of people among them embraced Islam at my hands.

Commentary I say: He mentioned the hadith, and it is in its entirety in the Virtues (Al-Manaqib). It was narrated by al-Tabarani in al-Awsat, and in its chain of narrators is Sakhr ibn al-Harith from his uncle, and I have not seen anyone who mentioned them both. And Allah knows best.

#70

٧٠ - Nga Umejri përcillet të ketë thënë: Na ka ardhur letra e të Dërguarit të Allahut (s.a.v.s.): "Me emrin e Allahut, të Gjithëmëshirshmit, Mëshirëplotit. Nga Muhamedi, i Dërguari i Allahut, drejtuar Umejr Dhi Marranit dhe atyre që u islamizuan nga Hamdani. Paqja qoftë mbi ju. Unë e lavdëroj për ju Allahun, përveç të Cilit nuk ka zot tjetër. Më tej: Na ka arritur lajmi për pranimin tuaj të Islamit pas kthimit tonë nga toka e Bizantit. Pra, përgëzohuni; vërtet Allahu ju ka udhëzuar me udhëzimin e Tij. Nëse dëshmoni se nuk ka zot tjetër përveç Allahut dhe se Muhamedi është i Dërguari i Allahut, falni namazin dhe jepni zeqatin – atëherë ju gëzoni mbrojtjen e Allahut dhe mbrojtjen e të Dërguarit të Tij mbi gjakun tuaj dhe pasurinë tuaj, si dhe mbi tokën e Rrumit në të cilën u bëtë muslimanë: fushat e saj, luginat e saj dhe kullotat e saj, pa u bërë padrejtësi dhe pa u shtrënguar. Vërtet, lëmosha (sadakaja) nuk i lejohet Muhamedit dhe as familjes së tij. Vërtet, Malik ibn Mirara el-Rahaui e ka ruajtur besnikërinë në mungesë, e ka përmbushur amanetin [dhe ka përcjellë mesazhin]. Prandaj, të urdhëroj ty, o Dhu Marran, që të sillesh mirë me të, sepse ai është i vlerësuar në popullin e tij. Dhe ju dashtë Zoti juaj."

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "El-Kebir" përmes rrugës së Umejr bin Dhi Marranit, nga babai i tij, nga gjyshi i tij; dhe nuk kam parë askënd t'i ketë përmendur ata as me vërtetim (teuthik) dhe as me kritikë (xherh).

٧٠ - «وَعَنْ عُمَيْرٍ قَالَ: جَاءَنَا كِتَابُ رَسُولِ اللَّهِ - ﷺ -: " بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ، مِنْ مُحَمَّدٍ رَسُولِ اللَّهِ إِلَى عُمَيْرٍ ذِي مَرَّانَ وَمَنْ أَسْلَمَ مِنْ هَمْدَانَ، سَلَامٌ عَلَيْكُمْ، فَإِنِّي أَحْمَدُ إِلَيْكُمُ اللَّهَ الَّذِي لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ. أَمَّا بَعْدُ: فَإِنَّهُ قَدْ بَلَغَنَا إِسْلَامُكُمْ بَعْدَ مَقْدِمِنَا مِنْ أَرْضِ الرُّومِ، فَأَبْشِرُوا ; فَإِنَّ اللَّهَ قَدْ هَدَاكُمْ بِهِدَايَتِهِ ; فَإِنَّكُمْ إِذَا شَهِدْتُمْ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ، وَأَقَمْتُمُ الصَّلَاةَ، وَأَعْطَيْتُمُ الزَّكَاةَ - فَإِنَّ لَكُمْ ذِمَّةَ اللَّهِ وَذِمَّةَ رَسُولِهِ عَلَى دِمَائِكُمْ وَأَمْوَالِكُمْ، وَعَلَى أَرْضِ الرُّومِي الَّذِي أَسْلَمْتُمْ عَلَيْهَا: سَهْلِهَا، وَغَوْرِيهَا، وَمَرَاعِيهَا، غَيْرُ مَظْلُومِينَ وَلَا مُضَيَّقٌ عَلَيْهِمْ، وَإِنَّ الصَّدَقَةَ لَا تَحِلُّ لِمُحَمَّدٍ وَلَا لِأَهْلِ بَيْتِهِ، وَإِنَّ مَالِكَ بْنَ مِرَارَةَ الرَّهَاوِيَّ قَدْ حَفِظَ الْغَيْبَ، وَأَدَّى الْأَمَانَةَ، [وَبَلَّغَ الرِّسَالَةَ]، فَآمُرُكَ يَا ذَا مَرَّانَ بِهِ خَيْرًا ; فَإِنَّهُ مَنْظُورٌ إِلَيْهِ فِي قَوْمِهِ، وَلْيُحْبِبْكُمْ رَبُّكُمْ».
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ مِنْ طَرِيقِ عُمَيْرِ بْنِ ذِي مَرَّانَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ، وَلَمْ أَرَ أَحَدًا ذَكَرَهُمْ بِتَوْثِيقٍ وَلَا جَرْحٍ.

70 - On the authority of Umayr, who said: A letter from the Messenger of Allah (pbuh) reached us: "In the name of Allah, the Most Gracious, the Most Merciful. From Muhammad, the Messenger of Allah, to Umayr Dhu Marran and those of Hamdan who have embraced Islam. Peace be upon you. Indeed, I praise Allah before you, besides Whom there is no deity. To proceed: We were informed of your submission to Islam upon our return from the land of the Romans. Therefore, rejoice, for Allah has guided you with His guidance. If you testify that there is no deity but Allah and that Muhammad is the Messenger of Allah, establish the prayer, and give the zakat, then you shall have the protection of Allah and the protection of His Messenger over your lives and your properties, and over the land of Al-Rumi upon which you embraced Islam—its plains, its lowlands, and its pastures—without being wronged or constrained. Verily, charity is not lawful for Muhammad or the people of his household. Indeed, Malik ibn Murarah al-Rahawi has remained faithful in absence, fulfilled the trust, [and delivered the message]. I enjoin you, O Dhu Marran, to treat him well, for he is held in high regard among his people. And may your Lord love you."

Commentary Al-Tabarani narrated it in al-Kabir through the route of Umayr ibn Dhi Marran, from his father, from his grandfather; I have not found anyone who has mentioned them with either accreditation or disparagement.

#71

71 - Dhe nga Ebu Nu'ajmi, i cili ka thënë: "Abdulmelik bin Ata el-Amiri na nxori një letër nga Pejgamberi (s.a.v.s.) dhe tha: 'Shkruajeni atë', por ai nuk na e diktoi atë. Ai pretendoi se djali i tij, el-Fujaj', ia kishte treguar atë: 'Kjo është një letër nga Muhamedi, i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.), për el-Fujaj'in dhe ata që janë me të. Kushdo që pranon Islamin, fal namazin, jep zekatin, i bindet Allahut dhe të Dërguarit të Tij, jep të pestën e Allahut nga plaçka e luftës, ndihmon Pejgamberin e Allahut, dëshmon për Islamin e tij dhe ndahet nga idhujtarët – ai është i sigurt nën mbrojtjen e Allahut dhe të Muhamedit (s.a.v.s.).'"

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "el-Kebir" dhe zinxhiri i tij i transmetimit është i ndërprerë.

٧١ - وَعَنْ أَبِي نُعَيْمٍ قَالَ: «أَخْرَجَ إِلَيْنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ عَطَاءٍ الْعَامِرِيُّ كِتَابًا مِنَ النَّبِيِّ - ﷺ - فَقَالَ: اكْتُبُوهُ، وَلَمْ يُمْلِهِ عَلَيْنَا. زَعَمَ أَنَّ ابْنَهُ الْفُجَيْعَ حَدَّثَهُ بِهِ.
" هَذَا كِتَابٌ مِنْ مُحَمَّدٍ رَسُولِ اللَّهِ - ﷺ - لِلْفُجَيْعِ وَمَنْ مَعَهُ. وَمَنْ أَسْلَمَ، وَأَقَامَ الصَّلَاةَ، وَآتَى الزَّكَاةَ، وَأَطَاعَ اللَّهَ وَرَسُولَهُ، وَأَعْطَى مِنَ الْمَغْنَمِ خُمُسَ اللَّهِ، وَنَصَرَ نَبِيَّ اللَّهِ، وَأَشْهَدَ عَلَى إِسْلَامِهِ، وَفَارَقَ الْمُشْرِكِينَ - فَإِنَّهُ آمِنٌ بِأَمَانِ اللَّهِ وَمُحَمَّدٍ - ﷺ -».
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَإِسْنَادُهُ مُنْقَطِعٌ.

71 - And on the authority of Abu Nu'aym, who said: "Abdul Malik ibn 'Ata' al-'Amiri brought out to us a letter from the Prophet (pbuh) and said: 'Write it down,' and he did not dictate it to us. He claimed that his son al-Fujay' narrated it to him: 'This is a letter from Muhammad, the Messenger of Allah (pbuh), for al-Fujay' and those with him. Whoever embraces Islam, establishes the prayer, gives the zakat, obeys Allah and His Messenger, gives Allah's fifth from the spoils of war, supports the Prophet of Allah, testifies to his Islam, and dissociates from the polytheists—then he is secure under the protection of Allah and Muhammad (pbuh).'"

Commentary It was narrated by al-Tabarani in al-Kabir, and its chain of narration is disconnected.

#72

72 - Dhe nga Umare bin Ahmar el-Mazini transmetohet se ka thënë: "Isha me devetë e mia gjatë periudhës së xhahilijetit duke i kullotur ato, kur na sulmuan kalorësit e të Dërguarit të Allahut (s.a.v.s.). I mblodha devetë e mia dhe hipa mbi devenë mashkull, por ai hapi këmbët për të urinuar. Zbrita prej tij dhe hipa mbi një deve femër, me të cilën shpëtova, ndërsa ata i morën devetë. Pastaj erdha te i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) dhe pranova Islamin, e ai m’i ktheu ato, pasi ende nuk i kishin ndarë (si plaçkë lufte). Xhevab bin Umare ka thënë: Unë dhe vëllai im e kemi arritur devenë mbi të cilën kishte hipur Umare atë ditë drejt të Dërguarit të Allahut."

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "el-Kebir", dhe në zinxhirin e tij të transmetimit është Kutejleh bint Xhumej', nga Jezid bin Sajfi, nga babai i tij. Nuk kam parë askënd që të ketë shkruar biografi për ta.

٧٢ - «وَعَنْ عُمَارَةَ بْنِ أَحْمَرَ الْمَازِنِيِّ قَالَ: كُنْتُ فِي إِبِلِي فِي الْجَاهِلِيَّةِ أَرْعَاهَا، فَأَغَارَتْ عَلَيْنَا خَيْلُ رَسُولِ اللَّهِ - ﷺ -، فَجَمَعْتُ إِبِلِي وَرَكِبْتُ الْفَحْلَ فَتَفَاجَّ يَبُولُ، فَنَزَلْتُ عَنْهُ، وَرَكِبْتُ نَاقَةً، فَنَجَوْتُ عَلَيْهَا، وَاسْتَاقُوا الْإِبِلَ، فَأَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ - ﷺ - فَأَسْلَمْتُ فَرَدَّهَا عَلَيَّ، وَلَمْ يَكُونُوا اقْتَسَمُوهَا. قَالَ جَوَّابُ بْنُ عُمَارَةَ: فَأَدْرَكْتُ أَنَا وَأَخِي النَّاقَةَ الَّتِي رَكِبَهَا عُمَارَةُ يَوْمَئِذٍ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَفِي إِسْنَادِهِ قُتَيْلَةُ بِنْتُ جُمَيْعٍ عَنْ يَزِيدِ بْنِ صَيْفٍ، عَنْ أَبِيهِ. وَلَمْ أَرَ أَحَدًا تَرْجَمَهُمْ.

72 - And on the authority of 'Umarah ibn Ahmar al-Mazini, who said: I was with my camels during the Pre-Islamic period grazing them, when the cavalry of the Messenger of Allah (pbuh) raided us. I gathered my camels and mounted the stallion, but it spread its legs wide to urinate. I dismounted from it and mounted a she-camel, escaping upon it, and they drove the camels away. Then I came to the Messenger of Allah (pbuh) and embraced Islam, and he returned them to me, as they had not yet distributed them. Jawwab ibn 'Umarah said: My brother and I encountered the she-camel that 'Umarah had ridden on that day to the Messenger of Allah.

Commentary Narrated by al-Tabarani in al-Kabir, and in its chain of transmission is Qutaylah bint Juma'i, from Yazid ibn Sayfi, from his father. I have not seen anyone who has provided biographies for them.

CHAPTER

[بَابُ الْإِسْلَامِ يَجُبُّ مَا قَبْلَهُ]

Kapitulli: Islami fshin atë që ishte para tij

5. Chapter: Islam Wipes Out What Preceded It

#73

٧٣ - Nga Nu'ajm bin Kan'ab er-Rijahi transmetohet se ka thënë: Shkova te Ebu Dherri, por nuk e gjeta. Pashë gruan e tij dhe e pyeta për të, ndërsa ajo tha: "Ai është atje, në një pronë të tij." Pastaj ai erdhi duke udhëhequr — ose duke i prirë — dy deveve, ku njëra ishte e lidhur pas tjetrës, dhe në qafën e secilës prej tyre ishte nga një kace (shishe lëkure për ujë). Ai i uli të dyja kacet, ndërsa unë i thashë: "O Ebu Dherr, nuk kishte asnjë njeri në mesin e njerëzve që ishte më i dashur për mua që ta takoja sesa ti, e as që kishte njeri më të urryer për mua që ta takoja sesa ti." Ai tha: "Allahu e bekoftë babanë tënd! Po çfarë i bashkon këto të dyja (ndjenja)?" Tha: I thashë: "Unë kam varrosur (një fëmijë) për së gjalli në kohën e injorancës (Xhahilijetit) dhe shpresoja gjatë takimit me ty të më njoftoje se për mua ka pendim dhe rrugëdalje, por edhe i frikësohesha takimit me ty se mos do të më njoftoje se nuk ka pendim për mua." Ai tha: "A në kohën e injorancës?" Thashë: "Po." Ai tha: "Allahu e ka falur atë që ka kaluar."

Komentim Unë them: Ky hadith vjen i plotë në kapitullin mbi "Sjelljen me gratë". E ka transmetuar Imam Ahmedi dhe transmetuesit e tij janë të konsideruar të besueshëm (muveth-thekun).

٧٣ - عَنْ نُعَيْمِ بْنِ قَعْنَبٍ الرِّيَاحِيِّ قَالَ: أَتَيْتُ أَبَا ذَرٍّ فَلَمْ أَجِدْهُ، وَرَأَيْتُ الْمَرْأَةَ، فَسَأَلْتُهَا فَقَالَتْ: هُوَ ذَاكَ فِي ضَيْعَةٍ لَهُ، فَجَاءَ يَقُودُ - أَوْ يَسُوقُ - بَعِيرَيْنِ، قَاطِرًا أَحَدَهُمَا فِي عَجُزِ صَاحِبِهِ، فِي عُنُقِ كُلِّ وَاحِدٍ مِنْهُمَا قِرْبَةٌ، فَوَضَعَ الْقِرْبَتَيْنِ. قُلْتُ: يَا أَبَا ذَرٍّ، مَا كَانَ فِي النَّاسِ أَحَدٌ أَحَبَّ إِلَيَّ أَنْ أَلْقَاهُ مِنْكَ، وَلَا أَبْغَضَ إِلَيَّ أَنْ أَلْقَاهُ مِنْكَ، قَالَ: لِلَّهِ أَبُوكَ، وَمَا يَجْمَعُ هَذَا؟ قَالَ: قُلْتُ: إِنِّي كُنْتُ وَأَدْتُ فِي الْجَاهِلِيَّةِ، وَكُنْتُ أَرْجُو فِي لِقَائِكَ أَنْ تُخْبِرَنِي أَنَّ لِي تَوْبَةً وَمَخْرَجًا، وَكُنْتُ أَخْشَى فِي لِقَائِكَ أَنْ تُخْبِرَنِي أَنَّهُ لَا تَوْبَةَ لِي، فَقَالَ: أَفِي الْجَاهِلِيَّةِ؟ قُلْتُ: نَعَمْ. قَالَ: عَفَا اللَّهُ عَمَّا سَلَفَ.
قُلْتُ: وَيَأْتِي بِتَمَامِهِ فِي عِشْرَةِ النِّسَاءِ.
رَوَاهُ الْإِمَامُ أَحْمَدُ وَرِجَالُهُ مُوَثَّقُونَ.

73 - On the authority of Nu'aym bin Qa'nab al-Riyahi, who said: I came to Abu Dharr but did not find him, and I saw his wife and asked her [about him]. She said: "He is there at a property of his." Then he came leading—or driving—two camels, one of them hitched behind the other, and upon the neck of each of them was a water skin. He set down the two water skins, and I said: "O Abu Dharr, there was no one among people more beloved for me to meet than you, nor was there anyone more loathed for me to meet than you." He said: "May Allah bless your father, what brings these two [sentiments] together?" I said: "I buried [a daughter] alive during the Pre-Islamic period (Jahiliyyah), and I hoped upon meeting you that you would inform me that there is repentance and a way out for me, yet I feared upon meeting you that you would inform me that there is no repentance for me." He said: "Was it during the Jahiliyyah?" I said: "Yes." He said: "Allah has pardoned what is past."

Commentary I say: And it will be presented in its entirety in [the chapter on] the Treatment of Women. It was reported by Imam Ahmad and its narrators are deemed trustworthy.

#74

74 - Dhe nga Ebu ed-Derda (r.a.) transmetohet se ka thënë: «I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "Madhëroni Allahun, që Ai t'ju falë juve."» Ibn Theubani ka thënë: "Domethënë: Dorëzohuni (pranoni Islamin)."

Komentim E ka transmetuar Ahmedi, dhe në zinxhirin e tij të transmetimit është Ebu el-Adhra, i cili është i panjohur (mexhhul).

٧٤ - وَعَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِ - ﵁ - قَالَ: «قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ -: " أَجِلُّوا اللَّهَ يَغْفِرْ لَكُمْ» ". قَالَ ابْنُ ثَوْبَانَ: يَعْنِي: أَسْلِمُوا.
رَوَاهُ أَحْمَدُ، وَفِي إِسْنَادِهِ أَبُو الْعَذْرَاءِ، وَهُوَ مَجْهُولٌ.

74 - On the authority of Abu al-Darda' (may Allah be pleased with him), who said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "Exalt Allah, and He will forgive you." Ibn Thawban said: That is to say: Submit [to Him].

Commentary Narrated by Ahmad, and in its chain of transmission is Abu al-Adhra', and he is unknown (majhul).

#75

٧٥ - Dhe nga Seleme bin Nufejli transmetohet se ka thënë: «Erdhi një djalosh dhe u ul para të Dërguarit të Allahut (s.a.v.s.) dhe thirri me zërin e tij më të lartë: "O i Dërguari i Allahut, çfarë mendon për atë që nuk ka lënë asnjë vepër të keqe pa e bërë, asnjë gjynah pa e kryer, dhe asnjë pjesë (fitimi) [e as më shumë se aq] nuk i është shfaqur pa e rrëmbyer me dorën e tij të djathtë, dhe i cili, po t'u shpërndaheshin gjynahet e tij banorëve të Medines, do t'i mbulonin ata?!" Atëherë Pejgamberi (s.a.v.s.) i tha: "A ke pranuar Islamin?" - ose - "A je musliman?" Ai u përgjigj: "Sa më përket mua, unë dëshmoj se nuk ka zot tjetër përveç Allahut dhe se Muhamedi është i Dërguari i Allahut!" Atëherë ai tha: "Shko, sepse veprat e tua të këqija janë shndërruar në vepra të mira." Ai tha: "O i Dërguari i Allahut, edhe tradhtitë e mia dhe shthurjet e mia?" Ai tha: "Edhe tradhtitë e tua dhe shthurjet e tua," tri herë. Djaloshi u largua duke thënë: "Allahu Ekber, Allahu Ekber," dhe nuk rreshta së dëgjuari atë duke madhëruar Allahun derisa u zhduk nga shikimi im ose u fsheh prej meje».

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "el-Kebir", dhe në zinxhirin e tij të transmetimit është Jasin ez-Zejjati, i cili transmeton hadithe të shpikura (mevdu').

٧٥ - وَعَنْ سَلَمَةَ بْنِ نُفَيْلٍ قَالَ: «جَاءَ شَابٌّ فَقَعَدَ بَيْنَ يَدَيْ رَسُولِ اللَّهِ - ﷺ - فَنَادَى بِأَعْلَى صَوْتِهِ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، أَرَأَيْتَ مَنْ لَمْ يَدَعْ سَيِّئَةً إِلَّا عَمِلَهَا، وَلَا خَطِيئَةً إِلَّا رَكِبَهَا، وَلَا أَشْرَفَ لَهُ سَهْمٌ [فَمَا فَوْقَهُ] إِلَّا اقْتَطَعَهُ بِيَمِينِهِ، وَمَنْ لَوْ قُسِّمَتْ خَطَايَاهُ عَلَى أَهْلِ الْمَدِينَةِ لَغَمَرَتْهُمْ! فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ - ﷺ -: " أَسْلَمْتَ؟ " - أَوْ " أَنْتَ مُسْلِمٌ؟ " - قَالَ: أَمَّا أَنَا فَأَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ! فَقَالَ: " اذْهَبْ، فَقَدْ بُدِّلَتْ سَيِّئَاتُكَ حَسَنَاتٍ "، فَقَالَ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، وَغَدَرَاتِي وَفَجَرَاتِي؟ قَالَ: " وَغَدَرَاتُكَ وَفَجَرَاتُكَ " ثَلَاثًا، فَوَلَّى الشَّابُّ، وَهُوَ يَقُولُ: اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ، فَلَمْ أَزَلْ أَسْمَعُهُ يُكَبِّرُ حَتَّى تَوَارَى عَنِّي أَوْ خَفِيَ عَنِّي».
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَفِي إِسْنَادِهِ يَاسِينُ الزَّيَّاتُ يَرْوِي الْمَوْضُوعَاتِ.

75 - And from Salama bin Nufayl, who said: "A young man came and sat before the Messenger of Allah (pbuh) and called out with his loudest voice: 'O Messenger of Allah, what is your view concerning one who did not leave an evil deed except that he performed it, nor a sin except that he committed it, and no opportunity for gain [or anything greater] appeared to him except that he seized it with his right hand, and who, if his sins were divided among the inhabitants of Madinah, they would be overwhelmed by them?' So the Prophet (pbuh) said to him: 'Have you submitted (to Islam)?' - or - 'Are you a Muslim?' He replied: 'As for me, I bear witness that there is no god but Allah and that Muhammad is the Messenger of Allah!' So he said: 'Go, for your evil deeds have been replaced with good deeds.' He asked: 'O Messenger of Allah, even my betrayals and my immoralities?' He said: 'Even your betrayals and your immoralities,' three times. Then the young man turned away, saying: 'Allah is the Greatest, Allah is the Greatest,' and I continued to hear him declaring the greatness of Allah until he disappeared from me or was hidden from me."

Commentary It was narrated by al-Tabarani in al-Kabir, and in its chain of narrators is Yasin al-Zayyat, who narrates fabricated reports.

#76

٧٦ - Dhe nga Ebu Tauil Shatb el-Memdudi transmetohet se ai erdhi te Pejgamberi (s.a.v.s.) dhe tha: "Çfarë mendon për atë që ka bërë të gjitha gjynahet dhe nuk ka lënë asgjë prej tyre pa vepruar, e duke qenë kështu, nuk ka lënë asnjë gjynah të vogël apo të madh pa e kryer; a ka pendim për një person të tillë?" Ai tha: "A ke pranuar Islamin?" Ai u përgjigj: "Sa më përket mua, dëshmoj se nuk ka zot tjetër përveç Allahut [Një i Vetëm, pa ortak] dhe se ti je i Dërguari i Allahut." Ai tha: "[Po,] ti do të kryesh vepra të mira dhe do t'i braktisësh veprat e këqija, e Allahu do t'i shndërrojë të gjitha ato në vepra të mira për ty." Ai tha: "Edhe tradhtitë dhe ligësitë e mia?" Ai tha: "Po." Ai tha: "Allahu Ekber (Allahu është më i Madhi)." Dhe ai vazhdoi të bënte tekbir derisa u largua dhe u zhduk nga shikimi.

Komentim E ka transmetuar Taberaniu dhe Bezzari në mënyrë të ngjashme, dhe transmetuesit e Bezzarit janë transmetuesit e Sahihut, përveç Muhamed bin Harun Ebu Nashitit, i cili është i besueshëm. Them: Hadithi i Enesit në lidhje me vlerën e "La ilahe il-lAllah" do të vijë në kapitullin e dhikreve.

٧٦ - وَعَنْ أَبِي طَوِيلٍ شَطْبٍ الْمَمْدُودِ أَنَّهُ «أَتَى النَّبِيَّ - ﷺ - فَقَالَ: أَرَأَيْتَ مَنْ عَمِلَ الذُّنُوبَ كُلَّهَا فَلَمْ يَتْرُكْ مِنْهَا شَيْئًا وَهُوَ فِي ذَلِكَ لَمْ يَتْرُكْ حَاجَةً وَلَا دَاجَةً إِلَّا أَتَاهَا فَهَلْ لِذَلِكَ مِنْ تَوْبَةٍ؟ قَالَ: " فَهَلْ أَسْلَمْتَ؟ " قَالَ: أَمَّا أَنَا فَأَشْهَدُ
أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ [وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ] وَأَنَّكَ رَسُولُ اللَّهِ. قَالَ: [نَعَمْ] " تَفْعَلُ الْخَيْرَاتِ وَتَتْرُكُ السَّيِّئَاتِ فَيَجْعَلُهُنَّ اللَّهُ لَكَ خَيْرَاتٍ كُلَّهُنَّ "، قَالَ: وَغَدَرَاتِي وِفَجَرَاتِي؟ قَالَ: " نَعَمْ ". قَالَ: اللَّهُ أَكْبَرُ. فَمَا زَالَ يُكَبِّرُ حَتَّى تَوَارَى».
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ وَالْبَزَّارُ بِنَحْوِهِ، وَرِجَالُ الْبَزَّارِ رِجَالُ الصَّحِيحِ غَيْرَ مُحَمَّدِ بْنِ هَارُونَ أَبِي نَشِيطٍ، وَهُوَ ثِقَةٌ.
قُلْتُ: وَيَأْتِي حَدِيثُ أَنَسٍ فِي فَضْلِ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ فِي الْأَذْكَارِ.

76 - And on the authority of Abu Tawil Shatb al-Mamdid, that he came to the Prophet (pbuh) and said: "What do you think of one who has committed all sins and did not leave out any of them, and in doing so, he did not leave any small or large sin without committing it; is there any repentance for such a person?" He said: "Have you embraced Islam?" He replied: "As for me, I testify that there is no deity but Allah [Alone, without partner] and that you are the Messenger of Allah." He said: "[Yes,] you shall do good deeds and abandon evil deeds, and Allah will turn them all into good deeds for you." He said: "Even my betrayals and my wicked acts?" He said: "Yes." He said: "Allahu Akbar (Allah is the Greatest)." And he continued to proclaim the Takbir until he disappeared from sight.

Commentary It was narrated by al-Tabarani and al-Bazzar in a similar manner, and the narrators of al-Bazzar are the narrators of the Sahih except for Muhammad bin Harun Abu Nashit, who is trustworthy. I say: The hadith of Anas regarding the virtue of "There is no deity but Allah" will be mentioned in the section of Adhkar.

#77

77 - Transmetohet nga Amër bin Abeseh (r.a.) se ka thënë: "Një i moshuar erdhi duke u mbështetur në një shkop derisa u ndal para Pejgamberit (s.a.v.s.) dhe tha: 'O i Dërguari i Allahut, unë kam kryer tradhti dhe shfrenime (gjynahe), a do të më falen ato?' Ai (s.a.v.s.) tha: 'A nuk dëshmon se nuk ka zot tjetër përveç Allahut?' Ai u përgjigj: 'Po, dhe dëshmoj se Muhamedi është i Dërguari i Allahut.' Atëherë ai (s.a.v.s.) tha: 'Të janë falur tradhtitë dhe shfrenimet e tua.'"

Komentim E transmeton Ahmedi dhe Taberaniu, dhe transmetuesit e tij janë të besueshëm, me përjashtim të faktit se ky është një transmetim i Mekhulit nga Amër bin Abeseh, dhe nuk e di nëse ai ka dëgjuar drejtpërdrejt prej tij apo jo.

٧٧ - وَعَنْ عَمْرِو بْنِ عَبَسَةَ قَالَ: «أَقْبَلَ شَيْخٌ يَدَّعِمُ عَلَى عَصًا حَتَّى قَامَ بَيْنَ يَدَيِ النَّبِيِّ - ﷺ - فَقَالَ: يَا نَبِيَّ اللَّهِ، إِنَّ لِي غَدَرَاتٍ وَفَجَرَاتٍ، فَهَلْ يُغْفَرُ لِي؟ قَالَ: " أَلَيْسَ تَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ؟ ". قَالَ: نَعَمْ، وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ. قَالَ: " فَقَدْ غُفِرَ لَكَ غَدَرَاتُكَ وَفَجَرَاتُكَ» ".
رَوَاهُ أَحْمَدُ وَالطَّبَرَانِيُّ، وَرِجَالُهُ مُوَثَّقُونَ، إِلَّا أَنَّهُ مِنْ رِوَايَةِ مَكْحُولٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ عَبَسَةَ، فَلَا أَدْرِي أَسَمِعَ مِنْهُ أَمْ لَا.

77 - And on the authority of Amr bin Abasah, he said: "An old man approached, leaning on a staff, until he stood before the Prophet (pbuh) and said: 'O Prophet of Allah, indeed I have committed treacheries and immoralities, so can I be forgiven?' He said: 'Do you not testify that there is no god but Allah?' He replied: 'Yes, and I testify that Muhammad is the Messenger of Allah.' He said: 'Then your treacheries and your immoralities have been forgiven.'"

Commentary Narrated by Ahmad and Al-Tabarani, and its narrators are deemed trustworthy, except that it is from the narration of Makhul from Amr bin Abasah, and I do not know whether he heard from him or not.

#78

78 - Dhe nga el-Xharudi el-Abdi transmetohet se ka thënë: "Erdha te Pejgamberi (s.a.v.s.) për t'i dhënë besën, e i thashë: 'Me kushtin që, nëse e lë fenë time dhe hyj në fenë tënde, Allahu nuk do të më dënojë në botën tjetër.' Ai tha: 'Po'."

Komentim E ka transmetuar Ebu Jala, dhe transmetuesit e tij janë të besueshëm.

٧٨ - وَعَنِ الْجَارُودِيِّ الْعَبْدِيِّ قَالَ: «أَتَيْتُ النَّبِيَّ - ﷺ - أُبَايِعُهُ، فَقُلْتُ لَهُ: عَلَى أَنِّي إِنْ تَرَكْتُ دِينِي وَدَخَلْتُ فِي دِينِكَ لَا يُعَذِّبُنِي اللَّهُ فِي الْآخِرَةِ. قَالَ: " نَعَمْ».
رَوَاهُ أَبُو يَعْلَى، وَرِجَالُهُ ثِقَاتٌ.

78 - And on the authority of al-Jarudi al-'Abdi, who said: "I came to the Prophet (pbuh) to pledge allegiance to him, and I said to him: 'On the condition that if I leave my religion and enter your religion, Allah will not punish me in the Hereafter.' He said: 'Yes.'"

Commentary Reported by Abu Ya'la, and its narrators are trustworthy.

CHAPTER

[بَابٌ فِيمَنْ مَاتَ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ]

Kapitulli: Rreth atij që vdes duke besuar në Allahun dhe Ditën e Fundit

6. Chapter: Regarding the One Who Dies Believing in Allah and the Last Day

#79

79 - Nga Omer ibn el-Hattabi (Allahu qoftë i kënaqur me të) transmetohet se ai e ka dëgjuar Pejgamberin (s.a.v.s.) duke thënë: "Kushdo që vdes duke besuar në Allahun dhe në Ditën e Fundit, do t'i thuhet: 'Hyr nga cilado prej tetë dyerve të Xhenetit që dëshiron'."

Komentim E ka transmetuar Ahmedi, dhe në zinxhirin e tij të transmetimit është Shahr ibn Heushebi, i cili është konsideruar i besueshëm.

٧٩ - عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ - ﵁ - أَنَّهُ سَمِعَ النَّبِيَّ - ﷺ - يَقُولُ: «مَنْ مَاتَ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ قِيلَ لَهُ: ادْخُلْ مِنْ أَيِّ أَبْوَابِ الْجَنَّةِ الثَّمَانِيَةِ شِئْتَ» ".
رَوَاهُ أَحْمَدُ، وَفِي إِسْنَادِهِ شَهْرُ بْنُ حَوْشَبٍ، وَقَدْ وُثِّقَ.

79 - On the authority of 'Umar ibn al-Khattab (may Allah be pleased with him), that he heard the Prophet (pbuh) saying: "Whoever dies believing in Allah and the Last Day, it will be said to him: 'Enter through whichever of the eight gates of Paradise you wish.'"

Commentary Narrated by Ahmad, and in its chain of narrators is Shahr ibn Hawshab, and he has been deemed trustworthy.

CHAPTER

[بَابٌ فِي الْوَسْوَسَةِ]

Kapitulli: Rreth vesveseve

7. Chapter: Regarding Whispering (Waswasah)

#80

80 - Nga Uthmani – domethënë ibn Affani – (r.a.), i cili ka thënë: «Dëshirova ta kisha pyetur të Dërguarin e Allahut (s.a.v.s.): "Çfarë na shpëton nga ajo që shejtani hedh në shpirtrat tanë?" Atëherë Ebu Bekri tha: "Unë tashmë e kam pyetur atë për këtë, e ai u përgjigj: 'Ju shpëton nga kjo të thoni atë që e urdhërova axhën tim ta thoshte, por ai nuk e tha'"».

Komentim E ka shënuar Ahmedi, dhe në zinxhirin e tij të transmetimit është Ebu el-Huvejrith Abdurrahman ibn Muavije, të cilin Ibn Hibbani e ka përmendur në librin "et-Thikat", ndërsa shumica e dijetarëve anojnë nga dobësimi i tij.

٨٠ - عَنْ عُثْمَانَ - يَعْنِي ابْنَ عَفَّانَ - ﵁ - قَالَ: «تَمَنَّيْتُ أَنْ أَكُونَ سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ - ﷺ -: مَاذَا يُنْجِينَا مِمَّا يُلْقِي الشَّيْطَانُ فِي أَنْفُسِنَا، فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ: قَدْ سَأَلْتُهُ عَنْ ذَلِكَ، فَقَالَ: " يُنْجِيكُمْ مِنْ ذَلِكَ أَنْ تَقُولُوا مَا أَمَرْتُ بِهِ عَمِّي أَنْ يَقُولَهُ فَلَمْ يَقُلْهُ» ".
رَوَاهُ أَحْمَدُ، وَفِي إِسْنَادِهِ أَبُو الْحُوَيْرِثِ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مُعَاوِيَةَ، ذَكَرَهُ ابْنُ حِبَّانَ فِي الثِّقَاتِ وَالْأَكْثَرُ عَلَى تَضْعِيفِهِ.

80 - On the authority of 'Uthman—meaning ibn 'Affan—(may Allah be pleased with him), who said: "I wished that I had asked the Messenger of Allah (pbuh): 'What saves us from that which Satan casts into our souls?' Then Abu Bakr said: 'I have already asked him about that, and he replied: "What saves you from that is to say what I commanded my uncle to say, but he did not say it."'"

Commentary Narrated by Ahmad, and in its chain of narrators is Abu al-Huwayrith 'Abd al-Rahman ibn Mu'awiyah; Ibn Hibban mentioned him in Al-Thiqat, but the majority of scholars consider him weak.

#81

Nga Huzejmeja – domethënë, i biri i Thabitit – transmetohet se i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "Shejtani i vjen njeriut e i thotë: 'Kush i krijoi qiejt?' Ai i përgjigjet: 'Allahu'. Pastaj e pyet: 'Kush e krijoi tokën?' Ai i përgjigjet: 'Allahu'. Kështu vazhdon derisa i thotë: 'Kush e krijoi Allahun?' Prandaj, nëse ndonjëri prej jush e përjeton këtë, le të thotë: 'Besoj në Allahun dhe në të dërguarit e Tij'."

Komentim E ka transmetuar Ahmedi dhe Taberaniu në "El-Kebir" me një zinxhir transmetuesish ku bën pjesë Ibn Lehi'ah.

٨١ - وَعَنْ خُزَيْمَةَ - يَعْنِي: ابْنَ ثَابِتٍ - «أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ - ﷺ - قَالَ: " يَأْتِي الشَّيْطَانُ الْإِنْسَانَ فَيَقُولُ: مَنْ خَلَقَ السَّمَاوَاتِ؟ فَيَقُولُ: اللَّهُ، فَيَقُولُ: مَنْ خَلَقَ الْأَرْضَ؟ فَيَقُولُ: اللَّهُ، حَتَّى يَقُولَ: مَنْ خَلَقَ اللَّهَ؟ فَإِذَا وَجَدَ أَحَدُكُمْ ذَلِكَ فَلْيَقُلْ: آمَنْتُ بِاللَّهِ وَرُسُلِهِ» ".
رَوَاهُ أَحْمَدُ وَالطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ بِإِسْنَادٍ فِيهِ ابْنُ لَهِيعَةَ.

81 - And on the authority of Khuzaymah—meaning ibn Thabit—that the Messenger of Allah (pbuh) said: "Satan comes to a person and says: 'Who created the heavens?' and he replies: 'Allah.' Then he says: 'Who created the earth?' and he replies: 'Allah.' Until he says: 'Who created Allah?' So when any of you experiences that, let him say: 'I believe in Allah and His Messengers.'"

Commentary Narrated by Ahmad and al-Tabarani in al-Kabir with a chain of narrators containing Ibn Lahi'ah.

#82

82 - Dhe nga Aisheja (r.a.) transmetohet se i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "Vërtet, dikujt prej jush i vjen shejtani e i thotë: 'Kush të krijoi?' Ai përgjigjet: 'Allahu.' Pastaj ai thotë: 'Kush e krijoi Allahun?' Nëse dikush prej jush e ndien këtë, le të thotë: 'Besova në Allahun dhe në të Dërguarin e Tij', sepse kjo (thënie) ia largon atë (ngacmim)."

Komentim E kanë transmetuar Ahmedi, Ebu Jala dhe El-Bezzari, ndërsa transmetuesit e tij janë të besueshëm.

٨٢ - وَعَنْ عَائِشَةَ
- ﵂ - «أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ - ﷺ - قَالَ: " إِنَّ أَحَدَكُمْ يَأْتِيهِ الشَّيْطَانُ فَيَقُولُ: مَنْ خَلَقَكَ؟ فَيَقُولُ: اللَّهُ، فَيَقُولُ: مَنْ خَلَقَ اللَّهَ؟ فَإِذَا وَجَدَ أَحَدُكُمْ ذَلِكَ فَلْيَقُلْ: آمَنْتُ بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ، فَإِنَّ ذَلِكَ يُذْهِبُ عَنْهُ» ".
رَوَاهُ أَحْمَدُ وَأَبُو يَعْلَى وَالْبَزَّارُ، وَرِجَالُهُ ثِقَاتٌ.

82 - And on the authority of Aisha (may Allah be pleased with her), that the Messenger of Allah (pbuh) said: "Verily, Satan comes to one of you and says: 'Who created you?' So he says: 'Allah.' Then he says: 'Who created Allah?' If any of you experiences that, let him say: 'I believe in Allah and His Messenger,' for indeed, that will cause it to leave him."

Commentary Reported by Ahmad, Abu Ya’la, and al-Bazzar, and its narrators are trustworthy.

#83

83 - Dhe nga Aishja (r.a.) tregon se ka thënë: «Ata iu ankuan të Dërguarit të Allahut (s.a.v.s.) për vesveset që ndjenin dhe thanë: "O i Dërguar i Allahut, ne ndjejmë diçka brenda nesh, saqë sikur ndonjëri prej nesh të rrëzohej nga qielli, do të ishte më e dashur për të sesa të fliste për të!" Atëherë Pejgamberi (s.a.v.s.) tha: "Ky është besimi i pastër"».

Komentim E kanë transmetuar Ahmedi dhe Ebu Ja’la me tekst të ngjashëm, përveçse formulimi i Ebu Ja’la është: Një burrë i tha Aishes: «Ndonjëri prej nesh ka mendime në veten e tij të tilla që, sikur të fliste për to, do t’i shkatërrohej Ahireti, dhe sikur ato të shfaqeshin [tek ai], do të vritej». [Transmetuesi tha]: Ajo mori tekbir tri herë, pastaj tha: «Për këtë u pyet i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.), i cili mori tekbir tri herë, e pastaj tha: "Me këtë sprovohet vetëm besimtari"». Dhe në zinxhirin e tij të transmetimit është Shehr bin Haushabi.

٨٣ - وَعَنْ عَائِشَةَ - ﵂ - قَالَتْ: «شَكَوْا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ - ﷺ - مَا يَجِدُونَ مِنَ الْوَسْوَسَةِ، وَقَالُوا: يَا رَسُولَ اللَّهِ، إِنَّا نَجِدُ شَيْئًا لَوْ أَنَّ أَحَدَنَا خَرَّ مِنَ السَّمَاءِ كَانَ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنْ أَنْ يَتَكَلَّمَ بِهِ! فَقَالَ النَّبِيُّ - ﷺ -: " ذَاكَ مَحْضُ الْإِيمَانِ».
رَوَاهُ أَحْمَدُ وَأَبُو يَعْلَى، بِنَحْوِهِ، إِلَّا أَنَّ لَفْظَ أَبِي يَعْلَى: أَنَّ رَجُلًا قَالَ لِعَائِشَةَ: «إِنَّ أَحَدَنَا يُحَدِّثُ نَفْسَهُ بِشَيْءٍ لَوْ تَكَلَّمَ بِهِ ذَهَبَتْ آخِرَتُهُ، وَلَوْ ظَهَرَ [عَلَيْهِ] لَقُتِلَ، [قَالَ] فَكَبَّرَتْ ثَلَاثًا، ثُمَّ قَالَتْ: سُئِلَ عَنْهَا رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ - فَكَبَّرَ ثَلَاثًا، ثُمَّ قَالَ: " إِنَّمَا يُخْتَبَرُ بِهَذَا الْمُؤْمِنُ». وَفِي إِسْنَادِهِ شَهْرُ بْنُ حَوْشَبٍ.

83 - And on the authority of Aisha (may Allah be pleased with her), she said: "They complained to the Messenger of Allah (pbuh) about the whispers they were experiencing, and they said: 'O Messenger of Allah, we find within ourselves something such that if one of us were to fall from the sky, it would be more beloved to him than to speak of it!' Thereupon the Prophet (pbuh) said: 'That is pure faith.'"

Commentary Narrated by Ahmad and Abu Ya'la in a similar fashion, except that the wording of Abu Ya'la is: A man said to Aisha: "One of us has thoughts within himself such that if he were to speak of them, his Hereafter would be lost, and if they were to be made manifest, he would be killed." She [Aisha] exclaimed 'Allahu Akbar' three times, then she said: "The Messenger of Allah (pbuh) was asked about this, so he exclaimed 'Allahu Akbar' three times, then he said: 'Indeed, only the believer is tested with this.'" And in its chain of narrators is Shahr ibn Hawshab.

#84

٨٤ - Dhe nga Muhamed ibn Xhubejri përcillet se Omeri kaloi pranë Osmanit ndërsa ai ishte i ulur në xhami. Ai i dha selam, por ai nuk ia ktheu. Atëherë ai hyri te Ebu Bekri dhe iu ankua për këtë, duke i thënë: "Kalova pranë Osmanit dhe i dhashë selam, por nuk ma ktheu." Ai (Ebu Bekri) tha: "Ku është ai?" Tha: "Ai është i ulur në xhami." Kështu që që të dy u nisën drejt tij dhe Ebu Bekri i tha: "Çfarë të pengoi t'ia ktheje selamin vëllait tënd kur ai të dha selam?" Ai tha: "Pasha Allahun, nuk e ndjeva që ai kaloi pranë meje; po bisedoja me veten time dhe nuk e ndjeva se ai dha selam." Ebu Bekri tha: "E për çfarë po bisedoje me veten tënde?" Ai tha: "Shejtani u veçua me mua dhe filloi të hedhë në veten time gjëra për të cilat nuk do të dëshiroja të flisja edhe sikur të kisha gjithçka që gjendet mbi tokë. I thashë vetes sime kur shejtani hodhi ato në veten time: 'Ah, sikur ta kisha pyetur të Dërguarin e Allahut (s.a.v.s.): Çfarë është ajo që na shpëton nga kjo bisedë që shejtani hedh në vetet tona?'" Atëherë Ebu Bekri tha: "Pasha Allahun, unë iu ankova për këtë gjë të Dërguarit të Allahut (s.a.v.s.) dhe e pyeta: 'Çfarë është ajo që na shpëton nga kjo bisedë që shejtani hedh në vetet tona?' I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) tha: 'Ju shpëton nga kjo të thoni atë që e urdhërova axhën tim ta thoshte në prag të vdekjes, por ai nuk e bëri.'"

Komentim E ka transmetuar Ebu Jala, ndërsa Ahmedi ka një pjesë të tij. Në senedin e tij është Ebu el-Huvejrith Abdurrahman ibn Muavije; Ibn Hibani e ka konsideruar të besueshëm, por shumica e dijetarëve e konsiderojnë atë të dobët. Allahu e di më mirë.

٨٤ - وَعَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جُبَيْرٍ «أَنَّ عُمَرَ مَرَّ عَلَى عُثْمَانَ وَهُوَ جَالِسٌ فِي الْمَسْجِدِ، فَسَلَّمَ عَلَيْهِ فَلَمْ يَرُدَّ عَلَيْهِ، فَدَخَلَ عَلَى أَبِي بَكْرٍ فَاشْتَكَى ذَلِكَ إِلَيْهِ، فَقَالَ: مَرَرْتُ عَلَى عُثْمَانَ فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ، فَلَمْ يَرُدَّ عَلَيَّ، فَقَالَ: أَيْنَ هُوَ؟ قَالَ: هُوَ فِي الْمَسْجِدِ قَاعِدٌ، فَانْطَلَقَا إِلَيْهِ فَقَالَ لَهُ أَبُو بَكْرٍ: مَا مَنَعَكَ أَنْ تَرُدَّ عَلَى أَخِيكَ حِينَ سَلَّمَ عَلَيْكَ؟ قَالَ: وَاللَّهِ مَا شَعَرْتُ أَنَّهُ مَرَّ بِي، وَأَنَا أُحَدِّثُ نَفْسِي فَلَمْ أَشْعُرْ أَنَّهُ سَلَّمَ، فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ: فَمَاذَا تُحَدِّثُ نَفْسَكَ؟ قَالَ: خَلَا بِي الشَّيْطَانُ فَجَعَلَ يُلْقِي فِي نَفْسِي أَشْيَاءَ مَا أُحِبُّ أَنِّي تَكَلَّمْتُ بِهَا وَإِنَّ لِي مَا عَلَى الْأَرْضِ، قُلْتُ فِي نَفْسِي حِينَ أَلْقَى الشَّيْطَانُ ذَلِكَ فِي نَفْسِي: يَا لَيْتَنِي سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ - ﷺ -: مَا الَّذِي يُنْجِينَا مِنْ هَذَا الْحَدِيثِ الَّذِي يُلْقِي الشَّيْطَانُ فِي أَنْفُسِنَا؟ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ: فَإِنِّي وَاللَّهِ لَقَدِ اشْتَكَيْتُ ذَلِكَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ - ﷺ - وَسَأَلْتُهُ: مَا الَّذِي يُنْجِينَا مِنْ هَذَا الْحَدِيثِ الَّذِي يُلْقِي الشَّيْطَانُ فِي أَنْفُسِنَا؟ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ -: " يُنْجِيكُمْ مِنْ ذَلِكَ أَنْ تَقُولُوا مِثْلَ الَّذِي أَمَرْتُ بِهِ عَمِّي عِنْدَ الْمَوْتِ فَلَمْ يَفْعَلْ» ".
رَوَاهُ أَبُو يَعْلَى، وَعِنْدَ أَحْمَدَ طَرَفٌ مِنْهُ، وَفِي إِسْنَادِهِ أَبُو الْحُوَيْرِثِ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مُعَاوِيَةَ وَثَّقَهُ ابْنُ حِبَّانَ وَالْأَكْثَرُ عَلَى تَضْعِيفِهِ. وَاللَّهُ أَعْلَمُ.

84 - On the authority of Muhammad ibn Jubayr, that Umar passed by Uthman while he was sitting in the mosque and offered him the greeting of peace, but he did not return it to him. He then went to Abu Bakr and complained about that to him, saying: "I passed by Uthman and offered him the greeting of peace, but he did not return it to me." He asked: "Where is he?" He replied: "He is sitting in the mosque." So they both went to him and Abu Bakr said to him: "What prevented you from returning the greeting to your brother when he offered it to you?" He said: "By Allah, I did not realize that he passed by me; I was talking to myself and did not notice that he had offered the greeting." Abu Bakr asked: "What were you saying to yourself?" He replied: "Satan was alone with me and began casting into my soul things that I would not wish to speak of even if I possessed everything on earth. I said to myself when Satan cast that into my soul: 'I wish I had asked the Messenger of Allah (pbuh): What is it that saves us from these thoughts that Satan casts into our souls?'" Abu Bakr said: "By Allah, I have complained of that to the Messenger of Allah (pbuh) and asked him: 'What is it that saves us from these thoughts that Satan casts into our souls?' The Messenger of Allah (pbuh) said: 'What saves you from that is to say the same as what I commanded my uncle to say at the time of death, which he did not do.'"

Commentary Narrated by Abu Ya’la, and Ahmad has a portion of it. In its chain of narrators is Abu al-Huwayrith, Abd al-Rahman ibn Mu’awiya; Ibn Hibban declared him trustworthy, but the majority consider him weak. And Allah knows best.

#85

٨٥ - Nga Enes bin Maliku (r.a.) transmetohet se ka thënë: «Thanë: "O i Dërguari i Allahut, çfarë mendon për ndonjërin prej nesh që i flet vetes për diçka (mendime), saqë rënia nga qielli dhe copëtimi i tij do të ishte më e dashur për të sesa të fliste për të?" Atëherë i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) tha: "Ky është besimi i pastër"».

Komentim E ka shënuar Ebu Jala, dhe transmetuesit e tij janë transmetuesit e Sahihut, përveç Jezid bin Aban er-Rakashit.

٨٥ - وَعَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ - ﵁ - قَالَ: «قَالُوا: يَا رَسُولَ اللَّهِ، أَرَأَيْتَ أَحَدَنَا يُحَدِّثُ نَفْسَهُ بِالشَّيْءِ الَّذِي لَأَنْ يَخِرَّ مِنَ السَّمَاءِ فَيَتَقَطَّعَ أَحَبُّ إِلَيْهِ مِنْ أَنْ يَتَكَلَّمَ بِهِ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ -: " ذَاكَ مَحْضُ الْإِيمَانِ».
رَوَاهُ أَبُو يَعْلَى
وَرِجَالُهُ رِجَالُ الصَّحِيحِ إِلَّا يَزِيدَ بْنَ أَبَانٍ الرَّقَاشِيَّ.

85 - And on the authority of Anas bin Malik (may Allah be pleased with him), who said: They said, "O Messenger of Allah, what is your view regarding one of us who experiences thoughts within himself such that falling from the sky and being torn to pieces would be more beloved to him than speaking of them?" So the Messenger of Allah (pbuh) said: "That is pure faith."

Commentary Narrated by Abu Ya'la, and its narrators are the narrators of the Sahih, except for Yazid bin Aban al-Raqashi.

#86

86 - Nga Enesi (r.a.) transmetohet se ka thënë: "Ata (sahabët) thanë: 'O i Dërguari i Allahut, ne jemi në një gjendje të caktuar kur jemi me ty, por kur largohemi prej teje, jemi në një gjendje tjetër.' Ai (s.a.v.s.) pyeti: 'Si jeni ju me Pejgamberin tuaj?' Ata u përgjigjën: 'Ti je Pejgamberi ynë, si në fshehtësi, ashtu edhe në publik.' Ai tha: 'Kjo nuk është hipokrizi.'"

Komentim E transmeton Ebu Jala dhe El-Bezzari, me përjashtim se El-Bezzari ka shënuar: "'Si jeni ju me Zotin tuaj?' Ata u përgjigjën: 'Allahu është Zoti ynë, si në fshehtësi, ashtu edhe në publik.'" Transmetuesit e Ebu Jalas janë transmetues të Sahihut.

٨٦ - وَعَنْ أَنَسٍ - ﵁ - قَالَ: «قَالُوا: يَا رَسُولَ اللَّهِ، إِنَّا نَكُونُ عِنْدَكَ عَلَى حَالٍ حَتَّى إِذَا فَارَقْنَاكَ نَكُونُ عَلَى غَيْرِهِ. قَالَ: " كَيْفَ أَنْتُمْ وَنَبِيُّكُمْ؟ " قَالُوا: أَنْتَ نَبِيُّنَا فِي السِّرِّ وَالْعَلَانِيَةِ. قَالَ: " لَيْسَ ذَاكَ النِّفَاقَ» ".
رَوَاهُ أَبُو يَعْلَى وَالْبَزَّارُ، إِلَّا أَنَّ الْبَزَّارَ قَالَ: «كَيْفَ أَنْتُمْ وَرَبُّكُمْ؟ " قَالُوا: اللَّهُ رَبُّنَا فِي السِّرِّ وَالْعَلَانِيَةِ». وَرِجَالُ أَبِي يَعْلَى رِجَالُ الصَّحِيحِ.

86 - And on the authority of Anas - may Allah be pleased with him - who said: "They said: 'O Messenger of Allah, we are in a certain state while we are with you, but when we depart from you, we are in a different state.' He (pbuh) asked: 'How are you and your Prophet?' They replied: 'You are our Prophet in secret and in public.' He said: 'That is not hypocrisy.'"

Commentary Narrated by Abu Ya'la and Al-Bazzar, except that Al-Bazzar reported: "'How are you and your Lord?' They replied: 'Allah is our Lord in secret and in public.'" And the narrators of Abu Ya'la are the narrators of the Sahih.

#87

87 - Dhe nga Abdullah bin Amri (r.a.) transmetohet se ka thënë: «I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "Vërtet, shejtani i vjen dikujt prej jush e i thotë: Kush e krijoi qiellin? Ai përgjigjet: Allahu. Pastaj i thotë: Kush e krijoi tokën? Ai përgjigjet: Allahu. Pastaj i thotë: Kush e krijoi Allahun? Pra, kur ndonjëri prej jush e ndjen këtë, le të thotë: Besova në Allahun dhe në të dërguarit e Tij."»

Komentim E transmeton Taberaniu në "El-Eusat" dhe "El-Kebir", dhe transmetuesit e tij janë transmetues të "Sahihut", përveç Ahmed bin Muhamed bin Nafi' el-Tahanit, mësuesit të Taberaniut.

٨٧ - وَعَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو - ﵄ - قَالَ: «قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ -: " إِنَّ الشَّيْطَانَ يَأْتِي أَحَدَكُمْ فَيَقُولُ: مَنْ خَلَقَ السَّمَاءَ؟ فَيَقُولُ: اللَّهُ، فَيَقُولُ: مَنْ خَلَقَ الْأَرْضَ؟ فَيَقُولُ: اللَّهُ، فَيَقُولُ: مَنْ خَلَقَ اللَّهَ؟ فَإِذَا وَجَدَ أَحَدُكُمْ ذَلِكَ فَلْيَقُلْ: آمَنْتُ بِاللَّهِ وَرُسُلِهِ» ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْأَوْسَطِ وَالْكَبِيرِ وَرِجَالُهُ رِجَالُ الصَّحِيحِ خَلَا أَحْمَدَ بْنَ مُحَمَّدِ بْنِ نَافِعٍ الطَّحَّانَ شَيْخَ الطَّبَرَانِيِّ.

87 - And on the authority of Abdullah bin 'Amr (may Allah be pleased with them both), he said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "Indeed, Satan comes to one of you and says: 'Who created the heaven?' and he replies: 'Allah.' Then he says: 'Who created the earth?' and he replies: 'Allah.' Then he says: 'Who created Allah?' So when one of you experiences that, let him say: 'I believe in Allah and His Messengers.'"

Commentary Narrated by al-Tabarani in al-Awsat and al-Kabir, and its narrators are the narrators of the Sahih, except for Ahmad bin Muhammad bin Nafi' al-Tahhan, the teacher of al-Tabarani.

#88

88 - Nga Ibn Abasi transmetohet se ka thënë: "Një burrë i tha Pejgamberit (s.a.v.s.): 'Vërtet unë ndiej brenda vetes sime diçka (mendim apo cytje), saqë të bëhesha thëngjill i djegur do të ishte më e dashur për mua sesa të flisja rreth saj.' Ai (s.a.v.s.) tha: 'Ky është besim i pastër (i qartë).'"

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "el-Sagir" dhe transmetuesit e tij janë transmetues të Sahihut, përveç mësuesit të Taberaniut, Muntasirit.

٨٨ - وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: «قَالَ رَجُلٌ لِلنَّبِيِّ - ﷺ -: إِنِّي أَجِدُ فِي نَفْسِي الشَّيْءَ لَأَنْ أَكُونَ حُمَمَةً أَحَبُّ إِلَيَّ مِنْ أَنْ أَتَكَلَّمَ بِهِ، فَقَالَ: " ذَاكَ صَرِيحُ الْإِيمَانِ» ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الصَّغِيرِ، وَرِجَالُهُ رِجَالُ الصَّحِيحِ خَلَا شَيْخِ الطَّبَرَانِيِّ مُنْتَصِرٍ.

88 - And on the authority of Ibn Abbas, who said: "A man said to the Prophet (pbuh): 'I find within myself something such that to become a piece of charcoal would be dearer to me than to speak of it.' So he said: 'That is manifest faith.'"

Commentary It was narrated by al-Tabarani in al-Saghir, and its narrators are the narrators of the Sahih, except for the teacher of al-Tabarani, Muntasir.

#89

89 - Dhe nga Umm Seleme (r.a.) transmetohet se ajo e ka dëgjuar Pejgamberin (s.a.v.s.) kur një burrë e pyeti: "Vërtet, unë i flas vetes sime për gjëra të tilla që, po t'i shqiptoja, do të ma shkatërronin botën tjetër." Ai (s.a.v.s.) tha: "Me atë lloj fjalësh (ndjenjash) nuk përballet askush përveç besimtarit."

Komentim E ka transmetuar Et-Taberaniu në "El-Eusat" dhe "Es-Sagir", dhe në zinxhirin e tij të transmetimit është Sejf b. Umejre. El-Ezdiu ka thënë: "Kanë folur (kritikisht) rreth tij."

٨٩ - وَعَنْ أُمِّ سَلَمَةَ - ﵂ -: أَنَّهَا «سَمِعَتِ النَّبِيَّ - ﷺ - وَسَأَلَهُ رَجُلٌ فَقَالَ: إِنِّي أُحَدِّثُ نَفْسِي بِالشَّيْءِ لَوْ تَكَلَّمْتُ بِهِ لَأَحْبَطْتُ آخِرَتِي، فَقَالَ: " لَا يَلْقَى ذَلِكَ الْكَلَامَ إِلَّا مُؤْمِنٌ».
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْأَوْسَطِ وَالصَّغِيرِ، وَفِي إِسْنَادِهِ سَيْفُ بْنُ عُمَيْرَةَ، قَالَ الْأَزْدِيُّ: يَتَكَلَّمُونَ فِيهِ.

89 - And from Umm Salama (may Allah be pleased with her): that she heard the Prophet (pbuh) being questioned by a man who said: "Indeed, I speak to myself of things which, if I were to utter them, would nullify my Hereafter." So he said: "None encounters such speech except a believer."

Commentary Reported by al-Tabarani in al-Awsat and al-Saghir, and in its chain of narrators is Sayf ibn ‘Umayrah; al-Azdi said: "They speak [critically] about him."

#90

90 - Dhe nga Abdullah - domethënë: Ibn Mes'udi (r.a.) - i cili ka thënë: «I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) u pyet rreth vesveseve (ngacmimeve të brendshme). Ai tha: "Ky është besimi i kulluar"».

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "El-Kebir", dhe transmetuesit e tij janë transmetuesit e Sahih-ut, ndërsa mësuesi i Taberaniut është i besueshëm. E Allahu e di më mirë.

٩٠ - وَعَنْ عَبْدِ اللَّهِ - يَعْنِي: ابْنَ مَسْعُودٍ - ﵁ - قَالَ: «سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ - عَنِ الْوَسْوَسَةِ. فَقَالَ: " ذَاكَ مَحْضُ الْإِيمَانِ».
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَرِجَالُهُ رِجَالُ الصَّحِيحِ، وَشَيْخُ الطَّبَرَانِيِّ ثِقَةٌ. وَاللَّهُ أَعْلَمُ.

90 - And on the authority of Abdullah—meaning: Ibn Mas’ud (may Allah be pleased with him)—who said: The Messenger of Allah (pbuh) was asked about whispering. He said: "That is pure faith."

Commentary It was narrated by al-Tabarani in al-Kabir, and its narrators are the narrators of the Sahih, and the teacher of al-Tabarani is trustworthy. And Allah knows best.

#91

91 - Dhe nga Muadh bin Xhebeli (r.a.) transmetohet se ka thënë: I thashë: "O i Dërguari i Allahut, pasha Atë që të dërgoi me të Vërtetën, me të vërtetë më shfaqet në veten time diçka (nga mendimet e këqija), saqë të jem thëngjill i djegur është më e dashur për mua sesa të flas për të." Atëherë i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) tha: "Falënderimi i takon Allahut që Shejtani tashmë ka humbur shpresën se do të adhurohet në këtë tokën time, por ai është i kënaqur me veprat tuaja të nënvlerësuara (mëkatet e vogla)."

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "el-Kebir", dhe ky është transmetim i Dherr bin Abdullahut nga Muadhi, por ai nuk e ka arritur atë (nuk është takuar me të).

٩١ - «وَعَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ - ﵁ - قَالَ: قُلْتُ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، وَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ إِنَّهُ لَيَعْرِضُ فِي نَفْسِيَ الشَّيْءُ، لَأَنْ أَكُونَ حُمَمَةً أَحَبُّ إِلَيَّ مِنْ أَنْ أَتَكَلَّمَ بِهِ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ -: " الْحَمْدُ لِلَّهِ أَنَّ الشَّيْطَانَ قَدْ أَيِسَ أَنْ يُعْبَدَ بِأَرْضِي هَذِهِ، وَلَكِنَّهُ رَضِيَ بِالْمُحَقَّرَاتِ مِنْ أَعْمَالِكُمْ» ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَهُوَ مِنْ رِوَايَةِ ذَرِّ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ مُعَاذٍ، وَلَمْ يُدْرِكْهُ.

And from Mu'adh ibn Jabal (may Allah be pleased with him), who said: I said: "O Messenger of Allah, by the One who sent you with the truth, something indeed occurs within my soul, such that for me to be a piece of charcoal is more beloved to me than that I should speak of it." So the Messenger of Allah (pbuh) said: "Praise be to Allah that Satan has despaired of being worshipped in this land of mine, but he is satisfied with the belittled of your deeds."

Commentary Narrated by al-Tabarani in al-Kabir, and it is from the narration of Dharr ibn Abd Allah from Mu'adh, and he did not meet him.

#92

92 - Dhe transmetohet nga Umareh bin Ebi el-Hasen – ose Ibn el-Hasen – nga xhaxhai i tij: se njerëzit e pyetën të Dërguarin e Allahut (s.a.v.s.) rreth vesveseve (pëshpëritjeve) që ndjen ndonjëri prej tyre, saqë të rrëzohej nga Plejada (Thurayya) do të ishte më e dashur për të sesa të fliste për to. Ai tha: Atëherë i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) tha: "Ky është besim i kulluar; vërtet, shejtani i vjen robit në gjëra më të vogla se kjo, e kur ai mbrohet prej tyre, bie në atë (vesvesen) që është aty."

Komentim E transmeton el-Bezzari, dhe transmetuesit e tij janë të besueshëm, autoritete (imamë).

٩٢ - وَعَنْ عُمَارَةَ بْنِ أَبِي الْحَسَنِ - أَوِ ابْنِ الْحَسَنِ - عَنْ عَمِّهِ: «أَنَّ النَّاسَ سَأَلُوا رَسُولَ اللَّهِ - ﷺ - عَنِ الْوَسْوَسَةِ الَّتِي يَجِدُهَا أَحَدُهُمْ، لَأَنْ يَسْقُطَ
مِنْ عِنْدِ الثُّرَيَّا أَحَبُّ إِلَيْهِ مِنْ أَنْ يَتَكَلَّمَ بِهِ. قَالَ: فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ -: " ذَاكَ صَرِيحُ الْإِيمَانِ، إِنَّ الشَّيْطَانَ يَأْتِي الْعَبْدَ فِيمَا دُونَ ذَلِكَ، فَإِذَا عُصِمَ مِنْهُ وَقَعَ فِيمَا هُنَالِكَ» ".
رَوَاهُ الْبَزَّارُ، وَرِجَالُهُ ثِقَاتٌ أَئِمَّةٌ.

92 - And it is narrated from 'Umarah bin Abi al-Hasan—or Ibn al-Hasan—from his uncle: that people asked the Messenger of Allah (pbuh) about the misgivings that one of them experiences, such that falling from the Pleiades would be more beloved to him than to speak of it. He said: The Messenger of Allah (pbuh) then said: "That is clear faith; indeed, Satan comes to the servant in matters lesser than that, and when he is protected from them, he falls into those [misgivings]."

Commentary Narrated by al-Bazzar, and its narrators are trustworthy authorities.

#93

93 - Dhe nga Ebu Hurejra (r.a.) transmetohet se ka thënë: «I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "Njerëzit do të vazhdojnë të thonë: Allahu ishte para çdo gjëje, po çfarë ishte para Tij?"»

Komentim E transmeton El-Bezzari – ai ka një hadith tjetër nga ky në Sahih – dhe transmetuesit e tij janë të besueshëm.

٩٣ - وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ - ﵁ - قَالَ: «قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ -: " لَا يَزَالُ النَّاسُ يَقُولُونَ: كَانَ اللَّهُ قَبْلَ كُلِّ شَيْءٍ، فَمَا كَانَ قَبْلَهُ»؟ ".
رَوَاهُ الْبَزَّارُ - وَلَهُ فِي الصَّحِيحِ حَدِيثٌ غَيْرُ هَذَا - وَرِجَالُهُ مُوَثَّقُونَ.

93 - And on the authority of Abu Hurayrah (may Allah be pleased with him), he said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "People will continue to say: Allah existed before everything, so what was before Him?"

Commentary Reported by al-Bazzar—and there is a different hadith than this in the Sahih—and its narrators are deemed trustworthy.

CHAPTER

[بَابٌ]

Kapitulli

8. Chapter

#94

94 - Nga Ibn Umeri (r.a.) transmetohet se ka thënë: "Ishim me të Dërguarin e Allahut (s.a.v.s.) kur erdhi një burrë me fytyrën më të shëmtuar ndër njerëz, me rrobat më të shëmtuara ndër njerëz dhe me erën më të rëndë ndër njerëz; një njeri i trashë dhe i vrazhdë që kapërcente mbi qafat e njerëzve. Ai u ul përballë të Dërguarit të Allahut (s.a.v.s.) dhe tha: 'Kush të krijoi ty?' Ai u përgjigj: 'Allahu'. Tha: 'Po kush e krijoi qiellin?' Ai u përgjigj: 'Allahu'. Tha: 'Po kush e krijoi tokën?' Ai u përgjigj: 'Allahu'. Tha: 'Po kush e krijoi Allahun?' Atëherë i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) tha: 'SubhanAllah' — dy herë — dhe kapi ballin e tij me dorë. Burri u ngrit dhe iku. I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) tha: 'Më sillni atë burrin!' Ne e kërkuam, por ishte sikur të mos kishte ekzistuar fare. Atëherë i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) tha: 'Ky ishte Iblisi, erdhi që t'ju bëjë të dyshoni në fenë tuaj'."

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në 'El-Kebir' dhe 'El-Ewsat'. Në zinxhirin e tij të transmetimit është Abdullah bin Xhafer el-Medini, babai i Ali bin el-Mediniut, të cilin njerëzit e kanë akuzuar për fabrikim (të haditheve). Them: Hadithe të tjera do të vijnë në kapitullin rreth Iblisit dhe ushtrive të tij.

٩٤ - عَنِ ابْنِ عُمَرَ - ﵄ - قَالَ: «كُنَّا عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ - ﷺ - فَجَاءَ رَجُلٌ أَقْبَحُ النَّاسِ وَجْهًا، وَأَقْبَحُ النَّاسِ ثِيَابًا، وَأَنْتَنُ النَّاسِ رِيحًا، جِلْفًا جَافِيًا يَتَخَطَّى رِقَابَ النَّاسِ، فَجَلَسَ بَيْنَ يَدَيْ رَسُولِ اللَّهِ - ﷺ - قَالَ: مَنْ خَلَقَكَ؟ قَالَ: " اللَّهُ ". قَالَ: فَمَنْ خَلَقَ السَّمَاءَ؟ قَالَ: " اللَّهُ ". قَالَ: فَمَنْ خَلَقَ الْأَرْضَ؟ قَالَ: " اللَّهُ ". قَالَ: فَمَنْ خَلَقَ اللَّهَ؟ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ -: " سُبْحَانَ اللَّهِ " - مَرَّتَيْنِ - وَأَمْسَكَ بِجَبْهَتِهِ، فَقَامَ الرَّجُلُ فَذَهَبَ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ -: " عَلَيَّ بِالرَّجُلِ " فَطَلَبْنَاهُ فَكَأَنَّهُ لَمْ يَكُنْ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ -: " هَذَا إِبْلِيسُ جَاءَ يُشَكِّكُكُمْ فِي دِينِكُمْ».
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ وَالْأَوْسَطِ، وَفِي إِسْنَادِهِ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ جَعْفَرٍ الْمَدِينِيُّ وَالِدُ عَلِيِّ بْنِ الْمَدِينِيِّ، وَقَدْ رَمَاهُ النَّاسُ بِالْوَضْعِ.
قُلْتُ: وَتَأْتِي أَحَادِيثُ فِي بَابِ إِبْلِيسَ وَجُنُودِهِ.

94 - On the authority of Ibn 'Umar (may Allah be pleased with them both), who said: "We were with the Messenger of Allah (pbuh) when a man arrived who was the ugliest of people in countenance, the most wretched of people in clothing, and the foulest of people in odor—a coarse and rude man who stepped over the necks of the people. He sat before the Messenger of Allah (pbuh) and said: 'Who created you?' He replied: 'Allah.' He said: 'Then who created the heaven?' He replied: 'Allah.' He said: 'Then who created the earth?' He replied: 'Allah.' He said: 'Then who created Allah?' Thereupon, the Messenger of Allah (pbuh) said: 'Glory be to Allah'—twice—and he held his forehead. Then the man stood up and went away. The Messenger of Allah (pbuh) said: 'Bring the man back to me.' We searched for him, but it was as if he had never existed. Then the Messenger of Allah (pbuh) said: 'This was Iblis; he came to cause you to doubt your religion.'"

Commentary It was narrated by al-Tabarani in al-Kabir and al-Awsat, and in its chain of narrators is 'Abd Allah bin Ja'far al-Madini, the father of 'Ali bin al-Madini, and people have accused him of fabrication. I say: and other hadiths will follow in the chapter concerning Iblis and his hosts.

CHAPTER

[بَابُ لَا يُقْبَلُ إِيمَانٌ بِلَا عَمَلٍ، وَلَا عَمَلٌ بِلَا إِيمَانٍ]

Kapitulli: Besimi nuk pranohet pa vepra, ashtu siç nuk pranohen veprat pa besim

9. Chapter: Faith is Not Accepted Without Action, Nor is Action Accepted Without Faith

#95

95 - Nga Ibn 'Umeri (r.anhuma) përcillet të ketë thënë: «I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "Nuk pranohet besimi pa punë, e as puna pa besim"».

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "el-Kebir", dhe në zinxhirin e tij të transmetimit është Said bin Zekerija, për të cilin ka mospajtime lidhur me besueshmërinë dhe kritikën (xhirh) ndaj tij.

٩٥ - عَنِ ابْنِ عُمَرَ - ﵄ - قَالَ: «قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ -: " لَا يُقْبَلُ إِيمَانٌ بِلَا عَمَلٍ، وَلَا عَمَلٌ بِلَا إِيمَانٍ» ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَفِي إِسْنَادِهِ سَعِيدُ بْنُ زَكَرِيَّا، وَاخْتُلِفَ فِي ثِقَتِهِ وَجَرْحِهِ.

95 - On the authority of Ibn 'Umar (may Allah be pleased with them both), who said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "Faith is not accepted without action, and action is not accepted without faith."

Commentary It was narrated by al-Tabarani in al-Kabir, and in its chain of transmission is Sa'id ibn Zakariya, and there is disagreement regarding his reliability and disparagement.

CHAPTER

[بَابٌ فِي أُصُولِ الدِّينِ وَبَيَانِ فَرَائِضِهِ]

Kapitulli: Rreth bazave të fesë dhe shpjegimit të detyrimeve të saj

10. Chapter: Regarding the Foundations of the Religion and the Explanation of its Obligations

#96

96 - Nga Amr ibn Avf ibn Abdull-llah el-Muzeni (r.a.), i cili ka thënë: "Kam mësuar përmendsh nga i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) dymbëdhjetë parime prej parimeve të fesë."

Komentim Në zinxhirin e tij të transmetimit (isnad) është Kethir ibn Abdull-llahu, i cili është i dobët në hadith.

٩٦ - «عَنْ عَمْرِو بْنِ عَوْفِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْمُزَنِيِّ - ﵁ - قَالَ: حَفِظْتُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ - ﷺ - اثْنَيْ عَشَرَ أَصْلًا مِنْ أُصُولِ الدِّينِ».
وَفِي إِسْنَادِهِ كَثِيرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، وَهُوَ ضَعِيفُ الْحَدِيثِ.

96 - On the authority of 'Amr ibn 'Awf ibn 'Abd Allah al-Muzani (may Allah be pleased with him), who said: "I memorized from the Messenger of Allah (pbuh) twelve principles from the principles of religion."

Commentary In its chain of narrators is Kathir ibn 'Abd Allah, and he is weak in Hadith.

CHAPTER

[بَابٌ]

[Kapitull]

11. [Chapter]

#97

97 - Nga Ebu Seid el-Hudriu (r.a.) përcillet se ka thënë: «I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "Vërtet, para të Gjithëmëshirshmit gjendet një pllakë (Llohh) në të cilën janë shënuar treqind e pesëmbëdhjetë legjislacione (sheriate). I Gjithëmëshirshmi - i Madhëruar dhe i Lartësuar qoftë Ai - thotë: Pasha Krenarinë dhe Madhështinë Time, nuk vjen tek Unë asnjë rob prej robërve të Mi, i cili nuk më shoqëron asgjë (në adhurim) dhe që vjen me (të paktën) njërën prej tyre, e që të mos hyjë në Xhenet"».

Komentim E ka transmetuar Ebu Jala, dhe në zinxhirin e tij të transmetimit (isnad) është Abdullah ibn Rashidi, i cili është i dobët.

٩٧ - عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ - ﵁ - قَالَ: «قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ -: " إِنَّ بَيْنَ يَدَيِ الرَّحْمَنِ لَلَوْحًا فِيهِ ثَلَاثُمِائَةٍ وَخَمْسَ عَشْرَةَ شَرِيعَةً، يَقُولُ الرَّحْمَنُ - ﷿ -: وَعِزَّتِي وَجَلَالِي، لَا يَأْتِي عَبْدٌ مِنْ عِبَادِي لَا يُشْرِكُ بِي شَيْئًا فِيهِ وَاحِدَةٌ مِنْهَا إِلَّا دَخَلَ الْجَنَّةَ».
رَوَاهُ أَبُو يَعْلَى، وَفِي إِسْنَادِهِ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ رَاشِدٍ، وَهُوَ ضَعِيفٌ.

97 - On the authority of Abu Sa'id al-Khudri (may Allah be pleased with him), who said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "Indeed, before the Most Merciful is a Tablet containing three hundred and fifteen legislations. The Most Merciful—Mighty and Majestic is He—says: 'By My Might and My Majesty, no servant among My servants comes to Me, associating nothing with Me, possessing even one of them, except that he shall enter Paradise.'"

Commentary Narrated by Abu Ya'la, and in its chain of narrators is 'Abdullah ibn Rashid, and he is weak.

#98

98 - Dhe nga Ubejdi - i cili ishte nga shoqëruesit e Pejgamberit (sahabe) - transmetohet se Pejgamberi (s.a.v.s.) ka thënë: "Besimi përbëhet nga treqind e tridhjetë rregulla (sharia); kushdo që përmbush qoftë edhe një rregull prej tyre, do të hyjë në Xhenet."

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "El-Kebir". Në zinxhirin e tij të transmetimit është Isa ibn Sinan el-Kasmeli, të cilin Ibn Hibani dhe Ibn Hirashi e kanë konsideruar të besueshëm, ndërsa shumica e dijetarëve e kanë konsideruar të dobët; si dhe Abdurrahman ibn Ubejdi, për të cilin nuk kam gjetur askënd që ta ketë përmendur.

٩٨ - وَعَنْ عُبَيْدٍ - وَكَانَتْ لَهُ صُحْبَةٌ - «أَنَّ النَّبِيَّ - ﷺ - قَالَ: " الْإِيمَانُ ثَلَاثُمِائَةٍ وَثَلَاثُونَ شَرِيعَةً، مَنْ وَافَى بِشَرِيعَةٍ مِنْهُنَّ دَخَلَ الْجَنَّةَ» ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَفِي إِسْنَادِهِ عِيسَى بْنُ سِنَانٍ الْقَسْمَلِيُّ وَثَّقَهُ ابْنُ حِبَّانَ وَابْنُ خِرَاشٍ وَضَعَّفَهُ الْجُمْهُورُ، وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عُبَيْدٍ لَمْ أَرَ مَنْ ذَكَرَهُ.

98 - And on the authority of 'Ubayd—who was a companion—that the Prophet (pbuh) said: "Faith consists of three hundred and thirty legislations; whoever fulfills one legislation among them shall enter Paradise."

Commentary It was narrated by al-Tabarani in al-Kabir, and in its chain of transmission is 'Isa ibn Sinan al-Qasmali, whom Ibn Hibban and Ibn Khirash declared reliable while the majority declared him weak; and 'Abd al-Rahman ibn 'Ubayd, whom I have not seen anyone mention.

#99

99 - Dhe nga Uthman bin Affani (r.a.) transmetohet se ka thënë: "I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: 'Vërtet Allahu (xh.sh.) ka njëqind e gjashtëmbëdhjetë veti morale; kushdo që vjen tek Ai me njërën prej tyre do të hyjë në Xhenet.'" E ka transmetuar Ebu Ja'la në El-Musned el-Kebir. Dhe në një transmetim tjetër: "Njëqind e shtatëmbëdhjetë veti morale."

Komentim Në zinxhirin e tij të transmetimit është Abdullah bin Rashid, i cili është i dobët. El-Bezzari e ka transmetuar përmes rrugës së Abdullah bin Rashidit dhe ka thënë: "Njëqind e shtatëmbëdhjetë ligje (sheriate)."

٩٩ - وَعَنْ عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ - ﵁ - قَالَ: «قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ -: " إِنَّ لِلَّهِ - ﷿ - مِائَةَ خُلُقٍ وَسِتَّةَ عَشَرَ خُلُقًا، مَنْ أَتَاهُ بِخُلُقٍ مِنْهَا دَخَلَ الْجَنَّةَ» ".
رَوَاهُ أَبُو يَعْلَى فِي الْمُسْنَدِ الْكَبِيرِ.
وَفِي رِوَايَةٍ أُخْرَى: " «مِائَةَ خُلُقٍ وَسَبْعَةَ عَشَرَ خُلُقًا» ". وَفِي إِسْنَادِهِ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ رَاشِدٍ، وَهُوَ ضَعِيفٌ. وَرَوَاهُ الْبَزَّارُ مِنْ طَرِيقِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ رَاشِدٍ، وَقَالَ: «مِائَةً وَسَبْعَ عَشْرَةَ شَرِيعَةً» ".

99 - And on the authority of Uthman bin Affan (may Allah be pleased with him), who said: "The Messenger of Allah (pbuh) said: 'Indeed, Allah (the Mighty and Sublime) has one hundred and sixteen character traits; whoever comes to Him with one of them shall enter Paradise.'"
Narrated by Abu Ya'la in al-Musnad al-Kabir.
And in another narration: "One hundred and seventeen character traits."

Commentary In its chain of narrators is Abdullah bin Rashid, and he is weak. Al-Bazzar narrated it via the path of Abdullah bin Rashid, and said: "One hundred and seventeen legislations."

#100

١٠٠ - Dhe nga Enes bin Maliku (r.a.) transmetohet se ka thënë: «I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "Vërtet, Allahu – i Madhëruar dhe i Fuqishëm – ka një pllakë prej krizoliti të gjelbër nën Arsh, në të cilën ka shkruar: Unë jam Allahu, nuk ka zot tjetër përveç Meje, Më i Mëshirshmi i mëshiruesve. Kam krijuar treqind e ca karaktere; kushdo që vjen me njërën prej këtyre karaktereve bashkë me dëshminë se nuk ka zot tjetër përveç Allahut, do të hyjë në Xhenet."»

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "El-Eusat", dhe në zinxhirin e tij të transmetimit është Ebu Dhilal el-Kasmeliju; Ibën Hibani e ka vlerësuar si të besueshëm, por shumica e dijetarëve e konsiderojnë atë si të dobët.

١٠٠ - وَعَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ - ﵁ - قَالَ: «قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ -: " إِنَّ لِلَّهِ - ﷿ - لَوْحًا مِنْ زَبَرْجَدَةٍ خَضْرَاءَ تَحْتَ الْعَرْشِ، كَتَبَ فِيهِ: أَنَا اللَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنَا أَرْحَمُ الرَّاحِمِينَ، خَلَقْتُ بِضْعَةَ عَشَرَ وَثَلَاثَمِائَةِ خُلُقٍ، مَنْ جَاءَ بِخُلُقٍ مِنْهَا مَعَ شَهَادَةِ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ أُدْخِلَ الْجَنَّةَ» ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْأَوْسَطِ، وَفِي إِسْنَادِهِ أَبُو ظِلَالٍ الْقَسْمَلِيُّ، وَثَّقَهُ ابْنُ حِبَّانَ وَالْأَكْثَرُ عَلَى تَضْعِيفِهِ.

100 - On the authority of Anas bin Malik (may Allah be pleased with him), he said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "Indeed, Allah—Mighty and Majestic—has a tablet of green chrysolite beneath the Throne, in which He has written: 'I am Allah, there is no deity except Me, the Most Merciful of those who show mercy. I have created three hundred and some-odd characteristics; whoever brings one of these characteristics along with the testimony that there is no deity except Allah shall be admitted into Paradise.'"

Commentary It was reported by al-Tabarani in al-Awsat, and in its chain of transmission is Abu Zilal al-Qasmali; Ibn Hibban authenticated him, but the majority of scholars are of the view that he is weak.

#101

101 - Dhe nga Ibn Abbasi (Allahu qoftë i kënaqur me të dy) transmetohet se i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "Islami përbëhet nga treqind e trembëdhjetë legjislacione; nuk ka asnjë legjislacion prej tyre, me të cilin bartësi i tij e takon Allahun, e që të mos hyjë në Xhenet."

Komentim E ka shënuar Taberaniu në "El-Evsat" me një zinxhir transmetimi ku bën pjesë Ubejdullah bin Zehri, i cili është i dobët.

١٠١ - وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ - ﵄ - «عَنْ رَسُولِ اللَّهِ - ﷺ - قَالَ: " الْإِسْلَامُ ثَلَاثُمِائَةِ شَرِيعَةٍ وَثَلَاثَ عَشْرَةَ شَرِيعَةً، لَيْسَ مِنْهَا شَرِيعَةٌ يَلْقَى اللَّهَ بِهَا صَاحِبُهَا إِلَّا وَهُوَ يَدْخُلُ الْجَنَّةَ» ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْأَوْسَطِ بِإِسْنَادٍ فِيهِ عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ زَحْرٍ، وَهُوَ ضَعِيفٌ.

101 - And on the authority of Ibn Abbas (may Allah be pleased with them both) from the Messenger of Allah (pbuh) who said: "Islam consists of three hundred and thirteen legislations; there is not a single legislation among them with which its practitioner meets Allah except that he shall enter Paradise."

Commentary It was narrated by Al-Tabarani in Al-Awsat with a chain of narrators containing Ubayd Allah bin Zahr, and he is weak.

#102

102 - Dhe nga Ubejdi - i cili ishte sahabi - ka thënë: "Ka thënë i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.): 'Besimi përbëhet nga treqind e tridhjetë rrugë; kushdo që përmbush qoftë edhe një prej tyre, do të hyjë në Xhenet'."

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "el-Evsat", dhe në zinxhirin e tij të transmetimit ka transmetues të panjohur (mexhahil), si dhe Minhal ibn Bahrin dhe Ebu Sinanin.

١٠٢ - وَعَنْ عُبَيْدٍ - وَكَانَتْ لَهُ صُحْبَةٌ - قَالَ: «قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ -: " الْإِيمَانُ ثَلَاثُمِائَةٍ وَثَلَاثُونَ شَرِيعَةً، مَنْ وَافَى بِوَاحِدَةٍ مِنْهَا دَخَلَ الْجَنَّةَ» ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْأَوْسَطِ، وَفِي إِسْنَادِهِ مَجَاهِيلُ، وَالْمِنْهَالُ بْنُ بَحْرٍ وَأَبُو سِنَانٍ.

102 - And from 'Ubayd - and he was a Companion - who said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "Faith consists of three hundred and thirty paths; whoever fulfills even one of them shall enter Paradise."

Commentary It was narrated by al-Tabarani in al-Awsat, and in its chain of narrators are unknown individuals, as well as al-Minhal ibn Bahr and Abu Sinan.

#103

103 - Dhe nga Ebu Seid el-Hudriu (r.a.), nga Pejgamberi (s.a.v.s.) i cili ka thënë: "Besimi ka shtatëdhjetë e ca degë; më e larta e tyre është 'nuk ka zot tjetër përveç Allahut', ndërsa më e ulëta e tyre është largimi i pengesave nga rruga."

Komentim E ka shënuar Taberaniu në "El-Evsat", dhe burrat e zinxhirit të tij të transmetimit janë me status të fshehur (masturun). E Allahu e di më së miri.

١٠٣ - وَعَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ - ﵁ - «عَنِ النَّبِيِّ
- ﷺ - قَالَ: " الْإِيمَانُ بِضْعٌ وَسَبْعُونَ شُعْبَةً، أَرْفَعُهَا لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ، وَأَدْنَاهَا إِمَاطَةُ الْأَذَى عَنِ الطَّرِيقِ» ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْأَوْسَطِ، وَرِجَالُ إِسْنَادِهِ مَسْتُورُونَ. وَاللَّهُ أَعْلَمُ.

103 - And on the authority of Abu Sa'id al-Khudri - may Allah be pleased with him - from the Prophet (pbuh) who said: "Faith consists of seventy-some branches; the highest of them is 'There is no god but Allah', and the lowest of them is the removal of harmful objects from the path."

Commentary Reported by al-Tabarani in al-Awsat, and the men of its chain of narrators are of hidden status (masturun). And Allah knows best.

CHAPTER

[بَابٌ مِنْهُ فِي بَيَانِ فَرَائِضِ الْإِسْلَامِ وَسِهَامِهِ]

[Kapitull: Mbi shpjegimin e detyrimeve të Islamit dhe pjesëve të tij]

12. [Chapter: On the Explanation of the Obligations of Islam and its Shares]

#104

١٠٤ - Nga Ibn Abbasi (r.anhuma) transmetohet se ka thënë: «I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "Islami përbëhet nga dhjetë pjesë – dhe vërtet ka dështuar ai që nuk ka asnjë pjesë prej tyre: dëshmia se nuk ka zot tjetër përveç Allahut, dhe ajo është feja. E dyta: namazi, dhe ai është natyrshmëria. E treta: zeqati, dhe ai është pastrimi. E katërta: agjërimi, dhe ai është mburoja. E pesta: haxhi, dhe ai është legjislacioni. E gjashta: xhihadi, dhe ai është përgatitja. E shtata: urdhërimi për të mirë, dhe ai është besnikëria. E teta: ndalimi nga e keqja, dhe ai është argumenti. E nënta: xhemati, dhe ai është harmonia. Dhe e dhjeta: bindja, dhe ajo është mbrojtja."»

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "el-Evsat" dhe "el-Kebir", dhe në zinxhirin e tij të transmetimit është Hamid bin Adem, i cili është i njohur për fabrikim të hadithit.

١٠٤ - عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ - ﵄ - قَالَ: «قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ -: " الْإِسْلَامُ عَشَرَةُ أَسْهُمٍ - وَقَدْ خَابَ مَنْ لَا سَهْمَ لَهُ -: شَهَادَةُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَهِيَ الْمِلَّةُ. وَالثَّانِيَةُ: الصَّلَاةُ، وَهِيَ الْفِطْرَةُ. وَالثَّالِثَةُ: الزَّكَاةُ، وَهِيَ الطُّهْرَةُ. وَالرَّابِعَةُ: الصَّوْمُ، وَهِيَ الْجُنَّةُ. وَالْخَامِسَةُ: الْحَجُّ، وَهِيَ الشَّرِيعَةُ. وَالسَّادِسَةُ: الْجِهَادُ، وَهِيَ الْعُرَدَةُ. وَالسَّابِعَةُ: الْأَمْرُ بِالْمَعْرُوفِ، وَهُوَ الْوَفَاءُ. وَالثَّامِنَةُ: النَّهْيُ عَنِ الْمُنْكَرِ، وَهِيَ الْحُجَّةُ. وَالتَّاسِعَةُ: الْجَمَاعَةُ، وَهِيَ الْأُلْفَةُ. وَالْعَاشِرَةُ: الطَّاعَةُ، وَهِيَ الْعِصْمَةُ» ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْأَوْسَطِ وَالْكَبِيرِ، وَفِي إِسْنَادِهِ حَامِدُ بْنُ آدَمَ، مَشْهُورٌ بِوَضْعِ الْحَدِيثِ.

104 - On the authority of Ibn ‘Abbas - may Allah be pleased with them both - who said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "Islam consists of ten shares—and he who has no share has indeed failed: the testimony that there is no god but Allah, and it is the creed. The second is the prayer, and it is the natural disposition. The third is the alms-tax, and it is the purification. The fourth is fasting, and it is the shield. The fifth is the pilgrimage, and it is the law. The sixth is jihad, and it is the preparation. The seventh is enjoining what is right, and it is fulfillment. The eighth is forbidding what is wrong, and it is the proof. The ninth is the community, and it is harmony. And the tenth is obedience, and it is protection."

Commentary Narrated by al-Tabarani in al-Awsat and al-Kabir, and in its chain of narrators is Hamid bin Adam, who is well-known for fabricating Hadith.

#105

١٠٥ - Dhe nga Aisheja (r.a.) transmetohet se i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "Tri gjëra janë për të cilat betohem: Allahu nuk e bën atë që ka pjesë në Islam si atë që nuk ka asnjë pjesë – e pjesët e Islamit janë tri: namazi, agjërimi dhe zeqati –; asnjë rob nuk e merr Allahun për mbrojtës në këtë botë, e që Allahu ta lërë atë në dorë të dikujt tjetër në Ditën e Kiametit; dhe askush nuk e do një popull, veçse Allahu do ta radhisë atë me ta. Ndërsa e katërta, sikur të betohesha për të, do të shpresoja të mos bëja mëkat: Allahu nuk e mbulon një rob në këtë botë, veçse do ta mbulojë atë në Ditën e Kiametit."

Komentim E ka transmetuar Ahmedi dhe transmetuesit e tij janë të besueshëm, si dhe e ka transmetuar gjithashtu Ebu Jala.

١٠٥ - وَعَنْ عَائِشَةَ - ﵂ - «أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ - ﷺ - قَالَ: " ثَلَاثٌ أَحْلِفُ عَلَيْهِنَّ: لَا يَجْعَلُ اللَّهُ مَنْ لَهُ سَهْمٌ فِي الْإِسْلَامِ كَمَنْ لَا سَهْمَ لَهُ - وَأَسْهُمُ الْإِسْلَامِ ثَلَاثَةٌ: الصَّلَاةُ وَالصَّوْمُ وَالزَّكَاةُ - وَلَا يَتَوَلَّى اللَّهَ عَبْدٌ فِي الدُّنْيَا فَيُوَلِّيهِ غَيْرَهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ، وَلَا يُحِبُّ الرَّجُلُ قَوْمًا إِلَّا جَعَلَهُ اللَّهُ مَعَهُمْ، وَالرَّابِعَةُ: لَوْ حَلَفْتُ عَلَيْهَا لَرَجَوْتُ أَنْ لَا آثَمَ: لَا يَسْتُرُ اللَّهُ عَبْدًا فِي الدُّنْيَا إِلَّا سَتَرَهُ اللَّهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ» ".
رَوَاهُ أَحْمَدُ، وَرِجَالُهُ ثِقَاتٌ، وَرَوَاهُ أَبُو يَعْلَى أَيْضًا.

105 - And on the authority of Aisha (may Allah be pleased with her), that the Messenger of Allah (pbuh) said: "There are three things upon which I swear: Allah does not make the one who has a share in Islam like the one who has no share—and the shares of Islam are three: prayer, fasting, and zakat—and no servant takes Allah as his protector in this world such that Allah would entrust him to another on the Day of Resurrection, and no man loves a people except that Allah shall place him with them. And the fourth, had I sworn upon it, I would hope not to be in sin: Allah does not conceal the faults of a servant in this world except that Allah shall conceal them on the Day of Resurrection."

Commentary Reported by Ahmad, and its narrators are trustworthy, and it was also reported by Abu Ya’la.

#106

106 - Dhe nga Ibn Mes’udi (Allahu qoftë i kënaqur me të!), nga Pejgamberi (s.a.v.s.), i cili ka thënë diçka të ngjashme me këtë.

١٠٦ - وَعَنِ ابْنِ مَسْعُودٍ - ﵁ - عَنِ النَّبِيِّ - ﷺ - قَالَ بِمِثْلِهِ.

106 - And on the authority of Ibn Mas'ud (may Allah be pleased with him), from the Prophet (pbuh), who said the like of it.

#107

١٠٧ - Dhe nga Ebu Umame (r.a.) transmetohet se ka thënë: «I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "Janë tri gjëra për të cilat, po të betohesha, do të isha i sinqertë në betimin tim, dhe e katërta për të cilën, po të betohesha, do të shpresoja të mos kisha mëkat: Allahu nuk e bën atë që ka një pjesë në Islam si ai që nuk ka asnjë pjesë; Allahu nuk e merr nën mbrojtje robin e Tij në këtë botë e pastaj t’ia lërë atë dikujt tjetër në botën tjetër; dhe asnjë rob nuk e do një popull, veçse Allahu do ta ringjallë atë me ta [dhe mes tyre]. E katërta: Allahu nuk ia mbulon të metat një robi në këtë botë, veçse Allahu do t’ia mbulojë ato në Ditën e Ringjalljes."»

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "el-Kebir", dhe në zinxhirin e tij është Fedal bin Xhubejri, i cili është i dobët.

١٠٧ - وَعَنْ أَبِي أُمَامَةَ - ﵁ - قَالَ،: «قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ -: " ثَلَاثٌ لَوْ حَلَفْتُ عَلَيْهِنَّ لَبَرَرْتُ، وَالرَّابِعَةُ لَوْ حَلَفْتُ عَلَيْهَا رَجَوْتُ أَنْ لَا آثَمَ: لَا يَجْعَلُ اللَّهُ مَنْ لَهُ سَهْمٌ فِي الْإِسْلَامِ كَمَنْ لَا سَهْمَ لَهُ، وَلَا يَتَوَلَّى اللَّهُ عَبْدَهُ فِي الدُّنْيَا فَيُوَلِّيهِ غَيْرَهُ فِي الْآخِرَةِ، وَلَا يُحِبُّ عَبْدٌ قَوْمًا إِلَّا بَعَثَهُ اللَّهُ مَعَهُمْ [وَبَيْنَهُمْ]، وَالرَّابِعَةُ: لَا يَسْتُرُ اللَّهُ عَلَى عَبْدٍ فِي الدُّنْيَا إِلَّا سَتَرَهُ اللَّهُ يَوْمَ الْمَعَادِ» ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَفِيهِ فَضَالُ بْنُ جُبَيْرٍ، وَهُوَ ضَعِيفٌ.

107 - And on the authority of Abu Umama (may Allah be pleased with him), he said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "There are three things regarding which, if I were to take an oath, I would be truthful, and a fourth regarding which, if I were to take an oath, I would hope not to be in sin: Allah does not treat the one who has a share in Islam like the one who has no share; Allah does not take charge of His servant in this world and then entrust him to someone else in the Hereafter; and no servant loves a people except that Allah will resurrect him with them [and among them]. And the fourth: Allah does not conceal the faults of a servant in this world except that Allah will conceal them for him on the Day of Resurrection."

Commentary Narrated by al-Tabarani in al-Kabir, and it contains Fadhal bin Jubair, who is weak.

#108

108 - Dhe nga Aliu (r.a.), transmetohet se Pejgamberi (s.a.v.s.) ka thënë: "Islami përbëhet nga tetë pjesë: Islami është një pjesë, namazi është një pjesë, zeqati është një pjesë, haxhi është një pjesë, xhihadi është një pjesë, agjërimi i Ramazanit është një pjesë, urdhërimi për të mirë është një pjesë dhe ndalimi nga e keqja është një pjesë. Vërtet ka dështuar ai që nuk ka asnjë pjesë prej tyre."

Komentim E ka transmetuar Ebu Jala, dhe në zinxhirin e tij të transmetimit (isnad) është el-Harithi, i cili është gënjeshtar.

١٠٨ - وَعَنْ عَلِيٍّ - ﵁ - «عَنِ النَّبِيِّ - ﷺ - قَالَ:
" الْإِسْلَامُ ثَمَانِيَةُ أَسْهُمٍ: الْإِسْلَامُ سَهْمٌ، وَالصَّلَاةُ سَهْمٌ، وَالزَّكَاةُ سَهْمٌ، وَالْحَجُّ سَهْمٌ، وَالْجِهَادُ سَهْمٌ، وَصَوْمُ رَمَضَانَ سَهْمٌ، وَالْأَمْرُ بِالْمَعْرُوفِ سَهْمٌ، وَالنَّهْيُ عَنِ الْمُنْكَرِ سَهْمٌ، وَقَدْ خَابَ مَنْ لَا سَهْمَ لَهُ» ".
رَوَاهُ أَبُو يَعْلَى، وَفِي إِسْنَادِهِ الْحَارِثُ، وَهُوَ كَذَّابٌ.

108 - And on the authority of Ali - may Allah be pleased with him - from the Prophet (pbuh) who said: "Islam consists of eight shares: Islam is a share, prayer is a share, zakat is a share, the pilgrimage is a share, Jihad is a share, fasting Ramadan is a share, enjoining what is good is a share, and forbidding what is evil is a share; and he who has no share has indeed failed."

Commentary Narrated by Abu Ya'la, and in its chain of narrators is al-Harith, and he is a liar.

#109

١٠٩ - Dhe nga Hudhejfe (r.a.), nga Pejgamberi (s.a.v.s.) i cili ka thënë: "Islami përbëhet nga tetë pjesë: Islami është një pjesë, namazi është një pjesë, zeqati është një pjesë, haxhi në Shtëpi (Qabe) është një pjesë, agjërimi është një pjesë, urdhërimi për të mirë është një pjesë, ndalimi nga e keqja është një pjesë dhe xhihadi në rrugën e Allahut është një pjesë; vërtet ka dështuar ai që nuk ka asnjë pjesë."

Komentim E ka transmetuar El-Bezzari, dhe në zinxhirin e tij është Jezid bin Ata, të cilin Ahmedi dhe të tjerët e kanë konsideruar të besueshëm, ndërsa një grup e kanë cilësuar si të dobët, kurse pjesa tjetër e transmetuesve të tij janë të besueshëm.

١٠٩ - وَعَنْ حُذَيْفَةَ - ﵁ - «عَنِ النَّبِيِّ - ﷺ - قَالَ: " الْإِسْلَامُ ثَمَانِيَةُ أَسْهُمٍ: الْإِسْلَامُ سَهْمٌ، وَالصَّلَاةُ سَهْمٌ، وَالزَّكَاةُ سَهْمٌ، وَحَجُّ الْبَيْتِ سَهْمٌ، وَالصِّيَامُ سَهْمٌ، وَالْأَمْرُ بِالْمَعْرُوفِ سَهْمٌ، وَالنَّهْيُ عَنِ الْمُنْكَرِ سَهْمٌ، وَالْجِهَادُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ سَهْمٌ، وَقَدْ خَابَ مَنْ لَا سَهْمَ لَهُ» ".
رَوَاهُ الْبَزَّارُ، وَفِيهِ يَزِيدُ بْنُ عَطَاءٍ، وَثَّقَهُ أَحْمَدُ وَغَيْرُهُ، وَضَعَّفَهُ جَمَاعَةٌ، وَبَقِيَّةُ رِجَالِهِ ثِقَاتٌ.

109 - And on the authority of Hudhayfah (may Allah be pleased with him), from the Prophet (pbuh) who said: "Islam consists of eight shares: Islam is a share, prayer is a share, zakat is a share, pilgrimage to the House is a share, fasting is a share, commanding what is right is a share, forbidding what is wrong is a share, and jihad in the cause of Allah is a share; and indeed, he who has no share has failed."

Commentary Reported by al-Bazzar, and among its narrators is Yazid ibn 'Ata', whom Ahmad and others declared trustworthy, while a group declared him weak, and the rest of its narrators are trustworthy.

#110

١١٠ - Dhe nga Abdullah bin Mes'udi (r.a.) transmetohet se ka thënë: "Tri gjëra, sikur të betohesha për to..."

Komentim Ai e përmendi këtë si transmetim Mevkuf (thënie e shokut të Pejgamberit), ndërsa zinxhiri i tij i transmetimit është i këputur (Munkati').

١١٠ - وَعَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ - ﵁ - قَالَ: ثَلَاثٌ لَوْ حَلَفْتُ عَلَيْهِنَّ، فَذَكَرَهُ مَوْقُوفًا، وَإِسْنَادُهُ مُنْقَطِعٌ.

110 - And on the authority of Abdullah bin Mas'ud (may Allah be pleased with him) who said: "Three things, if I were to swear by them..."

Commentary And he mentioned it as a Mawquf narration, and its chain of transmission is broken (Munqati').

#111

111 - Dhe nga Ebu ed-Derda (r.a.), nga Pejgamberi (s.a.v.s.) se ka thënë: "Vërtet, Islami ka dritë dhe shenja si shenjat udhëtreguese të rrugës. Kreu dhe tërësia e tij është dëshmia se nuk ka zot tjetër përveç Allahut dhe se Muhamedi është robi dhe i Dërguari i Tij, falja e namazit, dhënia e zeqatit dhe kryerja e plotë e abdestit." E transmeton Taberaniu në "el-Kebir".

١١١ - وَعَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِ - ﵁ - «عَنِ النَّبِيِّ - ﷺ - قَالَ: " إِنَّ لِلْإِسْلَامِ ضَوْءًا وَعَلَامَاتٍ كَمَنَارِ الطَّرِيقِ. وَرَأْسُهُ وَجِمَاعُهُ شَهَادَةُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ، وَإِقَامُ الصَّلَاةِ، وَإِيتَاءُ الزَّكَاةِ، وَتَمَامُ الْوُضُوءِ» ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ.

111 - And from Abu al-Darda' (may Allah be pleased with him), from the Prophet (pbuh), who said: "Indeed, Islam has a light and signs like the signposts of a road. Its pinnacle and its core are the testimony that there is no god but Allah and that Muhammad is His servant and His Messenger, the establishment of prayer, the giving of zakat, and the perfection of ablution." Narrated by al-Tabarani in al-Kabir.

CHAPTER

[بَابٌ مِنْهُ]

[Kapitull: Vazhdim]

13. [Chapter: Continuation]

#112

١١٢ - Nga Ibn Abbasi (r.a.) transmetohet se ka thënë: «I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ishte ulur në një kuvend, kur i erdhi Xhibrili (a.s.). Ai u ul përballë të Dërguarit të Allahut (s.a.v.s.), duke i vendosur shuplakat e tij mbi gjunjët e të Dërguarit të Allahut (s.a.v.s.) e tha: "O i Dërguari i Allahut, më trego për Islamin." I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) tha: "Islami është të dorëzosh fytyrën tënde tek Allahu – të Plotfuqishmit dhe të Madhërishmit – dhe të dëshmosh se nuk ka zot tjetër përveç Allahut, i Vetëm dhe pa ortak, dhe se Muhamedi është robi dhe i dërguari i Tij." Ai tha: "Nëse e bëj këtë, a jam dorëzuar (musliman)?" Tha: "Nëse e bën këtë, vërtet je dorëzuar." Tha: "O i Dërguari i Allahut, më trego për Imanin (besimin)." Tha: "Imani është të besosh në Allahun, Ditën e Fundit, engjëjt, Librin, Pejgamberët, vdekjen dhe jetën pas vdekjes, të besosh në Xhenetin dhe Zjarrin, në Llogarinë dhe Peshoren, dhe të besosh në Kaderin (paracaktimin) tërësisht, në të mirën dhe në të keqen e tij." Ai tha: "Nëse e bëj këtë, a kam besuar?" Tha: "Nëse e bën këtë, vërtet ke besuar." Tha: "O i Dërguari i Allahut, më trego: çfarë është Ihsani?" I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) tha: "Ihsani është të punosh për Allahun sikur ta shohësh Atë, sepse edhe nëse ti nuk e sheh Atë, Ai vërtet të sheh ty." Ai tha: "O i Dërguari i Allahut, më trego: kur do të jetë Çasti (Kiameti)?" I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) tha: "SubhanAllah! Pesë gjëra janë prej të fshehtës (Gajbit) që nuk i di kush përveç Allahut: {Vërtet, tek Allahu është dituria për Çastin, Ai e zbret shiun dhe e di se çfarë ka në mitra. Askush nuk e di se çfarë do të fitojë nesër dhe askush nuk e di se në ç’tokë do të vdesë. Vërtet, Allahu është i Gjithëdijshëm dhe i Mirënjohur për çdo gjë.} Por, nëse dëshiron, do të të tregoj për shenjat e tij që ndodhin para tij." Ai tha: "Po, o i Dërguari i Allahut, më trego." Ai tha: "Kur të shohësh që robëresha lind zonjën e saj – ose zotërinë e saj –, kur të shohësh ndërtuesit duke bërë garë në lartësinë e ndërtesave dhe kur të shohësh të zbathurit, të uriturit dhe të vobektët të bëhen krerët e njerëzve – këto janë prej shenjave të Çastit dhe prej paralajmërimeve të tij." Ai pyeti: "O i Dërguari i Allahut, e kush janë këta ndërtues, të zbathur, të uritur dhe të vobektë?" Tha: "Arabët (beduinët)."»

Komentim E ka transmetuar Ahmedi dhe el-Bezzari në mënyrë të ngjashme, me përjashtim të asaj që gjendet tek el-Bezzari: «Se Xhibrili (a.s.) i erdhi Pejgamberit (s.a.v.s.) në formën e një njeriu të zbehtë e udhëtar.» Në zinxhirin e transmetimit të Ahmedit është Shehr b. Havsheb.

١١٢ - عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ - ﵄ - قَالَ: «جَلَسَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ - مَجْلِسًا فَأَتَاهُ جِبْرِيلُ ﵇، فَجَلَسَ بَيْنَ يَدَيْ رَسُولِ اللَّهِ - ﷺ - وَاضِعًا كَفَّيْهِ عَلَى رُكْبَتَيْ رَسُولِ اللَّهِ - ﷺ - قَالَ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، حَدِّثْنِي عَنِ الْإِسْلَامِ. قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ -: " الْإِسْلَامُ أَنْ تُسْلِمَ وَجْهَكَ لِلَّهِ - ﷿ - وَأَنْ تَشْهَدَ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ "، قَالَ: فَإِذَا فَعَلْتُ ذَلِكَ فَقَدْ أَسْلَمْتُ؟ قَالَ: " فَإِذَا فَعَلْتَ ذَلِكَ فَقَدْ أَسْلَمْتَ "، قَالَ: يَا رَسُولَ اللَّهِ حَدِّثْنِي عَنِ الْإِيمَانِ قَالَ: " الْإِيمَانُ أَنْ تُؤْمِنَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَالْمَلَائِكَةِ وَالْكِتَابِ وَالنَّبِيِّينَ وَالْمَوْتِ وَالْحَيَاةِ بَعْدَ الْمَوْتِ، وَتُؤْمِنَ بِالْجَنَّةِ وَالنَّارِ وَالْحِسَابِ وَالْمِيزَانِ، وَتُؤْمِنَ بِالْقَدَرِ كُلِّهِ خَيْرِهِ وَشَرِّهِ ". قَالَ: فَإِذَا فَعَلْتُ ذَلِكَ فَقَدْ آمَنْتُ؟ قَالَ: " فَإِذَا فَعَلْتَ ذَلِكَ فَقَدْ آمَنْتَ " قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ حَدِّثْنِي: مَا الْإِحْسَانُ؟ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ -: " الْإِحْسَانُ أَنْ تَعْمَلَ لِلَّهِ كَأَنَّكَ تَرَاهُ، فَإِنْ لَا تَرَاهُ فَإِنَّهُ يَرَاكَ ". قَالَ: يَا رَسُولَ اللَّهِ حَدِّثْنِي: مَتَى السَّاعَةُ؟ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ -: "
سُبْحَانَ اللَّهِ! خَمْسٌ مِنَ الْغَيْبِ لَا يَعْلَمُهُنَّ إِلَّا اللَّهُ: إِنَّ اللَّهَ عِنْدَهُ عِلْمُ السَّاعَةِ، وَيُنَزِّلُ الْغَيْثَ، وَيَعْلَمُ مَا فِي الْأَرْحَامِ، وَمَا تَدْرِي نَفْسٌ مَاذَا تَكْسِبُ غَدًا، وَمَا تَدْرِي نَفْسٌ بِأَيِّ أَرْضٍ تَمُوتُ، إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ خَبِيرٌ. وَلَكِنْ إِنْ شِئْتَ حَدَّثْتُكَ بِمَعَالِمَ لَهَا دُونَ ذَلِكَ ". قَالَ: أَجَلْ يَا رَسُولَ اللَّهِ، فَحَدِّثْنِي، قَالَ: قَالَ: " إِذَا رَأَيْتَ الْأَمَةَ وَلَدَتْ رَبَّتَهَا - أَوْ رَبَّهَا - وَرَأَيْتَ أَصْحَابَ الْبُنْيَانِ يَتَطَاوَلُونَ بِالْبُنْيَانِ، وَرَأَيْتَ الْحُفَاةَ الْجِيَاعَ الْعَالَةَ كَانُوا رُءُوسَ النَّاسِ - فَذَلِكَ مِنْ مَعَالِمِ السَّاعَةِ وَمِنْ أَشْرَاطِهَا ". قَالَ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، وَمَنْ أَصْحَابُ الْبُنْيَانِ الْحُفَاةُ الْجِيَاعُ الْعَالَةُ؟ قَالَ: " الْعَرِيبُ».
رَوَاهُ أَحْمَدُ وَالْبَزَّارُ بِنَحْوِهِ، إِلَّا أَنَّ فِي الْبَزَّارِ: «أَنَّ جِبْرِيلَ - ﷺ - أَتَى النَّبِيَّ - ﷺ - فِي هَيْئَةِ رَجُلٍ شَاحِبٍ مُسَافِرٍ». وَفِي إِسْنَادِ أَحْمَدَ شَهْرُ بْنُ حَوْشَبٍ.

112 - On the authority of Ibn Abbas - may Allah be pleased with them both - who said: The Messenger of Allah (pbuh) sat in a gathering and Jibril (peace be upon him) came to him. He sat in front of the Messenger of Allah (pbuh), placing his palms on the knees of the Messenger of Allah (pbuh) and said: O Messenger of Allah, tell me about Islam. The Messenger of Allah (pbuh) said: "Islam is that you submit your face to Allah - Mighty and Majestic - and that you bear witness that there is no god but Allah alone, having no partner, and that Muhammad is His servant and His messenger." He said: If I do that, have I submitted? He said: "If you do that, you have submitted." He said: O Messenger of Allah, tell me about Iman (faith). He said: "Iman is that you believe in Allah, the Last Day, the angels, the Book, the Prophets, death, and life after death, and that you believe in Paradise, the Fire, the Account, and the Balance, and that you believe in the Divine Decree (Qadar) entirely, its good and its evil." He said: If I do that, have I believed? He said: "If you do that, you have believed." He said: O Messenger of Allah, tell me: what is Ihsan? The Messenger of Allah (pbuh) said: "Ihsan is that you work for Allah as if you see Him, for if you do not see Him, then indeed He sees you." He said: O Messenger of Allah, tell me: when is the Hour? The Messenger of Allah (pbuh) said: "Glory be to Allah! Five things are from the Unseen which none knows except Allah: {Indeed, Allah [alone] has knowledge of the Hour and sends down the rain and knows what is in the wombs. And no soul perceives what it will earn tomorrow, and no soul perceives in what land it will die. Indeed, Allah is Knowing and Acquainted.} However, if you wish, I shall tell you of its hallmarks which occur before it." He said: Yes, O Messenger of Allah, tell me. He said: "When you see the slave-woman give birth to her mistress - or her master - and you see the builders competing in the height of buildings, and you see the barefooted, the hungry, and the destitute becoming the leaders of the people - then that is from the hallmarks and signs of the Hour." He said: O Messenger of Allah, and who are the builders, the barefooted, the hungry, and the destitute? He said: "The Arabs (Bedouins)."

Commentary It was narrated by Ahmad and al-Bazzar in a similar fashion, except that in al-Bazzar's version: "Jibril (pbuh) came to the Prophet (pbuh) in the form of a pale traveling man." In the chain of narrators of Ahmad is Shahr ibn Hawshab.

#113

Nga Ibn Amiri — ose Ebu Amiri, ose Ebu Maliku — përcillet se ndërkohë që Pejgamberi (s.a.v.s.) ishte ulur në një kuvend ku ndodheshin shokët e tij, i erdhi Xhibrili (a.s.) në një formë tjetër nga e tija, saqë ai u mendua se ishte një burrë prej muslimanëve. Ai dha selamin, ndërsa ai (Pejgamberi) ia ktheu atë. Pastaj Xhibrili i vendosi duart e tij mbi gjunjët e Pejgamberit (s.a.v.s.) dhe tha: "O i Dërguari i Allahut, çfarë është Islami?" Ai u përgjigj: "Të dorëzosh veten tënde (fyturën tënde) tek Allahu, të dëshmosh se nuk ka zot tjetër përveç Allahut dhe se Muhamedi është robi dhe i Dërguari i Tij, të falësh namazin dhe të japësh zekatin." Ai pyeti: "Nëse e bëj këtë, a jam dorëzuar (a jam bërë musliman)?" Ai tha: "Po." Pastaj pyeti: "Çfarë është Imani?" Ai u përgjigj: "Të besosh në Allahun, në Ditën e Fundit, në engjëjt, në Librin, në Pejgamberët, në vdekjen, në jetën pas vdekjes, në Xhenetin, në Zjarrin, në Llogarinë, në Peshoren dhe në të gjithë Kaderin (paracaktimin), të mirën dhe të keqen e tij." Ai pyeti: "Nëse e bëj këtë, a kam besuar?" Ai tha: "Po." Pastaj tha: "Çfarë është Ihsani (përsosmëria), o i Dërguari i Allahut?" Ai u përgjigj: "Ta adhurosh Allahun sikur ta shohësh Atë, sepse edhe nëse ti nuk e sheh Atë, Ai vërtet të sheh ty." Ai pyeti: "Nëse e bëj këtë, a kam arritur përsosmërinë?" Ai tha: "Po." Ne dëgjonim përgjigjen e të Dërguarit të Allahut (s.a.v.s.), por nuk e shihnim atë që po i fliste e as nuk e dëgjonim fjalën e tij. Ai pyeti: "Kur do të jetë Ora (Kiameti), o i Dërguari i Allahut?" I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) tha: "Subhanallah! Pesë gjëra të fshehta nuk i di askush përveç Allahut: 'Vërtet, vetëm Allahu e di kur do të ndodhë Ora, Ai e zbret shiun dhe e di se ç’ka në mitra. Askush nuk di çfarë do të fitojë nesër dhe askush nuk di se në cilën tokë do të vdesë. Vërtet, Allahu është i Gjithëdijshëm dhe i Mirënjohur për çdo gjë.' Megjithatë, nëse dëshiron, do të të tregoj për dy shenja që do të ndodhin para saj." Ai tha: "Më trego." Ai tha: "Kur të shohësh robëreshën të lindë zotërinë e saj, kur njerëzit e ndërtesave të bëjnë gara në lartësinë e ndërtesave dhe kur të varfrit e zbathur të bëhen krerët e njerëzve." Ai pyeti: "Kush janë ata, o i Dërguari i Allahut?" Ai tha: "Beduinët (Arabët e shkretëtirës)." Pastaj ai u largua. Kur nuk po e shihnim më rrugën nga shkoi, ai (Pejgamberi) tha: "Subhanallah! Ky ishte Xhibrili, erdhi për t'u mësuar njerëzve fenë e tyre. Pasha Atë, në Dorën e të Cilit është shpirti i Muhamedit, ai nuk më ka ardhur asnjëherë pa e njohur unë atë, përveç kësaj here."

Komentim E ka transmetuar Ahmedi, ndërsa në zinxhirin e tij të transmetimit është Shehr bin Haushebi.

١١٣ - وَعَنِ ابْنِ عَامِرٍ - أَوْ أَبِي عَامِرٍ أَوْ أَبِي مَالِكٍ -: «أَنَّ النَّبِيَّ - ﷺ - بَيْنَمَا هُوَ جَالِسٌ فِي مَجْلِسٍ فِيهِ أَصْحَابُهُ جَاءَهُ جِبْرِيلُ - ﵇ - فِي غَيْرِ صُورَتِهِ يَحْسَبُهُ رَجُلًا مِنَ الْمُسْلِمِينَ، فَسَلَّمَ، فَرَدَّ ﵇، ثُمَّ وَضَعَ جِبْرِيلُ يَدَهُ عَلَى رُكْبَتَيِ النَّبِيِّ - ﷺ - وَقَالَ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، مَا الْإِسْلَامُ؟ قَالَ: " أَنْ تُسْلِمَ وَجْهَكَ لِلَّهِ، وَتَشْهَدَ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ، وَأَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ، وَتُقِيمَ الصَّلَاةَ، وَتُؤْتِيَ الزَّكَاةَ ". قَالَ: فَإِذَا فَعَلْتُ ذَلِكَ فَقَدْ أَسْلَمْتُ؟ قَالَ: " نَعَمْ ". قَالَ: ثُمَّ قَالَ: مَا الْإِيمَانُ؟ قَالَ: " أَنْ تُؤْمِنَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَالْمَلَائِكَةِ وَالْكِتَابِ وَالنَّبِيِّينَ وَالْمَوْتِ وَالْحَيَاةِ بَعْدَ الْمَوْتِ وَالْجَنَّةِ وَالنَّارِ وَالْحِسَابِ وَالْمِيزَانِ وَالْقَدَرِ كُلِّهِ خَيْرِهِ وَشَرِّهِ ". قَالَ: فَإِذَا فَعَلْتُ ذَلِكَ قَدْ آمَنْتُ؟ قَالَ: " نَعَمْ "، ثُمَّ قَالَ مَا الْإِحْسَانُ يَا رَسُولَ اللَّهِ؟ قَالَ: " أَنْ تَعْبُدَ اللَّهَ كَأَنَّكَ تَرَاهُ، فَإِنْ كُنْتَ لَا تَرَاهُ فَهُوَ يَرَاكَ ". قَالَ: فَإِذَا فَعَلْتُ ذَلِكَ فَقَدْ أَحْسَنْتُ؟ قَالَ: " نَعَمْ ". وَنَسْمَعُ رَجْعَ رَسُولِ اللَّهِ - ﷺ - وَلَا نَرَى الَّذِي يُكَلِّمُهُ وَلَا نَسْمَعُ كَلَامَهُ. قَالَ: فَمَتَى السَّاعَةُ يَا رَسُولَ اللَّهِ؟ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ -: " سُبْحَانَ اللَّهِ! خَمْسٌ مِنَ الْغَيْبِ لَا يَعْلَمُهَا إِلَّا اللَّهُ: إِنَّ اللَّهَ عِنْدَهُ عِلْمُ السَّاعَةِ وَيُنَزِّلُ الْغَيْثَ وَيَعْلَمُ مَا فِي الْأَرْحَامِ، وَمَا تَدْرِي نَفْسٌ مَاذَا تَكْسِبُ غَدًا، وَمَا تَدْرِي نَفْسٌ بِأَيِّ أَرْضٍ تَمُوتُ، إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ خَبِيرٌ. وَلَكِنْ إِنْ شِئْتَ حَدَّثْتُكَ بِعَلَامَتَيْنِ تَكُونَانِ قَبْلَهَا " قَالَ: حَدِّثْنِي قَالَ: " إِذَا رَأَيْتَ الْأَمَةَ تَلِدُ رَبَّهَا، وَيَطُولُ أَهْلُ الْبُنْيَانِ بِالْبُنْيَانِ، وَعَادَ الْعَالَةُ الْحُفَاةُ رُءُوسَ النَّاسِ "، قَالَ: وَمَنْ أُولَئِكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ؟ قَالَ: " الْعَرِيبُ ". قَالَ: ثُمَّ وَلَّى، قَالَ: فَلَمَّا لَمْ نَرَ طَرِيقَهُ قَالَ: "
سُبْحَانَ اللَّهِ! هَذَا جِبْرِيلُ جَاءَ لِيُعَلِّمَ النَّاسَ دِينَهُمْ، وَالَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ مَا جَاءَنِي قَطُّ إِلَّا وَأَنَا أَعْرِفُهُ إِلَّا أَنْ تَكُونَ هَذِهِ الْمَرَّةُ» ".
رَوَاهُ أَحْمَدُ، وَفِي إِسْنَادِهِ شَهْرُ بْنُ حَوْشَبٍ.

On the authority of Ibn ‘Amir—or Abu ‘Amir or Abu Malik—that while the Prophet (pbuh) was sitting in a gathering where his companions were present, Gabriel (peace be upon him) came to him in a form other than his own, such that he was thought to be a man from among the Muslims. He offered the greeting of peace, and he [the Prophet] returned the greeting. Then Gabriel placed his hand upon the knees of the Prophet (pbuh) and said: "O Messenger of Allah, what is Islam?" He replied: "That you submit your face to Allah, testify that there is no god but Allah and that Muhammad is His servant and Messenger, establish prayer, and give zakat." He asked: "If I do that, have I then submitted?" He said: "Yes." He then said: "What is faith (Iman)?" He replied: "That you believe in Allah, the Last Day, the angels, the Book, the Prophets, death, life after death, Paradise, Hellfire, the Reckoning, the Balance, and the Divine Decree (Qadar)—all of it, its good and its evil." He asked: "If I do that, have I then believed?" He said: "Yes." Then he said: "What is excellence (Ihsan), O Messenger of Allah?" He replied: "That you worship Allah as if you see Him, for if you do not see Him, He surely sees you." He asked: "If I do that, have I then attained excellence?" He said: "Yes." And we could hear the response of the Messenger of Allah (pbuh), but we could not see the one who was speaking to him, nor could we hear his speech. He asked: "When is the Hour, O Messenger of Allah?" The Messenger of Allah (pbuh) said: "Glory be to Allah! Five things of the unseen are known to none but Allah: 'Indeed, Allah [alone] has knowledge of the Hour and sends down the rain and knows what is in the wombs. And no soul perceives what it will earn tomorrow, and no soul perceives in what land it will die. Indeed, Allah is Knowing and Acquainted.' However, if you wish, I shall inform you of two signs that will occur before it." He said: "Inform me." He said: "When you see the slave-woman give birth to her master, and when the people of building compete in building lofty structures, and when the barefooted, destitute ones become the leaders of the people." He asked: "And who are those, O Messenger of Allah?" He said: "The Bedouins." He [the narrator] said: Then he [Gabriel] turned away. He said: When we could no longer see which way he went, he [the Prophet] said: "Glory be to Allah! This was Gabriel; he came to teach the people their religion. By the One in Whose Hand is the soul of Muhammad, he never came to me except that I recognized him, save for this time."

Commentary Reported by Ahmad, and in its chain of narrators is Shahr ibn Hawshab.

#114

١١٤ - Dhe nga Enesi (r.a.) ka thënë: "Teksa i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ishte i ulur me shokët e tij, kur i erdhi një burrë që mbante rroba udhëtimi, duke kaluar mes njerëzve, derisa u ul para të Dërguarit të Allahut (s.a.v.s.). Ai vendosi dorën e tij mbi gjurin e të Dërguarit të Allahut (s.a.v.s.) dhe tha: 'O Muhamed, çfarë është Islami?' Ai tha: 'Dëshmia se nuk ka zot tjetër që meriton adhurimin përveç Allahut, i Vetëm dhe pa ortak, dhe se Muhamedi është robi dhe i dërguari i Tij, falja e namazit, dhënia e zeqatit, agjërimi i muajit të Ramazanit dhe kryerja e haxhit në Shtëpi (Qabe) nëse ke mundësi udhëtimi për tek ajo.' Burri tha: 'Nëse e bëj këtë, a jam musliman?' Ai tha: 'Po.' Burri tha: 'Ke thënë të vërtetën.' Shokët e të Dërguarit të Allahut (s.a.v.s.) thanë: 'Shikojeni këtë, ai e pyet dhe pastaj e vërteton, sikur të ishte më i ditur se ai', ndërkohë që nuk e njihnin atë burrë. Pastaj ai tha: 'O Muhamed, çfarë është Imani (besimi)?' Ai tha: 'Imani është të besosh në Allahun, në Ditën e Fundit, në engjëjt, në Librin, në pejgamberët, në vdekjen, në ringjalljen, në llogarinë, në Xhenetin, në Zjarrin dhe në të gjithë Kaderin (paracaktimin).' Burri tha: 'Nëse e bëj këtë, a jam besimtar?' Ai tha: 'Po.' Burri tha: 'Ke thënë të vërtetën.' Ai tha: 'O Muhamed, çfarë është Ihsani (përsosmëria)?' Ai tha: 'T'i frikësohesh Allahut sikur Ta shihje Atë, sepse edhe nëse nuk e sheh Atë, Ai vërtet të sheh ty.' Burri tha: 'Nëse e bëj këtë, a jam punëmirë (muhsin)?' Ai tha: 'Po.' Burri tha: 'Ke thënë të vërtetën.' Ai tha: 'O Muhamed, kur do të jetë Ora (Kiameti)?' Ai tha: 'I pyeturi rreth saj nuk di më shumë se pyetësi.' Pastaj burri u kthye dhe iku. I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) tha: 'Ma sillni atë burrë!' Ata e ndoqën duke e kërkuar, por nuk panë asgjë. Kur u kthyen te i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.), thanë: 'O i Dërguari i Allahut, e ndoqëm burrin dhe e kërkuam, por nuk pamë asgjë.' Atëherë i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) tha: 'Ai ishte Xhibrili (a.s.), erdhi tek ju që t'ju mësojë fenë tuaj.'"

Komentim E ka transmetuar El-Bezzari, dhe në zinxhirin e tij është Ed-Dahhak bin Nibras. El-Bezzari ka thënë: "Nuk ka ndonjë të metë tek ai (si transmetues)", por shumica e dijetarëve e kanë konsideruar të dobët.

١١٤ - وَعَنْ أَنَسٍ - ﵁ - قَالَ: «بَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ - جَالِسًا مَعَ أَصْحَابِهِ إِذْ جَاءَهُ رَجُلٌ عَلَيْهِ ثِيَابُ السَّفَرِ يَتَخَلَّلُ النَّاسَ، حَتَّى جَلَسَ بَيْنَ يَدَيْ رَسُولِ اللَّهِ - ﷺ - فَوَضَعَ يَدَهُ عَلَى رُكْبَةِ رَسُولِ اللَّهِ، فَقَالَ: يَا مُحَمَّدُ، مَا الْإِسْلَامُ؟ قَالَ: " شَهَادَةُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ، وَأَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ، وَإِقَامُ الصَّلَاةِ، وَإِيتَاءُ الزَّكَاةِ، وَصَوْمُ شَهْرِ رَمَضَانَ، وَحَجُّ الْبَيْتِ إِنِ اسْتَطَعْتَ إِلَيْهِ سَبِيلًا ". قَالَ: فَإِذَا فَعَلْتُ ذَلِكَ فَأَنَا مُسْلِمٌ؟ قَالَ: " نَعَمْ ". قَالَ: صَدَقْتَ. فَقَالَ أَصْحَابُ رَسُولِ اللَّهِ - ﷺ -: انْظُرُوا هُوَ يَسْأَلُهُ وَهُوَ يُصَدِّقُهُ، كَأَنَّهُ أَعْلَمُ مِنْهُ، وَلَا يَعْرِفُونَ الرَّجُلَ، ثُمَّ قَالَ يَا مُحَمَّدُ: مَا الْإِيمَانُ؟ قَالَ: " الْإِيمَانُ أَنْ تُؤْمِنَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَالْمَلَائِكَةِ وَالْكِتَابِ وَالنَّبِيِّينَ، وَبِالْمَوْتِ، وَبِالْبَعْثِ، وَبِالْحِسَابِ، وَبِالْجَنَّةِ، وَبِالنَّارِ، وَبِالْقَدَرِ كُلِّهِ ". قَالَ: فَإِذَا فَعَلْتُ ذَلِكَ فَأَنَا مُؤْمِنٌ؟ قَالَ: " نَعَمْ ". قَالَ: صَدَقْتَ. قَالَ: يَا مُحَمَّدُ: مَا الْإِحْسَانُ؟ قَالَ: " أَنْ تَخْشَى اللَّهَ كَأَنَّكَ تَرَاهُ، فَإِنْ لَمْ تَرَهُ فَإِنَّهُ يَرَاكَ ". قَالَ: فَإِذَا فَعَلْتُ ذَلِكَ فَأَنَا مُحْسِنٌ؟ قَالَ: " نَعَمْ ". قَالَ: صَدَقْتَ. قَالَ: يَا مُحَمَّدُ: مَتَى السَّاعَةُ؟ قَالَ: " مَا الْمَسْئُولُ عَنْهَا بِأَعْلَمَ مِنَ السَّائِلِ ". وَأَدْبَرَ الرَّجُلُ فَذَهَبَ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ -: عَلَيَّ بِالرَّجُلِ فَاتَّبَعُوهُ يَطْلُبُونَهُ فَلَمْ يَرَوْا شَيْئًا، فَعَادُوا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ - ﷺ - فَقَالُوا: يَا رَسُولَ اللَّهِ، اتَّبَعْنَا الرَّجُلَ فَطَلَبْنَاهُ فَمَا رَأَيْنَا شَيْئًا، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ -: " ذَاكَ جِبْرِيلُ - ﷺ - جَاءَكُمْ لِيُعَلِّمَكُمْ دِينَكُمْ».
رَوَاهُ الْبَزَّارُ، وَفِيهِ الضَّحَّاكُ بْنُ نِبْرَاسٍ، قَالَ الْبَزَّارُ: لَيْسَ بِهِ بَأْسٌ، وَضَعَّفَهُ الْجُمْهُورُ.

114 - And from Anas - may Allah be pleased with him - he said: While the Messenger of Allah (pbuh) was sitting with his companions, a man wearing travel garments came to him, making his way through the people until he sat before the Messenger of Allah (pbuh). He placed his hand on the knee of the Messenger of Allah (pbuh) and said: O Muhammad, what is Islam? He said: "The testimony that there is no deity worthy of worship except Allah alone, without partner, and that Muhammad is His servant and His messenger, the establishment of prayer, the giving of zakat, the fasting of the month of Ramadan, and the pilgrimage to the House if you are able to find a way to it." He said: If I do that, am I a Muslim? He said: "Yes." He said: You have spoken the truth. The companions of the Messenger of Allah (pbuh) said: Look at him, he asks him and he confirms his truthfulness, as if he knows more than him; and they did not recognize the man. Then he said: O Muhammad, what is faith? He said: "Faith is to believe in Allah, the Last Day, the angels, the Book, the prophets, and in death, the resurrection, the reckoning, Paradise, the Fire, and the whole of the divine decree." He said: If I do that, am I a believer? He said: "Yes." He said: You have spoken the truth. He said: O Muhammad, what is excellence (Ihsan)? He said: "That you fear Allah as if you see Him, for if you do not see Him, He surely sees you." He said: If I do that, am I a doer of good (Muhsin)? He said: "Yes." He said: You have spoken the truth. He said: O Muhammad, when is the Hour? He said: "The one questioned about it knows no more than the questioner." The man turned back and departed, and the Messenger of Allah (pbuh) said: "Bring the man back to me." They followed him, searching for him, but they did not see anything. They returned to the Messenger of Allah (pbuh) and said: O Messenger of Allah, we followed the man and searched for him, but we did not see anything. The Messenger of Allah (pbuh) said: "That was Gabriel (pbuh) who came to you to teach you your religion."

Commentary Narrated by al-Bazzar, and in its chain is al-Dahhak bin Nibras; al-Bazzar said: There is no harm in him, but the majority of scholars weakened him.

#115

١١٥ - Dhe nga Ibn Umeri, i cili ka thënë: «Ibn Umerit i erdhi një burrë dhe i tha: "O Ebu Abdurrahman, ne udhëtojmë dhe takojmë njerëz që thonë: Nuk ka Kader (paracaktim)." Ai tha: "Nëse i takon ata, njoftoji se Ibn Umeri është i distancuar prej tyre. Ishim te i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) kur erdhi një burrë me fytyrë të bukur, me erë të këndshme dhe me rroba të pastra. Ai tha: 'Paqja qoftë mbi ty, o i Dërguari i Allahut, a mund të të afrohem?' Ai (s.a.v.s.) tha: 'Afrohu.' Atëherë ai u afrua pak. Ai e përsëriti këtë disa herë derisa gjunjët e tij u prekën me gjunjët e Pejgamberit (s.a.v.s.). Ai tha: 'O i Dërguari i Allahut, çfarë është Islami?' Ai tha: 'Dëshmia se nuk ka zot tjetër përveç Allahut dhe se Muhamedi është i Dërguari i Allahut, falja e namazit, dhënia e zeqatit, haxhi në Shtëpi (Qabe), agjërimi i Ramadanit dhe larja nga xhunubllëku (gusli).' Ai pyeti: 'Nëse i bëj këto, a jam musliman?' Ai tha: 'Po.' Ai tha: 'Ke thënë të vërtetën. Po çfarë është Imani (besimi)?' Ai tha: 'Imani është të besosh në Allahun, engjëjt e Tij, librat e Tij, të dërguarit e Tij, Xhenetin, Zjarrin dhe Kaderin – të mirën dhe të keqen e tij, të ëmblën dhe të hidhurën e tij, që të gjitha janë nga Allahu.' Ai pyeti: 'Nëse i bëj këto, a jam besimtar (mu'min)?' Ai tha: 'Po.' Ai tha: 'Ke thënë të vërtetën. Po çfarë është Ihsani (përsosmëria)?' Ai tha: 'Të adhurosh Allahun sikur ta shohësh Atë, sepse edhe pse ti nuk e sheh Atë, Ai vërtet të sheh ty.' Ai pyeti: 'Nëse e bëj këtë, a jam muhsin (mirëveprues)?' Ai tha: 'Po.' Ai tha: 'Ke thënë të vërtetën.' Ne thamë: 'Nuk kemi parë njeri [me fytyrë më të bukur dhe] me erë më të këndshme, e as që e nderonte më shumë Pejgamberin (s.a.v.s.) sesa ai, dhe (na habiti) thënia e tij drejtuar Pejgamberit (s.a.v.s.): Ke thënë të vërtetën.' Atëherë Pejgamberi (s.a.v.s.) tha: 'Ma sillni atë burrë.' Ne u ngritëm, dhe unë shkova në njërën prej rrugëve të Medines, por nuk pamë asgjë. Atëherë i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) tha: 'A e dini kush ishte ky?' Ata thanë: 'Allahu dhe i Dërguari i Tij e dinë më së miri.' Ai tha: 'Ky ishte Xhibrili, erdhi t'ju mësojë rregullat e fesë suaj. Ai nuk më ka ardhur kurrë në asnjë formë pa e njohur atë, përveçse në këtë formë.'»

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "El-Kebir" dhe transmetuesit e tij janë të besueshëm.

١١٥ - وَعَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَ: «أَتَى ابْنَ عُمَرَ رَجُلٌ فَقَالَ: يَا أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ، إِنَّا نُسَافِرُ فَنَلْقَى أَقْوَامًا يَقُولُونَ: لَا قَدَرَ، قَالَ: فَإِذَا لَقِيتَ أُولَئِكَ فَأَخْبِرْهُمْ أَنَّ ابْنَ عُمَرَ مِنْهُمْ بَرِيءٌ، كُنَّا عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ - ﷺ - إِذْ أَتَاهُ رَجُلٌ حَسَنُ الْوَجْهِ، طَيِّبُ الرِّيحِ، نَقِيُّ الثَّوْبِ، فَقَالَ: السَّلَامُ عَلَيْكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ، أَدْنُو مِنْكَ؟ قَالَ: " ادْنُهْ "، فَدَنَا دَنْوَةً. قَالَ ذَلِكَ مِرَارًا حَتَّى اصْطَكَّتَا رُكْبَتَاهُ
بِرُكْبَتَيِ النَّبِيِّ - ﷺ - فَقَالَ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، مَا الْإِسْلَامُ؟ قَالَ: " شَهَادَةُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ، وَإِقَامُ الصَّلَاةِ، وَإِيتَاءُ الزَّكَاةِ، وَحَجُّ الْبَيْتِ، وَصِيَامُ رَمَضَانَ، وَالْغُسْلُ مِنَ الْجَنَابَةِ ". قَالَ: فَإِذَا فَعَلْتُ ذَلِكَ فَأَنَا مُسْلِمٌ؟ قَالَ: " نَعَمْ ". قَالَ: صَدَقْتَ، فَمَا الْإِيمَانُ؟ قَالَ: " الْإِيمَانُ أَنْ تُؤْمِنَ بِاللَّهِ وَمَلَائِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَرُسُلِهِ وَالْجَنَّةِ وَالنَّارِ وَالْقَدَرِ خَيْرِهِ وَشَرِّهِ حُلْوِهِ وَمُرِّهِ مِنَ اللَّهِ ". قَالَ: " فَإِذَا فَعَلْتُ ذَلِكَ فَأَنَا مُؤْمِنٌ؟ قَالَ: " نَعَمْ ". قَالَ: صَدَقْتَ، فَمَا الْإِحْسَانُ؟ قَالَ: تَعْبُدُ اللَّهَ كَأَنَّكَ تَرَاهُ فَإِنْ تَكُنْ لَا تَرَاهُ فَإِنَّهُ يَرَاكَ ". قَالَ: فَإِذَا فَعَلْتُ ذَلِكَ فَأَنَا مُحْسِنٌ؟ قَالَ: " نَعَمْ ". قَالَ: صَدَقْتَ، قُلْنَا: مَا رَأَيْنَا رَجُلًا [أَحْسَنَ وَجْهًا وَلَا] أَطْيَبَ رِيحًا وَلَا أَشَدَّ تَوْقِيرًا لِلنَّبِيِّ - ﷺ - وَقَوْلُهُ لِلنَّبِيِّ - ﷺ -: صَدَقْتَ، فَقَالَ النَّبِيُّ - ﷺ -: " عَلَيَّ بِالرَّجُلِ "، فَقُمْنَا، وَقُمْتُ أَنَا إِلَى طَرِيقٍ مِنْ طُرُقِ الْمَدِينَةِ فَلَمْ نَرَ شَيْئًا، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ -: " هَلْ تَدْرُونَ مَنْ هَذَا؟ " قَالُوا: اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ. قَالَ: " هَذَا جِبْرِيلُ يُعَلِّمُكُمْ مَنَاسِكَ دِينِكُمْ، مَا جَاءَنِي فِي صُورَةٍ قَطُّ إِلَّا عَرَفْتُهُ، إِلَّا فِي هَذِهِ الصُّورَةِ» ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَرِجَالُهُ مُوَثَّقُونَ.

115 - And from Ibn Umar, who said: A man came to Ibn Umar and said, "O Abu Abd al-Rahman, we travel and encounter people who say: 'There is no predestination (Qadar).'" He said, "If you meet those people, inform them that Ibn Umar is free from them. We were with the Messenger of Allah (pbuh) when a man came to him who had a handsome face, a pleasant scent, and clean garments. He said, 'Peace be upon you, O Messenger of Allah, may I draw near to you?' He (pbuh) said, 'Draw near.' So he drew near. He said that repeatedly until his knees touched the knees of the Prophet (pbuh). He said, 'O Messenger of Allah, what is Islam?' He replied, 'To testify that there is no god but Allah and that Muhammad is the Messenger of Allah, to establish prayer, to give zakat, to perform pilgrimage to the House, to fast Ramadan, and to perform the ritual bath from major impurity (Janabah).' He said, 'If I do that, am I a Muslim?' He replied, 'Yes.' He said, 'You have spoken the truth.' He said, 'Then what is faith (Iman)?' He replied, 'Faith is to believe in Allah, His angels, His books, His messengers, Paradise, the Fire, and predestination (Qadar)—its good and its evil, its sweetness and its bitterness, all being from Allah.' He said, 'If I do that, am I a believer?' He replied, 'Yes.' He said, 'You have spoken the truth.' He said, 'Then what is excellence (Ihsan)?' He replied, 'That you worship Allah as if you see Him, for if you do not see Him, He surely sees you.' He said, 'If I do that, am I a person of excellence (Muhsin)?' He replied, 'Yes.' He said, 'You have spoken the truth.' We said: 'We have never seen a man [with a handsomer face nor] a more pleasant scent, nor one more profound in his respect for the Prophet (pbuh), and [yet] his saying to the Prophet (pbuh): You have spoken the truth.' Then the Prophet (pbuh) said, 'Bring the man back to me.' So we stood up, and I went to one of the paths of Medina, but we saw nothing. Then the Messenger of Allah (pbuh) said, 'Do you know who this was?' They said, 'Allah and His Messenger know best.' He said, 'This was Gabriel, teaching you the rites of your religion. He never came to me in any form except that I recognized him, except for this form.'"

Commentary Narrated by al-Tabarani in al-Kabir, and its narrators are deemed trustworthy.

CHAPTER

[بَابٌ مِنْهُ ثَانٍ]

[Kapitull: Vazhdimi i dytë]

14. [Chapter: Second Continuation]

#116

Nga Xherir b. Abdullah (r.a.) transmetohet se ka thënë: "Dolëm së bashku me të Dërguarin e Allahut (s.a.v.s.), dhe kur u larguam nga Medina, pamë një kalorës që po nxitonte drejt nesh. I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) tha: 'Sikur ky kalorës po vjen te ju,' duke pasur për qëllim ne. Tha: Burri arriti tek ne dhe dha selam, ndërsa ne ia kthye selamun. Pejgamberi (s.a.v.s.) i tha atij: 'Nga po vjen?' Ai tha: 'Nga familja ime, fëmijët e mi dhe fisi im.' (Pejgamberi) Tha: 'Për ku je nisur?' Ai tha: 'Dua të takoj të Dërguarin e Allahut (s.a.v.s.).' Tha: 'Tashmë e ke gjetur atë.' Burri tha: 'O i Dërguari i Allahut, më mëso çfarë është imani?' Ai tha: 'Të dëshmosh se nuk ka zot tjetër përveç Allahut dhe se Muhamedi është i Dërguari i Allahut, të falësh namazin, të japësh zeqatin, të agjërosh Ramazanin dhe të kryesh haxhin në Shtëpi (Qabe).' Ai tha: 'E pranova.' Tha: Pastaj këmba e devesë së tij hyri në një vrimë brejtësish, deveja u rrëzua dhe burri u përmbys, ra mbi majën e kokës së tij dhe vdiq. I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) tha: 'Ma sillni burrin.' Tha: Amar bin Jasiri dhe Hudhejfe bin el-Jemani nxituan drejt tij, e ulën dhe thanë: 'O i Dërguari i Allahut, burri ndërroi jetë.' I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) u kthye anash tyre, pastaj i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) u tha atyre: 'A e patë mënjanimin tim nga ky burrë? Pashë dy melekë që po i jepnin të hante nga frutat e Xhenetit, kështu që e kuptova se ai vdiq i uritur.' Pastaj i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) tha: 'Pasha Allahun, ky është prej atyre për të cilët Allahu - i Fuqishmi dhe i Madhërishmi - ka thënë: {Ata që besuan dhe besimin e tyre nuk e përzien me padrejtësi, atyre u takon siguria dhe ata janë të udhëzuar} [El-En’am: 82].' Tha: Pastaj tha: 'Kujdesuni për vëllanë tuaj.' Tha: E mbartëm atë deri te uji, e lamë, e parfumosëm, e qefinosëm dhe e dërguam te varri. (Pejgamberi) Tha: 'Bëni lahd (vrimë anash në varr) dhe mos bëni shekk (gropë të thjeshtë në mes).'"
Në një rregullat: "Ky është prej atyre që punuan pak e u shpërblyen shumë."
Në një transmetim: "Atëherë thundra e devesë së tij hyri në vrimën e një miu fushash (jerboa)."

Komentim Të gjitha këto versione i ka transmetuar Ahmedi dhe Taberaniu në "El-Kebir". Në zinxhirin e tij të transmetimit (isnad) është Ebu Xhenabi, i cili është mudellis (fshehës i transmetuesve) dhe e ka transmetuar me "an-ana" (duke përdorur shprehjen "nga", pa specifikuar dëgjimin e drejtpërdrejtë). Allahu e di më së miri.

١١٦ - عَنْ جَرِيرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ - ﵁ - قَالَ: «خَرَجْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ - ﷺ - فَلَمَّا بَرَزْنَا مِنَ الْمَدِينَةِ إِذَا رَاكِبٌ يُوضِعُ نَحْوَنَا، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ -: " كَأَنَّ هَذَا الرَّاكِبَ أَتَاكُمْ "، يُرِيدُنَا. قَالَ: فَانْتَهَى الرَّجُلُ إِلَيْنَا فَسَلَّمَ، فَرَدَدْنَا عَلَيْهِ، فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ - ﷺ -: " مِنْ أَيْنَ أَقْبَلْتَ؟ " قَالَ: مِنْ أَهْلِي وَوَلَدِي وَعَشِيرَتِي. قَالَ: " فَأَيْنَ تُرِيدُ؟ " قَالَ: أُرِيدُ رَسُولَ اللَّهِ - ﷺ - قَالَ: " فَقَدْ أَصَبْتَهُ ". قَالَ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، عَلِّمْنِي مَا الْإِيمَانُ؟ فَقَالَ: " تَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ، وَتُقِيمُ الصَّلَاةَ، وَتُؤْتِي الزَّكَاةَ، وَتَصُومُ رَمَضَانَ، وَتَحُجُّ الْبَيْتَ ". قَالَ: أَقْرَرْتُ. قَالَ: ثُمَّ إِنَّ بَعِيرَهُ دَخَلَتْ يَدُهُ فِي شَبَكَةِ جُرْذَانٍ، فَهَوَى بَعِيرُهُ وَهَوَى الرَّجُلُ، فَوَقَعَ عَلَى هَامَتِهِ فَمَاتَ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ -: " عَلَيَّ بِالرَّجُلِ ". قَالَ: فَوَثَبَ إِلَيْهِ عَمَّارُ بْنُ يَاسِرٍ وَحُذَيْفَةُ بْنُ الْيَمَانِ، فَأَقْعَدَاهُ فَقَالَا: يَا رَسُولَ اللَّهِ، قُبِضَ الرَّجُلُ. فَأَعْرَضَ عَنْهُمَا رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ - ثُمَّ قَالَ لَهُمَا رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ -: " أَمَا رَأَيْتُمَا إِعْرَاضِي عَنِ الرَّجُلِ، فَإِنِّي رَأَيْتُ مَلَكَيْنِ يَدُسَّانِ فِيهِ مِنْ ثِمَارِ الْجَنَّةِ، فَعَلِمْتُ أَنَّهُ مَاتَ جَائِعًا، ثُمَّ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ -: " هَذَا وَاللَّهِ مِنَ الَّذِينَ قَالَ اللَّهُ - ﷿ -: ﴿الَّذِينَ آمَنُوا وَلَمْ يَلْبِسُوا إِيمَانَهُمْ بِظُلْمٍ أُولَئِكَ لَهُمُ الْأَمْنُ وَهُمْ مُهْتَدُونَ﴾ [الأنعام: ٨٢]. قَالَ: ثُمَّ قَالَ: " دُونَكُمْ
أَخَاكُمْ ". قَالَ: فَاحْتَمَلْنَاهُ إِلَى الْمَاءِ، فَغَسَّلْنَاهُ وَحَنَّطْنَاهُ وَكَفَّنَّاهُ وَحَمَلْنَاهُ إِلَى الْقَبْرِ، فَقَالَ: " أَلْحِدُوا، وَلَا تَشُقُّوا».
وَفِي رِوَايَةٍ: " «هَذَا مِمَّنْ عَمِلَ قَلِيلًا وَأُجِرَ كَثِيرًا» ".
وَفِي رِوَايَةٍ: " «فَدَخَلَ خُفُّ بَعِيرِهِ فِي جُحْرِ يَرْبُوعٍ» ".
رَوَاهَا كُلَّهَا أَحْمَدُ وَالطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَفِي إِسْنَادِهِ أَبُو جَنَابٍ وَهُوَ مُدَلِّسٌ، وَقَدْ عَنْعَنَهُ. وَاللَّهُ أَعْلَمُ.

116 - On the authority of Jarir bin Abdullah (may Allah be pleased with him), he said: We went out with the Messenger of Allah (pbuh), and when we had emerged from Medina, a rider appeared speeding toward us. The Messenger of Allah (pbuh) said: "It is as if this rider is coming to you," meaning he was seeking us. He said: The man reached us and offered the greeting of peace, and we returned it to him. The Prophet (pbuh) said to him: "Where have you come from?" He said: "From my family, my children, and my tribe." He said: "Where are you heading?" He said: "I seek the Messenger of Allah (pbuh)." He said: "You have indeed found him." He said: "O Messenger of Allah, teach me what is faith?" He said: "That you testify that there is no god but Allah and that Muhammad is the Messenger of Allah, you establish the prayer, you give the zakat, you fast Ramadan, and you perform the pilgrimage to the House." He said: "I affirm this." He said: Then his camel's leg entered a burrow of rats, the camel stumbled, and the man fell, landing on the crown of his head and died. The Messenger of Allah (pbuh) said: "Attend to the man." He said: So Ammar bin Yasir and Hudhayfah bin al-Yaman rushed to him, sat him up, and said: "O Messenger of Allah, the man has passed away." The Messenger of Allah (pbuh) turned away from them, then the Messenger of Allah (pbuh) said to them: "Did you see me turning away from the man? For I saw two angels stuffing him with the fruits of Paradise, so I knew that he died hungry." Then the Messenger of Allah (pbuh) said: "This man, by Allah, is of those about whom Allah—Mighty and Sublime—said: {Those who believe and do not mix their belief with injustice - those will have security, and they are [rightly] guided} [Al-An'am: 82]." He said: Then he said: "Take care of your brother." He said: So we carried him to the water, washed him, perfumed him, shrouded him, and carried him to the grave. He said: "Make a niche (lahd) and do not dig a trench (shaqq)." And in a narration: "This is one of those who did little but were rewarded much." And in a narration: "Then the hoof of his camel entered the hole of a jerboa."

Commentary Narrated in all its versions by Ahmad and al-Tabarani in al-Kabir. In its chain of narration is Abu Janab, and he is a Mudallis (one who conceals a narrator), and he has narrated it using 'an'ana (the word 'on the authority of' without specifying direct hearing). And Allah knows best.

#117

١١٧ - Dhe nga Xheriri (r.a.) transmetohet se ka thënë: «Kur u dërgua Pejgamberi (s.a.v.s.), shkova tek ai për t'i dhënë besëlidhjen. Ai më tha: "Për çfarë ke ardhur tek ne, o Xherir?" Thashë: "Kam ardhur të pranoj Islamin në duart tua." Atëherë ai më ftoi në dëshminë se nuk ka zot tjetër përveç Allahut dhe se unë jam i Dërguari i Allahut, që të falësh namazin e detyruar, të japësh zeqatin e obliguar dhe të besosh në kaderin (paracaktimin), në të mirën dhe në të keqen e tij.» Tha: «Pastaj ai ma hodhi pelerinën e tij, pastaj u kthye nga shokët e tij dhe tha: "Nëse ju vjen fisniku i një populli, atëherë nderojeni atë."»

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "El-Kebir", dhe në zinxhirin e tij të transmetimit është Husejn ibn Umeri, për të cilin ekziston pajtim i plotë se është i dobët dhe gënjeshtar.

١١٧ - وَعَنْ جَرِيرٍ - ﵁ - قَالَ: «لَمَّا بُعِثَ النَّبِيُّ - ﷺ - أَتَيْتُهُ لِأُبَايِعَهُ، قَالَ: " لِأَيِّ شَيْءٍ جِئْتَنَا يَا جَرِيرُ؟ " قُلْتُ: جِئْتُ لِأُسْلِمَ عَلَى يَدَيْكَ، فَدَعَانِي إِلَى شَهَادَةِ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنِّي رَسُولُ اللَّهِ، وَتُقِيمُ الصَّلَاةَ الْمَكْتُوبَةَ، وَتُؤَدِّي الزَّكَاةَ الْمَفْرُوضَةَ، وَتُؤْمِنُ بِالْقَدَرِ خَيْرِهِ وَشَرِّهِ. قَالَ: فَأَلْقَى إِلَيَّ كِسَاءَهُ، ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَى أَصْحَابِهِ فَقَالَ: " إِذَا جَاءَكُمْ كَرِيمُ قَوْمٍ فَأَكْرِمُوهُ».
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَفِي إِسْنَادِهِ حُصَيْنُ بْنُ عُمَرَ مُجْمَعٌ عَلَى ضَعْفِهِ وَكَذِبِهِ.

117 - On the authority of Jarir (may Allah be pleased with him), who said: "When the Prophet (pbuh) was commissioned, I came to him to pledge allegiance to him. He said: 'For what purpose have you come to us, O Jarir?' I said: 'I have come to embrace Islam at your hands.' So he invited me to the testimony that there is no god but Allah and that I am the Messenger of Allah, and that you perform the prescribed prayer, pay the obligatory zakat, and believe in the divine decree, its good and its evil.' He said: 'Then he threw his cloak to me, then turned to his companions and said: "If the noble person of a people comes to you, then honor him."'"

Commentary Narrated by al-Tabarani in al-Kabir, and in its chain of narrators is Husayn ibn 'Umar, who is unanimously agreed upon as being weak and a liar.

#118

١١٨ - Dhe nga Ibn el-Hasasije es-Sedusij transmetohet se ka thënë: «Erdha te i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) për t'i dhënë besën (bej'atin), ndërsa ai më vuri si kusht: "Dëshmo se nuk ka zot tjetër përveç Allahut dhe se Muhamedi është robi dhe i Dërguari i Tij, fal pesë kohët e namazit, agjëro Ramazanin, jep zeqatin, kryeje haxhin në Shtëpi (Qabe) dhe lufto në rrugën e Allahut". I thashë: O i Dërguari i Allahut, sa u përket dy gjërave, unë nuk i përballoj dot: Zeqatin, sepse pasha Allahun, nuk kam asgjë tjetër përveç dhjetë deveve të cilat janë burimi i qumështit për familjen time dhe mjeti i tyre i bartjes; ndërsa sa i përket xhihadit, njerëzit pohojnë se ai që ua kthen shpinën (armiqve), ai është kthyer me zemërimin e Allahut, dhe unë kam frikë se nëse përballem me luftimin, shpirti im do të ligështohet dhe do ta urrej vdekjen. Atëherë i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) mblodhi dorën e tij, e lëvizi atë dhe tha: "Pa sadaka e pa xhihad, atëherë me çfarë do të hysh në Xhenet?" Atëherë i dhashë besën për të gjitha ato».

Komentim E transmeton Ahmedi dhe Taberaniu në "el-Kebir" dhe "el-Evsat", formulimi është i Taberaniut, ndërsa transmetuesit e Ahmedit janë të vlerësuar si të besueshëm.

١١٨ - وَعَنِ ابْنِ الْخَصَاصِيَةِ السَّدُوسِيِّ قَالَ: «أَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ - ﷺ - أُبَايِعُهُ، فَاشْتَرَطَ عَلَيَّ: " اشْهَدْ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ، وَتُصَلِّي الْخَمْسَ، وَتَصُومُ رَمَضَانَ، وَتُؤَدِّي الزَّكَاةَ، وَتَحُجُّ الْبَيْتَ، وَتُجَاهِدُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ ". فَقُلْتُ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، أَمَّا اثْنَتَانِ فَلَا أُطِيقُهُمَا: الزَّكَاةُ، فَوَاللَّهِ مَا لِي إِلَّا عَشْرُ ذَوْدٍ هُنَّ رُسُلُ أَهْلِي وَحَمُولَتُهُمْ، وَأَمَّا الْجِهَادُ فَيَزْعُمُونَ أَنَّهُ مَنْ وَلَّى الدُّبُرَ فَقَدْ بَاءَ بِغَضَبٍ مِنَ اللَّهِ، فَأَخَافُ إِذَا حَضَرَنِي قِتَالٌ خَشَعَتْ نَفْسِي فَكَرِهْتُ الْمَوْتَ، فَقَبَضَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ - يَدَهُ وَحَرَّكَهَا، وَقَالَ: " لَا صَدَقَةَ وَلَا جِهَادَ فَبِمَ تَدْخُلُ الْجَنَّةَ؟ " فَبَايَعْتُهُ عَلَيْهِنَّ كُلِّهِنَّ».
رَوَاهُ أَحْمَدُ وَالطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ وَالْأَوْسَطِ، وَاللَّفْظُ لِلطَّبَرَانِيِّ، وَرِجَالُ أَحْمَدَ مُوَثَّقُونَ.

118 - On the authority of Ibn al-Khasasiyah al-Sadusi, who said: "I came to the Messenger of Allah (pbuh) to pledge allegiance to him, so he stipulated for me: 'Testify that there is no god but Allah and that Muhammad is His servant and Messenger, perform the five prayers, fast Ramadan, pay the Zakat, perform Hajj to the House, and perform Jihad in the cause of Allah.' I said: 'O Messenger of Allah, as for two of them, I am unable to do them: Zakat, for by Allah, I possess nothing but ten camels which are the source of milk for my family and their beasts of burden; and as for Jihad, people claim that whoever turns his back in flight has incurred the wrath of Allah, and I fear that if fighting were to confront me, my soul would shrink and I would detest death.' Then the Messenger of Allah (pbuh) withdrew his hand and moved it, saying: 'No charity and no Jihad—by what then would you enter Paradise?' So I pledged allegiance to him for all of them."

Commentary Narrated by Ahmad and al-Tabarani in al-Kabir and al-Awsat, and the wording belongs to al-Tabarani, and the narrators of Ahmad are deemed trustworthy.

#119

١١٩ - Dhe nga Enes bin Maliku, nga i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.), i cili ka thënë: "Kush dëshmon se nuk ka zot tjetër përveç Allahut dhe se unë jam i Dërguari i Allahut, duke qenë i sinqertë në këto të dyja, fal namazin, agjëron, jep zekatin dhe kryen haxhin në Shtëpi — Allahu i Madhërishëm e ka bërë atë të ndaluar për Zjarrin."

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "Al-Awsat", dhe në zinxhirin e tij është Ali bin Mes'ade el-Bahili; atë e ka konsideruar të besueshëm Jahja bin Meini dhe të tjerë, ndërsa Nesaiu dhe të tjerë e kanë konsideruar të dobët.

١١٩ - وَعَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ «عَنْ رَسُولِ اللَّهِ - ﷺ - قَالَ: " مَنْ شَهِدَ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنِّي رَسُولُ اللَّهِ مُخْلِصًا بِهِمَا، وَصَلَّى وَصَامَ، وَأَدَّى الزَّكَاةَ، وَحَجَّ الْبَيْتَ - حَرَّمَهُ اللَّهُ - تَعَالَى - عَلَى النَّارِ» ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْأَوْسَطِ، وَفِيهِ عَلِيُّ بْنُ مَسْعَدَةَ الْبَاهِلِيُّ، وَثَّقَهُ يَحْيَى بْنُ مَعِينٍ وَغَيْرُهُ، وَضَعَّفَهُ النَّسَائِيُّ وَغَيْرُهُ.

And on the authority of Anas bin Malik, from the Messenger of Allah (pbuh), who said: "Whoever testifies that there is no god but Allah and that I am the Messenger of Allah, being sincere in both of them, and performs the prayer, fasts, pays the Zakat, and performs the pilgrimage to the House—Allah, the Exalted, has forbidden him from the Fire."

Commentary Narrated by al-Tabarani in al-Awsat, and in its chain is 'Ali bin Mas'adah al-Bahili; Yahya bin Ma'in and others deemed him trustworthy, while al-Nasa'i and others deemed him weak.

#120

١٢٠ - Dhe nga një burrë prej fisit Beni Amir transmetohet se ai i kërkoi leje Pejgamberit (s.a.v.s.) për të hyrë dhe tha: "A mund të hyj?" Atëherë Pejgamberi (s.a.v.s.) i tha shërbëtores së tij: "Dil tek ai, sepse ai nuk e di mënyrën e duhur të kërkimit të lejes, dhe thuaji që të thotë: 'Es-selamu alejkum (Paqja qoftë mbi ju), a mund të hyj?'" Ai tha: "E dëgjova atë duke e thënë këtë, kështu që thashë: 'Es-selamu alejkum, a mund të hyj?'" Ai tha: "Ai (s.a.v.s.) më dha leje — ose tha: hyra — dhe i thashë: 'Me çfarë na ke ardhur?'" Ai (s.a.v.s.) tha: "Nuk ju kam sjellë asgjë tjetër përveç të mirës; kam ardhur t'ju ftoj që të adhuroni Allahun, Të Vetmin, i Cili nuk ka ortak — Shu’be tha: dhe mendoj se ai tha: Të Vetmin, pa asnjë ortak — dhe t'i braktisni Latin dhe Uzan, të falni pesë namaze gjatë ditës dhe natës, të agjëroni një muaj të vitit, të kryeni Haxhin në Shtëpi (Qabe) dhe të merrni nga pasuria e të pasurve tuaj e t'ua shpërndani të varfërve tuaj." Ai tha: "Atëherë ai pyeti: 'A ka mbetur diçka nga e fshehta (Gajbi) që ti nuk e di?'" Ai (s.a.v.s.) tha: "Allahu — i Plotfuqishëm dhe i Madhërishëm — ka bërë të njohur shumë mirësi, por vërtet, nga e fshehta janë pesë gjëra që nuk i di askush përveç Allahut — të Plotfuqishëm dhe të Madhërishëm: 'Vërtet, vetëm Allahu e di se kur do të ndodhë Çasti (Kiameti), Ai e zbret shiun dhe e di se ç’ka në mitra. Askush nuk e di se ç’do të fitojë nesër dhe askush nuk e di se në ç’tokë do të vdesë. Vërtet, Allahu është i Gjithëdijshëm dhe i Mirënjohur.'"

Komentim Unë them: Një pjesë e tij gjendet te Ebu Davudi. Atë e ka transmetuar Ahmedi dhe të gjithë transmetuesit e tij janë të besueshëm dhe autoritete (imamë).

١٢٠ - «وَعَنْ رَجُلٍ مِنْ بَنِي عَامِرٍ أَنَّهُ اسْتَأْذَنَ عَلَى النَّبِيِّ - ﷺ - فَقَالَ: أَئِتَّلِجُ؟ فَقَالَ: - ﷺ - لِخَادِمِهِ: " اخْرُجِي إِلَيْهِ، فَإِنَّهُ لَا يُحْسِنُ الِاسْتِئْذَانَ، فَقُولِي لَهُ: فَلْيَقُلْ: السَّلَامُ عَلَيْكُمْ، أَأَدْخُلُ؟ " قَالَ: فَسَمِعْتُهُ يَقُولُ ذَلِكَ، فَقُلْتُ: السَّلَامُ عَلَيْكُمْ، أَأَدْخُلُ؟ قَالَ: فَأَذِنَ، - أَوْ قَالَ: فَدَخَلْتُ - فَقُلْتُ: بِمَا أَتَيْتَنَا؟ قَالَ: " لَمْ آتِكُمْ إِلَّا بِخَيْرٍ، أَتَيْتُكُمْ أَنْ تَعْبُدُوا اللَّهَ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ - قَالَ شُعْبَةُ: وَأَحْسَبُهُ قَالَ: وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ - وَأَنْ تَدَعُوا اللَّاتَ وَالْعُزَّى،
وَأَنْ تُصَلُّوا بِاللَّيْلِ وَالنَّهَارِ خَمْسَ صَلَوَاتٍ، وَأَنْ تَصُومُوا مِنَ السَّنَةِ شَهْرًا، وَأَنْ تَحُجُّوا الْبَيْتَ، وَأَنْ تَأْخُذُوا مِنْ أَمْوَالِ أَغْنِيَائِكُمْ فَتَرُدُّوهَا عَلَى فُقَرَائِكُمْ ". قَالَ: فَقَالَ: هَلْ بَقِيَ مِنَ الْغَيْبِ شَيْءٌ لَا تَعْلَمُهُ؟ قَالَ: " قَدْ عَلِمَ اللَّهُ - ﷿ - خَيْرًا كَثِيرًا، وَإِنَّ مِنَ الْغَيْبِ مَا لَا يَعْلَمُهُ إِلَّا اللَّهُ - ﷿ - الْخَمْسَ: إِنَّ اللَّهَ عِنْدَهُ عِلْمُ السَّاعَةِ، وَيُنَزِّلُ الْغَيْثَ، وَيَعْلَمُ مَا فِي الْأَرْحَامِ، وَمَا تَدْرِي نَفْسٌ مَاذَا تَكْسِبُ غَدًا، وَمَا تَدْرِي نَفْسٌ بِأَيِّ أَرْضٍ تَمُوتُ، إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ خَبِيرٌ» ".
قُلْتُ: عِنْدَ أَبِي دَاوُدَ طَرَفٌ مِنْهُ.
وَقَدْ رَوَاهُ أَحْمَدُ، وَرِجَالُهُ كُلُّهُمْ ثِقَاتٌ أَئِمَّةٌ.

120 - And on the authority of a man from Banu ‘Amir that he sought permission to enter upon the Prophet (pbuh) and said: "May I enter?" So the Prophet (pbuh) said to his servant: "Go out to him, for he does not know the proper way to seek permission, and tell him to say: 'Peace be upon you, may I enter?'" He said: "So I heard him saying that, and I said: 'Peace be upon you, may I enter?'" He said: "So he gave permission—or he said: so I entered—and I said: 'What have you brought us?'" He (pbuh) said: "I have brought you nothing but good; I have come to you that you should worship Allah alone, with no partner—Shu‘bah said: and I think he said: alone with no partner—and that you should abandon al-Lat and al-‘Uzza, and that you should perform five prayers during the day and night, and that you should fast one month of the year, and that you should perform Hajj to the House, and that you should take from the wealth of your rich and return it to your poor." He said: Then he asked: "Is there anything of the unseen remaining that you do not know?" He (pbuh) said: "Allah, Mighty and Majestic, has known much good, but indeed, among the unseen there are things that no one knows except Allah, Mighty and Majestic—the five: 'Indeed, Allah [alone] has knowledge of the Hour and sends down the rain and knows what is in the wombs. And no soul perceives what it will earn tomorrow, and no soul perceives in what land it will die. Indeed, Allah is Knowing and Acquainted.'"

Commentary I said: A portion of it is with Abu Dawud. It has been narrated by Ahmad, and its narrators are all trustworthy authorities.

#121

121 - Dhe nga një burrë prej fisit Kajs, i cili quhej Ibn el-Muntefik, ka thënë: Më përshkruan të Dërguarin e Allahut (s.a.v.s.), kështu që e kërkova atë në Mekë, e më thanë: "Ai është në Mina." E kërkova në Mina, e më thanë: "Ai është në Arafat." Atëherë shkova tek ai dhe hyra mes turmës derisa arrita pranë tij. Tha: Atëherë e kapa kapistallin e devesë së të Dërguarit të Allahut (s.a.v.s.) – ose tha: frerin e saj. Tha: Kështu ka treguar Muhamedi – derisa u kryqëzuan qafat e dy deveve tona. Tha: I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) nuk më qortoi – ose tha: nuk më kundërshtoi, kështu ka treguar Muhamedi. Tha: I thashë: "Janë dy gjëra për të cilat po të pyes: Çfarë më shpëton nga Zjarri? Dhe çfarë më fut në Xhenet?" Tha: I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) shikoi drejt qiellit, pastaj uli kokën, e më pas u kthye nga unë me fytyrën e tij. Tha: "Edhe pse ishe i shkurtër në pyetje, ti vërtet kërkove diçka madhështore dhe të gjerë. Atëherë, kupto prej meje: Adhuro Allahun dhe mos i shoqëro Atij asgjë, fal namazin e detyruar, jep zeqatin e obliguar, agjëro Ramazanin, dhe atë që dëshiron që njerëzit të ta bëjnë ty, bëjuaj atyre, ndërsa atë që urren që njerëzit të ta bëjnë ty, atëherë mos ua bëj atyre." Pastaj tha: "Lëre të lirë rrugën e devesë."

Komentim E ka transmetuar Ahmedi dhe Taberaniu në "el-Kebir", dhe në senedin (zinxhirin) e tij është Abdullah ibn Ebi Akil el-Jeshkurij, dhe nuk kam parë askënd të ketë transmetuar prej tij përveç djalit të tij, el-Mugira ibn Abdilah.

١٢١ - «وَعَنْ رَجُلٍ مِنْ قَيْسٍ يُقَالُ لَهُ: ابْنُ الْمُنْتَفِقِ قَالَ: وُصِفَ لِي رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ - فَطَلَبْتُهُ بِمَكَّةَ، فَقِيلَ لِي: هُوَ بِمِنًى، فَطَلَبْتُهُ بِمِنًى، فَقِيلَ لِي: هُوَ بِعَرَفَاتٍ، فَانْتَهَيْتُ إِلَيْهِ، فَزَاحَمْتُ عَلَيْهِ حَتَّى خَلَصْتُ إِلَيْهِ. قَالَ: فَأَخَذْتُ بِخِطَامِ رَاحِلَةِ رَسُولِ اللَّهِ - ﷺ - أَوْ قَالَ: بِزِمَامِهَا. قَالَ: هَكَذَا حَدَّثَ مُحَمَّدٌ - حَتَّى اخْتَلَفَتْ أَعْنَاقُ رَاحِلَتَيْنَا. قَالَ: فَمَا قَرَّعَنِي رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ - أَوْ قَالَ: مَا غَيَّرَ عَلَيَّ، هَكَذَا حَدَّثَ مُحَمَّدٌ - قَالَ: قُلْتُ: ثِنَتَانِ أَسْأَلُكَ عَنْهُمَا: مَا يُنْجِينِي مِنَ النَّارِ؟ وَمَا يُدْخِلُنِي الْجَنَّةَ؟ قَالَ: فَنَظَرَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ - إِلَى السَّمَاءِ، ثُمَّ نَكَسَ رَأْسَهُ، ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَيَّ بِوَجْهِهِ. قَالَ: " إِنْ كُنْتَ أَوْجَزْتَ فِي الْمَسْأَلَةِ، لَقَدْ أَعْظَمْتَ وَأَطْوَلْتَ، فَاعْقِلْ عَنِّي إِذًا: اعْبُدِ اللَّهَ، لَا تُشْرِكْ بِهِ شَيْئًا، وَأَقِمِ الصَّلَاةَ الْمَكْتُوبَةَ، وَأَدِّ الزَّكَاةَ الْمَفْرُوضَةَ، وَصُمْ رَمَضَانَ، وَمَا تُحِبُّ أَنْ يَفْعَلَهُ النَّاسُ بِكَ فَافْعَلْهُ بِهِمْ، وَمَا تَكْرَهُ أَنْ تَأْتِيَ إِلَيْكَ النَّاسُ فَذَرِ النَّاسَ مِنْهُ "، ثُمَّ قَالَ: " خَلِّ سَبِيلَ الرَّاحِلَةِ» ".
رَوَاهُ أَحْمَدُ وَالطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَفِي إِسْنَادِهِ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي عَقِيلٍ الْيَشْكُرِيُّ، وَلَمْ أَرَ أَحَدًا رَوَى عَنْهُ غَيْرُ ابْنِهِ الْمُغِيرَةِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ.

On the authority of a man from Qays called Ibn al-Muntafiq, who said: The Messenger of Allah (pbuh) was described to me, so I sought him in Makkah, and it was said to me: "He is at Mina." So I sought him at Mina, and it was said to me: "He is at Arafat." So I reached him and crowded around him until I got close to him. He said: Then I took hold of the halter of the camel of the Messenger of Allah (pbuh) – or he said: its rein – He said: This is how Muhammad narrated it – until the necks of our two camels crossed. He said: The Messenger of Allah (pbuh) did not rebuke me – or he said: he did not object to me, this is how Muhammad narrated it. He said: I said: "There are two things I ask you about: What will save me from the Fire? And what will admit me into Paradise?" He said: The Messenger of Allah (pbuh) looked toward the sky, then bowed his head, then turned his face toward me. He said: "If you have been brief in the question, you have indeed made it great and lengthy. So, comprehend from me then: Worship Allah and do not associate anything with Him, establish the prescribed prayer, pay the obligatory zakat, fast Ramadan, and whatever you love for people to do to you, do it to them; and whatever you dislike for people to bring upon you, then spare the people from it." Then he said: "Let go of the camel's path."

Commentary It was narrated by Ahmad and al-Tabarani in al-Kabir, and in its chain of narrators is Abdullah ibn Abi Aqil al-Yashkuri, and I have not seen anyone who narrated from him except for his son, al-Mughirah ibn Abdillah.

#122

122 - Dhe nga el-Mugirah bin Sa'd, nga babai i tij - ose nga axha i tij - i cili ka thënë: «I erdha Pejgamberit (s.a.v.s.) në Arafat dhe e kapa frerin e devesë së tij ose litarin e saj, duke i hapur rrugën. Ai tha: "Lëreni atë, sepse një nevojë e ka sjellë atë." Unë i thashë: "Më njofto për një vepër që më afron tek Xheneti dhe më largon nga Zjarri." Ai tha: Atëherë ai (s.a.v.s.) e ngriti kokën drejt qiellit e pastaj tha: "Ndonëse ishe i shkurtër në pyetje, vërtet ke kërkuar diçka madhështore dhe të gjerë: të adhuroni Allahun pa i shoqëruar asgjë Atij, të falni namazin, të jepni zeqatin, të kryeni haxhin në Shtëpi, të agjëroni Ramazanin dhe t'u bëni njerëzve atë që dëshironi që ata t'ju bëjnë juve, ndërsa atë që urreni për veten tuaj, mos ua bëni njerëzve. Lëshojeni tani frerin e devesë."»

Komentim E ka transmetuar Abdullahu në shtojcat e tij (Zijadat) dhe et-Taberani në "el-Kebir" me zinxhirë dhe transmetues, disa prej të cilëve janë të besueshëm, përkundër dobësisë që gjendet te Jahja bin Isa el-Kethir.

١٢٢ - وَعَنِ الْمُغِيرَةِ بْنِ سَعْدٍ عَنْ أَبِيهِ - أَوْ عَنْ عَمِّهِ - قَالَ: «أَتَيْتُ النَّبِيَّ - ﷺ - بِعَرَفَةَ، وَأَخَذْتُ بِزِمَامِ نَاقَتِهِ أَوْ خِطَامِهَا، فَدَفَعْتُ عَنْهُ. فَقَالَ: " دَعُوهُ، فَأَرَبٌ مَا جَاءَ بِهِ ". قُلْتُ: نَبِّئْنِي بِعَمَلٍ يُقَرِّبُنِي مِنَ الْجَنَّةِ وَيُبَاعِدُنِي مِنَ النَّارِ. قَالَ: فَرَفَعَ رَأْسَهُ إِلَى السَّمَاءِ، ثُمَّ قَالَ: " لَئِنْ كُنْتَ أَوْجَزْتَ لَقَدْ أَعْظَمْتَ وَأَطْوَلْتَ: تَعْبُدُ اللَّهَ لَا تُشْرِكُ بِهِ شَيْئًا، وَتُقِيمُ الصَّلَاةَ، وَتُؤْتِي الزَّكَاةَ، وَتَحُجُّ الْبَيْتَ، وَتَصُومُ رَمَضَانَ، وَتَأْتِي إِلَى النَّاسِ مَا تُحِبُّ أَنْ يَأْتُوهُ إِلَيْكَ، وَمَا كَرِهْتَ لِنَفْسِكَ فَدَعِ النَّاسَ مِنْهُ. خَلِّ زِمَامَ النَّاقَةِ».
رَوَاهُ عَبْدُ اللَّهِ مِنْ زِيَادَاتِهِ وَالطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ بِأَسَانِيدَ وَرِجَالٍ، بَعْضُهَا ثِقَاتٌ، عَلَى ضَعْفٍ فِي يَحْيَى بْنِ عِيسَى كَثِيرٍ.

122 - And on the authority of al-Mughirah bin Sa'd, from his father — or from his uncle — who said: I came to the Prophet (pbuh) at Arafah, and I took hold of the halter of his she-camel or its rein, and I cleared the way for him. He said: "Leave him, for it is a need that has brought him." I said: "Inform me of a deed that will bring me closer to Paradise and distance me from the Fire." He said: Then he raised his head toward the sky and said: "Though you have been brief in your request, you have indeed asked for something great and far-reaching: worship Allah and associate nothing with Him, establish prayer, pay the zakat, perform the pilgrimage to the House, fast Ramadan, and treat people as you would love for them to treat you, and what you dislike for yourself, then spare the people from it. Now, release the camel’s halter."

Commentary Narrated by Abdullah in his additions and al-Tabarani in al-Kabir with various chains and narrators, some of whom are trustworthy, despite the weakness found in Yahya bin 'Isa al-Kathir.

#123

١٢٣ - Transmetohet nga Hujajri, nga babai i tij - i cili njihej me kunjan Ebu el-Muntefik - se ka thënë: Erdha në Mekë dhe pyeta për të Dërguarin e Allahut (s.a.v.s.), e më thanë: "Është në Arafat". Shkova tek ai dhe iu afrova aq shumë, saqë qafa e devesë sime u kryqëzua me qafën e devesë së tij. I thashë: "O i Dërguar i Allahut, më njofto për atë që më shpëton nga dënimi i Allahut dhe më fut në Xhenetin e Tij." Ai tha: "Adhuro Allahun dhe mos i shoqëro Atij asgjë, fal namazin e obliguar, jep zeqatin e detyrueshëm, kryej Haxhin dhe Umren, agjëro Ramazanin; dhe atë që dëshiron që njerëzit të ta bëjnë ty, bëjua atyre, ndërsa atë që urren që njerëzit të ta bëjnë ty, lëre (mos ua bëj) atyre."

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "El-Kebir". Në zinxhirin e tij të transmetimit është Hujajri, i cili është i biri i sahabit, por nuk kam parë ndonjë (nga dijetarët e biografive) që ta ketë përmendur atë.

١٢٣ - «وَعَنْ
حُجَيْرٍ عَنْ أَبِيهِ - وَكَانَ يُكْنَى أَبَا الْمُنْتَفِقِ - قَالَ: أَتَيْتُ مَكَّةَ فَسَأَلْتُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ - ﷺ - فَقَالُوا: بِعَرَفَةَ، فَأَتَيْتُهُ فَذَهَبْتُ أَدْنُو مِنْهُ حَتَّى اخْتَلَفَتْ عُنُقُ رَاحِلَتِي وَعُنُقُ رَاحِلَتِهِ، فَقُلْتُ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، نَبِّئْنِي بِمَا يُنْجِينِي مِنْ عَذَابِ اللَّهِ وَيُدْخِلُنِي جَنَّتَهُ. قَالَ: " اعْبُدِ اللَّهَ لَا تُشْرِكْ بِهِ شَيْئًا، وَأَقِمِ الصَّلَاةَ الْمَكْتُوبَةَ، وَأَدِّ الزَّكَاةَ الْمَفْرُوضَةَ، وَحُجَّ وَاعْتَمِرْ، وَصُمْ رَمَضَانَ، وَانْظُرْ مَا تُحِبُّ النَّاسُ أَنْ يَأْتُوهُ إِلَيْكَ فَافْعَلْهُ بِهِمْ، وَمَا كَرِهْتَ أَنْ يَأْتُوهُ إِلَيْكَ فَذَرْهُمْ مِنْهُ» ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَفِي إِسْنَادِهِ حُجَيْرٌ، وَهُوَ ابْنُ الصَّحَابِيِّ، وَلَمْ أَرَ مَنْ ذَكَرَهُ.

123 - And from Hujayr, from his father—who was known by the kunya Abu al-Muntafiq—who said: I came to Mecca and asked about the Messenger of Allah (pbuh), and they said: "At 'Arafah." So I came to him and proceeded to draw near to him until the neck of my mount overlapped the neck of his mount. I said: "O Messenger of Allah, inform me of that which will save me from the punishment of Allah and admit me into His Paradise." He said: "Worship Allah and associate nothing with Him, establish the prescribed prayer, pay the obligatory zakat, perform the Hajj and 'Umrah, fast Ramadan, and look at what you would love for people to do unto you and do it unto them, and what you would dislike for them to do unto you, then refrain from doing it unto them."

Commentary It was narrated by al-Tabarani in al-Kabir, and in its chain of narrators is Hujayr, who is the son of the Companion, and I have not seen anyone who mentioned him.

#124

١٢٤ - Dhe nga Aliu - (r.a.) - transmetohet nga i Dërguari i Allahut - (s.a.v.s.) - se ai ka thënë: "Allahu e dërgoi Jahja bin Zekerijan te Bijtë e Izraelit me pesë fjalë (porosi). Kur Allahu dërgoi Isain (a.s.), Allahu - i Madhëruar - tha: 'O Isa, thuaji Jahja bin Zekerijas: ose t'i përcjellësh ti ato me të cilat je dërguar te Bijtë e Izraelit, ose do t'ua përcjell Unë atyre.' Atëherë Jahjai doli derisa arriti te Bijtë e Izraelit dhe tha: 'Vërtet, Allahu - i Madhëruar - ju urdhëron ta adhuroni Atë dhe të mos i shoqëroni Atij asgjë. Shembulli i kësaj është si shembulli i një njeriu që liroi një njeri, u soll mirë me të dhe i dha (nga pasuria e tij), por ai shkoi dhe e mohoi mirësinë e tij, duke u miqësuar me dikë tjetër. Dhe vërtet, Allahu ju urdhëron ta falni namazin. Shembulli i kësaj është si shembulli i një njeriu që e kapi rob armiku dhe ata deshën ta vrisnin, e ai tha: "Mos më vritni, sepse unë kam një thesar dhe do ta shpengoj veten," kështu ai u dha atyre thesarin e tij dhe e shpëtoi veten. Dhe vërtet, Allahu - i Madhëruar - ju urdhëron të jepni sadaka. Shembulli i kësaj është si shembulli i një njeriu që u nis drejt armikut të tij duke marrë me vete një mburojë për luftim, kështu që ai nuk shqetësohet se nga cila anë i vijnë (goditjet). Dhe vërtet, Allahu ju urdhëron ta lexoni Librin. Shembulli i kësaj është si shembulli i një populli në kështjellën e tyre, të cilëve u vjen armiku, ndërsa ata kanë përgatitur njerëz në çdo anë të kështjellës. Kështu, armiku i tyre nuk mund t'u vijë nga asnjë anë e kështjellës pa pasur përpara tyre dikë që i zmbraps ata nga kështjella. Ky është shembulli i atij që lexon Kuranin; ai vazhdon të jetë në kështjellën më të fortifikuar.' Dhe nuk e kam parë të pestën në librin tim."

Komentim E ka transmetuar el-Bezzari dhe transmetuesit e tij janë të besueshëm, përveç mësuesit të el-Bezzarit, el-Hasan bin Muhamed bin Abadit, sepse unë nuk e njoh atë.

١٢٤ - وَعَنْ عَلِيٍّ - ﵁ - «عَنْ رَسُولِ اللَّهِ - ﷺ - أَنَّهُ قَالَ: " بَعَثَ اللَّهُ يَحْيَى بْنَ زَكَرِيَّا إِلَى بَنِي إِسْرَائِيلَ بِخَمْسِ كَلِمَاتٍ، فَلَمَّا بَعَثَ اللَّهُ عِيسَى قَالَ اللَّهُ - ﵎ -: يَا عِيسَى، قُلْ لِيَحْيَى بْنِ زَكَرِيَّا إِمَّا أَنْ تُبَلِّغَ مَا أُرْسِلْتَ بِهِ إِلَى بَنِي إِسْرَائِيلَ، وَإِمَّا أَنْ أُبَلِّغَهُمْ، فَخَرَجَ يَحْيَى حَتَّى صَارَ إِلَى بَنِي إِسْرَائِيلَ فَقَالَ: إِنَّ اللَّهَ - ﵎ - يَأْمُرُكُمْ أَنْ تَعْبُدُوهُ وَلَا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا، وَمَثَلُ ذَلِكَ كَمَثَلِ رَجُلٍ أَعْتَقَ رَجُلًا وَأَحْسَنَ إِلَيْهِ وَأَعْطَاهُ، فَانْطَلَقَ وَكَفَرَ نِعْمَتَهُ، وَوَالَى غَيْرَهُ. وَإِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُكُمْ أَنْ تُقِيمُوا الصَّلَاةَ، وَمَثَلُ ذَلِكَ كَمَثَلِ رَجُلٍ أَسَرَهُ الْعَدُوُّ، فَأَرَادُوا قَتْلَهُ فَقَالَ: لَا تَقْتُلُونِي، فَإِنَّ لِي كَنْزًا وَأَنَا أَفْدِي نَفْسِي، فَأَعْطَاهُمْ كَنْزَهُ وَنَجَا بِنَفْسِهِ. وَإِنَّ اللَّهَ - ﵎ - يَأْمُرُكُمْ أَنْ تَتَصَدَّقُوا، وَمَثَلُ ذَلِكَ كَمَثَلِ رَجُلٍ مَشَى إِلَى عَدُوِّهِ وَقَدْ أَخَذَ لِلْقِتَالِ جُنَّةً، فَلَا يُبَالِي مِنْ حَيْثُ أُتِيَ. وَإِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُكُمْ أَنْ تَقْرَءُوا الْكِتَابَ، وَمَثَلُ ذَلِكَ كَمَثَلِ قَوْمٍ فِي حِصْنِهِمْ صَارَ إِلَيْهِمْ عَدُوُّهُمْ وَقَدْ أَعَدُّوا فِي كُلِّ نَاحِيَةٍ مِنْ نَوَاحِيَ الْحِصْنِ قَوْمًا، فَلَيْسَ يَأْتِيهِمْ عَدُوُّهُمْ مِنْ نَاحِيَةٍ مِنْ نَوَاحِي الْحِصْنِ إِلَّا وَبَيْنَ أَيْدِيهِمْ مَنْ يَدْرَؤُهُمْ عَنْهُمْ عَنِ الْحِصْنِ، فَذَلِكَ مَثَلُ مَنْ يَقْرَأُ الْقُرْآنَ لَا يَزَالُ فِي أَحْصَنِ حِصْنٍ ". وَلَمْ أَرَ فِي كِتَابِي الْخَامِسَةَ».
رَوَاهُ الْبَزَّارُ، وَرِجَالُهُ مُوَثَّقُونَ، إِلَّا شَيْخَ الْبَزَّارِ الْحَسَنَ بْنَ مُحَمَّدِ بْنِ عَبَّادٍ، فَإِنِّي لَمْ أَعْرِفْهُ.

124 - And from Ali - may Allah be pleased with him - from the Messenger of Allah - (pbuh) - that he said: "Allah sent John son of Zachariah to the Children of Israel with five commandments. When Allah sent Jesus, Allah - the Exalted - said: 'O Jesus, tell John son of Zachariah either to convey what he was sent with to the Children of Israel, or I shall convey it to them.' So John went out until he reached the Children of Israel and said: 'Indeed, Allah - the Exalted - commands you to worship Him and not to associate anything with Him. The likeness of that is like a man who manumitted a man, treated him well, and gave to him, but he went away, denied his favor, and befriended someone else. And indeed, Allah commands you to establish the prayer. The likeness of that is like a man captured by the enemy, and they intended to kill him, so he said: "Do not kill me, for I have a treasure and I will ransom myself," so he gave them his treasure and saved himself. And indeed, Allah - the Exalted - commands you to give charity. The likeness of that is like a man who walked toward his enemy having taken a shield for battle, so he does not care from where he is approached. And indeed, Allah commands you to recite the Book. The likeness of that is like a people in their fortress whose enemy came to them, and they had prepared people at every side of the fortress. Thus, their enemy does not come to them from any side of the fortress except that there are those before them who repel them from the fortress. That is the likeness of the one who recites the Qur'an; he remains in the most fortified of fortresses.' And I did not see the fifth [commandment] in my book."

Commentary It was narrated by al-Bazzar, and its narrators are deemed reliable, except for the teacher of al-Bazzar, al-Hasan ibn Muhammad ibn Abbad, for I did not know him.

#125

١٢٥ - Dhe nga Suvejd bin Huxhejri, i cili ka thënë: Më ka treguar daja im, i cili ka thënë: «E takova Pejgamberin (s.a.v.s.) ndërmjet Arafatit dhe Muzdelifes, ia kapa frerin e devesë së tij dhe i thashë: "O i Dërguari i Allahut, çfarë më afron te Xheneti dhe më largon nga Zjarri?" Ai tha: "Pasha Allahun, ndonëse e bëre pyetjen të shkurtër, ti ke kërkuar diçka madhështore dhe të gjerë: fal namazin e obligueshëm, jep zeqatin e detyrueshëm, kryej haxhin në Shtëpi (Qabe) dhe atë që dëshiron që njerëzit të ta bëjnë ty, bëjuaju atyre; ndërsa atë që urren që njerëzit të ta bëjnë ty, atëherë hiq dorë nga bërja e saj ndaj tyre. Lëshoji frerët e devesë."»

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "el-Kebir". Në zinxhirin e tij të transmetimit është Kaza'ah bin Suvejdi; Ibn Maini dhe të tjerë e kanë konsideruar të besueshëm, ndërsa Buhariu dhe të tjerë e kanë konsideruar të dobët.

١٢٥ - وَعَنْ سُوَيْدِ بْنِ حُجَيْرٍ قَالَ: حَدَّثَنِي خَالِي، قَالَ: «لَقِيتُ النَّبِيَّ - ﷺ - بَيْنَ عَرَفَةَ وَالْمُزْدَلِفَةِ، فَأَخَذْتُ بِخِطَامِ نَاقَتِهِ فَقُلْتُ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، مَا يُقَرِّبُنِي مِنَ الْجَنَّةِ وَيُبَاعِدُنِي مِنَ النَّارِ؟ فَقَالَ: " أَمَا وَاللَّهِ لَئِنْ
كُنْتَ أَوْجَزْتَ الْمَسْأَلَةَ لَقَدْ أَعْظَمْتَ وَأَطْوَلْتَ: أَقِمِ الصَّلَاةَ الْمَكْتُوبَةَ، وَأَدِّ الزَّكَاةَ الْمَفْرُوضَةَ، وَحُجَّ الْبَيْتَ، وَمَا أَحْبَبْتَ أَنْ يَفْعَلَهُ النَّاسُ بِكَ فَافْعَلْهُ بِهِمْ، وَمَا كَرِهْتَ أَنْ يَفْعَلَهُ النَّاسُ بِكَ فَدَعِ النَّاسَ مِنْهُ. خَلِّ زِمَامَ النَّاقَةِ».
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَفِي إِسْنَادِهِ قَزَعَةُ بْنُ سُوَيْدٍ، وَثَّقَهُ ابْنُ مَعِينٍ وَغَيْرُهُ، وَضَعَّفَهُ الْبُخَارِيُّ وَغَيْرُهُ.

125 - And from Suwayd bin Hujayr, who said: My maternal uncle narrated to me, saying: "I met the Prophet (pbuh) between 'Arafah and al-Muzdalifah, so I took hold of the halter of his she-camel and said: 'O Messenger of Allah, what will bring me closer to Paradise and distance me from the Fire?' He said: 'By Allah, although you have been brief in the question, you have made it grand and extensive: establish the prescribed prayer, pay the obligatory zakat, perform the pilgrimage to the House, and whatever you would like people to do to you, do it to them; and whatever you would dislike people to do to you, then refrain from doing it to them. Release the reins of the she-camel.'"

Commentary It was narrated by al-Tabarani in al-Kabir, and in its chain of narrators is Qaza'ah bin Suwayd; Ibn Ma'in and others graded him as trustworthy, while al-Bukhari and others graded him as weak.

#126

126 - Dhe nga Ebu ed-Derda (r.a.) transmetohet se një burrë erdhi te Pejgamberi (s.a.v.s.) dhe i tha: "O i Dërguari i Allahut, cila është mbrojtja e kësaj çështjeje, dorezat e saj dhe lidhjet e saj?" Ai tha: "Përkushtoni sinqerisht adhurimin tuaj ndaj Allahut të Lartësuar, falni pesë (kohët e namazit), jepni zeqatin e pasurive tuaja me shpirtmirësi dhe agjëroni muajin tuaj; (kështu) do të hyni në Xhenetin e Zotit tuaj."

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "El-Kebir" dhe në zinxhirin e tij është Jezid bin Merthedi, i cili nuk ka dëgjuar (drejtpërdrejt) nga Ebu ed-Derda.

١٢٦ - وَعَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِ - ﵁ - «أَنَّ رَجُلًا أَتَى النَّبِيَّ - ﷺ - فَقَالَ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، مَا عِصْمَةُ هَذَا الْأَمْرِ وَعُرَاهُ وَوَثَاقُهُ؟ قَالَ: " أَخْلِصُوا عِبَادَةَ اللَّهِ - تَعَالَى - وَأَقِيمُوا خَمْسَكُمْ، وَأَدُّوا زَكَاةَ أَمْوَالِكُمْ طَيِّبَةً بِهَا أَنْفُسُكُمْ، وَصُومُوا شَهْرَكُمْ ; تَدْخُلُوا جَنَّةَ رَبِّكُمْ».
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَفِيهِ يَزِيدُ بْنُ مَرْثَدٍ، وَلَمْ يَسْمَعْ مِنْ أَبِي الدَّرْدَاءِ.

And on the authority of Abu al-Darda (may Allah be pleased with him), that a man came to the Prophet (pbuh) and said: "O Messenger of Allah, what is the safeguard of this matter, its handholds, and its bonds?" He said: "Devote your worship sincerely to Allah the Exalted, establish your five prayers, pay the zakat of your wealth with a cheerful soul, and fast your month; you will enter the Paradise of your Lord."

Commentary It was narrated by al-Tabarani in al-Kabir, and its chain includes Yazid ibn Marthad, who did not hear from Abu al-Darda.

#127

Dhe nga Abdullah bin Amri - Allahu qoftë i kënaqur me të dy - transmetohet se ai e ka dëgjuar të Dërguarin e Allahut (s.a.v.s.) duke thënë: "Kushdo që e takon Allahun e Lartësuar në Ditën e Kiametit me pesë namazet, agjërimin e Ramazanit dhe larjen nga xhunubllëku (gusllin) – ai është vërtet rob i Allahut; ndërsa kushdo që tregohet i pabesë (cenon diçka) ndaj ndonjërës prej tyre, ai është vërtet armik i Allahut."

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "El-Kebir", dhe në zinxhirin e tij të transmetimit është El-Haxhaxh bin Rushdin bin Sa'd, të cilin Ibn Adiu e ka vlerësuar si të dobët.

١٢٧ - وَعَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو - ﵄ - أَنَّهُ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ - ﷺ - يَقُولُ: «مَنْ لَقِيَ اللَّهَ - تَعَالَى - يَوْمَ الْقِيَامَةِ بِالصَّلَوَاتِ الْخَمْسِ، وَصِيَامِ رَمَضَانَ، وَالِاغْتِسَالِ مِنَ الْجَنَابَةِ - كَانَ عَبْدَ اللَّهِ حَقًّا، وَمَنِ اخْتَانَ مِنْهُنَّ شَيْئًا كَانَ عَدُوَّ اللَّهِ حَقًّا».
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَفِي إِسْنَادِهِ الْحَجَّاجُ بْنُ رِشْدِينَ بْنِ سَعْدٍ، ضَعَّفَهُ ابْنُ عَدِيٍّ.

127 - And from Abdullah bin 'Amr - may Allah be pleased with them both - that he heard the Messenger of Allah (pbuh) say: "Whoever meets Allah - Exalted be He - on the Day of Resurrection with the five daily prayers, the fasting of Ramadan, and the ritual bathing from major impurity - he is truly a servant of Allah, and whoever is treacherous regarding any part of them is truly an enemy of Allah."

Commentary It was narrated by al-Tabarani in al-Kabir, and in its chain of narrators is al-Hajjaj bin Rushdin bin Sa'd, whom Ibn Adi weakened.

#128

128 - Dhe nga Xheriri transmetohet se ka thënë: "Një burrë erdhi te Pejgamberi (s.a.v.s.) dhe e pyeti atë për Islamin, e ai i tha: 'Të dëshmosh se nuk ka zot tjetër përveç Allahut dhe se Muhamedi është i Dërguari i Allahut, të falësh namazin, të japësh zeqatin, të agjërosh Ramadanin, të duash për njerëzit atë që do për vete dhe të urresh për ta atë që urren për vete.'"

Komentim E ka transmetuar Et-Taberaniu në 'El-Kebir', ndërsa në zinxhirin e tij të transmetimit është El-Haxhaxh ibn Ertaeh.

١٢٨ - وَعَنْ جَرِيرٍ قَالَ: «جَاءَ رَجُلٌ إِلَى النَّبِيِّ - ﷺ - فَسَأَلَهُ عَنِ الْإِسْلَامِ، فَقَالَ: " تَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ، وَتُقِيمُ الصَّلَاةَ، وَتُؤْتِي الزَّكَاةَ، وَتَصُومُ رَمَضَانَ، وَتُحِبُّ لِلنَّاسِ مَا تُحِبُّ لِنَفْسِكَ، وَتَكْرَهُ لَهُمْ مَا تَكْرَهُ لِنَفْسِكَ».
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَفِي إِسْنَادِهِ الْحَجَّاجُ بْنُ أَرْطَأَةَ.

128 - And on the authority of Jarir, who said: "A man came to the Prophet (pbuh) and asked him about Islam, so he said: 'That you testify that there is no god but Allah and that Muhammad is the Messenger of Allah, perform the prayer, pay the zakat, fast Ramadan, love for people what you love for yourself, and hate for them what you hate for yourself.'"

Commentary Narrated by At-Tabarani in Al-Kabir, and in its chain of transmission is Al-Hajjaj ibn Artah.

#129

129 - Transmetohet nga Ebu Malik el-Esh'ariu (r.a.) se i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "Kushdo që nuk i shoqëron Allahut asgjë pasi të ketë besuar në Të, fal namazin, jep zeqatin e obligueshëm, agjëron Ramazanin, dëgjon dhe bindet, e pastaj vdes në këtë gjendje – atij i bëhet i detyrueshëm Xheneti."

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "el-Kebir", dhe në zinxhirin e tij të transmetimit është Muhamed ibn Ismail ibn Ajjash, i cili është i dobët.

١٢٩ - وَعَنْ أَبِي مَالِكٍ الْأَشْعَرِيِّ - ﵁ - أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ - ﷺ - قَالَ: «مَنْ لَمْ يُشْرِكْ بِاللَّهِ شَيْئًا بَعْدَ إِذْ آمَنَ بِهِ، وَأَقَامَ الصَّلَاةَ، وَأَدَّى الزَّكَاةَ الْمَفْرُوضَةَ، وَصَامَ رَمَضَانَ، وَسَمِعَ وَأَطَاعَ، فَمَاتَ عَلَى ذَلِكَ - وَجَبَتْ لَهُ الْجَنَّةُ».
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَفِي إِسْنَادِهِ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ بْنِ عَيَّاشٍ، وَهُوَ ضَعِيفٌ.

129 - And on the authority of Abu Malik al-Ash'ari (may Allah be pleased with him) that the Messenger of Allah (pbuh) said: "Whoever does not associate anything with Allah after having believed in Him, establishes the prayer, pays the obligatory zakat, fasts Ramadan, and hears and obeys, and then dies upon that—Paradise becomes mandatory for him."

Commentary Reported by al-Tabarani in al-Kabir, and in its chain of narrators is Muhammad ibn Isma'il ibn 'Ayyash, and he is weak.

#130

130 - Dhe nga Hakim ibn Muavije transmetohet se ai erdhi te Pejgamberi (s.a.v.s.) dhe tha: "O i Dërguari i Allahut, me çfarë të ka dërguar Zoti ynë?" I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) tha: "Të adhurosh Allahun dhe të mos i shoqërosh Atij asgjë, të falësh namazin, të japësh zeqatin; dhe çdo musliman për muslimanin tjetër është i shenjtë (i paprekshëm). O Hakim ibn Muavije, kjo është feja jote; kudo që të jesh, ajo të mjafton."

Komentim E ka transmetuar Et-Taberaniu në "El-Kebir", dhe në zinxhirin e tij të transmetimit është Es-Sefr ibn Nusejr, i cili është i dobët, dhe transmetimi i tij nga Hakimi besoj se është mursel (i ndërprerë). Allahu e di më së miri.

١٣٠ - «وَعَنْ حَكِيمِ بْنِ مُعَاوِيَةَ أَنَّهُ أَتَى النَّبِيَّ - ﷺ - فَقَالَ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، بِمَا أَرْسَلَكَ رَبُّنَا؟ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ -: " أَنْ تَعْبُدَ اللَّهَ وَلَا تُشْرِكَ بِهِ شَيْئًا، وَتُقِيمَ الصَّلَاةَ، وَتُؤْتِيَ الزَّكَاةَ، وَكُلُّ مُسْلِمٍ مِنْ مُسْلِمٍ حَرَامٌ، يَا حَكِيمُ بْنَ مُعَاوِيَةَ، هَذَا دِينُكَ أَيْنَمَا تَكُنْ يَكُفَّكَ» ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَفِي إِسْنَادِهِ السَّفْرُ بْنُ نُسَيْرٍ، وَهُوَ ضَعِيفٌ وَرِوَايَتُهُ عَنْ حَكِيمٍ أَظُنُّهَا مُرْسَلَةٌ. وَاللَّهُ أَعْلَمُ.

130 - And on the authority of Hakim ibn Mu'awiya that he came to the Prophet (pbuh) and said: "O Messenger of Allah, with what has our Lord sent you?" The Messenger of Allah (pbuh) replied: "That you worship Allah and associate nothing with Him, establish the prayer, and pay the zakat; and every Muslim is sacred to every other Muslim. O Hakim ibn Mu'awiya, this is your religion; wherever you may be, it will suffice you."

Commentary It was narrated by At-Tabarani in Al-Kabir, and in its chain of transmission is As-Safar ibn Nusayr, who is weak, and I believe his narration from Hakim is Mursal (disconnected). And Allah knows best.

#131

131 - Nga Ibn Abbasi (r.anhuma) transmetohet se ka thënë: Pejgamberi (s.a.v.s.) ka thënë: "Kushdo që e fal namazin, e jep zeqatin, e kryen haxhin në Shtëpi (Qabe), e agjëron Ramazanin dhe e nderon mysafirin, do të hyjë në Xhenet."

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "el-Mu'xhem el-Kebir", dhe në zinxhirin e tij të transmetimit është Habib bin Habibi, vëllai i Hamza bin Habib ez-Zejatit, i cili është i dobët.

١٣١ - وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ - ﵄ - قَالَ: «قَالَ النَّبِيُّ - ﷺ -: " مَنْ أَقَامَ الصَّلَاةَ، وَآتَى الزَّكَاةَ، وَحَجَّ الْبَيْتَ، وَصَامَ رَمَضَانَ، وَقَرَى الضَّيْفَ - دَخَلَ الْجَنَّةَ» ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ
فِي الْكَبِيرِ، وَفِي إِسْنَادِهِ حَبِيبُ بْنُ حَبِيبٍ أَخُو حَمْزَةَ بْنِ حَبِيبٍ الزَّيَّاتِ، وَهُوَ ضَعِيفٌ.

131 - And from Ibn 'Abbas (may Allah be pleased with them both), he said: The Prophet (pbuh) said: "Whoever establishes the prayer, gives the zakat, performs the pilgrimage to the House, fasts Ramadan, and provides hospitality to the guest—shall enter Paradise."

Commentary Reported by al-Tabarani in al-Mu'jam al-Kabir, and in its chain of narrators is Habib ibn Habib, the brother of Hamza ibn Habib al-Zayyat, and he is weak.

#132

١٣٢ - Dhe nga Semureh – radijallahu anhu – përcillet se ka thënë: «I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "Faleni namazin, jepeni zekatin, kryejeni haxhin dhe umren, dhe qëndroni të paluhatur (në rrugën e drejtë), që edhe të tjerët të qëndrojnë të paluhatur përmes jush."»

Komentim E ka shënuar Taberaniu në "El-Kebir", "El-Eusat" dhe "Es-Sagir". Në zinxhirin e tij të transmetimit është Imran el-Kattan; El-Buhariu e ka marrë atë si dëshmues përforcues, Ahmedi dhe Ibn Hibbani e kanë vlerësuar si të besueshëm, ndërsa të tjerët e kanë konsideruar të dobët.

١٣٢ - وَعَنْ سَمُرَةَ - ﵁ - قَالَ: «قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ -: " أَقِيمُوا الصَّلَاةَ، وَآتُوا الزَّكَاةَ، وَحُجُّوا وَاعْتَمِرُوا، وَاسْتَقِيمُوا يَسْتَقِمْ بِكُمْ» ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ وَالْأَوْسَطِ وَالصَّغِيرِ، وَفِي إِسْنَادِهِ عِمْرَانُ الْقَطَّانُ، وَقَدِ اسْتَشْهَدَ بِهِ الْبُخَارِيُّ وَوَثَّقَهُ أَحْمَدُ وَابْنُ حِبَّانَ، وَضَعَّفَهُ آخَرُونَ.

132 - And on the authority of Samurah - may Allah be pleased with him - who said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "Establish the prayer, pay the zakat, perform Hajj and Umrah, and remain steadfast, so that [others] may be steadfast by your example."

Commentary Narrated by al-Tabarani in al-Kabir, al-Awsat, and al-Saghir. In its chain of narrators is 'Imran al-Qattan; al-Bukhari cited him as a supporting witness, Ahmad and Ibn Hibban declared him trustworthy, while others graded him as weak.

#133

١٣٣ - Dhe nga Ebu Umame (r.a.) transmetohet se ka thënë: «Ka thënë i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.): "Gjashtë vepra janë; kushdo që vjen me njërën prej tyre, do të vijë duke pasur një besëlidhje në Ditën e Kiametit, ku secila prej tyre do të thotë: 'Vërtet, ai ka vepruar sipas meje': Zeqati, namazi, haxhi, agjërimi, përmbushja e amanetit dhe mbajtja e lidhjeve farefisnore."»

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "El-Kebir", dhe në isnadin e tij është Junus bin Ebi Hathmeh, për të cilin nuk kam parë askënd ta ketë përmendur.

١٣٣ - وَعَنْ أَبِي أُمَامَةَ - ﵁ - قَالَ: «قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ -: " سِتٌّ مَنْ جَاءَ بِوَاحِدَةٍ جَاءَ وَلَهُ عَهْدٌ يَوْمَ الْقِيَامَةِ، تَقُولُ كُلُّ وَاحِدَةٍ مِنْهُنَّ قَدْ كَانَ يَعْمَلُ بِي: الزَّكَاةُ، وَالصَّلَاةُ، وَالْحَجُّ، وَالصِّيَامُ، وَأَدَاءُ الْأَمَانَةِ، وَصِلَةُ الرَّحِمِ» ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَفِي إِسْنَادِهِ يُونُسُ بْنُ أَبِي حَثْمَةَ، وَلَمْ أَرَ أَحَدًا ذَكَرَهُ.

And from Abu Umamah (may Allah be pleased with him), he said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "Six deeds; whoever brings one of them will come having a covenant on the Day of Resurrection, each one of them saying: 'He used to act upon me': Zakat, prayer, Hajj, fasting, fulfilling the trust, and maintaining ties of kinship."

Commentary Narrated by al-Tabarani in al-Kabir, and in its chain of narrators is Yunus bin Abi Hathmah, and I have not seen anyone who mentioned him.

#134

134 - Dhe nga Ebu Umame (r.a.) transmetohet se i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) i urdhëroi shokët e tij gjatë namazit të jacias (el-ateme): "Mblidhuni për namaz nesër, sepse kam një porosi për ju." Një grup prej tyre thanë: "O filan, ti mbaje mend fjalën e parë që do të thotë i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.), ndërsa ti atë që vjen pas saj," në mënyrë që të mos u shpëtonte asgjë nga fjalët e të Dërguarit të Allahut (s.a.v.s.). Pasi përfunduan namazin e tyre, ai pyeti: "A jeni mbledhur ashtu siç ju urdhërova?" Ata u përgjigjën: "Po, o i Dërguar i Allahut." Ai tha: "Adhuroni Zotin tuaj dhe mos i shoqëroni Atij asgjë. A e kuptuat këtë? A e kuptuat këtë? A e kuptuat këtë?" Ata thanë: "Po." Ai tha: "Falni namazin dhe jepni zeqatin. Falni namazin dhe jepni zeqatin. Falni namazin dhe jepni zeqatin. A e kuptuat këtë? A e kuptuat këtë? A e kuptuat këtë?" Ata u përgjigjën: "Po." Ai tha: "Dëgjoni dhe binduni, dëgjoni dhe binduni, dëgjoni dhe binduni. A e kuptuat këtë? A e kuptuat këtë? A e kuptuat këtë?" Ata thanë: "Po." Ne mendonim se i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) do të thoshte fjalë të shumta, por kur e pamë fjalimin e tij, vërejtëm se ai na i kishte përmbledhur të gjitha çështjet.

Komentim Unë thashë: Një pjesë të këtij hadithi e ka shënuar Tirmidhiu por me një kontekst tjetër. Atë e ka transmetuar Taberaniu në "El-Kebir", dhe në zinxhirin e tij të transmetimit është Is'hak ibn Ibrahim ibn Zibrik el-Himsi; të cilin Jahja ibn Meini dhe Ebu Hatimi e kanë konsideruar të besueshëm, ndërsa Nesaiu dhe Ebu Davudi e kanë vlerësuar si të dobët.

١٣٤ - وَعَنْ أَبِي أُمَامَةَ - ﵁ - «أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ - ﷺ - أَمَرَ أَصْحَابَهُ عِنْدَ صَلَاةِ الْعَتَمَةِ: أَنِ احْشُدُوا لِلصَّلَاةِ غَدًا، فَإِنَّ لِي إِلَيْكُمْ حَاجَةً، فَقَالَ رُفْقَةٌ مِنْهُمْ: يَا فُلَانُ، دُونَكَ أَوَّلَ كَلِمَةٍ يَتَكَلَّمُ بِهَا رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ - وَأَنْتَ الَّتِي تَلِيهَا، لِئَلَّا يَفُوتَهُمْ شَيْءٌ مِنْ كَلَامِ رَسُولِ اللَّهِ - ﷺ - فَلَمَّا فَرَغُوا مِنْ صَلَاتِهِمْ قَالَ: " هَلْ حَشَدْتُمْ كَمَا أَمَرْتُكُمْ؟ " قَالُوا: نَعَمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ. قَالَ: " اعْبُدُوا رَبَّكُمْ وَلَا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا، هَلْ عَقَلْتُمْ هَذِهِ؟ هَلْ عَقَلْتُمْ هَذِهِ؟ هَلْ عَقَلْتُمْ هَذِهِ؟ " قَالُوا: نَعَمْ. قَالَ: " أَقِيمُوا الصَّلَاةَ، وَآتُوا الزَّكَاةَ. أَقِيمُوا الصَّلَاةَ، وَآتُوا الزَّكَاةَ. أَقِيمُوا الصَّلَاةَ، وَآتُوا الزَّكَاةَ. هَلْ عَقَلْتُمْ هَذِهِ؟ هَلْ عَقَلْتُمْ هَذِهِ؟ هَلْ عَقَلْتُمْ هَذِهِ؟ " قَالُوا: نَعَمْ. قَالَ: " اسْمَعُوا وَأَطِيعُوا، اسْمَعُوا وَأَطِيعُوا، اسْمَعُوا وَأَطِيعُوا. هَلْ عَقَلْتُمْ هَذِهِ؟ هَلْ عَقَلْتُمْ هَذِهِ؟ هَلْ عَقَلْتُمْ هَذِهِ؟ " قَالُوا: نَعَمْ، فَكُنَّا نَرَى أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ - ﷺ - سَيَتَكَلَّمُ كَلَامًا كَثِيرًا، ثُمَّ نَظَرَ فِي كَلَامِهِ، فَإِذَا هُوَ قَدْ جَمَعَ لَنَا الْأَمْرَ كُلَّهُ».
قُلْتُ: عِنْدَ التِّرْمِذِيِّ بَعْضُهُ بِغَيْرِ سِيَاقِهِ.
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَفِي إِسْنَادِهِ إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ زِبْرِيقٍ الْحِمْصِيُّ، وَثَّقَهُ يَحْيَى بْنُ مَعِينٍ وَأَبُو حَاتِمٍ، وَضَعَّفَهُ النَّسَائِيُّ وَأَبُو دَاوُدَ.

134 - And it is narrated on the authority of Abu Umamah (may Allah be pleased with him) that the Messenger of Allah (pbuh) commanded his companions at the time of the 'Atamah (night) prayer: "Gather for the prayer tomorrow, for I have a need of you." A group of them said: "O so-and-so, you take charge of the first word spoken by the Messenger of Allah (pbuh), and you take the one that follows it," so that they would not miss anything from the speech of the Messenger of Allah (pbuh). When they finished their prayer, he said: "Did you gather as I commanded you?" They said: "Yes, O Messenger of Allah." He said: "Worship your Lord and do not associate anything with Him. Have you understood this? Have you understood this? Have you understood this?" They said: "Yes." He said: "Establish the prayer and give the zakah. Establish the prayer and give the zakah. Establish the prayer and give the zakah. Have you understood this? Have you understood this? Have you understood this?" They said: "Yes." He said: "Hear and obey, hear and obey, hear and obey. Have you understood this? Have you understood this? Have you understood this?" They said: "Yes." We used to think that the Messenger of Allah (pbuh) would speak many words, but then he looked into his speech, and behold, he had gathered for us the entirety of the matter.

Commentary I said: Al-Tirmidhi narrated part of it with a different context. It was narrated by al-Tabarani in al-Kabir, and in its chain of narrators is Ishaq ibn Ibrahim ibn Zibriq al-Himsi; Yahya ibn Ma'in and Abu Hatim declared him trustworthy, while al-Nasa'i and Abu Dawud declared him weak.

#135

135 - Dhe nga Amr ibn Murra el-Xhuhenij transmetohet se ka thënë: "Një burrë nga Kudâ’a erdhi te i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) dhe tha: 'Vërtet, unë kam dëshmuar se nuk ka zot tjetër (që meriton adhurimin) përveç Allahut dhe se ti je i Dërguari i Allahut, i kam falur pesë namazet, e kam agjëruar Ramazanin në kohën e tij dhe e kam dhënë zeqatin.' Atëherë i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) tha: 'Kushdo që vdes në këtë (gjendje), do të jetë me të sinqertët (es-siddîkîn) dhe dëshmorët (esh-shuhadâ).'"

Komentim E ka transmetuar El-Bezzari, dhe transmetuesit e tij janë transmetuesit e Sahihut, përveç mësuesit të El-Bezzarit, dhe shpresoj që zinxhiri i tij i transmetimit të jetë i mirë (hasen) ose i saktë (sahih).

١٣٥ - وَعَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ الْجُهَنِيِّ قَالَ: «جَاءَ رَجُلٌ مِنْ قُضَاعَةَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ - ﷺ - فَقَالَ: إِنِّي شَهِدْتُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّكَ رَسُولُ اللَّهِ، وَصَلَّيْتُ الصَّلَوَاتِ الْخَمْسَ، وَصُمْتُ رَمَضَانَ وَقْتَهُ، وَآتَيْتُ الزَّكَاةَ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ -: " مَنْ مَاتَ عَلَى هَذَا كَانَ مِنَ الصِّدِّيقِينَ وَالشُّهَدَاءِ» ".
رَوَاهُ الْبَزَّارُ، وَرِجَالُهُ رِجَالُ الصَّحِيحِ خَلَا شَيْخِي الْبَزَّارُ، وَأَرْجُو إِسْنَادَهُ أَنَّهُ إِسْنَادٌ حَسَنٌ أَوْ صَحِيحٌ.

135 - And on the authority of Amr ibn Murrah al-Juhani, who said: "A man from the tribe of Quda'ah came to the Messenger of Allah (pbuh) and said: 'Indeed, I have testified that there is no god but Allah and that you are the Messenger of Allah, and I have performed the five daily prayers, fasted Ramadan during its prescribed time, and paid the Zakat.' So the Messenger of Allah (pbuh) said: 'Whoever dies upon this shall be among the truthful ones and the martyrs.'"

Commentary Reported by al-Bazzar, and its narrators are the narrators of the Sahih except for the teacher of al-Bazzar, and I hope for its chain of narrators that it is a good (hasan) or authentic (sahih) chain.

#136

١٣٦ - Dhe nga Muadh bin Xhebeli (r.a.) transmetohet se Pejgamberi (s.a.v.s.) ka thënë: "Kush agjëron Ramazanin, fal pesë namazet dhe kryen haxhin në Shtëpi - nuk e di nëse ai e përmendi zeqatin apo jo - është e drejtë e premtuar nga Allahu që ta falë atë." Thashë: "A t'i njoftoj njerëzit për këtë?" I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) tha: "Lëri njerëzit të punojnë, sepse me të vërtetë Xheneti ka njëqind shkallë; distanca mes çdo dy shkallëve është sa distanca mes qiellit dhe tokës, ndërsa Firdevsi është shkalla e tij më e lartë dhe mesi i tij, e mbi të është Arshi i të Gjithëmëshirshmit, dhe prej tij burojnë lumenjtë e Xhenetit. Prandaj, kur t'i kërkoni Allahut, kërkojini Atij Firdevsin."

Komentim E ka transmetuar El-Bezzari dhe ky është transmetim i Ata bin Jesarit nga Muadhi, por ai nuk ka dëgjuar drejtpërdrejt prej tij. Them: Në kapitullin pas këtij do të vijnë gjithashtu hadithe të tjera nga kjo temë.

١٣٦ - وَعَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ - ﵁ -
«أَنَّ النَّبِيَّ - ﷺ - قَالَ: " مَنْ صَامَ رَمَضَانَ، وَصَلَّى الصَّلَوَاتِ الْخَمْسَ، وَحَجَّ الْبَيْتَ - لَا أَدْرِي ذَكَرَ الزَّكَاةَ أَمْ لَا - كَانَ حَقًّا عَلَى اللَّهِ أَنْ يَغْفِرَ لَهُ ". قُلْتُ: أُخْبِرُ بِهِ النَّاسَ؟ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ -: " ذَرِ النَّاسَ يَعْمَلُونَ، فَإِنَّ الْجَنَّةَ مِائَةُ دَرَجَةٍ، مَا بَيْنَ كُلِّ دَرَجَتَيْنِ كَمَا بَيْنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ، وَالْفِرْدَوْسُ أَعْلَاهَا دَرَجَةً وَأَوْسَطُهَا، وَفَوْقَهَا عَرْشُ الرَّحْمَنِ، وَفِيهَا تَفَجَّرُ أَنْهَارُ الْجَنَّةِ، فَإِذَا سَأَلْتُمُ اللَّهَ فَسَلُوهُ الْفِرْدَوْسَ» ".
رَوَاهُ الْبَزَّارُ، وَهُوَ مِنْ رِوَايَةِ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ مُعَاذٍ، وَلَمْ يَسْمَعْ مِنْهُ.
قُلْتُ: وَتَأْتِي فِي الْبَابِ بَعْدَ هَذَا أَحَادِيثُ مِنْ هَذَا الْبَابِ أَيْضًا.

136 - And on the authority of Mu'adh bin Jabal - may Allah be pleased with him - that the Prophet (pbuh) said: "Whoever fasts Ramadan, performs the five prayers, and performs the pilgrimage to the House - I do not know if he mentioned the Zakat or not - it is a right upon Allah to forgive him." I said: "Shall I inform the people of it?" The Messenger of Allah (pbuh) said: "Leave the people to work, for indeed Paradise has a hundred levels; the distance between every two levels is as the distance between the heaven and the earth, and al-Firdaws is its highest level and its middle, and above it is the Throne of the Most Merciful, and from it the rivers of Paradise gush forth. So when you ask Allah, ask Him for al-Firdaws."

Commentary Narrated by al-Bazzar, and it is from the narration of 'Ata bin Yasar on the authority of Mu'adh, and he did not hear from him. I say: Hadiths from this chapter will also follow in the section after this.

CHAPTER

[بَابٌ فِيمَا بُنِيَ عَلَيْهِ الْإِسْلَامُ]

[Kapitull: Mbi atë se mbi çfarë është ngritur Islami]

15. [Chapter: On What Islam is Built Upon]

#137

Nga Xheriri (r.a.) transmetohet se ka thënë: «I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "Islami është ndërtuar mbi pesë: dëshmia se nuk ka zot tjetër përveç Allahut, falja e namazit, dhënia e zekatit, pelegrinazhi në Shtëpi dhe agjërimi i Ramazanit"».

Komentim E kanë transmetuar Ahmedi, Ebu Jala dhe Taberaniu në "el-Kebir" dhe "es-Sagir", ndërsa zinxhiri i transmetimit të Ahmedit është i saktë.

١٣٧ - عَنْ جَرِيرٍ - ﵁ - قَالَ: «قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ -: " بُنِيَ الْإِسْلَامُ عَلَى خَمْسٍ: شَهَادَةِ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ، وَإِقَامِ الصَّلَاةِ، وَإِيتَاءِ الزَّكَاةِ، وَحَجِّ الْبَيْتِ، وَصَوْمِ رَمَضَانَ» ".
رَوَاهُ أَحْمَدُ وَأَبُو يَعْلَى وَالطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ وَالصَّغِيرِ، وَإِسْنَادُ أَحْمَدَ صَحِيحٌ.

137 - On the authority of Jarir (may Allah be pleased with him), he said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "Islam is built upon five: the testimony that there is no god but Allah, the establishment of prayer, the giving of zakat, the pilgrimage to the House, and fasting Ramadan."

Commentary It was narrated by Ahmad, Abu Ya'la, and al-Tabarani in al-Kabir and al-Saghir, and the chain of narrators of Ahmad is authentic.

#138

138 - Dhe nga Umarah ibn Hazmi, i cili ka thënë: „I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: 'Katër gjëra i ka bërë Allahu – i Plotfuqishmi dhe i Madhërishmi – obligim në Islam; kushdo që vjen me tri prej tyre, ato nuk do t'i bëjnë dobi asgjë derisa t'i sjellë ato të gjitha: namazin, zekatin, agjërimin e Ramazanit dhe haxhin në Shtëpi (Qabe).'"

Komentim E ka transmetuar Ahmedi dhe Taberaniu në „el-Kebir”, dhe në zinxhirin e tij të transmetimit është Ibn Lahi'ah.

١٣٨ - وَعَنْ عُمَارَةَ بْنِ حَزْمٍ قَالَ: «قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ -: " أَرْبَعٌ فَرَضَهُنَّ اللَّهُ - ﷿ - فِي الْإِسْلَامِ، فَمَنْ جَاءَ بِثَلَاثٍ لَمْ يُغْنِينَ عَنْهُ شَيْئًا حَتَّى يَأْتِيَ بِهِنَّ جَمِيعًا: الصَّلَاةُ، وَالزَّكَاةُ، وَصِيَامُ رَمَضَانَ، وَحَجُّ الْبَيْتِ» ".
رَوَاهُ أَحْمَدُ وَالطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَفِي إِسْنَادِهِ ابْنُ لَهِيعَةَ.

138 - And on the authority of 'Umarah ibn Hazm, who said: "The Messenger of Allah (pbuh) said: 'Four things Allah—the Mighty and Sublime—has obligated in Islam; whoever brings three of them, they shall not avail him anything until he brings them all: prayer, zakat, the fasting of Ramadan, and the pilgrimage to the House.'"

Commentary Narrated by Ahmad and al-Tabarani in al-Kabir, and in its chain of narrators is Ibn Lahi'ah.

#139

١٣٩ - Dhe nga Ebu ed-Derda (r.a.) transmetohet se ka thënë: «I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "Pesë gjëra janë, kushdo që i plotëson ato me besim do të hyjë në Xhenet: ai që i ruan pesë namazet, duke u kujdesur për abdestin e tyre, rukunë e tyre, sexhden e tyre dhe kohët e tyre; ai që agjëron Ramazanin; ai që kryen haxhin në Shtëpi nëse ka mundësi udhëtimi deri te ajo; ai që e jep zeqatin me vullnet të mirë (duke qenë shpirti i tij i kënaqur me të); dhe ai që e përmbush amanetin". U pyet: "O Pejgamber i Allahut, po çfarë është përmbushja e amanetit?". Ai tha: "Larja (gusli) nga xhunubllëku, sepse me të vërtetë Allahu nuk i ka besuar birit të Ademit asgjë nga feja e Tij përveç saj"».

Komentim E ka shënuar Taberaniu në "el-Kebir" dhe zinxhiri i tij i transmetimit është i mirë (xhajid).

١٣٩ - وَعَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِ - ﵁ - قَالَ: «قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ -: " خَمْسٌ مَنْ جَاءَ بِهِنَّ مَعَ إِيمَانٍ دَخَلَ الْجَنَّةَ: مَنْ حَافَظَ عَلَى الصَّلَوَاتِ الْخَمْسِ، عَلَى وُضُوئِهِنَّ وَرُكُوعِهِنَّ وَسُجُودِهِنَّ وَمَوَاقِيتِهِنَّ، وَصَامَ رَمَضَانَ، وَحَجَّ الْبَيْتَ إِنِ اسْتَطَاعَ إِلَيْهِ سَبِيلًا، وَأَعْطَى الزَّكَاةَ طَيِّبَةً بِهَا نَفْسُهُ، وَأَدَّى الْأَمَانَةَ " قِيلَ: يَا نَبِيَّ اللَّهِ، وَمَا أَدَاءُ الْأَمَانَةِ؟ قَالَ: " الْغُسْلُ مِنَ الْجَنَابَةِ، إِنَّ اللَّهَ لَمْ يَأْمَنِ ابْنَ آدَمَ عَلَى شَيْءٍ مِنْ دِينِهِ غَيْرِهَا» ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ وَإِسْنَادُهُ جَيِّدٌ.

139 - And on the authority of Abu al-Darda (may Allah be pleased with him), who said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "There are five things; whoever fulfills them with faith shall enter Paradise: whoever maintains the five daily prayers, regarding their ablution, their bowing, their prostration, and their prescribed times; fasts during Ramadan; performs the pilgrimage to the House if he is able to find a way to it; gives the Zakat with a willing heart; and fulfills the trust." It was said: "O Prophet of Allah, and what is the fulfillment of the trust?" He said: "The ritual bath (ghusl) from major ritual impurity (janaba); for indeed, Allah has not entrusted the son of Adam with anything of his religion other than it."

Commentary Narrated by al-Tabarani in al-Kabir and its chain of narrators is good (jayyid).

#140

١٤٠ - Nga Ibn Abbasi – Hammad bin Zejdi ka thënë: Nuk e di ndryshe përveçse ai e ka ngritur këtë (hadith) deri te Pejgamberi (s.a.v.s.) – i cili ka thënë: "Verigat e Islamit dhe themelet e fesë janë tri, mbi të cilat është bazuar Islami. Kushdo që braktis njërën prej tyre, ai për shkak të saj është mohues (kafir), gjaku i të cilit është i lejuar: dëshmia se nuk ka zot tjetër përveç Allahut, namazi i obliguar dhe agjërimi i Ramazanit." Pastaj Ibn Abbasi tha: "Mund të gjesh njeri me shumë pasuri që nuk jep zeqat, e megjithatë ai nuk bëhet mohues për këtë dhe nuk i lejohet gjaku; dhe mund të gjesh njeri me shumë pasuri që nuk ka kryer haxhin, e megjithatë ai nuk bëhet mohues për këtë dhe nuk i lejohet gjaku."

Komentim E ka transmetuar Ebu Ja'la në plotësinë e tij, dhe e ka transmetuar Taberaniu në "el-Kebir" me formulimin: "Islami është ndërtuar mbi pesë: dëshmia se nuk ka zot tjetër përveç Allahut, namazi dhe agjërimi i Ramazanit; kushdo që lë njërën prej tyre është mohues, gjaku i të cilit është i lejuar." Kështu, ai u kufizua në tri prej tyre dhe nuk e përmendi thënien e Ibn Abbasit që ishte 'mewkuf' (e ndalur te sahabiu). Zinxhiri i tij i transmetimit është i mirë (hasen).

١٤٠ - «وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ - قَالَ حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ: وَلَا أَعْلَمُهُ إِلَّا قَدْ رَفَعَهُ إِلَى النَّبِيِّ - ﷺ - قَالَ: " عُرَى الْإِسْلَامِ وَقَوَاعِدُ الدِّينِ ثَلَاثَةٌ، عَلَيْهِنَّ أُسِّسَ الْإِسْلَامُ، مَنْ تَرَكَ وَاحِدَةً مِنْهُنَّ فَهُوَ بِهَا كَافِرٌ حَلَالُ الدَّمِ: شَهَادَةُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ، وَالصَّلَاةُ الْمَكْتُوبَةُ، وَصَوْمُ رَمَضَانَ ". ثُمَّ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ: تَجِدُهُ كَثِيرَ الْمَالِ لَا يُزَكِّي
فَلَا يَزَالُ بِذَلِكَ كَافِرًا وَلَا يَحِلُّ دَمُهُ، وَتَجِدُهُ كَثِيرَ الْمَالِ لَمْ يَحُجَّ فَلَا يَزَالُ بِذَلِكَ كَافِرًا وَلَا يَحِلُّ دَمُهُ».
رَوَاهُ أَبُو يَعْلَى بِتَمَامِهِ، وَرَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ بِلَفْظِ: " «بُنِيَ الْإِسْلَامُ عَلَى خَمْسٍ: شَهَادَةِ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ، وَالصَّلَاةِ، وَصِيَامِ رَمَضَانَ، فَمَنْ تَرَكَ وَاحِدَةً مِنْهُنَّ كَانَ كَافِرًا حَلَالَ الدَّمِ» ". فَاقْتَصَرَ عَلَى ثَلَاثَةٍ مِنْهَا وَلَمْ يَذْكُرْ كَلَامَ ابْنِ عَبَّاسٍ الْمَوْقُوفَ. وَإِسْنَادُهُ حَسَنٌ.

140 - On the authority of Ibn Abbas—Hammad ibn Zayd said: And I do not know it except that he had raised it to the Prophet (pbuh)—who said: "The bonds of Islam and the foundations of the religion are three, upon which Islam is founded. Whoever abandons one of them is, by that, a disbeliever whose blood is lawful: the testimony that there is no god but Allah, the prescribed prayer, and the fasting of Ramadan." Then Ibn Abbas said: "You find a man of much wealth who does not pay Zakat, yet he does not become a disbeliever by that, nor is his blood lawful; and you find a man of much wealth who has not performed Hajj, yet he does not become a disbeliever by that, nor is his blood lawful."

Commentary Narrated by Abu Ya'la in its entirety, and narrated by al-Tabarani in al-Kabir with the wording: "Islam is built upon five: the testimony that there is no god but Allah, the prayer, and the fasting of Ramadan; so whoever leaves one of them is a disbeliever whose blood is lawful." Thus, he restricted it to three of them and did not mention the mawquf statement of Ibn Abbas. And its chain of narrators is Hasan.

CHAPTER

[بَابٌ مِنْهُ ثَالِثٌ]

[Kapitull: Vazhdimi i tretë]

16. [Chapter: Third Continuation]

#141

141 - Dhe nga Ma'n ibn Jezidi përcillet se ka thënë: «Erdhi një beduin, kapi frerin e devesë së Pejgamberit (s.a.v.s.) dhe tha: "O Pejgamber i Allahut, më udhëzo në një vepër që më afron tek Xheneti dhe më largon nga Zjarri." Ai (s.a.v.s.) tha: "Vërtet ke qenë i shkurtër në pyetje, por ke kërkuar një çështje madhore: adhuron Allahun pa i shoqëruar Atij asgjë, fal pesë kohët e namazit, agjëron Ramazanin, dhe atë që urren të ta bëjnë njerëzit ty, urreje ta bësh edhe ti për ta."»

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "El-Kebir", dhe në zinxhirin e tij të transmetimit është Vail Ebu Kulejb ibn Vail; nuk kam parë askënd që ta ketë përmendur atë.

١٤١ - وَعَنْ مَعْنِ بْنِ يَزِيدَ قَالَ: «جَاءَ أَعْرَابِيٌّ فَأَخَذَ بِخِطَامِ نَاقَةِ النَّبِيِّ - ﷺ - فَقَالَ: يَا نَبِيَّ اللَّهِ، دُلَّنِي عَلَى عَمَلٍ يُقَرِّبُنِي مِنَ الْجَنَّةِ وَيُبَاعِدُنِي مِنَ النَّارِ، فَقَالَ: " لَقَدْ أَوْجَزْتَ فِي الْمَسْأَلَةِ، وَلَقَدْ أَعْرَضْتَ: تَعْبُدُ اللَّهَ لَا تُشْرِكُ بِهِ شَيْئًا، وَتُصَلِّي الْخَمْسَ، وَتَصُومُ رَمَضَانَ، وَمَا كَرِهْتَ أَنْ يَأْتِيَهُ النَّاسُ إِلَيْكَ فَاكْرَهْهُ لَهُمْ».
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَفِي إِسْنَادِهِ وَائِلٌ أَبُو كُلَيْبِ بْنُ وَائِلٍ، لَمْ أَرَ مَنْ ذَكَرَهُ.

141 - On the authority of Ma'n ibn Yazid, who said: "A Bedouin came and took hold of the halter of the Prophet's (pbuh) camel and said: 'O Prophet of Allah, direct me to a deed that brings me closer to Paradise and distances me from the Fire.' He (pbuh) said: 'Indeed, you have been concise in your questioning, and you have presented an expansive matter: Worship Allah and do not associate anything with Him, perform the five [prayers], fast Ramadan, and whatever you would dislike for people to do to you, then dislike it for them.'"

Commentary It was narrated by al-Tabarani in al-Kabir, and in its chain of transmission is Wa'il Abu Kulayb ibn Wa'il; I have not seen anyone who mentioned him.

#142

١٤٢ - Dhe nga Ubejdullah b. Umejr el-Lejthi, nga i ati i tij, i cili ka thënë: "I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë në Haxhin e Lamtumirës: 'Vërtet, të dashurit e Allahut janë ata që falin namazin; ai që i fal pesë namazet të cilat Allahu ia ka bërë obligim, që agjëron Ramazanin duke shpresuar shpërblimin e tij, që jep zeqatin me vullnet të mirë dhe duke shpresuar shpërblimin, si dhe u shmanget mëkateve të mëdha të cilat Allahu i ka ndaluar.' Një burrë nga shokët e tij tha: 'O i Dërguari i Allahut, sa janë mëkatet e mëdha?' Ai u përgjigj: 'Ato janë nëntë, më e madhja prej tyre: shoqërimi i shokut Allahut, vrasja e një besimtari pa të drejtë, ikja nga sheshi i betejës, shpifja ndaj gruas së ndershme, magjia, ngrënia e pasurisë së jetimit, ngrënia e kamatës, mosrespektimi i prindërve muslimanë dhe përdhosja e Shtëpisë së Lashtë të Shenjtë, kibles suaj, për të gjallët dhe të vdekurit. Nuk vdes asnjë njeri që nuk i ka bërë këto mëkate të mëdha, e që e ka falur namazin dhe ka dhënë zeqatin, veçse do ta shoqërojë Muhamedin (s.a.v.s.) në mesin e Xhenetit, portat e të cilit janë me fletë ari.'"

Komentim Unë them: Ebu Davudi ka shënuar një pjesë të tij. Atë e ka transmetuar et-Taberaniu në "el-Kebir" dhe transmetuesit e tij janë të besueshëm.

١٤٢ - وَعَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَيْرٍ اللَّيْثِيِّ، عَنْ أَبِيهِ قَالَ: «قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ - فِي حِجَّةِ الْوَدَاعِ: " إِنَّ أَوْلِيَاءَ اللَّهِ الْمُصَلُّونَ، وَمَنْ يُقِيمُ الصَّلَوَاتِ الْخَمْسَ الَّتِي كَتَبَهُنَّ اللَّهُ عَلَيْهِ، وَيَصُومُ رَمَضَانَ وَيَحْتَسِبُ صَوْمَهُ، وَيُؤْتِي الزَّكَاةَ مُحْتَسِبًا طَيِّبَةً بِهَا نَفْسُهُ، وَيَجْتَنِبُ الْكَبَائِرَ الَّتِي نَهَى اللَّهُ عَنْهَا ". فَقَالَ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِهِ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، وَكَمِ الْكَبَائِرُ؟ قَالَ: هِيَ تِسْعٌ، أَعْظَمُهُنَّ: الْإِشْرَاكُ بِاللَّهِ، وَقَتْلُ الْمُؤْمِنِ بِغَيْرِ حَقٍّ، وَالْفِرَارُ مِنَ الزَّحْفِ، وَقَذْفُ الْمُحْصَنَةِ، وَالسِّحْرُ، وَأَكْلُ مَالِ الْيَتِيمِ، وَأَكْلُ الرِّبَا، وَعُقُوقُ الْوَالِدَيْنِ الْمُسْلِمَيْنِ، وَاسْتِحْلَالُ الْبَيْتِ الْعَتِيقِ الْحَرَامِ قِبْلَتِكُمْ، أَحْيَاءً أَمْوَاتًا، لَا يَمُوتُ رَجُلٌ لَمْ يَعْمَلْ هَؤُلَاءِ الْكَبَائِرَ، وَيُقِيمُ الصَّلَاةَ، وَيُؤْتِي الزَّكَاةَ إِلَّا رَافَقَ مُحَمَّدًا - ﷺ - فِي بُحْبُوحَةِ جَنَّةٍ، أَبْوَابُهَا مَصَارِيعُ الذَّهَبِ» ".
قُلْتُ: عِنْدَ أَبِي دَاوُدَ بَعْضُهُ.
وَقَدْ رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَرِجَالُهُ مُوَثَّقُونَ.

142 - And on the authority of ‘Ubayd Allah bin ‘Umayr al-Laythi, from his father, who said: The Messenger of Allah (pbuh) said during the Farewell Pilgrimage: "Indeed, the allies of Allah are those who pray; and whoever establishes the five prayers which Allah has prescribed for him, fasts Ramadan seeking reward for his fasting, gives Zakat seeking reward for it with a willing soul, and avoids the major sins which Allah has forbidden." A man from among his companions said: "O Messenger of Allah, and how many are the major sins?" He said: "They are nine, the greatest of them being: associating partners with Allah, killing a believer unjustly, fleeing from the battlefield, slandering a chaste woman, sorcery, consuming the property of an orphan, consuming usury, undutifulness toward Muslim parents, and violating the sanctity of the Ancient House, the Sacred [Mosque], your Qibla, whether living or dead. No man dies without having committed these major sins, while establishing prayer and giving Zakat, except that he shall accompany Muhammad (pbuh) in the heart of Paradise, the gates of which are double-doors of gold."

Commentary I say: Abu Dawud recorded part of it. It was also narrated by al-Tabarani in al-Kabir, and its narrators are deemed reliable.

#143

١٤٣ - Dhe nga Abdullah bin Shekiku, i cili transmeton nga një burrë prej fisit Belkajn, të ketë thënë: «Erdha te Pejgamberi (s.a.v.s.) kur ai ndodhej në Vadi el-Kura dhe i thashë: "O i Dërguari i Allahut, me çfarë je urdhëruar?" Ai tha: "Jam urdhëruar që ta adhuroni Allahun e të mos i shoqëroni Atij asgjë (shirk), ta falni namazin dhe ta jepni zeqatin." I thashë: "O i Dërguari i Allahut, kush janë këta?" Ai tha: "Ata ndaj të cilëve është shprehur zemërimi", që do të thotë: jehudët (çifutët). I thashë: "Po këta kush janë?" Ai tha: "Të humburit", që do të thotë: nevarët (të krishterët). I thashë: "Kujt i takon plaçka e luftës (el-megnem), o i Dërguari i Allahut?" Ai tha: "Për Allahun — të Plotfuqishmin dhe të Madhërishmin — është një pjesë, ndërsa për këta (luftëtarët) janë katër pjesë." Ai tha: I thashë: "A është dikush më i merituar për plaçkën e luftës sesa tjetri?" Ai tha: "Jo, madje edhe për shigjetën që dikush prej jush e merr nga ana e tij, ai nuk është më i merituar për të sesa dikush tjetër."»

Komentim E ka transmetuar Ebu Jala dhe isnadi (zinxhiri i tij i transmetimit) është i saktë.

١٤٣ - وَعَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شَقِيقٍ عَنْ رَجُلٍ مِنْ بَلْقَيْنِ قَالَ: «أَتَيْتُ النَّبِيَّ - ﷺ - وَهُوَ بِوَادِي الْقُرَى، فَقُلْتُ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، بِمَا أُمِرْتَ؟ قَالَ: " أُمِرْتُ أَنْ تَعْبُدُوا اللَّهَ وَلَا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا، وَأَنْ تُقِيمُوا الصَّلَاةَ، وَتُؤْتُوا الزَّكَاةَ. قُلْتُ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، مَنْ هَؤُلَاءِ؟ قَالَ: " الْمَغْضُوبُ عَلَيْهِمْ " يَعْنِي: الْيَهُودَ، فَقُلْتُ: مَنْ هَؤُلَاءِ؟ قَالَ: " الضَّالِّينَ "، يَعْنِي: النَّصَارَى. قُلْتُ: فَلِمَنِ الْمَغْنَمُ يَا رَسُولَ
اللَّهِ؟ قَالَ: " لِلَّهِ - ﷿ - سَهْمٌ، وَلِهَؤُلَاءِ أَرْبَعَةُ أَسْهُمٍ ". قَالَ: فَقُلْتُ: هَلْ أَحَدٌ أَحَقُّ بِالْمَغْنَمِ مِنْ أَحَدٍ؟ قَالَ: لَا، حَتَّى السَّهْمُ يَأْخُذُهُ أَحَدُكُمْ مِنْ جَنْبِهِ لَيْسَ بِأَحَقَّ بِهِ مِنْ أَحَدٍ».
رَوَاهُ أَبُو يَعْلَى، وَإِسْنَادُهُ صَحِيحٌ.

143 - And on the authority of Abdullah bin Shaqiq, from a man of Balqayn, who said: "I came to the Prophet (pbuh) while he was at Wadi al-Qura and said: 'O Messenger of Allah, what have you been commanded with?' He said: 'I have been commanded that you worship Allah and do not associate anything with Him, and that you establish prayer, and give zakat.' I said: 'O Messenger of Allah, who are these?' He said: 'Those who earned anger,' meaning: the Jews. I said: 'Who are these?' He said: 'Those who went astray,' meaning: the Christians. I said: 'To whom do the spoils of war belong, O Messenger of Allah?' He said: 'For Allah - the Mighty and Majestic - is one share, and for these are four shares.' He said: I asked: 'Is anyone more entitled to the spoils than another?' He said: 'No, even the arrow that one of you takes from his side, he is not more entitled to it than anyone else.'"

Commentary Narrated by Abu Ya'la, and its chain of narration is authentic.

#144

Nga Itban bin Maliku përcillet se ka thënë: "I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: 'Kush dëshmon se nuk ka zot tjetër përveç Allahut dhe se unë jam i Dërguari i Allahut, duke qenë i sinqertë në këto të dyja, dhe i fal pesë namazet; Allahu do t'ia ndalojë fytyrën e tij Zjarrit.'"

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "el-Evsat", dhe në zinxhirin e tij të transmetimit është Is'hak bin Ibrahim es-Sevvafi, i cili është i braktisur në hadith (metrukul-hadith).

١٤٤ - وَعَنْ عِتْبَانَ بْنِ مَالِكٍ قَالَ: «قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ -: " مَنْ شَهِدَ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ، وَأَنِّي رَسُولُ اللَّهِ مُخْلِصًا بِهِمَا، وَصَلَّى الصَّلَوَاتِ الْخَمْسَ ; حَرَّمَ اللَّهُ وَجْهَهُ عَلَى النَّارِ» ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْأَوْسَطِ، وَفِي إِسْنَادِهِ إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الصَّوَّافُ، وَهُوَ مَتْرُوكُ الْحَدِيثِ.

144 - And on the authority of 'Itban ibn Malik, who said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "Whoever testifies that there is no deity but Allah and that I am the Messenger of Allah, being sincere in both, and performs the five prayers; Allah shall forbid his face from the Fire."

Commentary It was narrated by al-Tabarani in al-Awsat, and in its chain of narrators is Ishaq ibn Ibrahim al-Sawwaf, and he is abandoned in Hadith (Matruk al-Hadith).

CHAPTER

[بَابٌ فِي الْإِيمَانِ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ]

[Kapitull: Mbi besimin në Allahun dhe Ditën e Fundit]

17. [Chapter: On Belief in Allah and the Last Day]

#145

١٤٥ - Nga Zejd Ebi Selami, nga një i liruar i të Dërguarit të Allahut (s.a.v.s.), se i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "Lum, lum për pesë gjëra, sa të rënda janë ato në Peshore: Nuk ka zot tjetër me të drejtë përveç Allahut (La ilahe il-lAllah), Allahu është më i Madhi (Allahu Ekber), i Patëmeta është Allahu (SubhanAllah), Lavdia i takon Allahut (el-Hamdulil-lah), dhe fëmija i mirë që ndërron jetë e prindi i tij shpreson në shpërblimin e Allahut për të." Dhe ka thënë: "Lum, lum për pesë gjëra; kushdo që e takon Allahun duke qenë i bindur plotësisht në to, do të hyjë në Xhenet: të besojë në Allahun, në Ditën e Fundit, në Xhenetin, në Zjarrin, në Ringjalljen pas vdekjes dhe në Llogarinë."

Komentim E ka transmetuar Ahmedi, dhe transmetuesit e tij janë të besueshëm.

١٤٥ - عَنْ زَيْدٍ أَبِي سَلَّامٍ، عَنْ مَوْلًى لِرَسُولِ اللَّهِ - ﷺ - «أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ - ﷺ - قَالَ: " بَخٍ بَخٍ، لِخَمْسٍ، مَا أَثْقَلَهُنَّ فِي الْمِيزَانِ: لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ، وَاللَّهُ أَكْبَرُ، وَسُبْحَانَ اللَّهِ، وَالْحَمْدُ لِلَّهِ، وَالْوَلَدُ الصَّالِحُ يُتَوَفَّى فَيَحْتَسِبُهُ وَالِدُهُ ". وَقَالَ: " بَخٍ بَخٍ، لِخَمْسٍ، مَنْ لَقِيَ اللَّهَ مُسْتَيْقِنًا بِهِنَّ دَخَلَ الْجَنَّةَ: يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَالْجَنَّةِ وَالنَّارِ وَالْبَعْثِ بَعْدَ الْمَوْتِ وَالْحِسَابِ» ".
رَوَاهُ أَحْمَدُ، وَرِجَالُهُ ثِقَاتٌ.

145 - On the authority of Zayd Abi Sallam, from a freed slave of the Messenger of Allah (pbuh), that the Messenger of Allah (pbuh) said: "How excellent, how excellent are five things, how heavy they are in the Balance: 'There is no god but Allah', 'Allah is the Greatest', 'Glory be to Allah', 'Praise be to Allah', and the righteous child who passes away and his parent seeks reward for him [from Allah]." And he said: "How excellent, how excellent are five things; whoever meets Allah with certainty in them shall enter Paradise: believing in Allah, the Last Day, Paradise, Hellfire, Resurrection after death, and the Reckoning."

Commentary Narrated by Ahmad, and its narrators are trustworthy.

#146

146 - Dhe nga Omeri – domethënë Ibn el-Hatabi (r.a.) – se ai e ka dëgjuar të Dërguarin e Allahut (s.a.v.s.) duke thënë: «Kush vdes duke besuar në Allahun dhe në Ditën e Fundit, do t'i thuhet atij: "Hyr nga cilado prej tetë dyerve të Xhenetit që dëshiron".»

Komentim E ka transmetuar Ahmedi, dhe në isnadin (zinxhirin e transmetimit) e tij është Shehr bin Hausheb.

١٤٦ - وَعَنْ عُمَرَ - يَعْنِي ابْنَ الْخَطَّابِ - ﵁ - أَنَّهُ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ - ﷺ - يَقُولُ: «مَنْ مَاتَ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ قِيلَ لَهُ: ادْخُلْ مِنْ أَيِّ أَبْوَابِ الْجَنَّةِ الثَّمَانِيَةِ شِئْتَ».
رَوَاهُ أَحْمَدُ، وَفِي إِسْنَادِهِ شَهْرُ بْنُ حَوْشَبٍ.

146 - And from Umar—meaning Ibn al-Khattab (may Allah be pleased with him)—that he heard the Messenger of Allah (pbuh) saying: "Whoever dies believing in Allah and the Last Day, it will be said to him: 'Enter from whichever of the eight gates of Paradise you wish.'"

Commentary Narrated by Ahmad, and in its chain of narrators is Shahr bin Hawshab.

CHAPTER

[بَابٌ]

[Kapitull]

18. [Chapter]

#147

Nga Huzejfeja (r.a.) ka thënë: Erdha te Pejgamberi (s.a.v.s.) ndërsa el-Abbasi ishte i ulur në të djathtë të tij, kurse Fatimja (r.a.) në të majtë të tij. Ai tha: "O Fatime, e bija e të Dërguarit të Allahut (s.a.v.s.), puno vepra të mira për Allahun; sepse unë nuk mund të të ndihmoj asgjë para Allahut në Ditën e Kiametit." Ai e tha këtë – pra këtë fjalë – tri herë. Pastaj tha: "O Abbas ibn Abd el-Muttalib, o axha i të Dërguarit të Allahut (s.a.v.s.), puno vepra të mira për Allahun; sepse unë nuk mund të të ndihmoj asgjë para Allahut në Ditën e Kiametit", tri herë. Pastaj tha: "O Huzejfe, afrohu!" dhe unë u afrova. Pastaj tha: "O Huzejfe, afrohu!" dhe unë u afrova. Pastaj tha: "O Huzejfe, kush dëshmon se nuk ka zot tjetër përveç Allahut dhe se unë jam i Dërguari i Allahut, dhe beson në atë me të cilën kam ardhur; Allahu ia ka ndaluar atij Zjarrin dhe Xheneti i është bërë i detyrueshëm për të." Thashë: "O i Dërguari i Allahut, ta mbaj këtë sekret apo ta shpall?" Ai tha: "Shpalle atë!"

Komentim E ka transmetuar el-Bazzari nga transmetimi i Katariut, nga Simak ibn Huzejfeja. El-Bazzari ka thënë: "Nuk e njohim atë (Simakun) përveçse në këtë hadith", dhe "Katariun nuk e njoh".

١٤٧ - «عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَ: جِئْتُ إِلَى النَّبِيِّ - ﷺ - وَالْعَبَّاسُ جَالِسٌ عَنْ يَمِينِهِ، وَفَاطِمَةُ - ﵂ - عَنْ يَسَارِهِ، فَقَالَ: " يَا فَاطِمَةُ بِنْتَ رَسُولِ اللَّهِ - ﷺ - اعْمَلِي لِلَّهِ خَيْرًا ; فَإِنِّي لَا أُغْنِي عَنْكِ مِنَ اللَّهِ شَيْئًا يَوْمَ الْقِيَامَةِ ". قَالَ - يَعْنِي ذَلِكَ - ثَلَاثَ مَرَّاتٍ. قَالَ: " يَا عَبَّاسُ بْنَ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ، يَا عَمَّ رَسُولِ اللَّهِ - ﷺ - اعْمَلْ لِلَّهِ خَيْرًا ; فَإِنِّي لَا أُغْنِي عَنْكَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ مِنَ اللَّهِ شَيْئًا " ثَلَاثَ مَرَّاتٍ، ثُمَّ قَالَ: " يَا حُذَيْفَةُ، ادْنُ " فَدَنَوْتُ، ثُمَّ قَالَ: " يَا حُذَيْفَةُ، ادْنُ " فَدَنَوْتُ، ثُمَّ قَالَ: " يَا حُذَيْفَةُ، مَنْ شَهِدَ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنِّي رَسُولُ اللَّهِ، وَآمَنَ بِمَا جِئْتُ بِهِ ; حَرَّمَ اللَّهُ عَلَيْهِ النَّارَ، وَوَجَبَتْ لَهُ الْجَنَّةُ ". قُلْتُ: يَا رَسُولَ اللَّهِ،
أُسِرُّ هَذَا أَوْ أُعْلِنُهُ؟ قَالَ: " أَعْلِنْهُ» ".
رَوَاهُ الْبَزَّارُ مِنْ رِوَايَةِ قَطَرِيٍّ عَنْ سِمَاكِ بْنِ حُذَيْفَةَ، وَقَالَ الْبَزَّارُ: لَا نَعْلَمُهُ إِلَّا فِي هَذَا الْحَدِيثِ، وَقَطَرِيٌّ لَمْ أَعْرِفْهُ.

147 - On the authority of Hudhayfah, who said: I came to the Prophet (pbuh) while al-Abbas was sitting on his right and Fatimah (may Allah be pleased with her) was on his left. He said: "O Fatimah, daughter of the Messenger of Allah (pbuh), perform good deeds for the sake of Allah; for indeed, I can avail you nothing against Allah on the Day of Resurrection." He said that—meaning that statement—three times. Then he said: "O Abbas ibn Abd al-Muttalib, O uncle of the Messenger of Allah (pbuh), perform good deeds for the sake of Allah; for indeed, I can avail you nothing against Allah on the Day of Resurrection," three times. Then he said: "O Hudhayfah, come closer." So I came closer. Then he said: "O Hudhayfah, come closer." So I came closer. Then he said: "O Hudhayfah, whoever bears witness that there is no deity but Allah and that I am the Messenger of Allah, and believes in what I have brought; Allah has forbidden the Fire for him, and Paradise has become mandatory for him." I said: "O Messenger of Allah, shall I keep this secret or announce it?" He said: "Announce it."

Commentary It was narrated by al-Bazzar from the report of Qatari on the authority of Simak ibn Hudhayfah. Al-Bazzar said: "We do not know him except in this hadith," and "I do not know Qatari."

CHAPTER

[بَابٌ فِي حَقِّ اللَّهِ تَعَالَى عَلَى الْعِبَادِ]

[Kapitull: Mbi të drejtën e Allahut të Lartësuar ndaj robërve]

19. [Chapter: On the Right of Allah the Exalted over His Servants]

#148

١٤٨ - Nga Ebu Hurejra transmetohet se ka thënë: "Isha duke ecur me të Dërguarin e Allahut (s.a.v.s.) në një kopsht me palma të disa banorëve të Medines, e ai tha: 'O Ebu Hurejre, ata me shumë pasuri janë të shkatërruar, përveç atij që thotë kështu, kështu dhe kështu' — këtë e përsëriti tri herë, duke bërë shenjë me dy shuplakat e tij në të djathtë, në të majtë dhe para tij — 'por sa pak janë ata'. Pastaj eci për një kohë dhe tha: 'O Ebu Hurejre, a të të udhëzoj për një thesar prej thesareve të Xhenetit?' Thashë: 'Po, o i Dërguari i Allahut'. Ai tha: 'Nuk ka ndryshim e as fuqi përveçse me ndihmën e Allahut, dhe nuk ka strehim prej Allahut përveçse tek Ai'. Pastaj eci për një kohë, e më pas pyeti: '[A e di se cili është haku i Allahut mbi njerëzit?]' Thashë: 'Allahu dhe i Dërguari i Tij e dinë më së miri'. Ai tha: 'Vërtet, haku i Allahut mbi njerëzit është që ta adhurojnë Atë dhe të mos i shoqërojnë Atij asgjë. Nëse ata e bëjnë këtë, atëherë është hak mbi Allahun që të mos i ndëshkojë ata'."

Komentim E transmeton Ahmedi, ndërsa Tirmidhiu ka transmetuar prej tij hadithin: "Nuk ka fuqi e as forcë përveçse me ndihmën e Allahut". Tek Ibn Maxheh gjendet: "Ata me më së shumti (pasuri) janë ata me më së paku (shpërblim)". Transmetuesit e tij janë të besueshëm dhe autoritativë.

١٤٨ - عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ: «كُنْتُ أَمْشِي مَعَ رَسُولِ اللَّهِ - ﷺ - فِي نَخْلٍ لِبَعْضِ أَهْلِ الْمَدِينَةِ، فَقَالَ: " يَا أَبَا هُرَيْرَةَ، هَلَكَ الْمُكْثِرُونَ إِلَّا مَنْ قَالَ هَكَذَا وَهَكَذَا وَهَكَذَا " ثَلَاثَ مَرَّاتٍ، حَثَا بِكَفَّيْهِ عَنْ يَمِينِهِ وَعَنْ يَسَارِهِ، ثَلَاثَ مَرَّاتٍ، وَبَيْنَ يَدَيْهِ، " وَقَلِيلٌ مَا هُمْ "، ثُمَّ مَشَى سَاعَةً فَقَالَ: " يَا أَبَا هُرَيْرَةَ، هَلْ أَدُلُّكَ عَلَى كَنْزٍ مِنْ كُنُوزِ الْجَنَّةِ؟ " قُلْتُ: بَلَى يَا رَسُولَ اللَّهِ. قَالَ: " لَا حَوْلَ وَلَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ، وَلَا مَلْجَأَ مِنَ اللَّهِ إِلَّا إِلَيْهِ "، ثُمَّ مَشَى سَاعَةً، ثُمَّ قَالَ: "؟ " قُلْتُ: اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ. قَالَ: " فَإِنَّ حَقَّ اللَّهِ عَلَى النَّاسِ أَنْ يَعْبُدُوهُ وَلَا يُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا، فَإِذَا فَعَلُوا ذَلِكَ فَحَقًّا عَلَى اللَّهِ أَنْ لَا يُعَذِّبَهُمْ» ".
رَوَاهُ أَحْمَدُ، وَرَوَى التِّرْمِذِيُّ مِنْهُ حَدِيثَ: " «لَا حَوْلَ وَلَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ»، وَلَهُ عِنْدَ ابْنِ مَاجَهْ: " «الْأَكْثَرُونَ هُمُ الْأَقَلُّونَ» وَرِجَالُهُ ثِقَاتٌ أَثْبَاتٌ.

148 - On the authority of Abu Huraira, who said: "I was walking with the Messenger of Allah (pbuh) through some date-palms belonging to some of the people of Medina, and he said: 'O Abu Huraira, those with much wealth are doomed, except for those who do like this, like this, and like this'—three times, as he gestured with his palms to his right, to his left, and in front of him—'and how few they are.' Then he walked for a while and said: 'O Abu Huraira, shall I not direct you to a treasure among the treasures of Paradise?' I said: 'Yes, O Messenger of Allah.' He said: 'There is no might and no power except with Allah, and there is no refuge from Allah except with Him.' Then he walked for a while, then he asked [about the right of Allah]? I said: 'Allah and His Messenger know best.' He said: 'Indeed, the right of Allah upon the people is that they worship Him and do not associate anything with Him. If they do that, then it is a right upon Allah that He does not punish them.'"

Commentary Narrated by Ahmad. At-Tirmidhi narrated from it the hadith: "There is no might and no power except with Allah." It is recorded by Ibn Majah as: "Those with the most wealth are those with the least reward." Its narrators are trustworthy and reliable authorities.

#149

١٤٩ - Dhe nga Ebu Hurejra transmetohet se ka thënë: «Muadh bin Xhebeli ishte i ulur pas të Dërguarit të Allahut (s.a.v.s.) kur Pejgamberi (s.a.v.s.) tha: "Cila është e drejta e Allahut ndaj robërve?" Muadhi tha: Allahu dhe i Dërguari i Tij e dinë më së miri. I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) tha: "E drejta e Tij ndaj tyre është që ta adhurojnë Atë dhe të mos i shoqërojnë Atij asgjë." Pastaj Pejgamberi (s.a.v.s.) tha: "A e di se cila është e drejta e robërve ndaj Allahut nëse ata e adhurojnë Atë dhe nuk i shoqërojnë Atij asgjë?" Muadhi tha: Allahu dhe i Dërguari i Tij e dinë më së miri. Ai tha: "E drejta e tyre ndaj Tij është që t'i fusë në Xhenet." Muadhi tha: O i Dërguari i Allahut, a t'u shkoj njerëzve dhe t'u jap myzhde?! Pejgamberi (s.a.v.s.) tha: "Jo, lëri ata që të punojnë"».

Komentim E ka transmetuar El-Bezzari dhe transmetuesit e tij janë të besueshëm. Allahu e di më së miri.

١٤٩ - وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ: «كَانَ مُعَاذُ بْنُ جَبَلٍ رِدْفَ رَسُولِ اللَّهِ - ﷺ - فَقَالَ النَّبِيُّ - ﷺ -: " مَا حَقُّ اللَّهِ عَلَى الْعِبَادِ؟ " قَالَ مُعَاذٌ: اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ. قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ -: " حَقُّهُ عَلَيْهِمْ أَنْ يَعْبُدُوهُ وَلَا يُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا " قَالَ النَّبِيُّ - ﷺ -: " هَلْ تَدْرِي مَا حَقُّ الْعِبَادِ عَلَى اللَّهِ إِذَا عَبَدُوهُ وَلَمْ يُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا؟ " قَالَ مُعَاذٌ: اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ. قَالَ: " حَقُّهُمْ عَلَيْهِ أَنْ يُدْخِلَهُمُ الْجَنَّةَ ". قَالَ مُعَاذٌ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، أَلَا آتِي النَّاسَ فَأُبَشِّرَهُمْ؟! فَقَالَ النَّبِيُّ - ﷺ -: " لَا، دَعْهُمْ فَلْيَعْمَلُوا».
رَوَاهُ الْبَزَّارُ، وَرِجَالُهُ ثِقَاتٌ. وَاللَّهُ أَعْلَمُ.

149 - And on the authority of Abu Hurayrah, who said: "Mu'adh bin Jabal was riding behind the Messenger of Allah (pbuh), and the Prophet (pbuh) said: 'What is the right of Allah over the servants?' Mu'adh said: 'Allah and His Messenger know best.' The Messenger of Allah (pbuh) said: 'His right over them is that they worship Him and do not associate anything with Him.' Then the Prophet (pbuh) said: 'Do you know what is the right of the servants upon Allah if they worship Him and do not associate anything with Him?' Mu'adh said: 'Allah and His Messenger know best.' He said: 'Their right upon Him is that He admits them into Paradise.' Mu'adh said: 'O Messenger of Allah, shall I not go to the people and give them the glad tidings?!' So the Prophet (pbuh) said: 'No, leave them so that they may strive.'"

Commentary Narrated by al-Bazzar, and its narrators are trustworthy. And Allah knows best.

#150

150 - Dhe nga Hudhejfe (r.a.) transmetohet se ka thënë: "Isha i ulur prapa Pejgamberit (s.a.v.s.) [në kafshë], kur ai tha: 'O Hudhejfe, a e di se cili është haku i Allahut ndaj robërve?' Thashë: 'Allahu dhe i Dërguari i Tij e dinë më së miri.' Ai tha: 'Që ta adhurojnë Atë dhe të mos i shoqërojnë asgjë Atij.' Pastaj tha: 'O Hudhejfe!' I thashë: 'Të përgjigjem, o i Dërguari i Allahut!' Ai tha: 'A e di se cili është haku i robërve ndaj Allahut të Lartësuar, nëse ata e bëjnë këtë?' Thashë: 'Allahu dhe i Dërguari i Tij e dinë më së miri.' Ai tha: 'T'i falë ata.'"

Komentim E ka transmetuar El-Bezzari dhe transmetuesit e tij janë të besueshëm; Simak bin el-Velidi është një tabi'i i besueshëm, por nuk e di nëse ai ka dëgjuar drejtpërdrejt nga Hudhejfe apo jo.

١٥٠ - وَعَنْ حُذَيْفَةَ - ﵁ - قَالَ: «كُنْتُ رِدْفَ النَّبِيِّ - ﷺ - قَالَ: " يَا حُذَيْفَةُ، تَدْرِي مَا حَقُّ اللَّهِ عَلَى الْعِبَادِ؟ " قُلْتُ: اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ. قَالَ: " أَنْ يَعْبُدُوهُ وَلَا يُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا "، ثُمَّ قَالَ: " يَا حُذَيْفَةُ " قُلْتُ: لَبَّيْكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ. قَالَ: " تَدْرِي مَا حَقُّ الْعِبَادِ عَلَى اللَّهِ - تَعَالَى - إِذَا فَعَلُوا ذَلِكَ؟ " قُلْتُ: اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ. قَالَ: " يَغْفِرُ لَهُمْ» ".
رَوَاهُ الْبَزَّارُ، وَرِجَالُهُ ثِقَاتٌ، وَسِمَاكُ بْنُ الْوَلِيدِ تَابِعِيٌّ ثِقَةٌ، وَلَا أَدْرِي سَمِعَ مِنْ حُذَيْفَةَ أَمْ لَا.

150 - And on the authority of Hudhayfah (may Allah be pleased with him), who said: I was riding behind the Prophet (pbuh), and he said: "O Hudhayfah, do you know what the right of Allah is upon the servants?" I said: "Allah and His Messenger know best." He said: "That they worship Him and do not associate anything with Him." Then he said: "O Hudhayfah." I said: "At your service, O Messenger of Allah." He said: "Do you know what the right of the servants is upon Allah—Exalted is He—if they do that?" I said: "Allah and His Messenger know best." He said: "That He forgives them."

Commentary Narrated by al-Bazzar, and its narrators are trustworthy; Simak ibn al-Walid is a trustworthy Successor (Tabi'i), and I do not know whether he heard from Hudhayfah or not.

#151

Dhe nga Enes bin Maliku (r.a.) transmetohet se Pejgamberi (s.a.v.s.), në atë që përcjell nga Zoti i tij, ka thënë: "Katër veti: një prej tyre është për Mua, një është për ty, një është midis Meje dhe teje, dhe një është midis teje dhe robërve të Mi. Sa i përket asaj që është për Mua, ajo është që të më adhurosh Mua pa më shoqëruar asgjë. Sa i përket asaj që është për ty nga Unë, për çdo të mirë që bën, Unë do të të shpërblej. Sa i përket asaj që është midis Meje dhe teje, prej teje është lutja dhe prej Meje është përgjigjja. Ndërsa sa i përket asaj që është midis teje dhe robërve të Mi, dëshiro për ta atë që dëshiron për veten tënde."

Komentim Ky është formulimi i Ebu Ja'las, dhe e ka transmetuar El-Bezzari. Në zinxhirin e tij të transmetimit është Salih el-Murri, i cili është i dobët, si dhe ekziston fshehja e transmetuesit (tedlisi) i El-Hasanit.

١٥١ - وَعَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ - ﵁ - «عَنِ النَّبِيِّ - ﷺ - فِيمَا يَرْوِي عَنْ رَبِّهِ قَالَ: " أَرْبَعُ خِصَالٍ: وَاحِدَةٌ مِنْهُنَّ لِي، وَوَاحِدَةٌ لَكَ، وَوَاحِدَةٌ فِيمَا بَيْنِي وَبَيْنَكَ، وَوَاحِدَةٌ فِيمَا بَيْنَكَ وَبَيْنَ عِبَادِي ; فَأَمَّا الَّتِي لِي فَتَعْبُدُنِي لَا تُشْرِكُ بِي شَيْئًا، وَأَمَّا الَّتِي لَكَ عَلَيَّ فَمَا عَمِلْتَ مِنْ خَيْرٍ جَزَيْتُكَ بِهِ، وَأَمَّا الَّتِي بَيْنِي وَبَيْنَكَ فَمِنْكَ الدُّعَاءُ وَعَلَيَّ الْإِجَابَةُ، وَأَمَّا الَّتِي بَيْنَكَ وَبَيْنَ عِبَادِي فَارْضَ لَهُمْ مَا تَرْضَى لِنَفْسِكَ» ".
هَذَا لَفْظُ أَبِي يَعْلَى، وَرَوَاهُ الْبَزَّارُ، وَفِي إِسْنَادِهِ صَالِحٌ الْمُرِّيُّ، وَهُوَ ضَعِيفٌ، وَتَدْلِيسُ الْحَسَنِ أَيْضًا.

151 - On the authority of Anas bin Malik - may Allah be pleased with him - from the Prophet (pbuh) regarding what he relates from his Lord, He said: "Four qualities: one of them is for Me, one is for you, one is between Me and you, and one is between you and My servants. As for the one that is for Me, it is that you worship Me without associating anything with Me. As for the one that is for you from Me, whatever good you do, I shall reward you for it. As for the one that is between Me and you, from you is the supplication and upon Me is the response. And as for the one that is between you and My servants, then approve for them what you approve for yourself."

Commentary This is the wording of Abu Ya'la, and it was narrated by al-Bazzar. In its chain of narrators is Salih al-Murri, and he is weak, and there is also the obfuscation (tadlis) of al-Hasan.

#152

١٥٢ - Dhe nga Selmani - Allahu qoftë i kënaqur me të - ka thënë: I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "Allahu thotë: 'O bir i Ademit, janë tri veti: njëra është për Mua, njëra është për ty dhe njëra është mes Meje dhe teje. Sa i përket asaj që është për Mua, të më adhurosh e të mos më shoqërosh asgjë. Sa i përket asaj që është për ty, çfarëdo pune që të bësh, Unë do të të shpërblej për të; e nëse fal, Unë jam Falësi i madh, Mëshirëploti. Kurse sa i përket asaj që është mes Meje dhe teje, ti e ke për detyrë lutjen, ndërsa Unë e kam për detyrë përgjigjen dhe dhënien'."

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "El-Kebir". Në zinxhirin e tij të transmetimit është Humejd bin er-Rebi', të cilin e kanë konsideruar të besueshëm më shumë se një (dijetar), por ai është "mudellis" (fshehës i metave të senedit) dhe në të ka dobësi.

١٥٢ - وَعَنْ سَلْمَانَ - ﵁ - قَالَ: «قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ -: " يَقُولُ اللَّهُ: يَا ابْنَ آدَمَ، ثَلَاثَةٌ خِصَالٍ: وَاحِدَةٌ لِي، وَوَاحِدَةٌ لَكَ، وَوَاحِدَةٌ بَيْنِي وَبَيْنَكَ ; فَأَمَّا الَّتِي لِي فَتَعْبُدُنِي لَا تُشْرِكُ بِي شَيْئًا، وَأَمَّا الَّتِي لَكَ فَمَا عَمِلْتَ مِنْ عَمَلٍ جَزَيْتُكَ بِهِ، فَإِنْ أَغْفِرْ فَأَنَا الْغَفُورُ الرَّحِيمُ، وَأَمَّا الَّتِي بَيْنِي وَبَيْنَكَ فَعَلَيْكَ الدُّعَاءُ وَعَلَيَّ الِاسْتِجَابَةُ وَالْعَطَاءُ» ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَفِي إِسْنَادِهِ حُمَيْدُ بْنُ الرَّبِيعِ، وَثَّقَهُ غَيْرُ وَاحِدٍ، لَكِنَّهُ مُدَلِّسٌ، وَفِيهِ ضَعْفٌ.

152 - And on the authority of Salman (may Allah be pleased with him) who said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "Allah says: 'O son of Adam, there are three traits: one is for Me, one is for you, and one is between Me and you. As for the one that is for Me, you shall worship Me without associating anything with Me. As for the one that is for you, whatever deed you perform, I shall recompense you for it; and if I forgive, then I am the All-Forgiving, the Most Merciful. As for the one between Me and you, it is upon you to supplicate and upon Me is the response and the bestowal.'"

Commentary It was narrated by al-Tabarani in al-Kabir, and in its chain of narrators is Humayd ibn al-Rabi'; more than one authority deemed him trustworthy, but he is a mudallis (one who practiced obfuscation in narration), and there is weakness in him.

#153

153 - Dhe nga Ibn Abbasi (r.anhuma) transmetohet se ka thënë: «I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "Allahu (xh.sh.) thotë: 'Unë nuk do të shikoj në të drejtën e robit Tim, derisa robi Im të shikojë në të drejtën Time'”».

Komentim Atë e ka transmetuar Taberaniu në "El-Kebir", dhe në isnadin e tij është Selam et-Tauili, i cili është i braktisur (metruk) në hadith, dhe nuk kam parë askënd që ta ketë konsideruar atë si të besueshëm.

١٥٣ - وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ - ﵄ - قَالَ: «قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ -: " يَقُولُ اللَّهُ - ﷿ -: لَسْتُ بِنَاظِرٍ فِي حَقِّ عَبْدِي حَتَّى يَنْظُرَ عَبْدِي فِي حَقِّي» ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَفِي إِسْنَادِهِ سَلَّامٌ الطَّوِيلُ، وَهُوَ مَتْرُوكُ الْحَدِيثِ، وَلَمْ أَرَ مَنْ وَثَّقَهُ.

153 - And on the authority of Ibn Abbas (may Allah be pleased with them), he said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "Allah (Mighty and Majestic is He) says: 'I shall not look into the right of My servant until My servant looks into My right.'"

Commentary It was narrated by At-Tabarani in Al-Kabir, and in its chain of narrators is Sallam al-Tawil, and he is abandoned in Hadith, and I have not seen anyone who deemed him reliable.

CHAPTER

[بَابٌ مِنْهُ]

[Kapitull: Vazhdim]

20. [Chapter: Continuation]

#154

١٥٤ - Nga Utbeh bin Abdi transmetohet se i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "Sikur një njeri të binte (përkulej) mbi fytyrën e tij që nga dita kur ka lindur e deri në ditën kur vdes, duke kërkuar kënaqësinë e Allahut - të Plotfuqishmit dhe Madhështorit - ai gjithsesi do ta konsideronte këtë si të papërfillshme në Ditën e Kiametit."

Komentim E ka transmetuar Ahmedi dhe Taberaniu në "el-Kebir". Në zinxhirin e tij është Bekije, i cili është mudellis, mirëpo ai e ka deklaruar qartë transmetimin (tahdith), ndërsa pjesa tjetër e transmetuesve të tij janë vlerësuar si të besueshëm.

١٥٤ - عَنْ عُتْبَةَ بْنِ عَبْدٍ «أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ - ﷺ - قَالَ: " لَوْ أَنَّ رَجُلًا يَخِرُّ عَلَى وَجْهِهِ مِنْ يَوْمِ وُلِدَ إِلَى يَوْمِ يَمُوتُ فِي مَرْضَاةِ اللَّهِ - ﷿ - لَحَقَّرَهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ» ".
رَوَاهُ أَحْمَدُ وَالطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَفِيهِ بَقِيَّةُ وَهُوَ مُدَلِّسٌ، وَلَكِنَّهُ صَرَّحَ بِالتَّحْدِيثِ، وَبَقِيَّةُ رِجَالِهِ وُثِّقُوا.

154 - On the authority of Utbah ibn Abd, that the Messenger of Allah (pbuh) said: "If a man were to fall on his face from the day he was born until the day he dies seeking the pleasure of Allah - Mighty and Majestic is He - he would surely deem it insignificant on the Day of Resurrection."

Commentary Reported by Ahmad and al-Tabarani in al-Kabir. In its chain is Baqiyyah, who is a mudallis, but he explicitly stated the transmission, and the rest of its narrators were deemed trustworthy.

#155

155 - Dhe nga Muhamed bin Ebi Amreh, i cili ishte prej shokëve të Pejgamberit (s.a.v.s.), ka thënë: "Sikur një njeri të tërhiqej zvarrë me fytyrën e tij që nga dita kur ka lindur e deri në ditën kur vdes nga pleqëria në bindje ndaj Allahut - të Plotfuqishmit dhe të Madhërishmit - ai do ta konsideronte këtë si të papërfillshme në atë Ditë, dhe do të dëshironte që të kthehej në këtë botë në mënyrë që të shtonte shpërblimin dhe sevapin."

Komentim E ka transmetuar Ahmedi dhe Taberaniu në "El-Kebir", dhe transmetuesit e tij janë transmetues të Sahihut.

١٥٥ - وَعَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي عَمْرَةَ، وَكَانَ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ - ﷺ - قَالَ: " لَوْ أَنَّ رَجُلًا جرَّ عَلَى وَجْهِهِ مِنْ يَوْمِ وُلِدَ إِلَى يَوْمِ يَمُوتُ هَرَمًا فِي طَاعَةِ اللَّهِ - ﷿ - لَحَقَّرَهُ ذَلِكَ الْيَوْمَ، وَلَوَدَّ أَنَّهُ رُدَّ إِلَى الدُّنْيَا كَيْمَا يَزْدَادَ مِنَ الْأَجْرِ وَالثَّوَابِ ".
رَوَاهُ أَحْمَدُ وَالطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَرِجَالُهُ رِجَالُ الصَّحِيحِ.

155 - And on the authority of Muhammad ibn Abi Amrah, and he was among the companions of the Prophet (pbuh), who said: "If a man were to be dragged upon his face from the day he was born until the day he dies of old age in obedience to Allah - Mighty and Majestic - he would surely deem it insignificant on that Day, and he would wish that he were returned to the world so that he might increase in merit and reward." Reported by Ahmad and al-Tabarani in al-Kabir.

Commentary And its narrators are the narrators of the Sahih.

#156

١٥٦ - Dhe nga Xhabir bin Abdullahu - Allahu qoftë i kënaqur me të dy - transmetohet se ka thënë: I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "Në të shtatë qiejt nuk ka asnjë vend sa një shputë këmbe, as sa një pëllëmbë e as sa një shuplakë dore, pa pasur në të një melek që qëndron në këmbë ose një melek që qëndron në sexhde. Kur të vijë Dita e Kiametit, të gjithë ata do të thonë: 'I Lartësuar qofsh Ti! Ne nuk të adhuruan ashtu siç e meriton adhurimi Yt, përveçse ne nuk të shoqëruam asgjë në adhurim'."

Komentim E ka transmetuar et-Taberaniu në "el-Kebir", dhe në zinxhirin e tij është Urve bin Mervani; ed-Darekutni ka thënë: "Ai ishte analfabet dhe nuk ishte i fortë (në transmetim)."

١٥٦ - وَعَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ - ﵄ - قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ -: «مَا فِي السَّمَاوَاتِ السَّبْعِ مَوْضِعُ قَدَمٍ
وَلَا شِبْرٍ وَلَا كَفٍّ، إِلَّا فِيهِ مَلَكٌ قَائِمٌ، أَوْ مَلَكٌ سَاجِدٌ، فَإِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ قَالُوا جَمِيعًا: سُبْحَانَكَ مَا عَبَدْنَاكَ حَقَّ عِبَادَتِكَ إِلَّا أَنَّا لَمْ نُشْرِكْ بِكَ شَيْئًا».
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَفِيهِ عُرْوَةُ بْنُ مَرْوَانَ قَالَ الدَّارَقُطْنِيُّ: كَانَ أُمِّيًا لَيْسَ بِالْقَوِيِّ.

156 - And on the authority of Jabir bin Abdullah - may Allah be pleased with them both - who said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "There is no space in the seven heavens the size of a foot, nor a span, nor a palm, except that there is an angel standing or an angel prostrating in it. When the Day of Resurrection comes, they will all say: 'Glory be to You! We have not worshipped You as You deserve to be worshipped, except that we have not associated anything with You.'"

Commentary Reported by al-Tabarani in al-Kabir, and within its chain is Urwah bin Marwan; al-Daraqutni said: "He was unlettered and not strong."

CHAPTER

[بَابٌ فِي طَاعَةِ الْمَخْلُوقَاتِ لِلَّهِ تَعَالَى]

[Kapitull: Mbi bindjen e krijesave ndaj Allahut të Lartësuar]

21. [Chapter: On the Obedience of Creations to Allah the Exalted]

#157

١٥٧ - Nga Burejda (r.a.) transmetohet se ka thënë: I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "Nuk ka asgjë që të mos jetë më e bindur ndaj Allahut të Lartësuar sesa biri i Ademit."

Komentim E ka transmetuar et-Taberaniu në "el-Sagir" me dy zinxhirë transmetimi; në të gjendet Ebu Ubejde bin el-Eshxhei, për të cilin nuk kam gjetur askënd që ta ketë emërtuar apo të ketë dhënë biografi për të, ndërsa pjesa tjetër e transmetuesve janë transmetues të Sahihut.

١٥٧ - عَنْ بُرَيْدَةَ - ﵁ - قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ -: «لَيْسَ شَيْءٌ إِلَّا وَهُوَ أَطْوَعُ لِلَّهِ - تَعَالَى - مِنِ ابْنِ آدَمَ».
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الصَّغِيرِ بِإِسْنَادَيْنِ، وَفِيهِ أَبُو عُبَيْدَةَ بْنُ الْأَشْجَعِيِّ، وَلَمْ أَجِدْ مَنْ سَمَّاهُ وَلَا تَرْجَمَهُ، وَبَقِيَّةُ رِجَالِهِ رِجَالُ الصَّحِيحِ.

157 - On the authority of Buraidah (may Allah be pleased with him), who said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "There is nothing except that it is more obedient to Allah - the Exalted - than the son of Adam."

Commentary Narrated by at-Tabarani in al-Saghir with two chains of narration, and in it is Abu 'Ubaydah bin al-Ashja'i; I have not found anyone who named him or provided a biography for him, and the rest of its narrators are the narrators of the Sahih.

CHAPTER

[بَابُ تَجْدِيدِ الْإِيمَانِ]

[Kapitull: Përtëritja e besimit]

22. [Chapter: Renewal of Faith]

#158

١٥٨ - Nga Abdullah bin Amri - Allahu qoftë i kënaqur me të dy - transmetohet se ka thënë: I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: «Vërtet, besimi vjetrohet brenda jush ashtu siç vjetrohet rrobja, prandaj kërkojini Allahut të Lartësuar që ta përtërijë besimin në zemrat tuaja.»

Komentim E ka shënuar Taberaniu në "el-Kebir" dhe zinxhiri i tij i transmetimit është i mirë (hasen).

١٥٨ - عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو - ﵄ - قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ -: «إِنَّ الْإِيمَانَ لَيَخْلَقُ فِي جَوْفِ أَحَدِكُمْ كَمَا يَخْلَقُ الثَّوْبُ، فَسَلُوا اللَّهَ - تَعَالَى - أَنْ يُجَدِّدَ الْإِيمَانَ فِي قُلُوبِكُمْ».
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَإِسْنَادُهُ حَسَنٌ.

158 - On the authority of 'Abdullah bin 'Amr - may Allah be pleased with them both - who said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "Indeed, faith wears out within one of you just as a garment wears out, so ask Allah - the Almighty - to renew faith in your hearts."

Commentary Reported by al-Tabarani in al-Kabir, and its chain of narrators is Hasan.

#159

159 - Dhe nga Ebu Hurejre (r.a.) transmetohet se ka thënë: Ka thënë i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.): "Përtërijeni besimin tuaj." U tha: "O i Dërguari i Allahut, po si ta përtërijmë besimin tonë?" Ai tha: "Thoni sa më shumë: La ilahe il-lAllah (Nuk ka zot tjetër që meriton adhurimin përveç Allahut)."

Komentim E ka transmetuar Ahmedi, dhe zinxhiri i tij i transmetimit është i mirë (xhajid), dhe në të bën pjesë Sumejr bin Nehar, të cilin e ka deklaruar të besueshëm Ibn Hibani.

١٥٩ - وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ - ﵁ - قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ -: «جَدِّدُوا إِيمَانَكُمْ ". قِيلَ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، وَكَيْفَ نُجَدِّدُ إِيمَانَنَا؟ قَالَ: " أَكْثِرُوا مِنْ قَوْلِ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ».
رَوَاهُ أَحْمَدُ، وَإِسْنَادُهُ جَيِّدٌ، وَفِيهِ سُمَيْرُ بْنُ نَهَارٍ وَثَّقَهُ ابْنُ حِبَّانَ.

159 - And from Abu Hurayrah (may Allah be pleased with him) who said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "Renew your faith." It was said: "O Messenger of Allah, and how do we renew our faith?" He said: "Frequently say 'There is no god but Allah'."

Commentary Reported by Ahmad, and its chain of transmission is good (jayyid), and it contains Sumayr bin Nahar, who was authenticated by Ibn Hibban.

CHAPTER

[بَابٌ فِي الْإِسْلَامِ وَالْإِيمَانِ]

[Kapitull: Mbi Islamin dhe Besimin]

23. [Chapter: On Islam and Faith]

#160

160 - Nga Enesi - Allahu qoftë i kënaqur me të - ka thënë: I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) thoshte: "Islami është i dukshëm, ndërsa besimi është në zemër." Ai (Enesi) tha: Pastaj ai tregoi me dorën e tij drejt gjoksit të tij tri herë. Tha: Pastaj ai thoshte: "Devotshmëria është këtu, devotshmëria është këtu."

Komentim E kanë transmetuar Ahmedi dhe Ebu Ja'la në plotësinë e tij, dhe El-Bezzari në mënyrë të shkurtuar. Transmetuesit e tij janë transmetuesit e Sahiut, me përjashtim të Ali bin Mes'ades, të cilin e kanë konsideruar të besueshëm Ibn Hibbani, Ebu Davud et-Tajalisi, Ebu Hatimi dhe Ibn Meini, ndërsa të tjerët e kanë vlerësuar si të dobët.

١٦٠ - عَنْ أَنَسٍ - ﵁ - قَالَ: كَانَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ - يَقُولُ: «الْإِسْلَامُ عَلَانِيَةٌ، وَالْإِيمَانُ فِي الْقَلْبِ ". قَالَ: ثُمَّ يُشِيرُ بِيَدِهِ إِلَى صَدْرِهِ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ. قَالَ: ثُمَّ يَقُولُ: " التَّقْوَى هَا هُنَا، التَّقْوَى هَا هُنَا» ".
رَوَاهُ أَحْمَدُ وَأَبُو يَعْلَى بِتَمَامِهِ، وَالْبَزَّارُ بِاخْتِصَارٍ، وَرِجَالُهُ رِجَالُ الصَّحِيحِ مَا خَلَا عَلِيَّ بْنَ مَسْعَدَةَ، وَقَدْ وَثَّقَهُ ابْنُ حِبَّانَ وَأَبُو دَاوُدَ الطَّيَالِسِيُّ وَأَبُو حَاتِمٍ وَابْنُ مَعِينٍ، وَضَعَّفَهُ آخَرُونَ.

160 - On the authority of Anas - may Allah be pleased with him - who said: The Messenger of Allah (pbuh) used to say: "Islam is manifest, and faith is in the heart." He said: Then he pointed with his hand to his chest three times. He said: Then he would say: "Piety is right here, piety is right here."

Commentary Narrated by Ahmad and Abu Ya'la in its entirety, and al-Bazzar in an abridged form. Its narrators are the narrators of the Sahih except for Ali bin Mas'ada, who was authenticated by Ibn Hibban, Abu Dawood al-Tayalisi, Abu Hatim, and Ibn Ma'in, while others weakened him.

#161

161 - Dhe nga Ebu Seidi (r.a.) transmetohet se i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "Besimtarët në këtë botë janë tre llojesh: ata që besuan në Allahun dhe të Dërguarin e Tij, e pastaj nuk dyshuan dhe luftuan me pasuritë e tyre dhe vetet e tyre në rrugën e Allahut; ai të cilit njerëzit ia besojnë pasuritë dhe jetët e tyre; dhe pastaj ai që, kur i shfaqet ndonjë lakmi, e braktis atë për hir të Allahut - të Plotfuqishmit dhe të Madhërishmit."

Komentim E ka transmetuar Ahmedi; në zinxhirin e tij është Derraxh-i, i cili është konsideruar i besueshëm nga disa, ndërsa më shumë se një dijetar e kanë vlerësuar si të dobët.

١٦١ - وَعَنْ أَبِي سَعِيدٍ - ﵁ - أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ - ﷺ - قَالَ: «الْمُؤْمِنُونَ فِي الدُّنْيَا ثَلَاثَةُ أَجْزَاءٍ: الَّذِينَ آمَنُوا بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ ثُمَّ لَمْ يَرْتَابُوا وَجَاهَدُوا بِأَمْوَالِهِمْ وَأَنْفُسِهِمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ، وَالَّذِي يَأْمَنُهُ النَّاسُ عَلَى أَمْوَالِهِمْ وَأَنْفُسِهِمْ، ثُمَّ الَّذِي إِذَا أَشْرَفَ لَهُ طَمَعٌ تَرَكَهُ لِلَّهِ - ﷿ -».
رَوَاهُ أَحْمَدُ، وَفِيهِ دَرَّاجٌ وَقَدْ
وُثِّقَ، وَضَعَّفَهُ غَيْرُ وَاحِدٍ.

161 - On the authority of Abu Sa'id (may Allah be pleased with him) that the Messenger of Allah (pbuh) said: "The believers in this world are of three categories: those who believe in Allah and His Messenger and thereafter do not doubt, and strive with their wealth and their lives in the cause of Allah; the one whom people trust with their wealth and their lives; and then the one who, when a worldly greed appears before him, abandons it for the sake of Allah, the Mighty and Sublime."

Commentary Reported by Ahmad; in its chain of narrators is Darraj, who has been deemed reliable by some, while more than one scholar has graded him as weak.

#162

١٦٢ - Nga Ibn Abbasi (r.a.) transmetohet se ka thënë: "I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: 'Mjafton për besimin e një njeriu që të thotë: Jam i kënaqur me Allahun si Zot, me Muhamedin si të Dërguar dhe me Islamin si fe'."

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "el-Evsat" dhe ka thënë: "Nuk e ka transmetuar këtë nga Hisham ibn Urve përveç Muhamed ibn Umejrit." Unë them: Atë e ka përmendur Ibn Hibbani në "et-Thikat".

١٦٢ - وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ - ﵄ - قَالَ: «قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ -: " بِحَسْبِ امْرِئٍ مِنَ الْإِيمَانِ أَنْ يَقُولَ: رَضِيتُ بِاللَّهِ رِبًّا، وَبِمُحَمَّدٍ رَسُولًا، وَبِالْإِسْلَامِ دِينًا» ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْأَوْسَطِ، وَقَالَ: لَمْ يَرْوِهِ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ إِلَّا مُحَمَّدُ بْنُ عُمَيْرٍ.
قُلْتُ: ذَكَرَهُ ابْنُ حِبَّانَ فِي الثِّقَاتِ.

162 - And on the authority of Ibn ‘Abbas (may Allah be pleased with them both), who said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "It is sufficient for a person's faith to say: 'I am pleased with Allah as Lord, with Muhammad as Messenger, and with Islam as religion.'" Narrated by al-Tabarani in al-Awsat.

Commentary And he [al-Tabarani] said: "No one narrated it from Hisham ibn ‘Urwah except Muhammad ibn ‘Umayr." I say: Ibn Hibban mentioned him in al-Thiqat.

#163

Transmetohet nga Xhabiri (r.a.) se ka thënë: Pejgamberi (s.a.v.s.) e urdhëroi Suhejmin që të thërriste mes njerëzve: "Nuk do të hyjë në Xhenet askush përveç besimtarit."

Komentim E ka transmetuar Ahmedi; në të (zinxhirin e transmetimit) gjendet Ibn Lehi’ah, dhe isnadi i tij është hasen (i mirë).

١٦٣ - «وَعَنْ جَابِرٍ - ﵁ - قَالَ: أَمَرَ النَّبِيُّ - ﷺ - سُحَيْمًا أَنْ يُؤَذِّنَ فِي النَّاسِ أَنْ " لَا يَدْخُلَ الْجَنَّةَ إِلَّا مُؤْمِنٌ» ".
رَوَاهُ أَحْمَدُ، وَفِيهِ ابْنُ لَهِيعَةَ، وَإِسْنَادُهُ حَسَنٌ.

And on the authority of Jabir (may Allah be pleased with him), who said: The Prophet (pbuh) commanded Suhaym to proclaim among the people that "None shall enter Paradise except a believer."

Commentary Reported by Ahmad, and it contains Ibn Lahi'ah, and its chain of transmission is Hasan.

#164

164 - Dhe nga Abdullah bin Mes'udi (r.a.) transmetohet se ka thënë: I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "Vërtet, Allahu - i Plotfuqishëm dhe i Madhërishëm - i ka shpërndarë moralet tuaja mes jush, ashtu siç ka shpërndarë furnizimin tuaj mes jush. Dhe vërtet, Allahu - i Plotfuqishëm dhe i Madhërishëm - ia jep dunjanë atij që do dhe atij që nuk do, por nuk ia jep fenë askujt përveç atij që do. Kështu, atij që i jep fenë, Ai vërtet e ka dashur. Pasha Atë, në Dorën e të Cilit është shpirti im, një rob nuk është dorëzuar (mysliman i vërtetë) derisa të dorëzohet zemra dhe gjuha e tij, dhe nuk beson (besimtar i vërtetë) derisa fqinji i tij të jetë i sigurt nga ligësitë (bawa'ik) e tij." Thashë: "Dhe cilat janë ligësitë e tij, o i Dërguari i Allahut?" Tha: "Mashtrimi dhe padrejtësia e tij. Nuk ka rob që fiton pasuri prej haramit e pastaj shpenzon prej saj e t’i jepet bereqet në të, as nuk jep sadaka prej saj e t’i pranohet, dhe nuk e lë atë pas shpine (pas vdekjes) vetëm se do të jetë furnizimi i tij për në Zjarr. Vërtet, Allahu nuk e fshin të keqen me të keqe, por e fshin të keqen me të mirë; vërtet, e ndyra nuk e fshin të ndyrën."

Komentim E ka transmetuar Ahmedi, dhe disa transmetues të zinxhirit të tij janë të panjohur (mastur), ndërsa shumica e tyre janë të besueshëm (thikat).

١٦٤ - وَعَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ - ﵁ - قَالَ: «قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ -: " إِنَّ اللَّهَ - ﷿ - قَسَّمَ بَيْنَكُمْ أَخْلَاقَكُمْ كَمَا قَسَّمَ بَيْنَكُمْ أَرْزَاقَكُمْ، وَإِنَّ اللَّهَ - ﷿ - يُعْطِي الدُّنْيَا مَنْ يُحِبُّ وَمَنْ لَا يُحِبُّ، وَلَا يُعْطِي الدِّينَ إِلَّا مَنْ أَحَبَّ، فَمَنْ أَعْطَاهُ الدِّينَ فَقَدْ أَحَبَّهُ، وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَا يُسْلِمُ عَبْدٌ حَتَّى يُسْلِمَ قَلْبُهُ وَلِسَانُهُ، وَلَا يُؤْمِنُ حَتَّى يَأْمَنَ جَارُهُ بَوَائِقَهُ ". قُلْتُ: وَمَا بَوَائِقُهُ يَا نَبِيَّ اللَّهِ؟ قَالَ: " غِشُّهُ وَظُلْمُهُ، وَلَا يَكْسِبُ مَالًا مِنْ حَرَامٍ فَيُنْفِقُ مِنْهُ فَيُبَارَكُ لَهُ فِيهِ، وَلَا يَتَصَدَّقُ مِنْهُ فَيُقْبَلُ مِنْهُ، وَلَا يَتْرُكُهُ خَلْفَ ظَهْرِهِ إِلَّا كَانَ زَادَهُ إِلَى النَّارِ، إِنَّ اللَّهَ لَا يَمْحُو السَّيِّئَ بِالسَّيِّئِ، وَلَكِنَّهُ يَمْحُو السَّيِّئَ بِالْحَسَنِ، إِنَّ الْخَبِيثَ لَا يَمْحُو الْخَبِيثَ» ".
رَوَاهُ أَحْمَدُ، وَرِجَالُ إِسْنَادِهِ بَعْضُهُمْ مَسْتُورٌ، وَأَكْثَرُهُمْ ثِقَاتٌ.

164 - And on the authority of Abdullah bin Mas'ud (may Allah be pleased with him), who said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "Indeed, Allah - the Mighty and Majestic - has distributed your characters among you just as He has distributed your provisions among you. Indeed, Allah - the Mighty and Majestic - gives this world to those He loves and those He does not love, but He does not give religion except to those He loves. So, whomever He gives religion, He has loved him. By Him in Whose Hand is my soul, a servant does not submit until his heart and his tongue submit, and he does not truly believe until his neighbor is safe from his calamities (bawa’iq)." I asked: "And what are his calamities, O Prophet of Allah?" He said: "His deception and his oppression. No servant earns wealth from a forbidden source and spends from it such that it is blessed for him, nor does he give charity from it such that it is accepted from him, nor does he leave it behind his back except that it serves as his provision to the Fire. Indeed, Allah does not erase evil with evil, but He erases evil with good; indeed, the foul does not erase the foul."

Commentary Narrated by Ahmad, and some of the men of its chain of transmission are obscure (mastur), while most of them are trustworthy (thiqat).

#165

Dhe nga Enes bin Maliku (r.a.) transmetohet se i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "Besimi i një robi nuk bëhet i drejtë derisa të bëhet e drejtë zemra e tij, dhe zemra e tij nuk bëhet e drejtë derisa të bëhet e drejtë gjuha e tij. Dhe nuk do të hyjë në Xhenet ai, fqinji i të cilit nuk është i sigurt nga të këqijat (dëmet) e tij."

Komentim E ka transmetuar Ahmedi, ndërsa në zinxhirin e tij të transmetimit është Ali bin Mes’adeh; një grup dijetarësh e kanë konsideruar atë të besueshëm, ndërsa të tjerë e kanë vlerësuar si të dobët.

١٦٥ - وَعَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ - ﵁ - «أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ - ﷺ - قَالَ: " لَا يَسْتَقِيمُ إِيمَانُ عَبْدٍ حَتَّى يَسْتَقِيمَ قَلْبُهُ، وَلَا يَسْتَقِيمُ قَلْبُهُ حَتَّى يَسْتَقِيمَ لِسَانُهُ، وَلَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ حَتَّى يَأْمَنَ جَارُهُ بَوَائِقَهُ» ".
رَوَاهُ أَحْمَدُ، وَفِي إِسْنَادِهِ عَلِيُّ بْنُ مَسْعَدَةَ وَثَّقَهُ جَمَاعَةٌ، وَضَعَّفَهُ آخَرُونَ.

And on the authority of Anas bin Malik (may Allah be pleased with him), that the Messenger of Allah (pbuh) said: "The faith of a servant will not become upright until his heart becomes upright, and his heart will not become upright until his tongue becomes upright. And he shall not enter Paradise until his neighbor is safe from his harm."

Commentary Reported by Ahmad, and in its chain of narrators is Ali bin Mas'adah; a group of scholars declared him reliable, while others declared him weak.

#166

166 - Dhe nga Ebu Rezini el-Ukejli (r.a.) transmetohet se ka thënë: Erdha te i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) dhe i thashë: "O i Dërguari i Allahut, si i ringjall Allahu të vdekurit?" Ai tha: "A ke kaluar pranë ndonjë toke prej tokave të tua që ishte e tharë dhe e shkretë, e pastaj ke kaluar pranë saj kur ajo ishte e gjelbëruar dhe pjellore?" Ai u përgjigj: "Po." Ai (s.a.v.s.) tha: "Kështu do të jetë edhe ringjallja." Ai tha: "O i Dërguari i Allahut, çfarë është besimi (imani)?" Ai (s.a.v.s.) tha: "Të dëshmosh se nuk ka hyjni tjetër që meriton adhurimin përveç Allahut, i Vetëm dhe i Pashoq, dhe se Muhamedi është robi dhe i Dërguari i Tij; dhe që Allahu dhe i Dërguari i Tij të jenë më të dashur për ty se çdo gjë tjetër përveç tyre; që të digjesh në zjarr të jetë më e dashur për ty sesa t'i bësh shok Allahut; dhe të duash një person me të cilin nuk ke lidhje gjaku, duke mos e dashur atë për askënd tjetër përveçse për hir të Allahut. Nëse je i tillë, atëherë dashuria e besimit ka hyrë në zemrën tënde ashtu siç hyn dashuria për ujin te i eturi në një ditë përvëluese." Unë i thashë: "O i Dërguari i Allahut, si mund ta di unë se jam besimtar?" Ai (s.a.v.s.) tha: "Nuk ka asnjë rob nga umeti im - ose nga ky umet - që bën një vepër të mirë dhe e di se ajo është e mirë dhe se Allahu - i Plotfuqishëm dhe i Madhërishëm - do ta shpërblejë atë me të mirë për të, dhe që nuk bën një vepër të keqe e pastaj kërkon falje nga Allahu - i Plotfuqishëm dhe i Madhërishëm - për të, duke e ditur se Ai fal, veçse ai është besimtar."

Komentim E ka transmetuar Ahmedi, dhe në zinxhirin e tij të transmetimit është Sulejman bin Musa, të cilin Ibn Meini dhe Ebu Hatimi e kanë cilësuar si të besueshëm, ndërsa të tjerët e kanë konsideruar të dobët.

١٦٦ - «وَعَنْ أَبِي رَزِينٍ الْعُقَيْلِيِّ - ﵁ - قَالَ: أَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ - ﷺ - فَقُلْتُ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، كَيْفَ يُحْيِي اللَّهُ الْمَوْتَى؟ قَالَ: " أَمَرَرْتَ بِأَرْضٍ مِنْ أَرْضِكَ مُجْدِبَةً، ثُمَّ مَرَرْتَ بِهَا مُخْصِبَةً؟ " قَالَ: نَعَمْ. قَالَ: " كَذَلِكَ النُّشُورُ ". قَالَ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، مَا الْإِيمَانُ؟ قَالَ: " أَنْ تَشْهَدَ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ، وَأَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ، وَأَنْ يَكُونَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَحَبَّ إِلَيْكَ مِمَّا سِوَاهُمَا، وَأَنْ تَحْتَرِقَ فِي النَّارِ أَحَبُّ إِلَيْكَ مِنْ أَنْ تُشْرِكَ بِاللَّهِ، وَأَنْ تُحِبَّ غَيْرَ ذِي نَسَبٍ لَا تُحِبُّهُ إِلَّا لِلَّهِ، فَإِذَا كُنْتَ كَذَلِكَ فَقَدْ دَخَلَ حُبُّ الْإِيمَانِ فِي قَلْبِكَ كَمَا دَخَلَ حُبُّ الْمَاءِ لِلظَّمْآنِ فِي الْيَوْمِ الْقَائِظِ. قُلْتُ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، كَيْفَ لِي
بِأَنْ أَعْلَمَ أَنِّي مُؤْمِنٌ؟ قَالَ: " مَا مِنْ أُمَّتِي - أَوْ هَذِهِ الْأُمَّةِ - عَبْدٌ يَعْمَلُ حَسَنَةً فَيَعْلَمُ أَنَّهَا حَسَنَةً، وَأَنَّ اللَّهَ - ﷿ - جَازِيهِ بِهَا خَيْرًا، وَلَا يَعْمَلُ سَيِّئَةً وَيَسْتَغْفِرُ اللَّهَ - ﷿ - مِنْهَا، وَيَعْلَمُ أَنَّهُ يَغْفِرُ - إِلَّا وَهُوَ مُؤْمِنٌ» ".
رَوَاهُ أَحْمَدُ، وَفِي إِسْنَادِهِ سُلَيْمَانُ بْنُ مُوسَى، وَقَدْ وَثَّقَهُ ابْنُ مَعِينٍ وَأَبُو حَاتِمٍ، وَضَعَّفَهُ آخَرُونَ.

166 - On the authority of Abu Razin al-Uqayli (may Allah be pleased with him), who said: I came to the Messenger of Allah (pbuh) and said: "O Messenger of Allah, how does Allah bring the dead to life?" He said: "Have you passed by a land among your lands that was barren, then you passed by it when it was lush?" He replied: "Yes." He (pbuh) said: "Such is the resurrection." He said: "O Messenger of Allah, what is faith (Iman)?" He (pbuh) said: "That you bear witness that there is no deity worthy of worship except Allah alone, without partner, and that Muhammad is His servant and His messenger; and that Allah and His Messenger be more beloved to you than anything else; and that to be burned in the fire be more beloved to you than associating partners with Allah; and that you love a person with whom you have no kinship, loving him only for the sake of Allah. If you are like that, then the love of faith has entered your heart just as the love of water enters the thirsty person on a sweltering day." I said: "O Messenger of Allah, how can I know that I am a believer?" He (pbuh) said: "There is no servant from my nation—or this nation—who performs a good deed and knows that it is a good deed and that Allah—Mighty and Majestic—will reward him with good for it, and does not commit an evil deed and seek forgiveness from Allah—Mighty and Majestic—for it, knowing that He forgives, except that he is a believer."

Commentary Reported by Ahmad, and in its chain of narrators is Sulayman ibn Musa; he was declared trustworthy by Ibn Ma'in and Abu Hatim, while others weakened him.

#167

Dhe nga Amr ibn Abese transmetohet se ka thënë: Erdha te i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) dhe i thashë: "O i Dërguari i Allahut, kush është me ty në këtë çështje?" Ai tha: "Një i lirë dhe një rob." I thashë: "Çfarë është Islami?" Ai tha: "Fjala e mirë dhe dhënia e ushqimit." I thashë: "Çfarë është imani?" Ai tha: "Durimi dhe bujaria." Tha: I thashë: "Cili Islam është më i miri?" Ai tha: "Ai prej gjuhës dhe dorës së të cilit muslimanët janë të sigurt." I thashë: "Cili iman është më i miri?" Ai tha: "Morali i mirë." I thashë: "Cili namaz është më i miri?" Ai tha: "Zgjatja e kunutit (qëndrimit në këmbë)." I thashë: "Cili hixhret është më i miri?" Ai tha: "Ta braktisësh atë që e urren Zoti yt."

Komentim Unë thashë: Muslimi ka transmetuar një pjesë të tij: "Kush është me ty në këtë çështje? Ai tha: Një i lirë dhe një rob." E ka transmetuar Ahmedi, dhe në zinxhirin e tij të transmetimit është Shehr ibn Hausheb, i cili është konsideruar i besueshëm përkundër dobësisë që ka.

١٦٧ - وَعَنْ عَمْرِو بْنِ عَبَسَةَ قَالَ: «أَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ - ﷺ - فَقُلْتُ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، مَنْ مَعَكَ عَلَى هَذَا الْأَمْرِ؟ قَالَ: " حُرٌّ وَعَبْدٌ " قُلْتُ: مَا الْإِسْلَامُ؟ قَالَ: " طِيبُ الْكَلَامِ، وَإِطْعَامُ الطَّعَامِ ". قُلْتُ: مَا الْإِيمَانُ؟ قَالَ: " الصَّبْرُ وَالسَّمَاحَةُ ". قَالَ: قُلْتُ: أَيُّ الْإِسْلَامِ أَفْضَلُ؟ قَالَ: " مَنْ سَلِمَ الْمُسْلِمُونَ مِنْ لِسَانِهِ وَيَدِهِ " قُلْتُ: أَيُّ الْإِيمَانِ أَفْضَلُ؟ قَالَ: " خُلُقٌ حَسَنٌ ". قُلْتُ: أَيُّ الصَّلَاةِ أَفْضَلُ؟ قَالَ: " طُولُ الْقُنُوتِ ". قُلْتُ: أَيُّ الْهِجْرَةِ أَفْضَلُ؟ قَالَ: أَنْ تَهْجُرَ مَا كَرِهَ رَبُّكَ».
قُلْتُ: رَوَى مُسْلِمٌ مِنْهُ: مَنْ مَعَكَ عَلَى هَذَا الْأَمْرِ؟ قَالَ: حُرٌّ وَعَبْدٌ.
رَوَاهُ أَحْمَدُ، وَفِي إِسْنَادِهِ شَهْرُ بْنُ حَوْشَبٍ، وَقَدْ وُثِّقَ عَلَى ضَعْفٍ فِيهِ.

167 - And on the authority of 'Amr ibn 'Abasah, who said: "I came to the Messenger of Allah (pbuh) and said: 'O Messenger of Allah, who is with you upon this matter?' He said: 'A free man and a slave.' I said: 'What is Islam?' He said: 'Pleasant speech and the feeding of food.' I said: 'What is faith?' He said: 'Patience and tolerance.' He said: I said: 'Which Islam is best?' He said: 'The one from whose tongue and hand the Muslims are safe.' I said: 'Which faith is best?' He said: 'Good character.' I said: 'Which prayer is best?' He said: 'Length of standing (Qunut).' I said: 'Which migration is best?' He said: 'That you abandon what your Lord dislikes.'"

Commentary I said: Muslim narrated a portion of it: "Who is with you upon this matter? He said: A free man and a slave." It was narrated by Ahmad, and in its chain of narrators is Shahr ibn Hawshab, and he has been declared reliable despite weakness in him.

#168

١٦٨ - Dhe nga Enesi (r.a.) transmetohet se ka thënë: "I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: 'Besimtari është ai prej të cilit njerëzit janë të sigurt, muslimani është ai prej gjuhës dhe dorës së të cilit muslimanët janë të sigurt, dhe muhaxhiri (emigranti) është ai që braktis të keqen. Pasha Atë, në Dorën e të Cilit është shpirti im, nuk hyn në Xhenet asnjë rob, fqinji i të cilit nuk është i sigurt nga dëmet e tij'."

Komentim E transmeton Ahmedi, Ebu Jala dhe el-Bezzari. Transmetuesit e tij janë transmetuesit e Sahihut, përveç Ali bin Zejdit, por atij i janë bashkuar në këtë transmetim edhe Humejdi dhe Junus bin Ubejdi.

١٦٨ - وَعَنْ أَنَسٍ - ﵁ - قَالَ: «قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ -: " الْمُؤْمِنُ مَنْ أَمِنَهُ النَّاسُ، وَالْمُسْلِمُ مَنْ سَلِمَ الْمُسْلِمُونَ مِنْ لِسَانِهِ وَيَدِهِ، وَالْمُهَاجِرُ مَنْ هَجَرَ السُّوءَ، وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ عَبْدٌ لَا يَأْمَنُ جَارُهُ بَوَائِقَهُ» ".
رَوَاهُ أَحْمَدُ وَأَبُو يَعْلَى وَالْبَزَّارُ، وَرِجَالُهُ رِجَالُ الصَّحِيحِ إِلَّا عَلِيَّ بْنَ زَيْدٍ، وَقَدْ شَارَكَهُ فِيهِ حُمَيْدٌ وَيُونُسُ بْنُ عُبَيْدٍ.

168 - And on the authority of Anas (may Allah be pleased with him), who said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "The believer is the one from whom people are safe, and the Muslim is the one from whose tongue and hand the Muslims are safe, and the emigrant is the one who abandons evil. By Him in Whose Hand is my soul, no servant shall enter Paradise whose neighbor is not safe from his harm."

Commentary Narrated by Ahmad, Abu Ya'la, and al-Bazzar. Its narrators are the narrators of the Sahih, except for Ali bin Zaid, and he was joined in it by Humayd and Yunus bin Ubayd.

#169

169 - Dhe nga Sehl ibn Muadhi, nga babai i tij, nga i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.), i cili ka thënë: "Vërtet, i shpëtuari është ai, prej gjuhës dhe dorës së të cilit njerëzit janë të sigurt."

Komentim E ka transmetuar Ahmedi dhe Taberaniu në "El-Kebir". Në zinxhirin e tij të transmetimit është Ibn Lehia nga Zebani, dhe që të dy janë të dobët, ndonëse Ebu Hatimi e ka vlerësuar Zebanin si të besueshëm. Zebani e ka transmetuar gjithashtu këtë hadith duke thënë: "Muslimani", në vend të fjalës: "I shpëtuari", dhe në atë version nuk bën pjesë Ibn Lehia.

١٦٩ - وَعَنْ سَهْلِ بْنِ مُعَاذٍ، عَنْ أَبِيهِ، «عَنْ رَسُولِ اللَّهِ - ﷺ - قَالَ: " إِنَّ السَّالِمَ مَنْ سَلِمَ النَّاسُ مِنْ لِسَانِهِ وَيَدِهِ» ".
رَوَاهُ أَحْمَدُ وَالطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَفِي إِسْنَادِهِ ابْنُ لَهِيعَةَ عَنْ زَبَّانَ، وَكِلَاهُمَا ضَعِيفٌ، وَقَدْ وَثَّقَ زَبَّانَ أَبُو حَاتِمٍ، وَرَوَاهُ زَبَّانُ أَيْضًا فَقَالَ: الْمُسْلِمُ، بَدَلَ: السَّالِمِ. وَلَيْسَ فِيهِ ابْنُ لَهِيعَةَ.

169 - And on the authority of Sahl ibn Mu'adh, from his father, from the Messenger of Allah (pbuh), who said: "Indeed, the safe person is he from whose tongue and hand the people are safe."

Commentary It was narrated by Ahmad and al-Tabarani in al-Kabir, and in its chain of transmission is Ibn Lahi'ah on the authority of Zabban, and both are weak, though Abu Hatim declared Zabban to be trustworthy. Zabban also narrated it and said: "the Muslim," instead of: "the safe person," and that version does not contain Ibn Lahi'ah.

#170

170 - Dhe nga Enesi (r.a.) transmetohet se Pejgamberi (s.a.v.s.) u pyet rreth besimtarit, e ai tha: "Ai prej të cilit fqinji i tij është i sigurt dhe nuk ia ka frikën të këqijave të tij." Dhe e përmendi hadithin.

Komentim E ka transmetuar Ebu Jala, dhe në të është Mubarek bin Fadale, ndërsa shumica e dijetarëve e konsiderojnë atë të besueshëm.

١٧٠ - وَعَنْ أَنَسٍ - ﵁ - «أَنَّ النَّبِيَّ - ﷺ - سُئِلَ عَنِ الْمُؤْمِنِ قَالَ: " مَنْ أَمِنَهُ جَارُهُ، وَلَا يَخَافُ بَوَائِقَهُ» " فَذَكَرَ الْحَدِيثَ.
رَوَاهُ أَبُو يَعْلَى، وَفِيهِ مُبَارَكُ بْنُ فَضَالَةَ، وَالْأَكْثَرُ عَلَى تَوْثِيقِهِ.

170 - And on the authority of Anas (may Allah be pleased with him), that the Prophet (pbuh) was asked about the believer, and he said: "He whose neighbor feels secure from him, and does not fear his evils." And he mentioned the hadith.

Commentary Narrated by Abu Ya'la, and its chain includes Mubarak bin Fadala, and the majority are upon his trustworthiness.

#171

171 - Nga Ibn Abbasi (r.anhuma) transmetohet se ka thënë: "I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) hyri te Omari, i cili ishte me disa njerëz prej shokëve të tij, dhe u pyeti: 'A jeni besimtarë?' Ata heshtën. Këtë e pyeti tri herë, e në të fundit prej tyre Omari tha: 'Po, ne besojmë në atë që na ke sjellë, e falënderojmë Allahun në mirëqenie, bëjmë durim në sprova dhe besojmë në caktimin (kaderin) e Tij.' Atëherë i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) tha: 'Besimtarë, pasha Zotin e Qabesë!'"

Komentim E ka shënuar Taberaniu në "el-Evsat", ndërsa në "el-Kebir" transmeton: "Atëherë Omari tha në të fundit prej tyre: 'Po, o i Dërguari i Allahut.' I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) pyeti: 'Dhe nga se vjen kjo?' Omari u përgjigj: 'Shpresojmë në shpërblimin nga Allahu.' I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) tha: 'Besimtarë, pasha Zotin e Qabesë!'" Në isnadin e tij është Jusuf ibn Mejmun; Ibn Hibbani e ka konsideruar të besueshëm, ndërsa shumica e dijetarëve e kanë cilësuar atë si të dobët.

١٧١ - وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ - ﵄ - قَالَ: «دَخَلَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ - عَلَى عُمَرَ وَمَعَهُ أُنَاسٌ مِنْ أَصْحَابِهِ، فَقَالَ: " أَمُؤْمِنُونَ أَنْتُمْ؟ " فَسَكَتُوا، ثَلَاثَ مَرَّاتٍ، فَقَالَ عُمَرُ فِي آخِرِهِمْ: نَعَمْ نُؤْمِنُ عَلَى مَا أَتَيْتَنَا بِهِ، وَنَحْمَدُ اللَّهَ فِي الرَّخَاءِ، وَنَصْبِرُ عَلَى الْبَلَاءِ، وَنُؤْمِنُ بِالْقَضَاءِ. فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ -: " مُؤْمِنُونَ وَرَبِّ الْكَعْبَةِ».
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْأَوْسَطِ، وَلَهُ فِي الْكَبِيرِ: «فَقَالَ عُمَرُ فِي آخِرِهِمْ: نَعَمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ، فَقَالَ
رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ -: " وَمِمَّ ذَاكَ؟ " فَقَالَ عُمَرُ: نَرْجُو ثَوَابًا مِنَ اللَّهِ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ -: " مُؤْمِنُونَ وَرَبِّ الْكَعْبَةِ». وَفِي إِسْنَادِهِ يُوسُفُ بْنُ مَيْمُونٍ، وَثَّقَهُ ابْنُ حِبَّانَ، وَالْأَكْثَرُ عَلَى تَضْعِيفِهِ.

171 - And on the authority of Ibn ‘Abbas (may Allah be pleased with both of them) who said: "The Messenger of Allah (pbuh) entered upon ‘Umar while he was with a group of his companions, and he asked: 'Are you believers?' They remained silent, repeating this three times. At the last of them, ‘Umar said: 'Yes, we believe in what you have brought to us, we praise Allah in times of ease, we show patience during affliction, and we believe in the divine decree.' The Messenger of Allah (pbuh) then said: 'Believers, by the Lord of the Ka‘bah!'"

Commentary It was narrated by al-Tabarani in al-Awsat, and he also recorded in al-Kabir: "Then ‘Umar said at the last of them: 'Yes, O Messenger of Allah.' So the Messenger of Allah (pbuh) asked: 'And why is that?' ‘Umar replied: 'We hope for a reward from Allah.' The Messenger of Allah (pbuh) said: 'Believers, by the Lord of the Ka‘bah!'" In its chain of narrators is Yusuf ibn Maymun; Ibn Hibban considered him trustworthy, but the majority of scholars consider him weak.

#172

172 - Dhe nga Abdullah bin Zejd el-Ensariu (r.a.) përcillet të ketë thënë: «I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "Nëse ndonjëri prej jush pyetet: 'A je besimtar?', atëherë ai të mos dyshojë»."

Komentim E ka transmetuar et-Taberaniu në "el-Kebir", dhe në zinxhirin e tij të transmetimit është Ahmed bin Budejl; en-Nesaiu dhe Ebu Hatimi e kanë konsideruar të besueshëm, ndërsa të tjerët e kanë konsideruar të dobët.

١٧٢ - وَعَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ الْأَنْصَارِيِّ - ﵁ - قَالَ: «قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ -: " إِذَا سُئِلَ أَحَدُكُمْ: أَمُؤْمِنٌ؟ فَلَا يَشُكَّ» ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَفِي إِسْنَادِهِ أَحْمَدُ بْنُ بُدَيْلٍ، وَثَّقَهُ النَّسَائِيُّ وَأَبُو حَاتِمٍ، وَضَعَّفَهُ آخَرُونَ.

172 - And on the authority of Abdullah bin Zaid al-Ansari (may Allah be pleased with him), who said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "If any of you is asked: 'Are you a believer?' then he should not doubt."

Commentary It was narrated by al-Tabarani in al-Kabir, and in its chain of narrators is Ahmad bin Budayl; al-Nasa’i and Abu Hatim declared him trustworthy, while others deemed him weak.

#173

Dhe nga Alkameja përcillet se ka thënë: Një burrë tha në prani të Abdullahut: "Unë jam besimtar." Atëherë Abdullahu tha: "Atëherë thuaj: 'Unë jam në Xhenet'. Përkundrazi, ne kemi besuar në Allahun, engjëjt e Tij, librat e Tij dhe të dërguarit e Tij."

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në el-Kebir dhe transmetuesit e tij janë të besueshëm.

١٧٣ - وَعَنْ عَلْقَمَةَ قَالَ: قَالَ رَجُلٌ عِنْدَ عَبْدِ اللَّهِ: إِنِّي مُؤْمِنٌ، فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ: قُلْ إِنِّي فِي الْجَنَّةِ، لَكِنَّا آمَنَّا بِاللَّهِ وَمَلَائِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَرُسُلِهِ.
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَرِجَالُهُ ثِقَاتٌ.

173 - And it is narrated from 'Alqama that he said: A man said in the presence of 'Abdullah: "I am a believer." Thereupon 'Abdullah said: "Then say: 'I am in Paradise.' Rather, we have believed in Allah, His angels, His books, and His messengers."

Commentary Narrated by al-Tabarani in al-Kabir, and its narrators are trustworthy.

#174

174 - Dhe nga Uthman ibn Suhejl ibn Hunejfi përcillet të ketë thënë: «I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.), para se të vinte nga Meka, i thërriste njerëzit në besimin te Allahu dhe në vërtetimin e Tij si fjalë pa vepër, dhe kibla ishte drejt Bejtul-Makdisit. Kur ai emigroi tek ne, zbritën obligimet (farzet) dhe Medina shfuqizoi Mekën dhe [standardin e] fjalës në të, ndërsa El-Bejtul-Harami shfuqizoi Bejtul-Makdisin; kështu, besimi u bë fjalë dhe vepër».

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "El-Kebir", dhe në zinxhirin e tij të transmetimit ka një grup njerëzish të cilët nuk i njoh.

١٧٤ - وَعَنْ عُثْمَانَ بْنِ سُهَيْلِ بْنِ حُنَيْفٍ قَالَ: «كَانَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ - قَبْلَ أَنْ يَقْدُمَ مِنْ مَكَّةَ يَدْعُو النَّاسَ إِلَى الْإِيمَانِ بِاللَّهِ وَتَصْدِيقًا بِهِ قَوْلًا بِلَا عَمَلٍ، وَالْقِبْلَةُ إِلَى بَيْتِ الْمَقْدِسِ، فَلَمَّا هَاجَرَ إِلَيْنَا نَزَلَتِ الْفَرَائِضُ وَنَسَخَتِ الْمَدِينَةُ مَكَّةَ، وَالْقَوْلَ فِيهَا، وَنَسَخَ الْبَيْتُ الْحَرَامُ بَيْتَ الْمَقْدِسِ، فَصَارَ الْإِيمَانُ قَوْلًا وَعَمَلًا».
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَفِي إِسْنَادِهِ جَمَاعَةٌ لَمْ أَعْرِفْهُمْ.

174 - And on the authority of Uthman bin Suhayl bin Hunayf, who said: The Messenger of Allah (pbuh), before he arrived from Mecca, used to call the people to faith in Allah and affirmation of Him as a statement without action, and the direction of prayer was toward Bayt al-Maqdis. When he migrated to us, the obligatory duties were revealed, and Medina abrogated Mecca and the [standard of] statement therein, and the Sacred House abrogated Bayt al-Maqdis; thus, faith became statement and action.

Commentary Reported by al-Tabarani in al-Kabir, and in its chain of narrators is a group whom I do not know.

#175

١٧٥ - Dhe nga Ebu Umame (r.a.) transmetohet se ka thënë: «I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "Tri cilësi, tek kushdo që gjenden, ai do ta shijojë ëmbëlsinë e besimit: që Allahu dhe i Dërguari i Tij të jenë më të dashur për të se çdo gjë tjetër; që ta dojë njeriun vetëm për hir të Allahut; dhe që të mos kthehet në kufër pasi Allahu e shpëtoi prej tij, ashtu siç urren të hidhet në zjarr"».

Komentim E ka transmetuar et-Taberaniu në "El-Kebir", dhe në të gjendet Fedal bin Xhubejri, argumentimi me të cilin nuk lejohet.

١٧٥ - وَعَنْ أَبِي أُمَامَةَ - ﵁ - قَالَ: «قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ -: " ثَلَاثٌ مَنْ كُنَّ فِيهِ وَجَدَ حَلَاوَةَ الْإِيمَانِ: أَنْ يَكُونَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِمَّا سِوَاهُمَا، وَأَنْ يُحِبَّ الْمَرْءَ لَا يُحِبُّهُ إِلَّا لِلَّهِ، وَأَنْ لَا يَرْجِعُ فِي الْكُفْرِ بَعْدَ إِذْ أَنْقَذَهُ اللَّهُ مِنْهُ كَمَا يَكْرَهُ أَنْ يُلْقَى فِي النَّارِ» ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَفِيهِ فَضَالُ بْنُ جُبَيْرٍ، لَا يَحِلُّ الِاحْتِجَاجُ بِهِ.

175 - And on the authority of Abu Umamah (may Allah be pleased with him), who said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "Three [qualities], whoever possesses them will find the sweetness of faith: that Allah and His Messenger are more beloved to him than anything else; that he loves a person and loves him only for the sake of Allah; and that he does not return to disbelief after Allah has saved him from it, just as he would hate to be thrown into the Fire."

Commentary Narrated by al-Tabarani in al-Kabir, and it includes Fadhal bin Jubayr; it is not permissible to use him as proof.

#176

176 - Dhe nga Katadeja (r.a.) transmetohet se Ibn Mes’udi (r.a.) ka thënë: “Tre cilësi, kushdo që i posedon ato, do të gjejë përmes tyre ëmbëlsinë e besimit: lënia e polemikave (debatit) edhe kur është në të drejtë, lënia e gënjeshtrës në shaka, dhe të dijë se ajo që e ka goditur nuk mund t’i shpëtonte, dhe ajo që i ka shpëtuar nuk mund ta godiste.”

Komentim E ka shënuar Taberaniu, dhe Katadeja nuk ka dëgjuar (transmetim të drejtpërdrejtë) nga Ibn Mes’udi.

١٧٦ - وَعَنْ قَتَادَةَ - ﵁ - أَنَّ ابْنَ مَسْعُودٍ - ﵁ - قَالَ: ثَلَاثٌ مَنْ كُنَّ فِيهِ يَجِدُ بِهِنَّ حَلَاوَةَ الْإِيمَانِ: تَرْكُ الْمِرَاءِ فِي الْحَقِّ، وَالْكَذِبِ فِي الْمِزَاحِةِ، وَيَعْلَمُ أَنَّ مَا أَصَابَهُ لَمْ يَكُنْ لِيُخْطِئَهُ، وَأَنَّ مَا أَخْطَأَهُ لَمْ يَكُنْ لِيُصِيبَهُ.
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ، وَقَتَادَةُ لَمْ يَسْمَعْ مِنَ ابْنِ مَسْعُودٍ ..

176 - And on the authority of Qatadah (may Allah be pleased with him) that Ibn Mas'ud (may Allah be pleased with him) said: "Three traits, whoever possesses them will find through them the sweetness of faith: abandoning disputation even when one is in the right, [avoiding] falsehood while joking, and knowing that what befell him was not meant to miss him, and what missed him was not meant to befall him."

Commentary Reported by al-Tabarani, and Qatadah did not hear from Ibn Mas'ud.

#177

177 - Dhe nga Jahja bin Saidi, nga Noufel bin Mes’udi, i cili ka thënë: Hymë te Enes bin Maliku dhe i thamë: "Na trego atë që keni dëgjuar nga i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.)." Ai tha: "Kam dëgjuar të Dërguarin e Allahut (s.a.v.s.) duke thënë: 'Tri cilësi, ai tek i cili gjenden, do të jetë i ndaluar për Zjarrin dhe Zjarri do të jetë i ndaluar për të: besimi në Allahun, dashuria për Allahun – i Madhëruar dhe i Lartësuar – dhe që hedhja e tij në zjarr e të digjet të jetë më e dashur për të sesa të kthehet në kufër (mohim).'"

Komentim Them: Ai ka një hadith në Sahih me një kontekst tjetër. E ka transmetuar Ahmedi dhe Ebu Jala, ndërsa për Noufel bin Mes’udin nuk kam parë askënd që të ketë shënuar biografi për të, përveç asaj që el-Mizzi ka thënë në biografinë e Jahja el-Kattanit: "Ka transmetuar nga Noufel bin Mes’udi, shoku i Enesit."

١٧٧ - وَعَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ نَوْفَلِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَ: دَخَلْنَا عَلَى أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ فَقُلْنَا: حَدِّثْنَا بِمَا سَمِعْتَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ - ﷺ - قَالَ: «سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ - ﷺ - يَقُولُ: " ثَلَاثٌ مَنْ كُنَّ فِيهِ حُرِّمَ عَلَى النَّارِ وَحُرِّمَتِ النَّارُ عَلَيْهِ: إِيمَانٌ بِاللَّهِ، وَحُبُّ اللَّهِ - ﵎ - وَأَنْ يُلْقَى فِي النَّارِ فَيَحْتَرِقَ أَحَبُّ إِلَيْهِ مِنْ أَنْ يَرْجِعَ إِلَى الْكُفْرِ» ".
قُلْتُ: لَهُ فِي الصَّحِيحِ حَدِيثٌ بِغَيْرِ هَذَا السِّيَاقِ.
رَوَاهُ أَحْمَدُ وَأَبُو يَعْلَى، وَنَوْفَلُ بْنُ مَسْعُودٍ لَمْ أَرَ مَنْ ذَكَرَ لَهُ تَرْجَمَةً، إِلَّا أَنَّ الْمِزِّيَّ قَالَ فِي تَرْجَمَةِ يَحْيَى الْقَطَّانِ: رَوَى عَنْ نَوْفَلِ بْنِ مَسْعُودٍ صَاحِبِ أَنَسٍ.

177 - On the authority of Yahya ibn Sa'id, from Nawfal ibn Mas'ud, who said: We entered upon Anas ibn Malik and said: "Narrate to us what you heard from the Messenger of Allah (pbuh)." He said: "I heard the Messenger of Allah (pbuh) say: 'Three qualities, if found in a person, he shall be forbidden to the Fire and the Fire forbidden to him: faith in Allah, love for Allah – Mighty and Sublime – and that being cast into the fire and burned is dearer to him than returning to disbelief.'"

Commentary I say: He has a Hadith in the Sahih with a different context. It was narrated by Ahmad and Abu Ya'la, and I have not seen anyone who provided a biography for Nawfal ibn Mas'ud, except that al-Mizzi stated in the biography of Yahya al-Qattan: "He narrated from Nawfal ibn Mas'ud, the companion of Anas."

#178

178 - Dhe nga Enes bin Maliku (r.a.) transmetohet se i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "Tri cilësi, kushdo që i posedon ato, ai e ka shijuar shijen e besimit: ai për të cilin asgjë nuk është më e dashur se Allahu dhe i Dërguari i Tij; ai për të cilin djegia në zjarr është më e dashur sesa të kthehet në mosbesim (të braktisë fenë e tij); dhe ai që do për Allahun dhe urren për Allahun."

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "el-Kebir" dhe "es-Sagir", dhe kjo gjendet në "Sahih" përveç fjalëve: "dhe urren për Allahun". Në zinxhirin e tij të transmetimit është Ebu el-Huvejrithi; Maliku dhe Ibn Meini e kanë konsideruar atë të dobët, ndërsa Ibn Hibani e ka konsideruar të besueshëm.

١٧٨ - وَعَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ - ﵁ - «أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ - ﷺ - قَالَ: " ثَلَاثٌ مَنْ كُنَّ فِيهِ فَقَدْ ذَاقَ طَعْمَ الْإِيمَانِ: مَنْ كَانَ لَا شَيْءَ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنَ اللَّهِ وَرَسُولِهِ، وَمَنْ كَانَ أَنْ يُحْرَقَ فِي النَّارِ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنْ أَنْ يَرْتَدَّ عَنْ دِينِهِ، وَمَنْ كَانَ يُحِبُّ لِلَّهِ وَيُبْغِضُ لِلَّهِ» ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ وَالصَّغِيرِ، وَهُوَ فِي الصَّحِيحِ خَلَا قَوْلِهِ: " وَيُبْغِضُ لِلَّهِ "، وَفِي إِسْنَادِهِ أَبُو الْحُوَيْرِثِ، ضَعَّفَهُ مَالِكٌ وَابْنُ مَعِينٍ، وَوَثَّقَهُ ابْنُ حِبَّانَ.

178 - And on the authority of Anas bin Malik (may Allah be pleased with him) that the Messenger of Allah (pbuh) said: "Three qualities, whoever possesses them has tasted the taste of faith: one to whom nothing is more beloved than Allah and His Messenger, one for whom being burned in the fire is more beloved than apostatizing from his religion, and one who loves for the sake of Allah and hates for the sake of Allah."

Commentary Narrated by al-Tabarani in al-Kabir and al-Saghir, and it is in the Sahih collections except for his saying: "and hates for the sake of Allah." In its chain of narrators is Abu al-Huwairith; Malik and Ibn Ma'in deemed him weak, while Ibn Hibban declared him reliable.

#179

179 - Transmetohet nga Ebu Umame (r.a.) se ka thënë: Një burrë pyeti: "O i Dërguari i Allahut, kush është muslimani?" Ai (s.a.v.s.) u përgjigj: "Ai, prej gjuhës dhe dorës së të cilit muslimanët janë të sigurt."

Komentim E ka shënuar Taberaniu në "el-Kebir" dhe "el-Evsat", dhe në zinxhirin e tij është Fedal bin Xhubejri, me të cilin nuk lejohet të argumentuarit.

١٧٩ - وَعَنْ أَبِي أُمَامَةَ - ﵁ - قَالَ: «قَالَ رَجُلٌ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، مَنِ الْمُسْلِمُ؟ قَالَ: " مَنْ سَلِمَ الْمُسْلِمُونَ مِنْ لِسَانِهِ وَيَدِهِ».
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ وَالْأَوْسَطِ، وَفِيهِ فَضَالُ بْنُ جُبَيْرٍ لَا يَحِلُّ الِاحْتِجَاجُ بِهِ.

179 - And on the authority of Abu Umamah (may Allah be pleased with him) who said: A man said, "O Messenger of Allah, who is the Muslim?" He (pbuh) said: "The one from whose tongue and hand the Muslims are safe."

Commentary It was narrated by al-Tabarani in al-Kabir and al-Awsat, and in its chain is Fadal ibn Jubayr, through whom it is not permissible to establish proof.

#180

180 - Dhe nga Bilal bin el-Harith el-Muzeniu, nga Pejgamberi (s.a.v.s.), i cili ka thënë: "Mysliman është ai, prej gjuhës dhe dorës së të cilit myslimanët janë të sigurt."

Komentim E ka transmetuar et-Taberaniu në el-Kebir dhe el-Evsat, dhe transmetuesit e tij janë të besueshëm.

١٨٠ - وَعَنْ بِلَالِ بْنِ الْحَارِثِ الْمُزَنِيِّ عَنِ «النَّبِيِّ - ﷺ - قَالَ: " الْمُسْلِمُ مَنْ سَلِمَ الْمُسْلِمُونَ مِنْ لِسَانِهِ وَيَدِهِ» ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ وَالْأَوْسَطِ، وَرِجَالُهُ مُوَثَّقُونَ.

180 - And on the authority of Bilal ibn al-Harith al-Muzani, from the Prophet (pbuh), who said: "The Muslim is the one from whose tongue and hand the Muslims are safe."

Commentary Narrated by at-Tabarani in al-Mu'jam al-Kabir and al-Mu'jam al-Awsat, and its narrators are deemed trustworthy.

#181

181 - Dhe nga Fadaleh bin Ubejd transmetohet se ka thënë: "I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë në ditën e Haxhit të Lamtumirës: 'Dhe musliman është ai, prej gjuhës dhe dorës së të cilit muslimanët janë të sigurt.'"

Komentim E ka shënuar Taberaniu në el-Kebir dhe zinxhiri i tij i transmetimit është hasen (i mirë), dashtë Allahu.

١٨١ - وَعَنْ فَضَالَةَ بْنِ عُبَيْدٍ قَالَ: «قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ - يَوْمَ حِجَّةِ الْوَدَاعِ: " وَالْمُسْلِمُ مَنْ سَلِمَ الْمُسْلِمُونَ مِنْ لِسَانِهِ وَيَدِهِ» ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَإِسْنَادُهُ حَسَنٌ إِنْ شَاءَ اللَّهُ.

181 - And on the authority of Fadalah bin ‘Ubayd, who said: The Messenger of Allah (pbuh) said on the day of the Farewell Pilgrimage: "And the Muslim is the one from whose tongue and hand the Muslims are safe."

Commentary Narrated by al-Tabarani in al-Kabir, and its chain of transmission is Hasan (good), God willing.

CHAPTER

[بَابٌ مِنْهُ]

[Kapitull: Vazhdim]

24. [Chapter: Continuation]

#182

١٨٢ - Nga Ibn Umari, nga Pejgamberi (s.a.v.s.) i cili ka thënë: "Pesë gjëra janë prej besimit, kushdo që nuk ka asgjë prej tyre, ai nuk ka besim: dorëzimi ndaj urdhrit të Allahut, kënaqësia me caktimin e Allahut, delegimi i çështjes tek urdhri i Allahut, mbështetja te Allahu dhe durimi në goditjen e parë. Njeriu nuk e shijon realitetin e Islamit derisa njerëzit të jenë të sigurt prej tij për gjakun dhe pasurinë e tyre." Atëherë dikush pyeti: "O i Dërguari i Allahut, cili Islam është më i miri?" Ai tha: "Ai prej gjuhës dhe dorës së të cilit muslimanët janë të sigurt. Shenjat (e Islamit) janë si shenjat ndriçuese të rrugës: dëshmia se nuk ka zot tjetër (që meriton adhurimin) përveç Allahut, falja e namazit, dhënia e zekatit, gjykimi me Librin e Allahut, bindja ndaj Pejgamberit analfabet (el-Ummi) dhe përshëndetja me selam e bijve të Ademit kur t'i takoni."

Komentim E transmeton El-Bezzari, dhe në të është Sa'id bin Sinani, i cili nuk mund të merret si argument.

١٨٢ - عَنِ ابْنِ عُمَرَ «عَنِ النَّبِيِّ - ﷺ - قَالَ: " خَمْسٌ مِنَ الْإِيمَانِ، مَنْ لَمْ يَكُنْ فِيهِ شَيْءٌ مِنْهَا فَلَا إِيمَانَ لَهُ: التَّسْلِيمُ لِأَمْرِ اللَّهِ، وَالرِّضَا بِقَضَاءِ اللَّهِ، وَالتَّفْوِيضُ إِلَى أَمْرِ اللَّهِ، وَالتَّوَكُّلُ عَلَى اللَّهِ، وَالصَّبْرُ عِنْدَ الصَّدْمَةِ الْأُولَى. وَلَمْ يَطْعَمِ امْرٌؤٌ حَقِيقَةَ الْإِسْلَامِ حَتَّى يَأْمَنَهُ النَّاسُ عَلَى دِمَائِهِمْ وَأَمْوَالِهِمْ "، فَقَالَ قَائِلٌ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، أَيُّ الْإِسْلَامِ أَفْضَلُ؟ قَالَ: " مَنْ سَلِمَ الْمُسْلِمُونَ مِنْ لِسَانِهِ وَيَدِهِ، عَلَامَاتٌ كَمَنَارِ الطَّرِيقِ: شَهَادَةُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ، وَإِقَامُ الصَّلَاةِ، وَإِيتَاءُ الزَّكَاةِ، وَالْحُكْمُ بِكِتَابِ اللَّهِ وَطَاعَةُ النَّبِيِّ الْأُمِّيِّ، وَالتَّسْلِيمُ عَلَى بَنِي آدَمَ إِذَا لَقِيتُمُوهُمْ» ".
رَوَاهُ الْبَزَّارُ، وَفِيهِ سَعِيدُ بْنُ سِنَانٍ وَلَا يُحْتَجُّ بِهِ.

182 - On the authority of Ibn 'Umar, from the Prophet (pbuh), who said: "Five qualities are of faith, and whoever possesses none of them has no faith: submission to the command of Allah, contentment with the decree of Allah, entrustment to the command of Allah, reliance upon Allah, and patience at the first stroke of calamity. No person tastes the reality of Islam until people feel secure from him regarding their blood and their wealth." Someone asked: "O Messenger of Allah, which Islam is best?" He said: "The one from whose tongue and hand the Muslims are safe. [There are] signs like road beacons: the testimony that there is no deity but Allah, the establishment of prayer, the giving of zakat, ruling by the Book of Allah and obedience to the Unlettered Prophet, and offering greetings of peace to the children of Adam when you meet them."

Commentary It was narrated by al-Bazzar, and its chain includes Sa'id ibn Sinan, and he is not to be used as a reliable authority.

#183

183 - Nga Ammari (r.a.) transmetohet se ka thënë: I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "Tri cilësi janë prej imanit: shpenzimi në kohë skamjeje, përhapja e selamit për mbarë botën dhe tregimi i drejtësisë ndaj vetvetes."

Komentim E ka transmetuar El-Bezzari dhe transmetuesit e tij janë transmetues të Sahihut, përveç se nuk kam gjetur ndonjë që e ka përmendur mësuesin e El-Bezzarit, i cili është El-Hasen bin Abdullah el-Kufi.

١٨٣ - عَنْ عَمَّارٍ - ﵁ - قَالَ: «قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ -: " ثَلَاثٌ مِنَ الْإِيمَانِ: الْإِنْفَاقُ مِنَ الْإِقْتَارِ، وَبَذْلُ السَّلَامِ لِلْعَالَمِ، وَالْإِنْصَافُ مِنْ نَفْسِكَ» ".
رَوَاهُ الْبَزَّارُ، وَرِجَالُهُ رِجَالُ الصَّحِيحِ، إِلَّا أَنَّ شَيْخَ الْبَزَّارِ لَمْ أَرَ مَنْ ذَكَرَهُ، وَهُوَ الْحَسَنُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْكُوفِيُّ.

183 - On the authority of Ammar (may Allah be pleased with him), who said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "Three qualities are from faith: spending in spite of poverty, spreading the greeting of peace to the world, and observing justice against oneself."

Commentary Reported by al-Bazzar, and its narrators are the narrators of the Sahih, except that I have not seen anyone who mentioned the sheikh of al-Bazzar, and he is al-Hasan ibn Abdullah al-Kufi.

CHAPTER

[بَابٌ فِي كَمَالِ الْإِيمَانِ]

[Kapitull: Mbi përsosmërinë e besimit]

25. [Chapter: On the Perfection of Faith]

CHAPTER

١ - ١٢ - ٤ - (بَابٌ مِنْهُ: فِي كَمَالِ الْإِيمَانِ).

1 - 12 - 4 - (Kapitull: Vazhdim: Mbi përsosmërinë e besimit).

26. 1 - 12 - 4 - (Chapter: Continuation: On the Perfection of Faith).

#184

184 - Transmetohet nga Ammar bin Jasiri (r.a.) se ka thënë: "Tri veti, kushdo që i bashkon ato, ai i ka bashkuar vetitë e besimit." Disa nga shokët e tij i thanë: "O Ebu el-Jakdhan, cilat janë këto veti për të cilat pretendove se i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: 'Kush i bashkon ato, ai ka bashkuar besimin'?" Atëherë Ammari tha: "E kam dëgjuar atë duke thënë: 'Shpenzimi në kohë skamjeje, drejtësia ndaj vetvetes dhe përhapja e selamit për botën.'"

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "El-Kebir", dhe në zinxhirin e tij është El-Kasim Ebu Abdurrahman, i cili është i dobët.

١٨٤ - «وَعَنْ عَمَّارِ بْنِ يَاسِرٍ - ﵁ - قَالَ: ثَلَاثُ خِلَالٍ مَنْ جَمَعَهُنَّ فَقَدْ جَمَعَ خِلَالَ الْإِيمَانِ، فَقَالَ لَهُ بَعْضُ أَصْحَابِهِ: يَا أَبَا الْيَقْظَانِ، مَا هَذِهِ الْخِلَالُ الَّتِي زَعَمْتَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ - ﷺ - قَالَ: مَنْ جَمَعَهُنَّ فَقَدْ جَمَعَ الْإِيمَانَ؟ فَقَالَ عَمَّارُ عِنْدَ ذَلِكَ: سَمِعْتُهُ يَقُولُ: " الْإِنْفَاقُ مِنَ الْإِقْتَارِ، وَالْإِنْصَافُ مِنْ نَفْسِكَ، وَبَذْلُ السَّلَامِ لِلْعَالَمِ» ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَفِيهِ الْقَاسِمُ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ وَهُوَ ضَعِيفٌ.

184 - And on the authority of Ammar bin Yasir—may Allah be pleased with him—who said: "Three traits, whoever combines them has combined the traits of faith." Some of his companions said to him: "O Abu al-Yaqzan, what are these traits regarding which you claimed that the Messenger of Allah (pbuh) said: 'Whoever combines them has combined faith'?" Ammar then said: "I heard him saying: 'Spending out of poverty, practicing justice against oneself, and offering salutations of peace to the world.'"

Commentary Narrated by al-Tabarani in al-Kabir, and it contains al-Qasim Abu Abd al-Rahman, and he is weak.

#185

١٨٥ - Dhe nga Enesi (r.a.) transmetohet se ka thënë: «I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "Tri cilësi, tek kushdo që gjenden, ai ka merituar shpërblimin dhe ka plotësuar besimin: një moral me të cilin jeton mes njerëzve, një devotshmëri që e pengon nga ndalesat e Allahut dhe një butësi që e zmbraps paditurinë e të paditurit"».

Komentim E ka transmetuar El-Bezzari, dhe në zinxhirin e tij është Abdullah ibn Sulejmani. El-Bezzari ka thënë: "Ai ka transmetuar hadithe për të cilat nuk ka mbështetje (nuk ndiqet) nga të tjerët."

١٨٥ - وَعَنْ أَنَسٍ - ﵁ - قَالَ: «قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ -: " ثَلَاثٌ مَنْ كُنَّ فِيهِ اسْتَوْجَبَ الثَّوَابَ وَاسْتَكْمَلَ الْإِيمَانَ: خُلُقٌ يَعِيشُ بِهِ فِي النَّاسِ، وَوَرَعٌ يَحْجِزُهُ عَنْ مَحَارِمِ اللَّهِ، وَحِلْمٌ يَرُدُّهُ عَنْ جَهْلِ الْجَاهِلِ» ".
رَوَاهُ الْبَزَّارُ، وَفِيهِ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ الْبَزَّارُ: حَدَّثَ بِأَحَادِيثَ لَا يُتَابِعُ عَلَيْهَا.

185 - And on the authority of Anas (may Allah be pleased with him), who said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "There are three qualities which, if found in a person, make him deserve reward and complete his faith: a character by which he lives among the people, a piety that restrains him from what Allah has forbidden, and a forbearance that wards off the ignorance of the ignorant."

Commentary Narrated by al-Bazzar, and in its chain is Abdullah ibn Sulayman. Al-Bazzar said: He narrated hadiths for which he is not supported by others.

#186

186 - Dhe nga Enes bin Maliku transmetohet se i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "Nuk drejtohet besimi i një robi derisa të drejtohet zemra e tij, dhe nuk drejtohet zemra e tij derisa të drejtohet gjuha e tij; dhe ai nuk do të hyjë në Xhenet derisa fqinji i tij të jetë i sigurt nga të këqijat (dëmet) e tij." E ka transmetuar Ahmedi.

Komentim Në zinxhirin e tij të transmetimit është Ali bin Mes'adeh; e ka konsideruar të besueshëm Jahja bin Maini dhe të tjerë, ndërsa Nesaiu dhe të tjerë e kanë konsideruar të dobët.

١٨٦ - وَعَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ - ﷺ - قَالَ: " «لَا يَسْتَقِيمُ إِيمَانُ عَبْدٍ حَتَّى يَسْتَقِيمَ قَلْبُهُ وَلَا يَسْتَقِيمُ قَلْبُهُ حَتَّى يَسْتَقِيمَ لِسَانُهُ وَلَا يُدْخُلُ الْجَنَّةَ حَتَّى يَأْمَنَ جَارُهُ بَوَائِقَهُ» " رَوَاهُ أَحْمَدُ وَفِيهِ: عَلِيُّ بَنُ مَسْعَدَةَ، وَثَّقَهُ يَحْيَى بْنُ مَعِينٍ وَغَيْرُهُ، وَضَعَّفَهُ النَّسَائِيُّ وَغَيْرُهُ.

186 - And on the authority of Anas bin Malik that the Messenger of Allah (pbuh) said: "The faith of a servant does not become upright until his heart becomes upright, and his heart does not become upright until his tongue becomes upright; and he shall not enter Paradise until his neighbor is safe from his harm." Narrated by Ahmad.

Commentary And in its chain of narrators is Ali bin Mas'ada; Yahya bin Ma'in and others declared him trustworthy, while an-Nasa'i and others declared him weak.

#187

١٨٧ - Dhe nga Abdullahu — domethënë Ibn Mes’udi — transmetohet se ka thënë: I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: «Nuk ka besim për atë që nuk është i besueshëm dhe nuk ka fe për atë që nuk mban premtimin. Pasha Atë, në dorën e të Cilit është shpirti i Muhamedit, feja e një robi nuk bëhet e drejtë derisa të bëhet e drejtë gjuha e tij, dhe gjuha e tij nuk bëhet e drejtë derisa të bëhet e drejtë zemra e tij. Nuk do të hyjë në Xhenet ai, fqinji i të cilit nuk është i sigurt nga 'bevaik' (të këqijat/dëmet) e tij.» U pyet: "Çfarë janë 'bevaikët', o i Dërguari i Allahut?" Ai u përgjigj: "Mashtrimi dhe padrejtësia e tij. Dhe cilido njeri që fiton pasuri prej haramit e shpenzon prej saj, nuk i jepet bereqet në të; nëse jep lëmoshë prej saj, nuk i pranohet; e ajo që mbetet do të jetë furnizim i tij për në Zjarr. Me të vërtetë, e keqja nuk e shlyen të keqen, por e mira e shlyen (të keqen).»

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "El-Kebir". Në zinxhirin e tij është Husejn ibn Medhur, i cili transmeton nga Feras et-Tejmi, dhe nuk kam parë askënd që t’i ketë përmendur ata.

١٨٧ - وَعَنْ عَبْدِ اللَّهِ - يَعْنِي: ابْنَ مَسْعُودٍ - قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ -: «لَا إِيمَانَ لِمَنْ لَا أَمَانَةَ لَهُ، وَلَا دِينَ لِمَنْ لَا عَهْدَ لَهُ، وَالَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ لَا يَسْتَقِيمُ دِينُ عَبْدٍ حَتَّى يَسْتَقِيمَ لِسَانُهُ، ولا يَسْتَقِيمُ لِسَانُهُ حَتَّى يَسْتَقِيمَ قَلْبُهُ، وَلَا يُدْخُلُ الْجَنَّةَ مَنْ لَا يَأْمَنُ جَارُهُ بَوَائِقَهُ " قِيلَ: مَا الْبَوَائِقُ يَا رَسُولَ اللَّهِ؟ قَالَ: " غِشُّهُ وَظُلْمُهُ، وَأَيَّمَا رَجُلٌ أَصَابَ مَالًا مِنْ حَرَامٍ، وَأَنْفَقَ مِنْهُ لَمْ يُبَارَكْ لَهُ فِيهِ، وَإِنْ تَصَدَّقَ لَمْ يُقْبَلْ، وَمَا بَقِيَ فَزَادُهُ إِلَى النَّارِ، وَإِنَّ الْخَبِيثَ لَا يُكَفِّرُ الْخَبِيثَ، وَلَكِنَّ الطَّيِّبَ يُكَفِّرُ» " رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَفِيهِ: حُصَيْنُ بْنُ مَذْعُورٍ، عَنْ فَرَسٍ التِّيمِيِّ، وَلَمْ أَرَ مَنْ ذَكَرَهُمَا.

187 - And on the authority of Abdullah—meaning: ibn Mas'ud—who said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "There is no faith for one who has no trustworthiness, and there is no religion for one who has no covenant. By the One in Whose Hand is the soul of Muhammad, the religion of a servant does not become upright until his tongue becomes upright, and his tongue does not become upright until his heart becomes upright. And he whose neighbor is not secure from his bawa'iq shall not enter Paradise." It was asked: "What are the bawa'iq, O Messenger of Allah?" He said: "His deception and his oppression. And whichever man acquires wealth from a forbidden source and spends from it, it will not be blessed for him; and if he gives charity from it, it will not be accepted; and whatever remains of it is his provision to the Fire. Indeed, the foul does not expiate the foul, but rather the good expiates."

Commentary Narrated by al-Tabarani in al-Kabir, and in its chain are Husayn ibn Madh'ur, on the authority of Faras al-Taymi, and I have not seen anyone who mentioned them.

#188

١٨٨ - Dhe nga Alkameja, i cili ka thënë: Ka thënë Ubejdullahu: "Durimi është gjysma e besimit, ndërsa bindja është i gjithë besimi."

Komentim E ka shënuar Taberaniu në "el-Kebir" dhe transmetuesit e tij janë transmetuesit e "Sahihut".

١٨٨ - وَعَنْ عَلْقَمَةَ قَالَ: قَالَ عُبَيْدُ اللَّهِ: الصَّبْرُ نِصْفُ الْإِيمَانِ، وَالْيَقِينُ الْإِيمَانُ كُلُّهُ.
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَرِجَالُهُ رِجَالُ الصَّحِيحِ.

188 - And from 'Alqamah, who said: 'Ubaydullah said: "Patience is half of faith, and certainty is faith in its entirety."

Commentary It was reported by al-Tabarani in al-Kabir, and its narrators are the narrators of the Sahih.

CHAPTER

[بَابٌ فِي حَقِيقَةِ الْإِيمَانِ وَكَمَالِهِ]

[Kapitull: Mbi realitetin e besimit dhe përsosmërinë e tij]

27. [Chapter: On the Reality of Faith and its Perfection]

#189

189 - Nga el-Harith bin Malik el-Ensariu përcillet se ai kaloi pranë Pejgamberit (s.a.v.s.), i cili i tha: "Si u gdive, o Harithah?" Ai u përgjigj: "U gdiva besimtar i vërtetë." Ai (s.a.v.s.) i tha: "Shiko se çfarë po thua; sepse çdo thënie ka një realitet, pra cili është realiteti i besimit tënd?" Ai tha: "Shpirti im u largua nga kjo botë, andaj i kaloj netët zgjuar dhe ditët me etje. Më duket sikur po e shoh Arshin e Zotit tim të shfaqur haptazi, sikur po i shoh banorët e Xhenetit duke vizituar njëri-tjetrin në të, dhe sikur po i shoh banorët e Zjarrit duke ulëritur në të." Ai (s.a.v.s.) tha: "O Harithah, e ke njohur të vërtetën, andaj qëndro i palëkundur."

Komentim E ka transmetuar et-Taberaniu në el-Kebir, dhe në zinxhirin e tij është Ibn Lehi'ah, si dhe në të ka transmetues që kanë nevojë për hulumtim të mëtejshëm.

١٨٩ - «عَنِ الْحَارِثِ بْنِ مَالِكٍ الْأَنْصَارِيِّ أَنَّهُ مَرَّ بِالنَّبِيِّ - ﷺ - فَقَالَ لَهُ: " كَيْفَ أَصْبَحْتَ يَا حَارِثَةُ؟ " قَالَ: أَصْبَحْتُ مُؤْمِنًا حَقًّا. قَالَ: " انْظُرْ مَا تَقُولُ ; فَإِنَّ لِكُلِّ قَوْلٍ حَقِيقَةً، فَمَا حَقِيقَةُ إِيمَانِكَ؟ " قَالَ: عَزَفَتْ نَفْسِي عَنِ الدُّنْيَا، فَأَسْهَرْتُ لَيْلِي، وَأَظْمَأْتُ نَهَارِي، وَكَأَنِّي أَنْظُرُ عَرْشَ رَبِّي بَارِزًا، وَكَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَى أَهْلِ الْجَنَّةِ يَتَزَاوَرُونَ فِيهَا، وَكَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَى أَهْلِ النَّارِ يَتَضَاغَوْنَ فِيهَا. قَالَ: " يَا حَارِثَةُ، عَرَفْتَ فَالْزَمْ» ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَفِيهِ ابْنُ لَهِيعَةَ، وَفِيهِ مَنْ يَحْتَاجُ إِلَى الْكَشْفِ عَنْهُ.

189 - On the authority of al-Harith ibn Malik al-Ansari, that he passed by the Prophet (pbuh), who said to him: "How have you reached the morning, O Harithah?" He replied: "I have reached the morning as a true believer." He said: "Consider what you say; for indeed, every claim has a reality, so what is the reality of your faith?" He replied: "My soul has turned away from the world, so I keep my nights awake and my days thirsty, and it is as if I am looking at the Throne of my Lord made manifest, and as if I am looking at the people of Paradise visiting one another therein, and as if I am looking at the people of the Fire shrieking therein." He said: "O Harithah, you have attained realization, so remain steadfast."

Commentary Narrated by al-Tabarani in al-Kabir, and its chain includes Ibn Lahi'ah, and it contains someone who requires further investigation.

#190

١٩٠ - Dhe nga Enesi (r.a.) transmetohet se Pejgamberi (s.a.v.s.) takoi një burrë të quajtur Harithe në njërën prej rrugëve të Medines e i tha: "Si u gdive, o Harithe?" Ai u përgjigj: "U gdiva si besimtar i vërtetë." Ai (s.a.v.s.) tha: "Vërtet, çdo besim ka një realitet, po cili është realiteti i besimit tënd?" Ai tha: "Shpirti im u largua nga kjo botë, kështu që e bëra ditën time të etur dhe natën time pa gjumë. Më duket sikur po e shoh Arshin e Zotit tim qartazi, sikur po i shoh banorët e Xhenetit në Xhenet duke u kënaqur në të, dhe sikur po i shoh banorët e Zjarrit në Zjarr duke u ndëshkuar." Atëherë Pejgamberi (s.a.v.s.) tha: "E ke gjetur të vërtetën, prandaj qëndro i palëkundur; një besimtar të cilit Allahu ia ka ndriçuar zemrën."

Komentim E ka transmetuar El-Bezzari, dhe në zinxhirin e tij është Jusuf bin Atije, i cili nuk merret si argument.

١٩٠ - وَعَنْ أَنَسٍ - ﵁ - «أَنَّ النَّبِيَّ - ﷺ - لَقِيَ رَجُلًا يُقَالُ لَهُ: حَارِثَةُ، فِي بَعْضِ سِكَكِ الْمَدِينَةِ، فَقَالَ: " كَيْفَ أَصْبَحْتَ يَا حَارِثَةُ؟ " قَالَ: أَصْبَحْتُ مُؤْمِنًا حَقًّا. قَالَ: " إِنَّ لِكُلِّ إِيمَانٍ حَقِيقَةً، فَمَا حَقِيقَةُ إِيمَانِكَ؟ " قَالَ: عَزَفَتْ نَفْسِي عَنِ الدُّنْيَا، فَأَظْمَأْتُ نَهَارِي، وَأَسْهَرْتُ لَيْلِي، وَكَأَنِّي بِعَرْشِ رَبِّي بَارِزًا، وَكَأَنِّي بِأَهْلِ الْجَنَّةِ فِي الْجَنَّةِ يَتَنَعَّمُونَ فِيهَا، وَكَأَنِّي بِأَهْلِ النَّارِ فِي النَّارِ يُعَذَّبُونَ. فَقَالَ النَّبِيُّ - ﷺ -: " أَصَبْتَ فَالْزَمْ، مُؤْمِنٌ نَوَّرَ اللَّهُ قَلْبَهُ» ".
رَوَاهُ الْبَزَّارُ، وَفِيهِ يُوسُفُ بْنُ عَطِيَّةَ لَا يُحْتَجُّ بِهِ.

190 - And from Anas (may Allah be pleased with him) that the Prophet (pbuh) met a man called Harithah in one of the streets of Medina and said: "How have you reached the morning, O Harithah?" He replied: "I have reached the morning as a true believer." He (pbuh) said: "Indeed, for every faith there is a reality, so what is the reality of your faith?" He said: "My soul has turned away from this world, so I have made my day thirsty and my night sleepless, and it is as if I am looking at the Throne of my Lord clearly, and as if I am looking at the people of Paradise in Paradise enjoying its delights, and as if I am looking at the people of the Fire in the Fire being punished." The Prophet (pbuh) said: "You have attained the truth, so remain steadfast; a believer whose heart Allah has illuminated."

Commentary Reported by al-Bazzar, and in its chain is Yusuf ibn 'Atiyyah, who is not to be used as an authoritative source.

CHAPTER

[بَابٌ مِنْهُ]

[Kapitull: Vazhdim]

28. [Chapter: Continuation]

#191

١٩١ - Nga Ebu ed-Derda (r.a.), nga i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.), i cili ka thënë: "Një rob nuk e arrin vërtetësinë e besimit derisa të dijë se ajo që e ka goditur nuk do të mund ta shmangte atë, dhe ajo që e ka shmangur nuk do të mund ta godiste atë."

Komentim E ka transmetuar El-Bezzari dhe ka thënë: Zinxhiri i tij i transmetimit është i mirë (hasen).

١٩١ - عَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِ - ﵁ - «عَنْ رَسُولِ اللَّهِ - ﷺ - قَالَ: " لَا يَبْلُغُ عَبْدٌ حَقِيقَةَ الْإِيمَانِ حَتَّى يَعْلَمَ أَنَّ مَا أَصَابَهُ لَمْ يَكُنْ لِيُخْطِئَهُ، وَمَا أَخْطَأَهُ لَمْ يَكُنْ لِيُصِيبَهُ» ".
رَوَاهُ الْبَزَّارُ، وَقَالَ: إِسْنَادُهُ حَسَنٌ.

191 - On the authority of Abu al-Darda' (may Allah be pleased with him), from the Messenger of Allah (pbuh), who said: "A servant does not reach the reality of faith until he knows that what befell him could not have missed him, and what missed him could not have befallen him."

Commentary Reported by al-Bazzar, and he said: its chain of narration is good (Hasan).

#192

١٩٢ - Dhe nga Amr ibn el-Hamiku ka thënë: «I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "Robi nuk e arrin vërtetësinë e besimit derisa të zemërohet për hir të Allahut dhe të jetë i kënaqur për hir të Allahut. Kur ta bëjë këtë, ai e meriton vërtetësinë e besimit. Vërtet, të dashurit e mi dhe evlijatë e mi janë ata që kujtohen kur unë kujtohem, dhe unë kujtohem kur ata kujtohen."»

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në el-Eusat, dhe në të është Rishdin ibn Sa'di, ndërsa shumica e dijetarëve anojnë nga dobësimi i tij.

١٩٢ - وَعَنْ عَمْرِو بْنِ الْحَمِقِ قَالَ: «قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ -: " لَا يَحِقُّ الْعَبْدُ حَقِيقَةَ الْإِيمَانِ حَتَّى يَغْضَبَ لِلَّهِ، وَيَرْضَى لِلَّهِ، فَإِذَا فَعَلَ ذَلِكَ اسْتَحَقَّ حَقِيقَةَ الْإِيمَانِ، وَإِنَّ أَحْبَابِي وَأَوْلِيَائِي الَّذِينَ يُذْكَرُونَ بِذِكْرِي، وَأُذْكَرُ بِذِكْرِهِمْ» ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْأَوْسَطِ، وَفِيهِ رِشْدِينُ بْنُ سَعْدٍ، وَالْأَكْثَرُ عَلَى تَضْعِيفِهِ.

192 - And on the authority of 'Amr ibn al-Hamiq, who said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "A servant does not attain the reality of faith until he becomes angry for the sake of Allah and is pleased for the sake of Allah. When he does that, he has merited the reality of faith. Verily, my beloved ones and my allies are those who are remembered when I am remembered, and I am remembered when they are remembered."

Commentary Reported by al-Tabarani in al-Awsat, and in its chain is Rishdin ibn Sa'd, and the majority [of scholars] consider him to be weak.

CHAPTER

[بَابٌ مِنْهُ فِي كَمَالِ الْإِيمَانِ]

[Kapitull: Vazhdim mbi përsosmërinë e besimit]

29. [Chapter: Continuation on the Perfection of Faith]

#193

193 - Nga Umejr ibn Katade transmetohet se një burrë tha: "O i Dërguari i Allahut, cili namaz është më i vlefshmi?" Ai (s.a.v.s.) tha: "Zgjatja e qëndrimit në këmbë (kunuti)." Ai tha: "Cila sadaka është më e vlefshmja?" Ai (s.a.v.s.) tha: "Përpjekja e atij që ka pak mundësi." Ai tha: "Cili prej besimtarëve është më i përsosuri në besim?" Ai (s.a.v.s.) tha: "Më i miri prej tyre në moral."

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "el-Evsat", dhe në zinxhirin e tij është Suvejd Ebu Hatimi, për të cilin ka mospajtime rreth besueshmërisë dhe dobësisë së tij, ndërsa hadithe të kësaj natyre do të pasojnë më tej.

١٩٣ - عَنْ عُمَيْرِ بْنِ قَتَادَةَ «أَنَّ رَجُلًا قَالَ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، أَيُّ الصَّلَاةِ أَفْضَلُ؟ قَالَ: " طُولُ الْقُنُوتِ ". قَالَ: أَيُّ الصَّدَقَةِ أَفْضَلُ؟ قَالَ: " جُهْدُ الْمُقِلِّ ". قَالَ: أَيُّ الْمُؤْمِنِينَ أَكْمَلُ إِيمَانًا؟ قَالَ: " أَحْسَنُهُمْ خُلُقًا» ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْأَوْسَطِ، وَفِيهِ سُوَيْدٌ أَبُو حَاتِمٍ، اخْتُلِفَ فِي ثِقَتِهِ وَضَعْفِهِ، وَتَأْتِي أَحَادِيثُ مِنْ هَذَا بَعْدُ.

193 - On the authority of 'Umayr ibn Qatadah that a man said: "O Messenger of Allah, which prayer is the best?" He (pbuh) said: "Lengthy standing (Qunut)." He said: "Which charity is the best?" He (pbuh) said: "The effort of the one with little means." He said: "Which of the believers is most perfect in faith?" He (pbuh) said: "The best of them in character."

Commentary Reported by al-Tabarani in al-Awsat, and in its chain is Suwayd Abu Hatim, regarding whom there is a difference of opinion concerning his reliability and weakness, and other hadiths of this nature will follow hereafter.

#194

194 - Nga Xhabiri - Allahu qoftë i kënaqur me të - ka thënë: «Ka thënë i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.): "Besimtarët me besim më të përsosur janë ata që kanë moralin më të mirë"».

Komentim E ka transmetuar El-Bezzari; në zinxhirin e tij gjendet Ebu Ejubi, i cili transmeton nga Muhamed ibn el-Munkediri, dhe unë nuk e njoh atë.

١٩٤ - عَنْ جَابِرٍ - ﵁ - قَالَ: «قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ -: " أَكْمَلُ الْمُؤْمِنِينَ إِيمَانًا أَحْسَنُهُمْ خُلُقًا» ".
رَوَاهُ الْبَزَّارُ، وَفِيهِ أَبُو أَيُّوبَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ، وَلَا أَعْرِفُهُ.

194 - On the authority of Jabir - may Allah be pleased with him - who said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "The most complete of the believers in faith are those best in character."

Commentary It was narrated by al-Bazzar, and within its chain is Abu Ayyub, on the authority of Muhammad ibn al-Munkadir, and I do not know him.

#195

195 - Nga Enesi - Allahu qoftë i kënaqur me të - ka thënë: «I Dërguari i Allahut - (s.a.v.s.) - ka thënë: "Vërtet, njerëzit me besimin më të plotë janë ata që kanë moralin më të mirë, dhe vërtet, morali i mirë e arrin gradën e agjërimit dhe të namazit"».

Komentim E ka transmetuar El-Bezzari, dhe transmetuesit e tij janë të besueshëm.

١٩٥ - عَنْ أَنَسٍ - ﵁ - قَالَ: «قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ -: " إِنَّ أَكْمَلَ النَّاسِ إِيمَانًا أَحْسَنُهُمْ خُلُقًا، وَإِنَّ حُسْنَ الْخُلُقِ لَيَبْلُغُ دَرَجَةَ الصَّوْمِ وَالصَّلَاةِ» ".
رَوَاهُ الْبَزَّارُ، وَرِجَالُهُ ثِقَاتٌ.

195 - On the authority of Anas - may Allah be pleased with him - who said: "The Messenger of Allah (pbuh) said: 'Indeed, the most perfect of people in faith are the best of them in character, and indeed, good character reaches the rank of fasting and prayer.'"

Commentary Reported by Al-Bazzar, and its narrators are trustworthy.

#196

١٩٦ - Dhe nga Ebu Said el-Hudriu (r.a.) transmetohet se ka thënë: «I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "Besimtarët me besim më të plotë janë ata që kanë moralin më të mirë, të thjeshtët dhe të afrueshmit, të cilët krijojnë afërsi e miqësi me të tjerët dhe me të cilët të tjerët krijojnë afërsi e miqësi; nuk ka asnjë të mirë tek ai që nuk krijon afërsi dhe me të cilin nuk mund të krijohet afërsi."»

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "el-Evsat" dhe ka thënë: "Nuk e ka transmetuar këtë nga Muhamed bin Ujejne përveç Jakub bin Ebi Abad el-Kulzumit, dhe nuk kam parë askënd që ta ketë përmendur atë."

١٩٦ - وَعَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ - ﵁ - قَالَ: «قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ -: " أَكْمَلُ الْمُؤْمِنِينَ إِيمَانًا أَحْسَنُهُمْ خُلُقًا، الْمُوَطَّئُونَ أَكْنَافًا، الَّذِينَ يَأْلَفُونَ وَيُؤْلَفُونَ، وَلَا خَيْرَ فِيمَنْ لَا يَأْلَفُ وَلَا يُؤْلَفُ» ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْأَوْسَطِ، وَقَالَ: لَمْ يَرْوِهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عُيَيْنَةَ إِلَّا يَعْقُوبُ بْنُ أَبِي عَبَّادٍ الْقُلْزُمِيُّ، وَلَمْ أَرَ مَنْ ذَكَرَهُ.

196 - And on the authority of Abu Sa'id al-Khudri (may Allah be pleased with him), who said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "The most complete of believers in faith are those best in character, those who are humble and easygoing, who harmonize with others and are harmonized with; and there is no good in one who does not harmonize with others nor is harmonized with."

Commentary Narrated by al-Tabarani in al-Awsat, and he said: "None narrated it from Muhammad ibn 'Uyaynah except Ya'qub ibn Abi 'Abbad al-Qulzumi, and I have not seen anyone who mentioned him."

CHAPTER

[بَابٌ فِي خِصَالِ الْإِيمَانِ]

[Kapitull: Mbi tiparet e besimit]

30. [Chapter: On the Characteristics of Faith]

Chapter Introduction

وَقَدْ تَقَدَّمَتْ أَحَادِيثُ كَثِيرَةٌ مِنْ هَذَا فِي بَابِ الْإِسْلَامِ وَالْإِيمَانِ.

#197

197 - Transmetohet nga Enes bin Maliku (r.a.) se i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: «Tri janë prej cilësive të moralit të besimit: ai i cili kur zemërohet, zemërimi i tij nuk e fut atë në të kotë; ai i cili kur është i kënaqur, kënaqësia e tij nuk e nxjerr atë nga e vërteta; dhe ai i cili kur ka mundësi (fuqi), nuk merr atë që nuk i takon.»

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "el-Sagir" dhe në zinxhirin e tij është Bishr bin el-Husejni, i cili është gënjeshtar.

١٩٧ - عَنْ أَنَسِ
بْنِ مَالِكٍ - ﵁ - أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ - ﷺ - قَالَ: " «ثَلَاثٌ مِنْ أَخْلَاقِ الْإِيمَانِ: مَنْ إِذَا غَضِبَ لَمْ يُدْخِلْهُ غَضَبُهُ فِي بَاطِلٍ، وَمَنْ إِذَا رَضِيَ لَمْ يُخْرِجْهُ رِضَاهُ مِنْ حَقٍّ، وَمَنْ إِذَا قَدِرَ لَمْ يَتَعَاطَ مَا لَيْسَ لَهُ» ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الصَّغِيرِ، وَفِيهِ بِشْرُ بْنُ الْحُسَيْنِ، وَهُوَ كَذَّابٌ.

197 - Narrated from Anas bin Malik (may Allah be pleased with him) that the Messenger of Allah (pbuh) said: "Three are among the character traits of faith: one who, when he becomes angry, his anger does not lead him into falsehood; one who, when he is pleased, his pleasure does not take him away from the truth; and one who, when he has power, does not take what does not belong to him."

Commentary Narrated by al-Tabarani in al-Saghir, and in its chain is Bishr bin al-Husayn, and he is a liar.

#198

198 - Dhe nga Xhabiri (r.a.) transmetohet se ka thënë: "I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) u pyet rreth besimit, e ai tha: 'Durimi dhe toleranca'."

Komentim E ka shënuar Ebu Jala, dhe në zinxhirin e tij është Jusuf bin Muhamed bin el-Munkedir, i cili është i braktisur (metruk).

١٩٨ - وَعَنْ جَابِرٍ - ﵁ - قَالَ: «سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ - عَنِ الْإِيمَانِ، قَالَ: " الصَّبْرُ وَالسَّمَاحَةُ» ".
رَوَاهُ أَبُو يَعْلَى، وَفِيهِ يُوسُفُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ، وَهُوَ مَتْرُوكٌ.

198 - And on the authority of Jabir (may Allah be pleased with him), who said: The Messenger of Allah (pbuh) was asked about faith, and he said: "Patience and tolerance."

Commentary Narrated by Abu Ya'la, and within its chain is Yusuf ibn Muhammad ibn al-Munkadir, and he is abandoned.

CHAPTER

[بَابٌ أَيُّ الْعَمَلِ أَفْضَلُ وَأَيُّ الدِّينِ أَحَبُّ إِلَى اللَّهِ]

[Kapitull: Cila vepër është më e mira dhe cila fe është më e dashur tek Allahu]

31. [Chapter: Which Deed is Best and Which Religion is Most Beloved to Allah]

#199

199 - Nga Amr ibn Abese transmetohet se ka thënë: "Një burrë tha: 'O i Dërguari i Allahut, çfarë është Islami?' Ai (s.a.v.s.) u përgjigj: 'Të dorëzohet zemra jote tek Allahu dhe që muslimanët të jenë të sigurt nga gjuha dhe dora jote.' Ai pyeti: 'E cili Islam është më i miri?' Ai (s.a.v.s.) tha: 'Besimi (Imani).' Ai pyeti: 'Dhe çfarë është besimi?' Ai (s.a.v.s.) tha: 'Të besosh në Allahun, engjëjt e Tij, librat e Tij, të dërguarit e Tij dhe ringjalljen pas vdekjes.' Ai pyeti: 'E cili besim është më i miri?' Ai (s.a.v.s.) tha: 'Hixhreti (shpërngulja).' Ai pyeti: 'Çfarë është hixhreti?' Ai (s.a.v.s.) tha: 'Të braktisësh të keqen.' Ai pyeti: 'E cili hixhret është më i miri?' Ai (s.a.v.s.) tha: 'Xhihadi.' Ai pyeti: 'Po çfarë është xhihadi?' Ai (s.a.v.s.) tha: 'Të luftosh jobesimtarët kur t'i takosh ata.' Ai pyeti: 'E cili xhihad është më i miri?' Ai (s.a.v.s.) u përgjigj: 'Ai i atij të cilit i sakatohet kali dhe i derdhet gjaku i tij.'"

Komentim Thashë: Dhe ky hadith vjen i plotë në kapitullin mbi vlerën e haxhit. E ka transmetuar Ahmedi dhe Taberaniu në "El-Kebir" me tekst të ngjashëm, dhe transmetuesit e tij janë të besueshëm.

١٩٩ - عَنْ عَمْرِو بْنِ عَبَسَةَ قَالَ: «قَالَ رَجُلٌ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، مَا الْإِسْلَامُ؟ قَالَ: " أَنْ يُسْلِمَ قَلْبُكَ، وَأَنْ يَسْلَمَ الْمُسْلِمُونَ مِنْ لِسَانِكَ وَيَدِكَ ". قَالَ: فَأَيُّ الْإِسْلَامِ أَفْضَلُ؟ قَالَ: " الْإِيمَانُ ". قَالَ: وَمَا الْإِيمَانُ؟ قَالَ: " أَنْ تُؤْمِنَ بِاللَّهِ وَمَلَائِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَرُسُلِهِ وَالْبَعْثِ بَعْدَ الْمَوْتِ ". قَالَ: فَأَيُّ الْإِيمَانِ أَفْضَلُ؟ قَالَ: " الْهِجْرَةُ ". قَالَ: مَا الْهِجْرَةُ؟ قَالَ: " أَنْ تَهْجُرَ السُّوءَ ". قَالَ: فَأَيُّ الْهِجْرَةِ أَفْضَلُ؟ قَالَ: " الْجِهَادُ ". قَالَ: وَمَا الْجِهَادُ؟ قَالَ: " أَنْ تُقَاتِلَ الْكُفَّارَ إِذَا لَقِيتَهُمْ ". قَالَ: فَأَيُّ الْجِهَادِ أَفْضَلُ؟ قَالَ: " مَنْ عُقِرَ جَوَادُهُ، وَأُهْرِيقَ دَمُهُ» ".
قُلْتُ: وَهُوَ يَأْتِي بِتَمَامِهِ فِي فَضْلِ الْحَجِّ.
رَوَاهُ أَحْمَدُ وَالطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ بِنَحْوِهِ، وَرِجَالُهُ ثِقَاتٌ.

199 - On the authority of 'Amr ibn 'Abasah, who said: "A man said: 'O Messenger of Allah, what is Islam?' He (pbuh) said: 'That your heart submits to Allah, and that the Muslims are safe from your tongue and your hand.' He said: 'Then which Islam is best?' He (pbuh) said: 'Faith (Iman).' He said: 'And what is faith?' He (pbuh) said: 'That you believe in Allah, His angels, His books, His messengers, and the resurrection after death.' He said: 'Then which faith is best?' He (pbuh) said: 'Migration (Hijrah).' He said: 'What is migration?' He (pbuh) said: 'That you abandon evil.' He said: 'Then which migration is best?' He (pbuh) said: 'Struggle (Jihad).' He said: 'And what is struggle?' He (pbuh) said: 'That you fight the disbelievers when you encounter them.' He said: 'Then which struggle is best?' He (pbuh) said: 'The one whose horse is wounded and his blood is shed.'"

Commentary I said: And it is mentioned in its entirety in the chapter on the excellence of Hajj. It was narrated by Ahmad and al-Tabarani in al-Kabir in a similar manner, and its narrators are trustworthy.

#200

200 - Dhe nga Abdullah bin Selami (r.a.) transmetohet se ka thënë: "Teksa po udhëtonim me të Dërguarin e Allahut (s.a.v.s.), ai i dëgjoi njerëzit duke thënë: 'Cilat vepra janë më të mirat, o i Dërguar i Allahut?' I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) tha: 'Besimi në Allahun, xhihadi në rrugën e Allahut dhe haxhi i pranuar (mabrur).' Pastaj ai dëgjoi një thirrje në luginë që thoshte: 'Dëshmoj se nuk ka zot tjetër përveç Allahut dhe se Muhamedi është i Dërguari i Allahut.' Atëherë i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) tha: 'Edhe unë dëshmoj; dhe dëshmoj se nuk ka askënd që dëshmon për këtë, veçse është i çliruar nga shirku (idhujtaria).'"

Komentim E transmeton Ahmedi dhe Taberaniu në "El-Kebir", dhe transmetuesit e Ahmedit janë të vlerësuar si të besueshëm.

٢٠٠ - وَعَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَلَامٍ - ﵁ - قَالَ: «بَيْنَمَا نَحْنُ نَسِيرُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ - ﷺ - إِذْ سَمِعَ الْقَوْمَ وَهُمْ يَقُولُونَ: أَيُّ الْأَعْمَالِ أَفْضَلُ يَا رَسُولَ اللَّهِ؟ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ -: " إِيمَانٌ بِاللَّهِ، وَجِهَادٌ فِي سَبِيلِ اللَّهِ، وَحَجٌّ مَبْرُورٌ "، ثُمَّ سَمِعَ نِدَاءً فِي الْوَادِي يَقُولُ: أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ. فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ -: " وَأَنَا أَشْهَدُ وَأَشْهَدُ أَلَّا يَشْهَدَ بِهَا أَحَدٌ إِلَّا بَرِئَ مِنَ الشِّرْكِ» ".
رَوَاهُ أَحْمَدُ وَالطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَرِجَالُ أَحْمَدَ مُوَثَّقُونَ.

200 - And on the authority of Abdullah bin Salam (may Allah be pleased with him), he said: "While we were traveling with the Messenger of Allah (pbuh), he heard the people while they were saying: 'Which of the deeds is best, O Messenger of Allah?' The Messenger of Allah (pbuh) said: 'Faith in Allah, Jihad in the cause of Allah, and an accepted Hajj.' Then he heard a call in the valley saying: 'I bear witness that there is no god but Allah and that Muhammad is the Messenger of Allah.' So the Messenger of Allah (pbuh) said: 'And I bear witness, and I bear witness that no one bears witness to it except that he is absolved of polytheism.'"

Commentary Narrated by Ahmad and al-Tabarani in al-Kabir, and the narrators of Ahmad are trustworthy.

#201

201 - Dhe nga Ubade bin es-Samiti - mëshira e Allahut qoftë mbi të - tregohet se një burrë erdhi te Pejgamberi (s.a.v.s.) dhe tha: "O Pejgamber i Allahut, cila vepër është më e mira?" Ai tha: "Besimi në Allahun, vërtetimi i Tij, xhihadi në rrugën e Tij dhe haxhi i pranuar (mebrur)." Ai tha: "Dëshiroj diçka më të lehtë se kjo, o i Dërguari i Allahut." Ai tha: "Toleranca dhe durimi." Ai tha: "Dëshiroj diçka më të lehtë se kjo, o i Dërguari i Allahut." Ai tha: "Mos e akuzo Allahun - i Madhëruar dhe i Lartësuar qoftë Ai - në asgjë që Ai ka caktuar për ty."

Komentim E transmeton Ahmedi, dhe në zinxhirin e tij të transmetimit (isnad) është Ibn Lehi'ah.

٢٠١ - وَعَنْ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ - رَحْمَةُ اللَّهِ عَلَيْهِ - «أَنَّ رَجُلًا أَتَى النَّبِيَّ - ﷺ - فَقَالَ: يَا نَبِيَّ اللَّهِ، أَيُّ الْعَمَلِ أَفْضَلُ؟ قَالَ: " إِيمَانٌ بِاللَّهِ، وَتَصْدِيقٌ بِهِ، وَجِهَادٌ فِي سَبِيلِهِ، وَحَجٌّ مَبْرُورٌ ". قَالَ: أُرِيدُ أَهْوَنَ مِنْ ذَلِكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ، قَالَ: " السَّمَاحَةُ وَالصَّبْرُ " قَالَ: أُرِيدُ أَهْوَنَ مِنْ ذَلِكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ، قَالَ: " لَا تَتَّهِمِ اللَّهَ - ﵎ - فِي شَيْءٍ قَضَى لَكَ بِهِ» ".
رَوَاهُ أَحْمَدُ، وَفِي إِسْنَادِهِ ابْنُ لَهِيعَةَ.

201 - And on the authority of 'Ubadah bin al-Samit - may Allah's mercy be upon him - that a man came to the Prophet (pbuh) and said: "O Prophet of Allah, which deed is best?" He said: "Faith in Allah, belief in Him, Jihad in His cause, and an accepted Hajj." He said: "I want something easier than that, O Messenger of Allah." He said: "Tolerance and patience." He said: "I want something easier than that, O Messenger of Allah." He said: "Do not accuse Allah - Exalted and Glorified be He - in anything He has decreed for you."

Commentary Reported by Ahmad, and in its chain of narrators is Ibn Lahi'ah.

#202

٢٠٢ - Dhe nga Amr ibn el-Asi transmetohet se ka thënë: Një burrë e pyeti të Dërguarin e Allahut (s.a.v.s.): "Cila vepër është më e mira?" Ai u përgjigj: "Besimi në Allahun dhe vërtetimi (i Tij), xhihadi në rrugën e Tij dhe haxhi i pranuar." Burri tha: "Më përmende shumë (vepra), o i Dërguari i Allahut." I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) tha: "Atëherë, butësia në fjalë, dhënia e ushqimit, zemërgjerësia dhe morali i mirë." Burri tha: "Dua një fjalë të vetme." I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) i tha: "Shko dhe mos e akuzo Allahun - të Plotfuqishmin dhe të Madhërishmin - për veten tënde."

Komentim E ka transmetuar Ahmedi, dhe në zinxhirin e tij të transmetimit është Rishdini, i cili është i dobët.

٢٠٢ - وَعَنْ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ قَالَ: «سَأَلَ رَجُلٌ رَسُولَ اللَّهِ - ﷺ -
أَيُّ الْعَمَلِ أَفْضَلُ؟ قَالَ: " إِيمَانٌ بِاللَّهِ وَتَصْدِيقٌ، وَجِهَادٌ فِي سَبِيلِهِ، وَحَجٌّ مَبْرُورٌ ". قَالَ: أَكْثَرْتَ يَا رَسُولَ اللَّهِ. قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ -: " فَلِينُ الْكَلَامِ، وَبَذْلُ الطَّعَامِ، وَسَمَاحٌ، وَحُسْنُ خُلُقٍ ". قَالَ الرَّجُلُ: أُرِيدُ كَلِمَةً وَاحِدَةً. قَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ -: " اذْهَبْ لَا تَتَّهِمِ اللَّهَ - ﷿ - عَلَى نَفْسِكَ» ".
رَوَاهُ أَحْمَدُ، وَفِي إِسْنَادِهِ رِشْدِينُ، وَهُوَ ضَعِيفٌ.

202 - And from Amr ibn al-As, who said: A man asked the Messenger of Allah (pbuh), "Which deed is best?" He replied, "Faith in Allah and confirmation, Jihad in His cause, and an accepted Hajj." The man said, "You have mentioned many, O Messenger of Allah." The Messenger of Allah (pbuh) said, "Then, gentleness of speech, providing food, tolerance, and good character." The man said, "I want a single word." The Messenger of Allah (pbuh) said to him, "Go, and do not accuse Allah - Mighty and Majestic - regarding yourself."

Commentary Narrated by Ahmad, and in its chain of narrators is Rishdin, and he is weak.

#203

٢٠٣ - Nga Ibn Abbasi (r.a.) transmetohet se ka thënë: I është thënë të Dërguarit të Allahut (s.a.v.s.): "Cila prej feve është më e dashura tek Allahu?" Ai tha: "Hanifiteti (monoteizmi i pastër) tolerant."

Komentim E transmeton Ahmedi, Taberaniu në "el-Kebir" dhe "el-Evsat", si dhe Bezzari. Në zinxhirin e tij është Ibn Ishaku, i cili është mudellis dhe nuk e ka deklaruar qartë dëgjimin e drejtpërdrejtë.

٢٠٣ - وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ - ﵄ - قَالَ: «قِيلَ لِرَسُولِ اللَّهِ - ﷺ -: أَيُّ الْأَدْيَانِ أَحَبُّ إِلَى اللَّهِ؟ قَالَ: " الْحَنِيفِيَّةُ السَّمْحَةُ» ".
رَوَاهُ أَحْمَدُ وَالطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ وَالْأَوْسَطِ، وَالْبَزَّارُ، وَفِيهِ ابْنُ إِسْحَاقَ، وَهُوَ مُدَلِّسٌ وَلَمْ يُصَرِّحْ بِالسَّمَاعِ.

203 - And on the authority of Ibn Abbas (may Allah be pleased with them both), who said: It was said to the Messenger of Allah (pbuh): "Which of the religions is most beloved to Allah?" He said: "The easy-going primordial monotheism (al-Hanifiyyah al-Samhah)."

Commentary Reported by Ahmad, al-Tabarani in al-Kabir and al-Awsat, and al-Bazzar; and within its chain is Ibn Ishaq, and he is a mudallis (one who obscures his sources) and did not explicitly state having heard the narration directly.

#204

204 - Dhe transmetohet nga Ubadeh bin es-Samit (r.a.) se ka thënë: I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "Vërtet, imani më i mirë është të dish se Allahu është me ty kudo që të jesh."

Komentim E ka transmetuar et-Taberaniu në "el-Evsat" dhe "el-Kebir", dhe ka thënë: "Me këtë hadith është veçuar Uthman bin Kethiri." Unë (autori) them: Nuk kam parë ndonjë që ta ketë përmendur atë as për besueshmëri, as për lëndim (kritikë).

٢٠٤ - وَعَنْ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ - ﵁ - قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ -: " «إِنَّ أَفْضَلَ الْإِيمَانِ أَنْ تَعْلَمَ أَنَّ اللَّهَ مَعَكَ حَيْثُمَا كُنْتَ» ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْأَوْسَطِ وَالْكَبِيرِ، وَقَالَ: تَفَرَّدَ بِهِ عُثْمَانُ بْنُ كَثِيرٍ. قُلْتُ: وَلَمْ أَرَ مَنْ ذَكَرَهُ بِثِقَةٍ وَلَا جَرْحٍ.

204 - And from 'Ubadah bin al-Samit (may Allah be pleased with him), who said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "Indeed, the best of faith is to know that Allah is with you wherever you are."

Commentary Narrated by al-Tabarani in al-Awsat and al-Kabir, and he said: Uthman bin Kathir was unique in narrating it. I say: I have not seen anyone who mentioned him with either trustworthiness or disparagement.

#205

205 - Dhe nga Ebu Hurejra (r.a.) transmetohet se ka thënë: Ka thënë i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.): "Vërtet, feja më e dashur tek Allahu është hanifijja (monoteizmi i pastër) e lehtë."

Komentim E ka transmetuar et-Taberaniu në "el-Evsat", dhe në zinxhirin e tij është Abdullah bin Ibrahim el-Gifari, i cili është munkar el-hadith (transmetues i refuzuar).

٢٠٥ - وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ - ﵁ - قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ -: " «إِنَّ أَحَبَّ الدِّينِ إِلَى اللَّهِ الْحَنِيفِيَّةُ السَّمْحَةُ» ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْأَوْسَطِ، وَفِيهِ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْغِفَارِيُّ، مُنْكَرُ الْحَدِيثِ.

205 - And on the authority of Abu Hurayrah (may Allah be pleased with him), who said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "Indeed, the most beloved of religion to Allah is the easy, primordial monotheism (al-Hanifiyyah al-Samhah)."

Commentary Narrated by at-Tabarani in al-Awsat, and in its chain is Abdullah ibn Ibrahim al-Ghifari, who is a rejected narrator (munkar al-hadith).

#206

206 - Dhe nga Omer bin Abdylazizi, nga babai i tij - besoj se ai ka përmendur gjyshin e tij - se Pejgamberi (s.a.v.s.) u pyet: "Cili Islam është më i vlefshmi?" Ai u përgjigj: "Monoteizmi i pastër dhe i lehtë (el-hanifijjetu es-semha)."

Komentim E ka transmetuar El-Bezzari, dhe në zinxhirin e tij është Abdylaziz bin Abani, i cili është gënjeshtar dhe fabrikues.

٢٠٦ - وَعَنْ عُمَرَ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ، عَنْ أَبِيهِ - أَحْسَبُهُ قَدْ ذَكَرَ جَدَّهُ - «أَنَّ النَّبِيَّ - ﷺ - سُئِلَ: أَيُّ الْإِسْلَامِ أَفْضَلُ؟ قَالَ: " الْحَنِيفِيَّةُ السَّمْحَةُ» ".
رَوَاهُ الْبَزَّارُ، وَفِيهِ عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ أَبَانَ، كَذَّابٌ وَضَّاعٌ.

206 - And on the authority of Umar ibn Abd al-Aziz, from his father - I believe he mentioned his grandfather - that the Prophet (pbuh) was asked: "Which aspect of Islam is best?" He replied: "The easy, primordial monotheism."

Commentary Narrated by al-Bazzar, and in its chain is Abd al-Aziz ibn Aban, who is a liar and a fabricator.

#207

Dhe prej Ibn Umerit (r.anhuma) transmetohet se i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "Besimi më fisnik është që njerëzit të jenë të sigurt prej teje, Islami më fisnik është që njerëzit të jenë të qetë nga gjuha dhe dora jote, hixhreti më fisnik është që t'i braktisësh të këqijat, dhe xhihadi më fisnik është të vritesh dhe të të gjymtohet kali."

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "es-Sagir" dhe ka thënë: "Munabbihu është i vetmi që e ka transmetuar këtë."

٢٠٧ - وَعَنِ ابْنِ عُمَرَ - ﵄ - أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ - ﷺ - قَالَ: " «أَشْرَفُ الْإِيمَانِ أَنْ يَأْمَنَكَ النَّاسُ، وَأَشْرَفُ الْإِسْلَامِ أَنْ يَسْلَمَ النَّاسُ مِنْ لِسَانِكَ وَيَدِكَ، وَأَشْرَفُ الْهِجْرَةِ أَنْ تَهْجُرَ السَّيِّئَاتِ، وَأَشْرَفُ الْجِهَادِ أَنْ تُقْتَلَ وَتُعْقَرَ فَرَسُكَ» ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الصَّغِيرِ، وَقَالَ: تَفَرَّدَ بِهِ مُنَبِّهٌ.

And from Ibn 'Umar (may Allah be pleased with them both) that the Messenger of Allah (pbuh) said: "The most noble faith is that people feel secure from you, the most noble Islam is that people are safe from your tongue and your hand, the most noble migration is that you abandon evil deeds, and the most noble struggle is that you are killed and your horse is hamstrung."

Commentary Narrated by al-Tabarani in al-Mu'jam al-Saghir, and he said: Munabbih was unique in narrating it.

#208

208 - Transmetohet nga Enesi (r.a.) se ka thënë: Ka thënë i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.): "Më e mira e fesë suaj është ajo që është më e lehta."

Komentim E ka shënuar Taberaniu në "el-Sagir" dhe ka thënë: Isma’il bin Jezidi ka qenë i vetmi në transmetimin e tij.

٢٠٨ - وَعَنْ أَنَسٍ - ﵁ - قَالَ: «قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ -: " خَيْرُ دِينِكُمْ أَيْسَرُهُ» ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الصَّغِيرِ، وَقَالَ: تَفَرَّدَ بِهِ إِسْمَاعِيلُ بْنُ يَزِيدَ.

208 - And on the authority of Anas (may Allah be pleased with him), who said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "The best of your religion is the easiest of it."

Commentary It was narrated by al-Tabarani in al-Saghir, and he said: Isma'il ibn Yazid was unique in narrating it.

#209

209 - Dhe nga Ebu Musa (r.a.), nga Pejgamberi (s.a.v.s.), se ai u pyet: "Cili Islam është më i miri?" Ai tha: "Ai prej gjuhës dhe dorës së të cilit njerëzit janë të sigurt." U tha: "E cili xhihad është më i miri?" Ai tha: "Ai i atij të cilit i gjymtohet kali dhe i derdhet gjaku." U tha: "E cili namaz është më i miri?" Ai tha: "Zgjatja e qëndrimit (kunitit)." E ka transmetuar Taberaniu në "el-Kebir" dhe transmetuesit e tij janë të vlerësuar si të besueshëm.

Komentim Unë them: Hadithe të kësaj natyre do të vijnë në vijim lidhur me vlerën e xhihadit dhe vlerën e haxhit.

٢٠٩ - وَعَنْ أَبِي مُوسَى - ﵁ - «عَنِ النَّبِيِّ - ﷺ - أَنَّهُ سُئِلَ: أَيُّ الْإِسْلَامِ أَفْضَلُ؟ قَالَ: " مَنْ سَلِمَ النَّاسُ مِنْ لِسَانِهِ وَيَدِهِ ". قِيلَ: فَأَيُّ الْجِهَادِ أَفْضَلُ؟ قَالَ: " مَنْ عُقِرَ جَوَادُهُ، وَأُهْرِيقَ دَمُهُ ". قِيلَ: فَأَيُّ الصَّلَاةِ أَفْضَلُ؟ قَالَ: " طُولُ الْقُنُوتِ» ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَرِجَالُهُ مُوَثَّقُونَ.
قُلْتُ: وَتَأْتِي أَحَادِيثُ مِنْ نَحْوِ هَذَا فِي فَضْلِ الْجِهَادِ وَفَضْلِ الْحَجِّ.

209 - And on the authority of Abu Musa (may Allah be pleased with him), from the Prophet (pbuh), that he was asked: "Which Islam is best?" He said: "The one from whose tongue and hand the people are safe." It was said: "Then which Jihad is best?" He said: "He whose horse is hamstrung and whose blood is shed." It was said: "Then which prayer is best?" He said: "The length of standing (Qunut)." Reported by al-Tabarani in al-Kabir, and its narrators are deemed trustworthy.

Commentary I say: Hadiths of this nature follow regarding the virtue of Jihad and the virtue of Hajj.

#210

210 - Dhe nga Amr ibn Abese (r.a.) transmetohet se ka thënë: «Erdha te Pejgamberi (s.a.v.s.) dhe i thashë: "O i Dërguari i Allahut, kush të pasoi në këtë çështje?" Ai tha: "Një i lirë dhe një rob." Thashë: "O i Dërguari i Allahut, çfarë është Islami?" Ai tha: "Fjala e mirë dhe dhënia e ushqimit." Thashë: "O i Dërguari i Allahut, po çfarë është besimi (imani)?" Ai tha: "Durimi dhe toleranca." Thashë: "Cili Islam është më i miri?" Ai tha: "Ai prej gjuhës dhe dorës të të cilit myslimanët janë të sigurt." Thashë: "Cili besim është më i miri?" Ai tha: "Morali i mirë." Thashë: "Cili namaz është më i miri?" Ai tha: "Qëndrimi i gjatë (në namaz)." Thashë: "Cila hixhre (shpërngulje) është më e mira?" Ai tha: "Të braktisësh të keqen." Thashë: "Cili xhihad është më i miri?" Ai tha: "Ai i atij të cilit i vritet kali dhe i derdhet gjaku."»

Komentim Unë (autori) them: Në Sahih gjendet kjo pjesë e tij: "Kush të pasoi në këtë çështje?" Ai tha: "Një i lirë dhe një rob." Ndërsa Ibn Maxheh ka transmetuar prej tij pjesën: "Cili xhihad është më i miri?". Atë e ka transmetuar Et-Taberaniu në "El-Kebir", dhe në zinxhirin e tij është Shehr ibn Hausheb.

٢١٠ - وَعَنْ عَمْرِو بْنِ عَبَسَةَ قَالَ: «أَتَيْتُ النَّبِيَّ - ﷺ - فَقُلْتُ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، مَنْ تَبِعَكَ عَلَى هَذَا الْأَمْرِ؟ قَالَ: " حُرٌّ وَعَبْدٌ. " قُلْتُ: يَا رَسُولَ
اللَّهِ، مَا الْإِسْلَامُ؟ قَالَ: " طِيبُ الْكَلَامِ، وَإِطْعَامُ الطَّعَامِ ". قُلْتُ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، فَمَا الْإِيمَانُ؟ قَالَ: " الصَّبْرُ وَالسَّمَاحَةُ ". قُلْتُ: فَأَيُّ الْإِسْلَامِ أَفْضَلُ؟ قَالَ: " مَنْ سَلِمَ الْمُسْلِمُونَ مِنْ لِسَانِهِ وَيَدِهِ ". قُلْتُ: فَأَيُّ الْإِيمَانِ أَفْضَلُ؟ قَالَ: " خُلُقٌ حَسَنٌ ". قُلْتُ: أَيُّ الصَّلَاةِ أَفْضَلُ؟ قَالَ: " طُولُ الْقُنُوتِ ". قُلْتُ: فَأَيُّ الْهِجْرَةِ أَفْضَلُ؟ قَالَ: " أَنْ تَهْجُرَ السُّوءَ ". قُلْتُ: فَأَيُّ الْجِهَادِ أَفْضَلُ؟ قَالَ: " مَنْ عُقِرَ جَوَادُهُ، وَأُهُرِيقَ دَمُهُ» ".
قُلْتُ: فِي الصَّحِيحِ مِنْهُ: " مَنْ تَبِعَكَ عَلَى هَذَا الْأَمْرِ؟ " قَالَ: " حُرٌّ وَعَبْدٌ ". وَرَوَى ابْنُ مَاجَهْ مِنْهُ: " أَيُّ الْجِهَادِ أَفْضَلُ؟ ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَفِيهِ شَهْرُ بْنُ حَوْشَبٍ.

210 - And from 'Amr ibn 'Abasah, who said: "I came to the Prophet (pbuh) and said: 'O Messenger of Allah, who followed you in this matter?' He said: 'A free man and a slave.' I said: 'O Messenger of Allah, what is Islam?' He said: 'Kind speech and the feeding of food.' I said: 'O Messenger of Allah, then what is faith?' He said: 'Patience and tolerance.' I said: 'Then which Islam is best?' He said: 'The one from whose tongue and hand the Muslims are safe.' I said: 'Then which faith is best?' He said: 'Good character.' I said: 'Which prayer is best?' He said: 'Lengthy standing.' I said: 'Then which migration is best?' He said: 'That you migrate away from evil.' I said: 'Then which Jihad is best?' He said: '[The one of] he whose horse is hamstrung and whose blood is shed.'"

Commentary I say: Within the Sahih from it is: "Who followed you in this matter?" He said: "A free man and a slave." And Ibn Majah narrated from it: "Which Jihad is best?". At-Tabarani narrated it in Al-Kabir, and in its chain is Shahr ibn Hawshab.

#211

211 - Dhe nga Muadh bin Enesi (përcillet) se ai e ka pyetur të Dërguarin e Allahut (s.a.v.s.) rreth besimit më të shkëlqyer. Ai tha: "Të duash për hir të Allahut, të urresh për hir të Tij dhe ta angazhosh gjuhën tënde në përmendjen e Allahut." Ai tha: "Po tjetër, o i Dërguari i Allahut?" Ai tha: "Dhe të duash për njerëzit atë që do për veten tënde, të urresh për ta atë që urren për veten tënde dhe të thuash mirë ose të heshtësh."

Komentim Unë thashë: Tirmidhiu ka transmetuar një pjesë të tij në një kontekst tjetër. E ka transmetuar Taberaniu në "El-Kebir" dhe në zinxhirin e tij të transmetimit është Ibn Lehia.

٢١١ - وَعَنْ مُعَاذِ بْنِ أَنَسٍ «أَنَّهُ سَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ - ﷺ - عَنْ أَفْضَلِ الْإِيمَانِ. قَالَ: " أَنْ تُحِبَّ لِلَّهِ، وَتُبْغِضَ لَهُ، وَتُعْمِلَ لِسَانَكَ فِي ذِكْرِ اللَّهِ ". قَالَ: وَمَاذَا يَا رَسُولَ اللَّهِ؟ قَالَ: " وَأَنْ تُحِبَّ لِلنَّاسِ مَا تُحِبُّ لِنَفْسِكَ، وَتَكْرَهُ لَهُمْ مَا تَكْرَهُ لِنَفْسِكَ، وَأَنْ تَقُولَ خَيْرًا أَوْ تَصْمُتَ» ".
قُلْتُ: رَوَى التِّرْمِذِيُّ بَعْضَهُ بِغَيْرِ سِيَاقِهِ.
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَفِي إِسْنَادِهِ ابْنُ لَهِيعَةَ.

And from Mu'adh ibn Anas, that he asked the Messenger of Allah (pbuh) about the most excellent faith. He said: "That you love for the sake of Allah, hate for His sake, and employ your tongue in the remembrance of Allah." He said: "And what else, O Messenger of Allah?" He said: "And that you love for people what you love for yourself, and dislike for them what you dislike for yourself, and that you speak good or remain silent."

Commentary I said: At-Tirmidhi narrated part of it in a different context. It was narrated by At-Tabarani in Al-Kabir, and in its chain of narrators is Ibn Lahi'ah.

CHAPTER

[بَابٌ فِي نِيَّةِ الْمُؤْمِنِ وَعَمَلِ الْمُنَافِقِ]

[Kapitull: Mbi qëllimin e besimtarit dhe veprën e hipokritit]

32. [Chapter: On the Intention of the Believer and the Deed of the Hypocrite]

#212

212 - Nga Sehl bin Sa'd es-Sa'idiu - Allahu qoftë i kënaqur me të - transmetohet se ka thënë: I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "Nijeti i besimtarit është më i mirë se vepra e tij, ndërsa vepra e hipokritit është më e mirë se nijeti i tij. Secili vepron sipas nijetit të tij, andaj kur besimtari kryen një vepër, në zemrën e tij shkëlqen një dritë."

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "el-Kebir". Transmetuesit e tij janë të vlerësuar si të besueshëm, përveç Hatim bin Abbad bin Dinar el-Xhureshit, për të cilin nuk kam parë që dikush të ketë shënuar ndonjë biografi.

٢١٢ - عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ السَّاعِدِيِّ - ﵁ - قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ -: " «نِيَّةُ الْمُؤْمِنِ خَيْرٌ مِنْ عَمَلِهِ، وَعَمَلُ الْمُنَافِقِ خَيْرٌ مِنْ نِيَّتِهِ، وَكُلٌّ يَعْمَلُ عَلَى نِيَّتِهِ، فَإِذَا عَمِلَ الْمُؤْمِنُ عَمَلًا ثَارَ فِي قَلْبِهِ نُورٌ» ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَرِجَالُهُ مُوَثَّقُونَ، إِلَّا حَاتِمَ بْنَ عِبَّادِ بْنِ دِينَارٍ الْجُرَشِيُّ، لَمْ أَرَ مَنْ ذَكَرَ لَهُ تَرْجَمَةً.

212 - On the authority of Sahl ibn Sa'd al-Sa'idi - may Allah be pleased with him - who said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "The intention of the believer is better than his deed, and the deed of the hypocrite is better than his intention, and everyone acts according to his intention. So, when the believer performs a deed, a light glows in his heart."

Commentary Narrated by al-Tabarani in al-Kabir, and its narrators are documented as reliable, except for Hatim ibn 'Abbad ibn Dinar al-Jurashi, for whom I have not seen anyone mention a biographical entry.

CHAPTER

[بَابٌ فِي قَوْلِهِ خَيْرُ دِينِكُمْ أَيْسَرُهُ وَنَحْوِ ذَلِكَ]

[Kapitull: Mbi fjalën e Tij: 'Feja juaj më e mirë është më e lehta' dhe të ngjashme me këtë]

33. [Chapter: On His Saying: 'The Best of Your Religion is the Easiest' and Similar Statements]

#213

213 - Nga Enesi (r.a.) transmetohet se i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "Lehtësoni dhe mos vështirësoni; qetësoni dhe mos largoni."

Komentim E ka transmetuar El-Bezzari dhe transmetuesit e tij janë të besueshëm.

٢١٣ - عَنْ أَنَسٍ - ﵁ - أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ - ﷺ - قَالَ: " «يَسِّرُّوا وَلَا تُعَسِّرُوا، وَسَكِّنُوا وَلَا تُنَفِّرُوا» ".
رَوَاهُ الْبَزَّارُ، وَرِجَالُهُ ثِقَاتٌ.

213 - On the authority of Anas (may Allah be pleased with him) that the Messenger of Allah (pbuh) said: "Make things easy and do not make them difficult; and provide tranquility and do not cause aversion."

Commentary Narrated by al-Bazzar, and its narrators are trustworthy.

#214

214 - Dhe nga beduini i cili e ka dëgjuar të Dërguarin e Allahut (s.a.v.s.) duke thënë: "Më e mira e fesë suaj është më e lehta e saj."

Komentim E ka shënuar Ahmedi, ndërsa transmetuesit e tij janë transmetues të Sahihut.

٢١٤ - وَعَنِ الْأَعْرَابِيِّ الَّذِي سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ - ﷺ - يَقُولُ: " «خَيْرُ دِينِكُمْ أَيْسَرُهُ» ".
رَوَاهُ أَحْمَدُ، وَرِجَالُهُ رِجَالُ الصَّحِيحِ.

214 - And on the authority of the Bedouin who heard the Messenger of Allah (pbuh) saying: "The best of your religion is the easiest of it."

Commentary Reported by Ahmad, and its narrators are the narrators of the Sahih.

#215

٢١٥ - Dhe nga Urve el-Fukejmi ka thënë: "Ishim duke pritur të Dërguarin e Allahut (s.a.v.s.), kur doli një burrë, koka e të cilit pikonin pika uji nga abdesti ose gusli. Ai fali namazin, e kur e përfundoi namazin, njerëzit filluan ta pyesnin: 'O i Dërguari i Allahut, a ka ndonjë vështirësi (mëkat) për ne në këtë apo atë gjë?' Atëherë i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) tha: 'O njerëz, vërtet feja e Allahut është lehtësim' - këtë e tha tri herë. Ndërsa Jezidi ka thënë një herë: Njerëzit filluan të thonë: 'O i Dërguari i Allahut, çfarë thua për këtë? Çfarë thua për atë? Çfarë thua për atë tjetrën?'"

Komentim E ka transmetuar Ahmedi, Et-Taberaniu në "El-Kebir" dhe Ebu Jala. Në zinxhirin e tij është Asim bin Hilali; Ebu Hatimi dhe Ebu Davudi e kanë konsideruar të besueshëm, ndërsa En-Nesaiu dhe të tjerë e kanë konsideruar të dobët. Gjithashtu, nga Gadireh nuk ka transmetuar askush tjetër përveç këtij Asimit - kështu e ka përmendur El-Mizzi.

٢١٥ - وَعَنْ عُرْوَةَ الْفُقَيْمِيِّ قَالَ: «كُنَّا نَنْتَظِرُ رَسُولَ اللَّهِ - صَلَّى
اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ - فَخَرَجَ رَجُلٌ يَقْطُرُ رَأْسُهُ مِنْ وُضُوءٍ أَوْ غُسْلٍ، فَصَلَّى، فَلَمَّا قَضَى الصَّلَاةَ جَعَلَ النَّاسُ يَسْأَلُونَهُ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، أَعَلَيْنَا حَرَجٌ فِي كَذَا؟ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ -: " أَيُّهَا النَّاسُ، إِنَّ دِينَ اللَّهِ فِي يُسْرٍ " - ثَلَاثًا يَقُولُهَا - وَقَالَ يَزِيدُ مَرَّةً: جَعَلَ النَّاسُ يَقُولُونَ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، مَا تَقُولُ فِي كَذَا؟ مَا تَقُولُ فِي كَذَا؟ مَا تَقُولُ فِي كَذَا»؟ رَوَاهُ أَحْمَدُ وَالطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ وَأَبُو يَعْلَى، وَفِيهِ عَاصِمُ بْنُ هِلَالٍ، وَثَّقَهُ أَبُو حَاتِمٍ وَأَبُو دَاوُدَ، وَضَعَّفَهُ النَّسَائِيُّ وَغَيْرُهُ، وَغَاضِرَةُ لَمْ يَرْوِ عَنْهُ غَيْرُ عَاصِمٍ هَذَا - هَكَذَا ذَكَرَهُ الْمِزِّيُّ.

215 - On the authority of 'Urwah al-Fuqaymi, who said: "We were waiting for the Messenger of Allah (pbuh), and a man came out with his head dripping from ablution or a ritual bath. He prayed, and when he had completed the prayer, the people began asking him: 'O Messenger of Allah, is there any blame upon us in such-and-such?' The Messenger of Allah (pbuh) said: 'O people, indeed the religion of Allah is ease'—saying it three times. Yazid said once: The people began saying: 'O Messenger of Allah, what do you say regarding such-and-such? What do you say regarding such-and-such? What do you say regarding such-and-such?'"

Commentary Reported by Ahmad, al-Tabarani in al-Kabir, and Abu Ya’la. Its chain of transmission includes ‘Asim ibn Hilal; Abu Hatim and Abu Dawud declared him trustworthy, while al-Nasa’i and others declared him weak. Furthermore, no one narrated from Ghadirah except this ‘Asim—this is how al-Mizzi mentioned it.

#216

216 - Dhe nga Enesi (r.a.) transmetohet se ka thënë: Ka thënë i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.): "Vërtet, kjo fe është e fortë, prandaj thellohu në të me butësi."

Komentim E ka transmetuar Ahmedi dhe transmetuesit e tij janë të besueshëm, përveç faktit që Halef bin Mihrani nuk e ka arritur Enesin. Dhe Allahu e di më së miri.

٢١٦ - وَعَنْ أَنَسٍ - ﵁ - قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ -: " «إِنَّ هَذَا الدِّينَ مَتِينٌ، فَأَوْغِلُوا فِيهِ بِرِفْقٍ» ".
رَوَاهُ أَحْمَدُ، وَرِجَالُهُ مُوَثَّقُونَ، إِلَّا أَنَّ خَلَفَ بْنَ مِهْرَانَ لَمْ يُدْرِكْ أَنَسًا. وَاللَّهُ أَعْلَمُ.

216 - On the authority of Anas (may Allah be pleased with him), he said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "Indeed, this religion is firm, so proceed into it with gentleness."

Commentary It was reported by Ahmad, and its narrators are deemed reliable, except that Khalaf bin Mihran did not meet Anas. And Allah knows best.

#217

٢١٧ - Nga Xhabiri (r.a.) transmetohet se ka thënë: I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "Vërtet, kjo fe është e fortë, prandaj depërto në të me butësi; sepse ai që e rraskapit kafshën e udhëtimit, as tokën nuk e ka përshkuar e as kafshën nuk e ka ruajtur."

Komentim E ka transmetuar El-Bezzari, dhe në zinxhirin e tij është Jahja bin el-Mutewekkil Ebu Akil, i cili është gënjeshtar.

٢١٧ - وَعَنْ جَابِرٍ - ﵁ - قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ -: " «إِنَّ هَذَا الدِّينَ مَتِينٌ، فَأَوْغِلْ فِيهِ بِرِفْقٍ، فَإِنَّ الْمُنْبَتَّ لَا أَرْضًا قَطَعَ، وَلَا ظَهْرًا أَبْقَى» ".
رَوَاهُ الْبَزَّارُ، وَفِيهِ يَحْيَى بْنُ الْمُتَوَكِّلِ أَبُو عَقِيلٍ، وَهُوَ كَذَّابٌ.

217 - And on the authority of Jabir—may Allah be pleased with him—who said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "Verily, this religion is firm, so delve into it with gentleness; for indeed, the one who exhausts his mount neither traverses the land nor preserves his mount."

Commentary Narrated by al-Bazzar, and in its chain is Yahya bin al-Mutawakkil Abu Aqil, and he is a liar.

#218

٢١٨ - Dhe nga Burejde el-Eslemiu (r.a.) transmetohet se ka thënë: "Dola një ditë për një nevojë dhe papritmas u gjenda me Pejgamberin (s.a.v.s.) i cili po ecte para meje. Ai ma kapi dorën dhe u nisëm duke ecur së bashku. Papritmas u gjendëm para një burri që po falej, i cili bënte shumë ruku' dhe sexhde. Pejgamberi (s.a.v.s.) tha: 'A mendon se ai po bën syfaqësi?' Unë thashë: 'Allahu dhe i Dërguari i Tij e dinë më së miri.' Atëherë ai e lëshoi dorën time, pastaj i bashkoi të dyja duart e tij dhe filloi t'i ulte e t'i ngrinte ato, duke thënë: 'Ndiqni udhëzimin e mesëm, ndiqni udhëzimin e mesëm, ndiqni udhëzimin e mesëm; sepse vërtet, kushdo që sforcohet tej mase në këtë fe, ajo do ta mundë atë.'"

Komentim E ka transmetuar Ahmedi dhe transmetuesit e tij janë të vlerësuar si të besueshëm.

٢١٨ - وَعَنْ بُرَيْدَةَ الْأَسْلَمِيِّ - ﵁ - قَالَ: «خَرَجْتُ ذَاتَ يَوْمٍ لِحَاجَةٍ، وَإِذَا أَنَا بِالنَّبِيِّ - ﷺ - يَمْشِي بَيْنَ يَدَيَّ، فَأَخَذَ بِيَدِي فَانْطَلَقْنَا نَمْشِي جَمِيعًا، فَإِذَا نَحْنُ بَيْنَ أَيْدِينَا بِرَجُلٍ يُصَلِّي يُكْثِرُ الرُّكُوعَ وَالسُّجُودَ، فَقَالَ النَّبِيُّ - ﷺ -: " أَتَرَاهُ يُرَائِي؟ " فَقُلْتُ: اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ، فَتَرَكَ يَدَهُ مِنْ يَدِي، ثُمَّ جَمَعَ يَدَيْهِ فَجَعَلَ يُصَوِّبُهُمَا وَيَرْفَعُهُمَا، وَيَقُولُ: " عَلَيْكُمْ هَدْيًا قَاصِدًا، عَلَيْكُمْ هَدْيًا قَاصِدًا، عَلَيْكُمْ هَدْيًا قَاصِدًا، فَإِنَّهُ مَنْ يُشَادَّ هَذَا الدِّينَ يَغْلِبْهُ» ".
رَوَاهُ أَحْمَدُ، وَرِجَالُهُ مُوَثَّقُونَ.

218 - And on the authority of Buraydah al-Aslami (may Allah be pleased with him), who said: "I went out one day for a need, and suddenly I was with the Prophet (pbuh) walking ahead of me. He took my hand and we set off walking together. Suddenly, we came upon a man before us praying, performing many bowings and prostrations. The Prophet (pbuh) said: 'Do you think he is showing off?' I said: 'Allah and His Messenger know best.' Then he released my hand from his hand, then he joined his hands together and began lowering and raising them, saying: 'Adhere to a middle course, adhere to a middle course, adhere to a middle course; for indeed, whoever overburdens himself in this religion, it will overcome him.'"

Commentary Narrated by Ahmad, and its narrators are documented as trustworthy.

#219

219 - Dhe nga Ebu Dherri - (r.a.) - nga Pejgamberi - (s.a.v.s.): "Islami është i bindur, ai nuk mund të kalërohet përveçse nga ai që është i bindur."

Komentim E ka transmetuar Ahmedi, dhe në isnadin (zinxhirin e transmetimit) e tij është Ebu Halef el-A’ma, i cili është transmetues i haditheve të refuzuara (munkar al-hadith).

٢١٩ - وَعَنْ أَبِي ذَرٍّ - ﵁ - عَنِ النَّبِيِّ - ﷺ -: " «الْإِسْلَامُ ذَلُولٌ، لَا يَرْكَبُ إِلَّا ذَلُولًا» ".
رَوَاهُ أَحْمَدُ، وَفِي إِسْنَادِهِ أَبُو خَلَفٍ الْأَعْمَى، مُنْكَرُ الْحَدِيثِ.

219 - And on the authority of Abu Dharr (may Allah be pleased with him) from the Prophet (pbuh): "Islam is tractable; it is not ridden except by one who is tractable."

Commentary Reported by Ahmad, and in its chain of transmission is Abu Khalaf al-A'ma, who is a narrator of rejected traditions (munkar al-hadith).

#220

220 - Dhe nga Sehl bin Hunejfi (r.a.) transmetohet se i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "Mos u tregoni të rreptë me veten tuaj, sepse ata që ishin para jush u shkatërruan pikërisht për shkak të rreptësisë ndaj vetvetes; dhe do t'i gjeni mbetjet e tyre nëpër eremitore dhe manastire."

Komentim E ka transmetuar et-Taberaniu në "el-Evsat" dhe "el-Kebir". Në zinxhirin e tij është Abdullah bin Salihu, shkruesi i el-Lejthit; një grup dijetarësh e kanë konsideruar të besueshëm, ndërsa të tjerë e kanë cilësuar si të dobët.

٢٢٠ - وَعَنْ سَهْلِ بْنِ حُنَيْفٍ - ﵁ - أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ - ﷺ - قَالَ: " «لَا تُشَدِّدُوا عَلَى أَنْفُسِكُمْ، فَإِنَّمَا هَلَكَ مَنْ كَانَ قَبْلَكُمْ بِتَشْدِيدِهِمْ عَلَى أَنْفُسِهِمْ، وَسَتَجِدُونَ بَقَايَاهُمْ فِي الصَّوَامِعِ وَالدِّيَارَاتِ» ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْأَوْسَطِ وَالْكَبِيرِ، وَفِيهِ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ صَالِحٍ كَاتِبُ اللَّيْثِ، وَثَّقَهُ جَمَاعَةٌ، وَضَعَّفَهُ آخَرُونَ.

220 - And on the authority of Sahl bin Hunayf (may Allah be pleased with him), that the Messenger of Allah (pbuh) said: "Do not be severe upon yourselves, for those who preceded you only perished due to their severity upon themselves, and you will find their remnants in hermitages and monasteries."

Commentary Narrated by at-Tabarani in al-Awsat and al-Kabir, and in its chain is Abdullah bin Salih, the scribe of al-Layth; a group of scholars declared him trustworthy, while others declared him weak.

#221

٢٢١ - Dhe nga Semureh bin Xhundub (r.a.) transmetohet se i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "Ruhuni nga tejkalimi, sepse vërtet shumë prej Bijve të Izraelit kanë tepruar, aq sa gruaja e shkurtër merrte dy këpucë prej druri dhe i mbushalte ato, pastaj fuste këmbët në to, pastaj qëndronte anash një gruaje të gjatë dhe ecte me të, derisa të dukej e barabartë me të ose më e gjatë se ajo."

Komentim E ka transmetuar El-Bezzari, dhe në zinxhirin e tij është Jusuf bin Halid es-Semti. Ibn Meini ka thënë: "Gënjeshtar i lig."

٢٢١ - وَعَنْ سَمُرَةَ بْنِ جُنْدُبٍ - ﵁ - أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ - ﷺ - قَالَ: " «إِيَّاكُمْ وَالْغُلُوَّ، فَإِنَّ بَنِي إِسْرَائِيلَ قَدْ غَلَا كَثِيرٌ مِنْهُمْ، حَتَّى كَانَتِ الْمَرْأَةُ الْقَصِيرَةُ تَتَّخِذُ خُقَّيْنِ مِنْ خَشَبٍ فَتَحْشُوهُمَا، ثُمَّ تُولِجُ فِيهِمَا رِجْلَيْهَا، ثُمَّ تَقُومُ إِلَى جَنْبِ الْمَرْأَةِ الطَّوِيلَةِ فَتَمْشِي مَعَهَا، فَإِذَا
هِيَ قَدْ تَسَاوَتْ بِهَا، وَكَانَتْ أَطْوَلَ مِنْهَا» ".
رَوَاهُ الْبَزَّارُ، وَفِيهِ يُوسُفُ بْنُ خَالِدٍ السَّمْتِيُّ. قَالَ ابْنُ مَعِينٍ: كَذَّابٌ خَبِيثٌ.

221 - And on the authority of Samurah ibn Jundub (may Allah be pleased with him) that the Messenger of Allah (pbuh) said: "Beware of excessiveness, for many among the Children of Israel went to extremes, to the point that a short woman would take two wooden shoes and stuff them, then insert her feet into them, then stand beside a tall woman and walk with her, so that she would appear equal to her, or even taller than her."

Commentary Narrated by al-Bazzar, and its chain includes Yusuf ibn Khalid al-Samti. Ibn Ma'in said: A malicious liar.

#222

222 - Dhe nga Abdullah bin Busri transmetohet se ka thënë: I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "Përmbahuni rrugës së drejtë dhe gëzohuni, sepse Allahu i Madhëruar nuk nxitohet drejt ndëshkimit tuaj; dhe do të vijë një popull që nuk do të ketë asnjë argument."

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "El-Mu'xhem el-Kebir". Në zinxhirin e tij është Bekijeh (bin el-Velid), mirëpo ai e ka deklaruar qartë dëgjimin e transmetimit (tehdithin).

٢٢٢ - وَعَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُسْرٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ -: " «سَدِّدُوا وَأَبْشِرُوا، فَإِنَّ اللَّهَ - تَعَالَى - لَيْسَ إِلَى عَذَابِكُمْ بِسَرِيعٍ، وَسَيَأْتِي قَوْمٌ لَا حُجَّةَ لَهُمْ» ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَفِيهِ بَقِيَّةٌ، وَلَكِنَّهُ صَرَّحَ بِالتَّحْدِيثِ.

222 - And on the authority of 'Abdullah bin Busr, who said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "Follow the right course and receive glad tidings, for indeed Allah—the Exalted—is not swift to punish you; and there will come a people who will have no proof."

Commentary It was narrated by al-Tabarani in al-Kabir, and its chain of narrators includes Baqiyyah, but he explicitly stated the auditory transmission (tahdith).

CHAPTER

[بَابُ دُخُولِ الْإِيمَانِ فِي الْقَلْبِ قَبْلَ الْقُرْآنِ]

[Kapitull: Hyrja e besimit në zemër para Kuranit]

34. [Chapter: The Entry of Faith into the Heart Before the Quran]

#223

223 - Dhe nga Abdullah bin Amri, i cili ka thënë: «Një burrë erdhi te i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) dhe i tha: "O i Dërguari i Allahut, vërtet unë e lexoj Kur'anin, por nuk ndiej që zemra ime po e kupton atë." Atëherë i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) tha: "Vërtet, zemra jote është mbushur me iman, dhe vërtet imani i jepet robit para Kur'anit"».

Komentim E transmeton Ahmedi, dhe në zinxhirin e tij është Ibn Lehia.

٢٢٣ - وَعَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو قَالَ: «جَاءَ رَجُلٌ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ - ﷺ - فَقَالَ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، إِنِّي أَقْرَأُ الْقُرْآنَ فَلَا أَجِدُ قَلْبِي يَعْقِلُ عَلَيْهِ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ -: " إِنَّ قَلْبَكَ حُشِيَ الْإِيمَانَ، وَإِنَّ الْإِيمَانَ يُعْطَى الْعَبْدَ قَبْلَ الْقُرْآنِ» ".
رَوَاهُ أَحْمَدُ، وَفِيهِ ابْنُ لَهِيعَةَ.

223 - And from Abdullah bin Amr, who said: "A man came to the Messenger of Allah (pbuh) and said: 'O Messenger of Allah, indeed I recite the Quran but I do not find my heart comprehending it.' So the Messenger of Allah (pbuh) said: 'Indeed, your heart has been filled with faith, and indeed, faith is given to the servant before the Quran.'"

Commentary Narrated by Ahmad, and in its chain of narrators is Ibn Lahi'ah.

CHAPTER

[بَابٌ فِي قَلْبِ الْمُؤْمِنِ وَغَيْرِهِ]

[Kapitull: Mbi zemrën e besimtarit dhe të tjerëve]

35. [Chapter: On the Heart of the Believer and Others]

#224

٢٢٤ - Nga Ebu Saidi (r.a.) transmetohet se ka thënë: Ka thënë i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.): "Zemrat janë katër llojesh: një zemër e dëlirë, në të cilën ka si një llambë që ndriçon; një zemër e mbuluar, e lidhur brenda mbulesës së saj; një zemër e përmbysur; dhe një zemër e dyanshme (e përzier). Sa i përket zemrës së dëlirë, ajo është zemra e besimtarit; llamba e tij është brenda saj dhe drita e tij është brenda saj. Sa i përket zemrës së mbuluar, ajo është zemra e mohuesit. Sa i përket zemrës së përmbysur, ajo është zemra e hipokritit; ai e njohu [të vërtetën] e pastaj e mohoi atë. Ndërsa sa i përket zemrës së dyanshme, ajo është një zemër në të cilën ka edhe besim edhe hipokrizi. Shembulli i besimit në të është si shembulli i një bime që furnizohet me ujë të pastër, ndërsa shembulli i hipokrizisë në të është si shembulli i një plage që furnizohet me qelb dhe gjak; cila do prej këtyre dy furnizimeve mbizotëron mbi tjetrën, ajo do të mbizotërojë mbi të."

Komentim E transmeton Ahmedi dhe Taberaniu në "El-Sagir", dhe në zinxhirin e tij të transmetimit është Lejth ibn Ebi Sulejmi.

٢٢٤ - عَنْ أَبِي سَعِيدٍ - ﵁ - قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ -: " «الْقُلُوبُ أَرْبَعَةٌ: قَلْبٌ أَجْرَدُ فِيهِ مِثْلُ السِّرَاجِ يُزْهِرُ، وَقَلْبٌ أَغْلَفُ مَرْبُوطٌ عَلَيْهِ غِلَافُهُ، وَقَلْبٌ مَنْكُوسٌ، وَقَلْبٌ مُصَفَّحٌ ; فَأَمَّا الْقَلْبُ الْأَجْرَدُ فَقَلْبُ الْمُؤْمِنِ فِيهِ سِرَاجُهُ فِيهِ نُورُهُ، وَأَمَّا الْقَلْبُ الْأَغْلَفُ فَقَلْبُ الْكَافِرِ، وَأَمَّا الْقَلْبُ الْمَنْكُوسُ فَقَلْبُ الْمُنَافِقِ عَرَفَ ثُمَّ أَنْكَرَ، وَأَمَّا الْقَلْبُ الْمُصَفَّحُ فَقَلْبٌ فِيهِ إِيمَانٌ وَنِفَاقٌ، فَمَثَلُ الْإِيمَانِ فِيهِ كَمَثَلِ الْبَقْلَةِ يَمُدُّهَا الْمَاءُ الطَّيِّبُ، وَمَثَلُ النِّفَاقِ فِيهِ كَمَثَلِ الْقَرْحَةِ يَمُدُّهَا الْقَيْحُ وَالدَّمُ، فَأَيُّ الْمَدَّتَيْنِ غَلَبَتْ عَلَى الْأُخْرَى غَلَبَتْ عَلَيْهِ» ".
رَوَاهُ أَحْمَدُ وَالطَّبَرَانِيُّ فِي الصَّغِيرِ، وَفِي إِسْنَادِهِ لَيْثُ بْنُ أَبِي سُلَيْمٍ.

224 - On the authority of Abu Sa'id (may Allah be pleased with him), who said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "Hearts are of four types: a polished heart in which there is a glowing lamp, a wrapped heart tied within its covering, an inverted heart, and a layered heart. As for the polished heart, it is the heart of the believer; his lamp is within it and his light is within it. As for the wrapped heart, it is the heart of the disbeliever. As for the inverted heart, it is the heart of the hypocrite; he recognized [the truth] and then rejected it. As for the layered heart, it is a heart in which there is both faith and hypocrisy. The likeness of faith within it is like that of a plant sustained by pure water, and the likeness of hypocrisy within it is like that of an ulcer sustained by pus and blood; whichever of the two supplies overcomes the other prevails over it."

Commentary Reported by Ahmad and al-Tabarani in al-Saghir, and in its chain of narrators is Layth ibn Abi Sulaym.

#225

225 - Dhe nga Ebu Umame el-Bahilij (r.a.) transmetohet se ka thënë: «I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) më kapi për dore dhe tha: "O Ebu Umame, vërtet prej besimtarëve ka të tillë që zemra e tyre zbutet ndaj meje."»

Komentim E ka transmetuar Ahmedi, dhe transmetuesit e tij janë transmetuesit e Sahihut.

٢٢٥ - وَعَنْ أَبِي أُمَامَةَ الْبَاهِلِيِّ - ﵁ - قَالَ: «أَخَذَ بِيَدِي رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ - فَقَالَ: " يَا أَبَا أُمَامَةَ، إِنَّ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ مَنْ يَلِينُ لِي قَلْبُهُ» ".
رَوَاهُ أَحْمَدُ، وَرِجَالُهُ رِجَالُ الصَّحِيحِ.

On the authority of Abu Umamah al-Bahili (may Allah be pleased with him) who said: The Messenger of Allah (pbuh) took me by my hand and said: "O Abu Umamah, indeed among the believers are those whose hearts soften for me."

Commentary Narrated by Ahmad, and its narrators are the narrators of the Sahih.

CHAPTER

[بَابُ زِيَادَةِ إِيمَانِ الْمُؤْمِنِينَ بَعْضِهِمْ عَلَى بَعْضٍ]

[Kapitull: Shtimi i besimit të disa besimtarëve mbi të tjerët]

36. [Chapter: The Increase of Faith of Some Believers Over Others]

#226

226 - Nga Ebu Seidi (r.a.) transmetohet se i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "Besimtarët në këtë botë janë të tre llojeve: ata që besuan Allahun dhe të Dërguarin e Tij, e pastaj nuk dyshuan dhe luftuan me pasurinë dhe jetën e tyre në rrugën e Allahut; ai të cilit njerëzit i besojnë pasurinë dhe jetën e tyre; dhe pastaj ai i cili, kur i paraqitet ndonjë lakmi, e lë atë për hir të Allahut - të Plotfuqishmit dhe të Madhërishmit."

Komentim E shënon Ahmedi, dhe në zinxhirin e tij është Derraxhi; Ibn Mein e ka konsideruar të besueshëm, ndërsa të tjerët e kanë konsideruar të dobët.

٢٢٦ - عَنْ أَبِي سَعِيدٍ - ﵁ - أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ - ﷺ - قَالَ: " «الْمُؤْمِنُونَ فِي الدُّنْيَا عَلَى ثَلَاثَةِ أَجْزَاءٍ: الَّذِينَ آمَنُوا بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ ثُمَّ لَمْ يَرْتَابُوا وَجَاهَدُوا بِأَمْوَالِهِمْ وَأَنْفُسِهِمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ، وَالَّذِي يَأْمَنُهُ النَّاسُ عَلَى أَمْوَالِهِمْ وَأَنْفُسِهِمْ، ثُمَّ الَّذِي إِذَا أَشْرَفَ لَهُ طَمَعٌ
تَرَكَهُ لِلَّهِ - ﷿» - ".
رَوَاهُ أَحْمَدُ، وَفِيهِ دَرَّاجٌ، وَثَّقَهُ ابْنُ مَعِينٍ، وَضَعَّفَهُ آخَرُونَ.

226 - On the authority of Abu Sa'id (may Allah be pleased with him) that the Messenger of Allah (pbuh) said: "The believers in this world are of three categories: those who believe in Allah and His Messenger and then do not doubt, and strive with their wealth and their lives in the cause of Allah; the one whom people trust with their wealth and their lives; and then the one who, when presented with an object of greed, abandons it for the sake of Allah - the Mighty and Majestic."

Commentary Narrated by Ahmad, and in its chain is Darraj; Ibn Ma'in declared him trustworthy, while others declared him weak.

#227

٢٢٧ - Dhe nga Ibn Umari (r.a.) ka thënë: Ka thënë i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.): "Nuk dimë asgjë që është më e mirë se një qind të ngjashmëve të tij, përveç burrit besimtar." E ka transmetuar Ahmedi dhe Taberaniu në el-Evsat dhe es-Sagir, me përjashtim të faktit se Taberaniu ka thënë në hadith: "Nuk dimë asgjë që është më e mirë se një mijë të ngjashmëve të tij."

Komentim Boshti i tij sillet rreth Usame bin Zejd bin Eslemit, i cili është shumë i dobët.

٢٢٧ - وَعَنِ ابْنِ عُمَرَ - ﵄ - قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ -: " «لَا نَعْلَمُ شَيْئًا خَيْرًا مِنْ مِائَةٍ مِثْلِهِ إِلَّا الرَّجُلَ الْمُؤْمِنَ» ".
رَوَاهُ أَحْمَدُ وَالطَّبَرَانِيُّ فِي الْأَوْسَطِ وَالصَّغِيرِ، إِلَّا أَنَّ الطَّبَرَانِيَّ قَالَ فِي الْحَدِيثِ: " لَا نَعْلَمُ شَيْئًا خَيْرًا مِنْ أَلْفٍ مِثْلِهِ ". وَمَدَارُهُ عَلَى أُسَامَةَ بْنِ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، وَهُوَ ضَعِيفٌ جَدًّا.

227 - And on the authority of Ibn 'Umar (may Allah be pleased with them both), he said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "We do not know of anything that is better than a hundred of its like except for the believing man."
It was reported by Ahmad and al-Tabarani in al-Awsat and al-Saghir, except that al-Tabarani said in the hadith: "We do not know of anything that is better than a thousand of its like."

Commentary Its pivot is upon Usamah ibn Zayd ibn Aslam, and he is very weak.

CHAPTER

[بَابٌ فِي إِيمَانِ الْمَلَائِكَةِ]

[Kapitull: Mbi besimin e engjëjve]

37. [Chapter: On the Faith of the Angels]

#228

228 - Nga Ajsheja (Allahu qoftë i kënaqur me të) transmetohet se ka thënë: "I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) nuk deklaronte se ndokush posedonte besimin e Xhibrilit dhe Mikailit (a.s.)."

Komentim E ka transmetuar Et-Taberaniu në "El-Eusat". Në zinxhirin e tij bën pjesë El-Hasen bin Ebi Xhafer el-Xhufriu, i cili është i braktisur (matruk) dhe nuk merret si argument.

٢٢٨ - عَنْ عَائِشَةَ - ﵂ - قَالَتْ: «مَا كَانَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ - يَبُوحُ بِهِ: أَنَّ أَحَدًا عَلَى إِيمَانِ جِبْرِيلَ وَمِيكَائِيلَ ﵉».
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْأَوْسَطِ، وَفِيهِ الْحَسَنُ بْنُ أَبِي جَعْفَرٍ الْجُفْرِيُّ، وَهُوَ مَتْرُوكٌ لَا يُحْتَجُّ بِهِ.

228 - On the authority of Aisha (may Allah be pleased with her), she said: "The Messenger of Allah (pbuh) would not declare that anyone possessed the level of faith of Gabriel and Michael (peace be upon them)."

Commentary It was narrated by al-Tabarani in al-Awsat, and its chain includes al-Hasan ibn Abi Ja'far al-Jufri, who is abandoned (matruk) and whose narrations are not used as a proof.

CHAPTER

[بَابٌ فِي الْإِسْرَاءِ]

[Kapitull: Mbi Udhëtimin e Natës (Israja)]

38. [Chapter: On the Night Journey (Al-Isra')]

#229

Nga Ibn Abbasi (r.anhuma) transmetohet se ka thënë: I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "Kur ishte nata në të cilën u dërgova në udhëtimin e natës (Isra) dhe u zgjova në mëngjes në Mekë, u shqetësova shumë për çështjen time, duke e ditur se njerëzit do të më përgënjeshtronin, prandaj u ula i veçuar dhe i trishtuar." Atëherë pranë tij kaloi armiku i Allahut, Ebu Xhehli, i cili erdhi dhe u ul pranë tij e i tha duke u tallur: "A ka ndodhur diçka e re?" I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) tha: "Po." Ai tha: "E çfarë është ajo?" Ai tha: "Mbrëmë jam dërguar në udhëtimin e natës." Ai tha: "Për ku?" Ai tha: "Për në Bejtul-Makdis." Ai tha: "Pastaj u zgjove në mëngjes mes nesh?" Ai tha: "Po." Ai (Ebu Xhehli) nuk ia shfaqi se po e përgënjeshtronte, nga frika se mos ai (Pejgamberi) do ta mohonte tregimin nëse do ta thërriste popullin e tij tek ai. Ai tha: "A pranon që, nëse e thërras popullin tënd, t'u tregosh atyre atë që më tregove mua?" Ai (s.a.v.s.) tha: "Po." Ai thirri: "O ju njerëz të fisit Ka'b ibn Luej!" (Transmetuesi) tha: Atëherë tubimet u shpërndanë drejt tij dhe njerëzit erdhën derisa u ulën rreth tyre të dyve. Ai tha: "Tregoi popullit tënd atë që më tregove mua." Atëherë i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) tha: "Mbrëmë jam dërguar në udhëtimin e natës." Ata thanë: "Për ku?" Ai tha: "Për në Bejtul-Makdis." Ata thanë: "Pastaj u zgjove në mëngjes mes nesh?" Ai tha: "Po." (Transmetuesi) tha: Disa filluan të duartrokasin, ndërsa të tjerë vendosën duart mbi kokat e tyre, të habitur nga ajo që ata e konsideruan gënjeshtër. Ata thanë: "A mund të na e përshkruash xhaminë?" —ndërkohë që në mesin e njerëzve kishte prej atyre që kishin udhëtuar drejt atij vendi dhe e kishin parë xhaminë. I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) tha: "Fillova ta përshkruaj, dhe vazhdova ta përshkruaj derisa disa detaje të përshkrimit m'u ngatërruan." Ai (s.a.v.s.) tha: "Atëherë m'u soll xhamia (përpara syve) dhe unë po e shikoja, derisa u vendos pranë shtëpisë së Ukejlit —ose Ikallit— dhe unë e përshkruaja duke e parë atë." (Transmetuesi) tha: "Bashkë me këtë kishte edhe një përshkrim tjetër që unë nuk e mbajta mend." Ai tha: Njerëzit thanë: "Sa i përket përshkrimit, pasha Allahun, ai e ka qëlluar saktë."

Komentim E transmeton Ahmedi, el-Bezzari dhe et-Taberaniu në "el-Kebir" dhe "el-Evsat", dhe transmetuesit e Ahmedit janë transmetues të "Sahihut".

٢٢٩ - عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ - ﵄ - قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ -: " «لَمَّا كَانَ لَيْلَةُ أُسْرِيَ بِي وَأَصْبَحْتُ بِمَكَّةَ فَظَعْتُ بِأَمْرِي، وَعَرَفْتُ أَنَّ النَّاسَ مُكَذِّبِيَّ، فَقَعَدْتُ مُعْتَزِلًا حَزِينًا ". فَمَرَّ بِهِ عَدُوُّ اللَّهِ أَبُو جَهْلٍ، فَجَاءَ حَتَّى جَلَسَ إِلَيْهِ فَقَالَ لَهُ كَالْمُسْتَهْزِئِ: هَلْ كَانَ مِنْ شَيْءٍ؟ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ -: " نَعَمْ " قَالَ: وَمَا هُوَ؟ قَالَ: " إِنِّي أُسْرِيَ بِي اللَّيْلَةَ ". قَالَ: إِلَى أَيْنَ؟ قَالَ: " إِلَى بَيْتِ الْمَقْدِسِ ". قَالَ: ثُمَّ أَصْبَحْتَ بَيْنَ ظَهْرَانَيْنَا؟ قَالَ: " نَعَمْ " فَلَمْ يُرِهِ أَنَّهُ يُكَذِّبُهُ مَخَافَةَ أَنْ يَجْحَدَهُ الْحَدِيثَ إِنْ دَعَا قَوْمَهُ إِلَيْهِ. قَالَ: أَرَأَيْتَ إِنْ دَعَوْتُ قَوْمَكَ أَتُحَدِّثُهُمْ مَا حَدَّثْتَنِي؟ قَالَ: " نَعَمْ ". قَالَ: هَيَّا مَعْشَرَ بَنِي كَعْبِ بْنِ لُؤَيٍّ. قَالَ: فَانْتَقَضَتْ إِلَيْهِ الْمَجَالِسُ، وَجَاءُوا حَتَّى جَلَسُوا إِلَيْهِمَا. قَالَ: حَدِّثْ قَوْمَكَ بِمَا حَدَّثْتَنِي، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ -: "
إِنِّي أُسْرِيَ بِي اللَّيْلَةَ ". قَالُوا: إِلَى أَيْنَ؟ قَالَ: " إِلَى بَيْتِ الْمَقْدِسِ " قَالُوا: ثُمَّ أَصْبَحْتَ بَيْنَ ظَهْرَانَيْنَا؟ قَالَ: " نَعَمْ ". قَالَ: فَمِنْ بَيْنِ مُصَفِّقٍ، وَمِنْ بَيْنِ وَاضِعٍ يَدَهُ عَلَى رَأْسِهِ مُتَعَجِّبًا لِلْكَذِبِ زَعَمَ. قَالُوا: وَتَسْتَطِيعُ أَنْ تَنْعَتَ لَنَا الْمَسْجِدَ؟ - وَفِي الْقَوْمِ مَنْ قَدْ سَافَرَ إِلَى ذَلِكَ الْبَلَدِ وَرَأَى الْمَسْجِدَ؟ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ -: " فَذَهَبْتُ أَنْعَتُ، فَمَا زِلْتُ أَنْعَتُ حَتَّى الْتَبَسَ عَلَيَّ بَعْضُ النَّعْتِ " قَالَ: " فَجِيءَ بِالْمَسْجِدِ وَأَنَا أَنْظُرُ حَتَّى وُضِعَ دُونَ دَارِ عُقَيْلٍ - أَوْ عِقَالٍ - فَنَعَتُّهُ وَأَنَا أَنْظُرُ إِلَيْهِ. قَالَ: وَكَانَ مَعَ هَذَا نَعْتٌ لَمْ أَحْفَظْهُ " قَالَ: فَقَالَ الْقَوْمُ: أَمَّا النَّعْتُ فَوَاللَّهِ لَقَدْ أَصَابَ».
رَوَاهُ أَحْمَدُ وَالْبَزَّارُ وَالطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ وَالْأَوْسَطِ، وَرِجَالُ أَحْمَدَ رِجَالُ الصَّحِيحِ.

229 - On the authority of Ibn Abbas (may Allah be pleased with both of them), he said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "When the night came in which I was taken on a night journey, and I reached morning in Mecca, I was distressed by the magnitude of my situation, knowing that the people would call me a liar. So, I sat apart, feeling sorrowful." Then the enemy of Allah, Abu Jahl, passed by him, came and sat by him, and said to him mockingly: "Has anything happened?" The Messenger of Allah (pbuh) replied: "Yes." He said: "And what is it?" He (pbuh) said: "I was taken on a night journey last night." He said: "To where?" He (pbuh) said: "To Bayt al-Maqdis." He said: "Then you reached morning among us?" He (pbuh) said: "Yes." He (Abu Jahl) did not show him that he was calling him a liar, fearing that he (the Prophet) would deny the story if he called his people to him. He said: "If I call your people, would you tell them what you have told me?" He (pbuh) said: "Yes." He (Abu Jahl) shouted: "O people of the tribe of Ka'b ibn Lu'ayy!" He (the narrator) said: The gatherings dispersed toward him, and they came until they sat with both of them. He (Abu Jahl) said: "Tell your people what you told me." So the Messenger of Allah (pbuh) said: "I was taken on a night journey last night." They said: "To where?" He (pbuh) said: "To Bayt al-Maqdis." They said: "Then you reached morning among us?" He (pbuh) said: "Yes." He (the narrator) said: Some began clapping their hands, while others placed their hands on their heads in amazement at the lie—as they claimed. They said: "Can you describe the Masjid for us?" —and among the people were those who had traveled to that land and seen the Masjid. The Messenger of Allah (pbuh) said: "I began to describe it, and I continued describing until some of the details became confusing to me." He (pbuh) said: "Then the Masjid was brought before me while I was looking at it until it was placed before the house of 'Uqayl—or 'Iqal—and I described it while looking at it." He (the narrator) said: "Along with this, there was a description that I did not memorize." He (the narrator) said: The people said: "As for the description, by Allah, he was correct."

Commentary Narrated by Ahmad, al-Bazzar, and al-Tabarani in al-Kabir and al-Awsat, and the narrators of Ahmad are the narrators of the Sahih.

#230

٢٣٠ - Nga Ibn Abbasi (r.a.) transmetohet se ka thënë: I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "Natën kur u bë udhëtimi im i natës (Isra), ndjeva një erë shumë të këndshme. Thashë: 'O Xhibril, çfarë është kjo erë kaq e mirë?' Ai tha: 'Kjo është era e krehëses së vajzës së Faraonit dhe fëmijëve të saj.' Unë thashë: 'Po cila është historia e saj?' Ai tha: 'Ndërsa ajo po krehte vajzën e Faraonit një ditë, i ra krehri nga dora, e ajo tha: "Bismillah (Me emrin e Allahut)". Vajza e Faraonit i tha: "Për babain tim (e ke fjalën)?" Ajo u përgjigj: "Jo, por Zoti im dhe Zoti i babait tënd është Allahu." Ajo i tha: "A ta njoftoj atë për këtë?" Ajo u përgjigj: "Po." Kështu, ajo e njoftoi atë, ai e thirri dhe i tha: "O filane, a ke ti Zot tjetër përveç meje?" Ajo u përgjigj: "Po, Zoti im dhe Zoti yt është Allahu." Atëherë ai urdhëroi që të nxehej një enë e madhe prej bakri, e pastaj urdhëroi që ajo dhe fëmijët e saj të hidheshin në të. Ajo i tha atij: "Kam një kërkesë tek ti." Ai pyeti: "Cila është kërkesa jote?" Ajo tha: "Dëshiroj që t'i mbledhësh eshtrat e mi dhe eshtrat e fëmijëve të mi në një pëlhurë të vetme dhe të na varrosësh të gjithëve bashkë." Ai tha: "Këtë e kemi detyrim ndaj teje." Pastaj urdhëroi që fëmijët e saj të hidheshin para syve të saj një nga një, derisa radha erdhi te një foshnjë e saj që ishte ende në gji; asaj sikur i erdhi rëndë dhe ngurroi për shkak të tij. Atëherë foshnja tha: "O nëna ime, hidhu (përballu), sepse dënimi i kësaj bote është më i lehtë se dënimi i botës tjetër." Dhe ajo u hodh'." Ibn Abbasi ka thënë: "Katër të vegjël kanë folur (në djep): Isai, biri i Merjemes (a.s.), foshnja e Xhurejxhit, dëshmitari i Jusufit dhe djali i krehëses së vajzës së Faraonit."

Komentim E kanë transmetuar Ahmedi, El-Bezzari dhe Et-Taberaniu në "El-Kebir" dhe "El-Evsat". Në zinxhirin e tij është Ata bin es-Saib, i cili është i besueshëm, por i janë përzier transmetimet (ka pasur konfuzion në memorie).

٢٣٠ - وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ - ﵄ - قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ -: " «لَمَّا كَانَتْ لَيْلَةُ أُسْرِيَ بِي أَتَيْتُ عَلَى رَائِحَةٍ طَيِّبَةٍ، فَقُلْتُ: يَا جِبْرِيلُ، مَا هَذِهِ الرَّائِحَةُ الطَّيِّبَةُ؟ قَالَ: هَذِهِ رَائِحَةُ مَاشِطَةِ ابْنَةِ فِرْعَوْنَ وَأَوْلَادِهَا. قُلْتُ: وَمَا شَأْنُهَا؟ قَالَ: بَيْنَا هِيَ تُمَشِّطُ ابْنَةَ فِرْعَوْنَ ذَاتَ يَوْمٍ إِذْ سَقَطَ الْمِدْرَى مِنْ يَدِهَا، فَقَالَتْ: بِسْمِ اللَّهِ، فَقَالَتْ لَهَا ابْنَةُ فِرْعَوْنَ: أَبِي؟ قَالَتْ: لَا، وَلَكِنْ رَبِّي وَرَبُّ أَبِيكِ اللَّهُ. قَالَتْ: أُخْبِرُهُ بِذَا؟ قَالَتْ: نَعَمْ، فَأَخْبَرَتْهُ فَدَعَاهَا، فَقَالَ: يَا فُلَانَةُ، وَإِنَّ لَكِ رَبًّا غَيْرِي؟ قَالَتْ: نَعَمْ، رَبِّي وَرَبُّكَ اللَّهُ. وَأَمَرَ بِنُقْرَةٍ مِنْ نُحَاسٍ فَأُحْمِيَتْ، ثُمَّ أَمَرَ أَنْ تُلْقَى هِيَ وَأَوْلَادُهَا فِيهَا. قَالَتْ لَهُ: إِنَّ لِي إِلَيْكَ حَاجَةً. قَالَ: وَمَا حَاجَتُكِ؟ قَالَتْ: أُحِبُّ أَنْ تَجْمَعَ عِظَامِي وَعِظَامَ أَوْلَادِي فِي ثَوْبٍ وَاحِدٍ فَتَدْفِنَنَا جَمِيعًا. قَالَ: ذَلِكَ عَلَيْنَا مِنَ الْحَقِّ. قَالَ: فَأَمَرَ بِأَوْلَادِهَا فَأُلْقُوا بَيْنَ أَيْدِيهَا وَاحِدًا وَاحِدًا إِلَى أَنِ انْتَهَى ذَلِكَ إِلَى صَبِيٍّ لَهَا مُرْضَعٍ، كَأَنَّهَا تَقَاعَسَتْ مِنْ أَجْلِهِ. قَالَ: يَا أُمَّهْ، اقْتَحِمِي، فَإِنَّ عَذَابَ الدُّنْيَا أَهْوَنُ مِنْ عَذَابِ الْآخِرَةِ، فَاقْتَحَمَتْ ". قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ: تَكَلَّمَ أَرْبَعَةٌ صِغَارٌ: عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ ﵇، وَصَاحِبُ جُرَيْجٍ، وَشَاهِدُ يُوسُفَ، وَابْنُ مَاشِطَةِ ابْنَةِ فِرْعَوْنَ».
رَوَاهُ أَحْمَدُ وَالْبَزَّارُ وَالطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ وَالْأَوْسَطِ، وَفِيهِ عَطَاءُ بْنُ السَّائِبِ، وَهُوَ ثِقَةٌ، وَلَكِنَّهُ اخْتَلَطَ.

230 - On the authority of Ibn Abbas (may Allah be pleased with them both), he said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "On the night in which I was taken on the Night Journey, I came across a pleasant fragrance. I asked: 'O Gabriel, what is this pleasant fragrance?' He said: 'This is the fragrance of the hairdresser of Pharaoh’s daughter and her children.' I said: 'What is her story?' He replied: 'While she was combing the hair of Pharaoh’s daughter one day, the comb fell from her hand, so she said: "In the name of Allah." Pharaoh’s daughter asked her: "My father?" She replied: "No, but my Lord and the Lord of your father is Allah." She asked: "Shall I inform him of this?" She replied: "Yes." So she informed him and he summoned her, saying: "O so-and-so, do you have a Lord other than me?" She said: "Yes, my Lord and your Lord is Allah." He then ordered for a copper vessel to be heated, and then commanded that she and her children be thrown into it. She said to him: "I have a request to ask of you." He asked: "What is your request?" She said: "I would like you to gather my bones and the bones of my children in a single cloth and bury us all together." He said: "That is a right we owe you." He then ordered that her children be thrown in before her, one by one, until it came to a nursing infant of hers; she seemed to hesitate because of him. He said: "O mother, plunge in, for the punishment of this world is lighter than the punishment of the Hereafter." So she plunged in.'" Ibn Abbas said: "Four young ones spoke: Jesus son of Mary (pbuh), the companion of Jurayj, the witness of Joseph, and the son of the hairdresser of Pharaoh's daughter."

Commentary Narrated by Ahmad, al-Bazzar, and al-Tabarani in al-Kabir and al-Awsat. In its chain is Ata ibn al-Sa’ib, and he is trustworthy, but he became confused in his memory.

#231

231 - Dhe nga Ubejj ibn Ka’bi (r.a.), nga i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) i cili ka thënë: "U hap çatia e shtëpisë sime ndërsa isha në Mekë, pastaj zbriti Xhibrili (a.s.) dhe ma hapi gjoksin, pastaj e lau atë me ujin e Zemzemit. Pastaj solli një enë të mbushur me urtësi dhe iman dhe e zbrazi në gjoksin tim, e pastaj e mbylli atë. Pastaj më mori për dore dhe u ngjit me mua në qiell. Kur erdhi në qiellin e kësaj bote, kërkoi hapjen e tij. U pyet: 'Kush është ky?' Tha: 'Xhibrili (a.s.)'. U pyet: 'A është dikush me ty?' Tha: 'Po, me mua është Muhamedi (s.a.v.s.)'. U pyet: 'A i është dërguar ftesa?' Tha: 'Po, hapeni'. Kur u ngjitëm në qiellin e kësaj bote, pamë një burrë që në të djathtë të tij kishte silueta të zeza dhe në të majtë të tij silueta të zeza. Kur shikonte nga e djathta e tij, buzëqeshte, e kur shikonte nga e majta e tij, qante. Ai tha: 'Mirë se vjen, o Pejgamber i mirë dhe bir i mirë'. I thashë Xhibrilit (a.s.): 'Kush është ky?' Tha: 'Ky është Ademi, ndërsa këto silueta në të djathtë dhe në të majtë të tij janë shpirtrat e pasardhësve të tij. Banorët e së djathtës janë banorët e Xhenetit, ndërsa siluetat që janë në të majtë të tij janë banorët e Zjarrit. Prandaj, kur shikon nga e djathta e tij, qesh, e kur shikon nga e majta e tij, qan'. Tha: 'Pastaj Xhibrili (a.s.) u ngjit me mua derisa erdhi te qielli i dytë dhe i tha rojtarit të tij: "Hape", dhe rojtari i tij i tha të njëjtën gjë siç i kishte thënë rojtari i qiellit të parë, dhe ai e hapi'."

Komentim E ka transmetuar Abdullahu në shtesat e tij ndaj babait të tij, dhe transmetuesit e tij janë transmetues të Sahihut.

٢٣١ - وَعَنْ أُبَيِّ بْنِ كَعْبٍ - ﵁ - عَنْ رَسُولِ اللَّهِ قَالَ: " «فُرِجَ سَقْفُ بَيْتِي وَأَنَا بِمَكَّةَ، فَنَزَلَ جِبْرِيلُ - ﷺ - فَفَرَجَ صَدْرِي، ثُمَّ غَسَلَهُ مِنْ مَاءِ زَمْزَمَ، ثُمَّ جَاءَ بِطَسْتٍ مُمْتَلِئٍ حِكْمَةً وَإِيمَانًا، فَأَفْرَغَهَا فِي صَدْرِي، ثُمَّ أَطْبَقَهُ، ثُمَّ أَخَذَ بِيَدِي فَعَرَجَ
بِي إِلَى السَّمَاءِ، فَلَمَّا جَاءَ السَّمَاءَ الدُّنْيَا فَاسْتَفْتَحَ قَالَ: مَنْ هَذَا؟ قَالَ: جِبْرِيلُ - ﷺ -. قَالَ: هَلْ مَعَكَ أَحَدٌ؟ قَالَ: نَعَمْ، مَعِي مُحَمَّدٌ. قَالَ: أُرْسِلَ إِلَيْهِ؟ قَالَ: نَعَمْ، فَافْتَحْ، فَلَمَّا عَلَوْنَا السَّمَاءَ الدُّنْيَا إِذَا رَجُلٌ عَنْ يَمِينِهِ أَسْوِدَةٌ، وَعَنْ يَسَارِهِ أَسْوِدَةٌ، فَإِذَا نَظَرَ قِبَلَ يَمِينِهِ تَبَسَّمَ، وَإِذَا نَظَرَ قِبَلَ يَسَارِهِ بَكَى. قَالَ: مَرْحَبًا بِالنَّبِيِّ الصَّالِحِ وَالِابْنِ الصَّالِحِ. قَالَ: قُلْتُ لِجِبْرِيلَ - ﷺ -: مَنْ هَذَا؟ قَالَ: هَذَا آدَمُ، وَهَذِهِ الْأَسْوِدَةُ عَنْ يَمِينِهِ وَشِمَالِهِ نَسَمُ بَنِيهِ، فَأَهْلُ الْيَمِينِ هُمْ أَهْلُ الْجَنَّةِ، وَالْأَسْوِدَةُ الَّتِي عَنْ شِمَالِهِ أَهْلُ النَّارِ، فَإِذَا نَظَرَ قِبَلَ يَمِينِهِ ضَحِكَ، وَإِذَا نَظَرَ قِبَلَ شِمَالِهِ بَكَى. قَالَ: ثُمَّ عَرَجَ بِي جِبْرِيلُ - ﷺ - حَتَّى جَاءَ السَّمَاءَ الثَّانِيَةَ، فَقَالَ لِخَازِنِهَا: افْتَحْ، فَقَالَ لَهُ خَازِنُهَا مِثْلَ مَا قَالَ خَازِنُ سَمَاءِ الدُّنْيَا، فَفَتَحَ لَهُ» ".
رَوَاهُ عَبْدُ اللَّهِ مِنْ زِيَادَاتِهِ عَلَى أَبِيهِ، وَرِجَالُهُ رِجَالُ الصَّحِيحِ.

231 - And from Ubayy ibn Ka'b - may Allah be pleased with him - from the Messenger of Allah (pbuh), who said: "The roof of my house was opened while I was in Mecca, and Jibril (pbuh) descended and opened my chest, then he washed it with Zamzam water. Then he brought a basin filled with wisdom and faith and emptied it into my chest, then he closed it. Then he took me by the hand and ascended with me to the heaven. When he reached the lowest heaven, he asked for it to be opened. It was said: 'Who is this?' He said: 'Jibril (pbuh)'. It was asked: 'Is there anyone with you?' He said: 'Yes, Muhammad (pbuh) is with me'. It was asked: 'Has he been sent for?' He said: 'Yes, so open'. When we ascended above the lowest heaven, there was a man with dark figures on his right and dark figures on his left. When he looked towards his right, he smiled, and when he looked towards his left, he wept. He said: 'Welcome to the righteous Prophet and the righteous son'. I said to Jibril (pbuh): 'Who is this?' He said: 'This is Adam, and these dark figures on his right and left are the souls of his offspring; the people of the right are the inhabitants of Paradise, and the dark figures on his left are the inhabitants of the Fire. So when he looks towards his right, he laughs, and when he looks towards his left, he weeps'. He said: 'Then Jibril (pbuh) ascended with me until he reached the second heaven and said to its gatekeeper: "Open," and its gatekeeper said to him the same as the gatekeeper of the lowest heaven had said, and he opened it'."

Commentary Narrated by Abdullah from his additions to his father's work, and its narrators are the narrators of the Sahih.

#232

232 - Dhe nga Ebu Hurejre (r.a.) transmetohet se ka thënë: I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "Natën kur u dërgova në udhëtimin e natës (Isra), kur arritëm në qiellin e shtatë, pashë lart – Affani ka thënë: mbi mua – dhe ja, pashë bubullima, vetëtima dhe rrufe. Tha: Pastaj kalova pranë një populli, barku i të cilëve ishte si shtëpi, brenda të cilëve kishte gjarpërinj që shiheshin nga jashtë barkut të tyre. Thashë: Kush janë këta, o Xhibril? Ai tha: Këta janë ngrënësit e kamatës. Kur zbrita në qiellin e dynjasë dhe pashë poshtë meje, vura re një erë, zhurma dhe tym. Thashë: Çfarë është kjo, o Xhibril? Ai tha: Këta janë shejtanët që u sillen para syve të bijve të Ademit që të mos meditojnë rreth mbretërisë së qiejve dhe të tokës; sikur të mos ishte kjo, ata do të kishin parë mrekulli."

Komentim E ka transmetuar Ahmedi, ndërsa Ibn Maxheh ka transmetuar prej tij tregimin për ngrënësit e kamatës. Në zinxhirin e tij është Ebu es-Salti, i cili është i panjohur, dhe prej tij nuk ka transmetuar askush tjetër përveç Ali bin Zejdit.

٢٣٢ - وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ - ﵁ - قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ -: " «رَأَيْتُ لَيْلَةَ أُسْرِيَ بِي لَمَّا انْتَهَيْنَا إِلَى السَّمَاءِ السَّابِعَةِ، فَنَظَرْتُ فَوْقَ - قَالَ عَفَّانُ: فَوْقِي - فَإِذَا أَنَا بِرَعْدٍ وَبُرُوقٍ وَصَوَاعِقَ. قَالَ: فَأَتَيْتُ عَلَى قَوْمٍ بُطُونُهُمْ كَالْبُيُوتِ، فِيهَا الْحَيَّاتُ تُرَى مِنْ خَارِجِ بُطُونِهِمْ. قُلْتُ: مَنْ هَؤُلَاءِ يَا جِبْرِيلُ؟ قَالَ: هَؤُلَاءِ أَكَلَةُ الرِّبَا، فَلَمَّا نَزَلْتُ إِلَى السَّمَاءِ الدُّنْيَا فَنَظَرْتُ أَسْفَلَ مِنِّي، فَإِذَا أَنَا بِرِيحٍ وَأَصْوَاتٍ وَدُخَانٍ، فَقُلْتُ: مَا هَذَا يَا جِبْرِيلُ؟ قَالَ: هَذِهِ شَيَاطِينُ يَحْرِفُونَ عَلَى أَعْيُنِ بَنِي آدَمَ لَا يَتَفَكَّرُوا فِي مَلَكُوتِ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ، وَلَوْلَا ذَلِكَ لَرَأَوُا الْعَجَائِبَ» ".
رَوَاهُ أَحْمَدُ، وَرَوَى ابْنُ مَاجَهْ مِنْهُ قِصَّةَ أَكَلَةِ الرِّبَا، وَفِيهِ أَبُو الصَّلْتِ لَا يُعْرَفُ، وَلَمْ يَرْوِ عَنْهُ غَيْرُ عَلِيِّ بْنِ زَيْدٍ.

232 - And on the authority of Abu Hurayrah (may Allah be pleased with him), he said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "I saw on the night I was taken on a journey, when we reached the seventh heaven, I looked above—Affan said: above me—and there I was with thunder, lightning, and thunderbolts. He said: Then I came upon a people whose bellies were like houses, in which there were snakes that could be seen from the outside of their bellies. I said: Who are these, O Gabriel? He said: These are the consumers of usury (Riba). Then, when I descended to the lowest heaven and looked beneath me, there I was with wind, noises, and smoke. I said: What is this, O Gabriel? He said: These are devils who hover over the eyes of the children of Adam so that they do not contemplate the dominion of the heavens and the earth; were it not for that, they would have seen wonders."

Commentary Narrated by Ahmad, and Ibn Majah narrated from it the story of the consumers of usury. In its chain is Abu al-Salt, who is unknown, and no one narrated from him except Ali bin Zayd.

#233

٢٣٣ - Dhe nga Ebu Hurejra transmetohet se i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "Pashë natën kur u dërgova në udhëtimin e natës (Isra) se i vendosa këmbët e mia aty ku vendoseshin këmbët e Pejgamberëve në Bejtul-Makdis. Atëherë më u shfaq Isai, biri i Merjemes (a.s.), dhe njeriu që i ngjante më së shumti ishte Urve bin Mes'udi. Më u shfaq edhe Musai (a.s.), i cili ishte një burrë trup i hollë e i lidhur, sikur të ishte prej burrave të fisit Shenueh. Dhe më u shfaq Ibrahimi (a.s.), dhe njeriu që i ngjante më së shumti është shoku juaj (s.a.v.s.)."

Komentim E ka transmetuar Ahmedi, dhe në zinxhirin e tij është Omer bin Ebi Seleme, të cilin e kanë konsideruar të besueshëm Ahmedi, Jahja dhe Ibn Hibbani, ndërsa Ali bin el-Medini dhe të tjerë e kanë konsideruar të dobët.

٢٣٣ - وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ - ﷺ - قَالَ: " «رَأَيْتُ لَيْلَةَ أُسْرِيَ بِي وَضَعْتُ قَدَمَيَّ حَيْثُ تُوضَعُ أَقْدَامُ الْأَنْبِيَاءِ مِنْ بَيْتِ الْمَقْدِسِ، فَعُرِضَ عَلِيَّ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ - ﷺ - فَإِذَا أَقْرَبُ النَّاسِ بِهِ شَبَهًا عُرْوَةُ بْنُ مَسْعُودٍ، وَعُرِضَ عَلِيَّ مُوسَى - ﷺ - فَإِذَا رَجُلٌ ضَرْبٌ مِنَ الرِّجَالِ كَأَنَّهُ مِنْ رِجَالِ شَنُوءَةَ، وَعُرِضَ عَلِيَّ إِبْرَاهِيمُ - ﷺ - فَإِذَا أَقْرَبُ النَّاسِ بِهِ شَبَهًا صَاحِبُكُمْ - ﷺ» - ".
رَوَاهُ أَحْمَدُ، وَفِيهِ عُمَرُ بْنُ أَبِي سَلَمَةَ، وَثَّقَهُ أَحْمَدُ وَيَحْيَى وَابْنُ حِبَّانَ، وَضَعَّفَهُ عَلِيُّ بْنُ الْمَدِينِيِّ وَغَيْرُهُ.

233 - And from Abu Hurayra that the Messenger of Allah (pbuh) said: "I saw on the night I was taken on the night journey that I placed my feet where the feet of the Prophets were placed in Bayt al-Maqdis. Then Jesus, son of Mary (pbuh), was presented to me, and the person most resembling him is Urwah ibn Mas'ud. And Moses (pbuh) was presented to me, and he was a lean man, as if he were from the men of Shanu'ah. And Abraham (pbuh) was presented to me, and the person most resembling him is your companion (pbuh)."

Commentary Narrated by Ahmad, and in its chain is Umar ibn Abi Salamah, whom Ahmad, Yahya, and Ibn Hibban deemed trustworthy, while Ali ibn al-Madini and others deemed him weak.

#234

Dhe nga Ibn Abbasi (r.a.) transmetohet se ka thënë: «Pejgamberi (s.a.v.s.) u dërgua natën në Bejtul-Makdis, pastaj u kthye po atë natë dhe u tregoi atyre për udhëtimin e tij, për shenjat e Bejtul-Makdisit dhe për karvanin e tyre. Disa njerëz – tha Hasani – thanë: "Ne i besojmë Muhamedit në atë që thotë," e pastaj u kthyen në mohues (apostatuar), kështu që Allahu ua preu qafat atyre bashkë me Ebu Xhehlin. Ebu Xhehli tha: "Muhamedi po na frikëson me pemën e Zakkumit; sillni hurma e gjalpë dhe gëlltitini ato." Pastaj e përmendi hadithin. Dhe e ka transmetuar Ebu Jala, i cili shtoi: Ai tha: Dhe ai e pa Dexhallin në formën e tij reale me sytë e ballit, e jo si ëndërr, si dhe Isain, djalin e Merjemes, dhe Ibrahimin. Tha: Pejgamberi (s.a.v.s.) u pyet rreth Dexhallit dhe ai tha: "E pashë atë si një burrë trupmadh, me lëkurë të bardhë e të zbehtë, me njërën sy të dalë sikur të ishte një yll shkëlqyes, dhe flokët e tij sikur të ishin degë peme. Pashë Isain, një të ri me lëkurë të bardhë, me flokë kaçurrela, me shikim të mprehtë e trup të hollë. Pashë Musain me lëkurë të errët e zeshkane, me shumë flokë e ndërtim të fuqishëm. Pashë Ibrahimin dhe çdo pjesë të trupit të tij që shikoja, më dukej sikur po shikoja shokun tuaj (vetveten)." Tha: Dhe Xhibrili (a.s.) më tha: "Përshëndete babanë tënd," kështu që unë e përshëndeta atë.»

Komentim E ka transmetuar Ahmedi dhe transmetuesit e tij janë të besueshëm, përveç Hilal bin Hababit, për të cilin Jahja el-Kattan ka thënë: "Ai ndryshoi (në memorie) para vdekjes së tij," ndërsa Jahja bin Meini ka thënë: "Ai nuk ka ndryshuar dhe as nuk është ngatërruar; ai është i besueshëm dhe i sigurt." Gjithashtu e ka transmetuar Ebu Jala.

٢٣٤ - وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ - ﵄ - قَالَ: «أُسْرِيَ بِالنَّبِيِّ - ﷺ - إِلَى بَيْتِ الْمَقْدِسِ، ثُمَّ جَاءَ مِنْ لَيْلَتِهِ، فَحَدَّثَهُمْ بِمَسِيرِهِ وَبِعَلَامَةِ بَيْتِ الْمَقْدِسِ وَبِعِيرِهِمْ، فَقَالَ نَاسٌ - قَالَ حَسَنٌ -: نَحْنُ نُصَدِّقُ مُحَمَّدًا بِمَا يَقُولُ، فَارْتَدُّوا كُفَّارًا، فَضَرَبَ اللَّهُ أَعْنَاقَهُمْ مَعَ أَبِي جَهْلٍ، وَقَالَ أَبُو جَهْلٍ: يُخَوِّفُنَا مُحَمَّدٌ شَجَرَةَ الزَّقُّومِ، هَاتُوا تَمْرًا وَزُبْدًا فَتَزَقَّمُوا». فَذَكَرَ الْحَدِيثَ.
رَوَاهُ أَحْمَدُ، وَرِجَالُهُ ثِقَاتٌ إِلَّا أَنَّ هِلَالَ بْنَ خَبَّابٍ قَالَ يَحْيَى الْقَطَّانُ: إِنَّهُ تَغَيَّرَ قَبْلَ مَوْتِهِ، وَقَالَ يَحْيَى بْنُ مَعِينٍ: لَمْ يَتَغَيَّرْ وَلَمْ يَخْتَلِطْ، ثِقَةٌ مَأْمُونٌ، وَرَوَاهُ أَبُو يَعْلَى، وَزَادَ: قَالَ: وَرَأَى الدَّجَّالَ فِي صُورَتِهِ رُؤْيَا عَيْنٍ، لَيْسَ رُؤْيَا مَنَامٍ، وَعِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ، وَإِبْرَاهِيمَ. قَالَ: فَسُئِلَ النَّبِيُّ - ﷺ - عَنِ الدَّجَّالِ، فَقَالَ: " رَأَيْتُهُ فَيْلَمَانِيًّا، أَقْمَرَ، هِجَانًا، إِحْدَى عَيْنَيْهِ قَائِمَةٌ كَأَنَّهَا كَوْكَبٌ دُرِّيٌّ، كَأَنَّ شَعْرَهُ أَغْصَانُ شَجَرَةٍ، وَرَأَيْتُ عِيسَى شَابًّا أَبْيَضَ، جَعْدَ الرَّأْسِ، حَدِيدَ الْبَصَرِ، مُبَطَّنَ الْخَلْقِ، وَرَأَيْتُ مُوسَى أَسْحَمَ، آدَمَ، كَثِيرَ الشَّعْرِ، شَدِيدَ الْخَلْقِ، وَرَأَيْتُ إِبْرَاهِيمَ، فَلَا أَنْظُرُ إِلَى إِرْبٍ مِنْ آرَابِهِ إِلَّا نَظَرْتُ إِلَيْهِ كَأَنَّهُ صَاحِبُكُمْ. قَالَ: وَقَالَ لِي جِبْرِيلُ ﵇: سَلِّمْ عَلَى أَبِيكَ، فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ ".

And from Ibn 'Abbas (may Allah be pleased with both of them) who said: The Prophet (pbuh) was taken by night to Jerusalem, then he returned that same night and narrated to them his journey, the signs of Jerusalem, and their caravan. Some people—Hasan said—said: "We believe Muhammad in what he says," then they apostatized as disbelievers, so Allah struck their necks along with Abu Jahl. Abu Jahl said: "Muhammad threatens us with the tree of Zaqqum; bring dates and butter and swallow them." Then he mentioned the Hadith. And Abu Ya'la narrated it and added: He said: And he saw the Dajjal in his actual form, a vision of the eye, not a vision of sleep, and Jesus the son of Mary, and Abraham. He said: The Prophet (pbuh) was asked about the Dajjal, and he said: "I saw him as a bulky man, pale-skinned, reddish-white, one of his eyes is prominent as if it were a shimmering star, as if his hair were the branches of a tree. And I saw Jesus as a white youth, with curly hair, keen sight, and a lean build. And I saw Moses as dark-skinned, brownish, with thick hair and a powerful build. And I saw Abraham; I did not look at any of his limbs except that I saw him as if he were your companion (meaning the Prophet himself)." He said: And Gabriel (peace be upon him) said to me: "Greet your father," so I greeted him.

Commentary Narrated by Ahmad, and its men are trustworthy except that Yahya al-Qattan said regarding Hilal bin Khabbab: "He changed before his death," while Yahya ibn Ma'in said: "He did not change and did not become confused; he is trustworthy and reliable." It was also narrated by Abu Ya'la.

CHAPTER

[بَابٌ مِنْهُ فِي الْإِسْرَاءِ]

[Kapitull: Vazhdim mbi Udhëtimin e Natës (Israja)]

39. [Chapter: Continuation on the Night Journey (Al-Isra')]

#235

Nga Ebu Hurejre (r.a.) transmetohet se i Dërguarit të Allahut (s.a.v.s.) i sollën një kafshë shalimi, që çdo hap të saj e hidhte aq larg sa i arrinte shikimi i saj. Ai udhëtoi, e bashkë me të udhëtoi edhe Xhibrili (a.s.). Ai erdhi te një popull që mbillnin brenda një dite dhe korrnin brenda një dite; sa herë që korrnin, bimësia kthehej ashtu siç ishte. Ai tha: "O Xhibril, kush janë këta?" Ai tha: "Këta janë luftëtarët (muxhahidët) në rrugën e Allahut; mirësia u shumëfishohet atyre deri në shtatëqind fish, dhe çdo gjë që shpenzojnë, Ai (Allahu) ua zëvendëson." Pastaj erdhi te një popull, kokat e të cilëve shtypeshin me shkëmb; sa herë që shtypeshin, ato ktheheshin siç ishin, dhe nuk u lehtësohej asgjë nga ky dënim. Ai tha: "O Xhibril, kush janë këta?" Ai tha: "Këta janë ata, kokat e të cilëve ishin të rënda (përtonin) për faljen e namazit." Pastaj erdhi te një popull që kishin harrë (copa lecke) përpara dhe prapa, e kullotnin ashtu siç kullot bagëtia, në ferra (daria), zakkum dhe gurë të nxehtë të Xhehenemit. Ai tha: "Kush janë këta, o Xhibril?" Ai tha: "Këta janë ata që nuk japin zeqatin e pasurive të tyre; Allahu nuk u ka bërë padrejtësi atyre, se Allahu nuk u bën padrejtësi robërve të Tij." Pastaj erdhi te një popull që kishin përpara mish të gatuar në kazan e që ishte i mirë, dhe mish tjetër të papjekur e të prishur; ata nisën të hanin të prishurin e të linin të gatuarin e mirë. Ai tha: "O Xhibril, kush janë këta?" Ai tha: "Ky është burri nga umeti yt, që ka gruan e tij të hallallit e megjithatë shkon te një grua e prishur dhe qëndron me të deri në mëngjes; dhe gruaja që ka burrin e saj të hallallit e të mirë, por shkon te një burrë i prishur dhe qëndron te ai deri në mëngjes." Pastaj erdhi te një burrë që kishte mbledhur një barrë të madhe të cilën nuk mund ta mbante, por ai donte të shtonte akoma mbi të. Ai tha: "O Xhibril, kush është ky?" Ai tha: "Ky është njeriu nga umeti yt, i cili ka amanete të njerëzve mbi vete që nuk mund t'i kryejë, e megjithatë ai shton mbi to." Pastaj erdhi te një popull, të cilëve u priteshin buzët dhe gjuhët me gërshërë prej hekuri; sa herë që u priteshin, ato ktheheshin siç ishin, pa u pakësuar asgjë nga ky dënim. Ai tha: "O Xhibril, kush janë këta?" Ai tha: "Oratorët e fitnes (përçarjes)." Pastaj erdhi te një vrimë e vogël, nga e cila doli një dem i madh; demi donte të hynte përsëri andej nga doli, por nuk mundej. Ai tha: "Çfarë është kjo, o Xhibril?" Ai tha: "Ky është njeriu që thotë një fjalë të madhe (të rëndë) e pastaj pendohet për të, dëshiron ta kthejë atë, por nuk mundet." Pastaj erdhi te një luginë ku ndjeu një erë të këndshme dhe aromë misku së bashku me një zë. Ai tha: "Çfarë është kjo?" Ai tha: "Zëri i Xhenetit që thotë: 'O Zoti im, më sill banorët e mi dhe atë që më ke premtuar, sepse janë shtuar mbjelljet e mia, mëndafshi im i hollë e i trashë, qilimat e mi, koralet e mia, margaritarët e mi, floriri im, kupat e mia, pjatat e mia, brokët e mia, frutat e mia, mjalti im, rrobat e mia, qumështi im dhe vera ime; më sill atë që më ke premtuar.' Ai (Allahu) tha: 'Për ty është çdo musliman dhe muslimane, çdo besimtar dhe besimtare, dhe kushdo që beson tek Unë dhe të dërguarit e Mi, bën vepra të mira, nuk Më shoqëron asgjë në adhurim dhe nuk merr rivalë pos Meje – ai është i sigurt. Kush më kërkon Mua, Unë i jap; kush më jep hua, Unë e shpërblej; dhe kush mbështetet tek Unë, Unë i mjaftoj atij. Vërtet, Unë jam Allahu, nuk ka zot tjetër përveç Meje, premtimi Im nuk ndryshon. Vërtet kanë shpëtuar besimtarët; i Bekuar qoftë Allahu, Krijuesi më i mirë.' Xheneti tha: 'Jam e kënaqur!'" Pastaj erdhi te një luginë ku dëgjoi një zë të tmerrshëm. Ai tha: "O Xhibril, çfarë është ky zë?" Ai tha: "Ky është zëri i Xhehenemit që thotë: 'O Zoti im, më sill banorët e mi dhe atë që më ke premtuar, sepse janë shtuar zinxhirët e mi, prangat e mia, flaka ime, uji im i vluar, qelbi im dhe mbetjet e mia; fundi im është bërë i largët dhe nxehtësia ime është shtuar; më sill atë që më ke premtuar.' Ai tha: 'Për ty është çdo mushrik e mushrike, çdo i prishur e e prishur, dhe çdo tiran që nuk beson në Ditën e Llogarisë.' Xhehenemi tha: 'Jam e kënaqur!'" Pastaj udhëtoi derisa arriti në Bejtul Makdis, zbriti dhe e lidhi kafshën e tij te një shkëmb. U fal me melekët. Kur përfundoi namazi, ata thanë: "O Xhibril, kush është ky me ty?" Ai tha: "Ky është Muhamedi, i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.), Vula e Pejgamberëve." Ata thanë: "A i është dërguar ftesa (për ngjitje)?" Ai tha: "Po." Ata thanë: "Allahu e bekoftë këtë vëlla dhe mëkëmbës; sa vëlla i mirë dhe sa mëkëmbës i mirë që është." Pastaj takuan shpirtrat e pejgamberëve, të cilët lavdëruan Zotin e tyre të Lartësuar. Ibrahimi (a.s.) tha: "Lavdia i qoftë Allahut, i Cili më mori për mik (halil), më dha një pushtet të madh, më bëri një umet të përulur, më zgjodhi me shpalljet e Tij, më shpëtoi nga Zjarri dhe e bëri atë për mua freski dhe shpëtim." Pastaj Musai (a.s.) lavdëroi Zotin e tij, duke thënë: "Lavdia i qoftë Allahut, i Cili më foli drejtpërdrejt, më zgjodhi, më zbriti Tevratin dhe bëri që shkatërrimi i Faraonit dhe shpëtimi i bijve të Israilit të bëhej përmes duarve të mia." Pastaj Davudi (a.s.) lavdëroi Zotin e tij, duke thënë: "Lavdia i qoftë Allahut, i Cili më dha pushtet, më zbriti Zeburin, ma zbuti hekurin, m'i nënshtroi malet që të bënin tesbih bashkë me mua, si dhe shpendët, dhe më dha urtësinë e fjalën vendimtare." Pastaj Sulejmani (a.s.) lavdëroi Zotin e tij (u.m.) duke thënë: "Lavdia i qoftë Allahut, i Cili m'i nënshtroi erërat, xhindet dhe njerëzit, m'i nënshtroi shejtanët që bënin për mua çfarë të dëshiroja nga faltoret, statujat, pishinat si rezervuarë dhe kazanët e palëvizshëm; më mësoi gjuhën e shpendëve, bëri që të rridhte për mua burimi i bakrit të shkrirë dhe më dha një pushtet që nuk i takon askujt pas meje." Pastaj Isai (a.s.) lavdëroi Zotin e tij, duke thënë: "Lavdia i qoftë Allahut, i Cili më mësoi Tevratin dhe Inxhilin, bëri që të shëroja të lindurin e verbër dhe të lebrosurin, të ngjallja të vdekurit me lejen e Tij, më lartësoi e më pastroi nga ata që mohuan, dhe më mbrojti mua dhe nënën time nga shejtani i mallkuar, duke mos i lënë shejtanit asnjë rrugë mbi ne." Ndërsa Muhamedi (s.a.v.s.) lavdëroi Zotin e tij, duke thënë: "Të gjithë ju lavdëruat Zotin tuaj, edhe unë po e lavdëroj Zotin tim: Lavdia i qoftë Allahut, i Cili më dërgoi mëshirë për botët dhe për gjithë njerëzimin, si përgëzues dhe paralajmërues, më zbriti Furkanin ku ka sqarim për çdo gjë, e bëri umetin tim umetin më të mirë të nxjerrë për njerëzit, e bëri umetin tim umet të mesëm, e bëri umetin tim të parët dhe të fundit, më zgjeroi gjoksin, ma hoqi barrën, ma lartësoi përmendjen e emrit tim dhe më bëri hapës e vulosës." Atëherë Ibrahimi (a.s.) tha: "Me këtë Muhamedi (s.a.v.s.) ju ka tejkaluar juve." Pastaj i sollën tri enë të mbuluara. Iu dha një enë me ujë dhe iu tha: "Pi," pastaj iu dha një enë tjetër me qumësht e ai piu derisa u ngop, pastaj iu dha një enë tjetër me verë e ai tha: "U ngopa, nuk do ta shijoj." Atëherë iu tha: "Veprove drejt! Vërtet ajo do të jetë e ndaluar për umetin tënd, dhe sikur ta kishit pirë atë, pak kush nga umeti yt do të të ndiqte." Pastaj u ngjit me të në qiell. Xhibrili kërkoi hapjen dhe u pyet: "Kush është ky?" Ai tha: "Xhibrili." U pyet: "Po kush është me ty?" Ai tha: "Muhamedi (s.a.v.s.)." Thanë: "A i është dërguar ftesa?" Ai tha: "Po." Thanë: "Allahu e bekoftë këtë vëlla dhe mëkëmbës; sa vëlla i mirë dhe sa mëkëmbës i mirë që është, dhe sa ardhje e mirë që është kjo." Ai hyri dhe pa një burrë të moshuar që ishte ulur, me një pamje të përsosur që nuk i mungonte asgjë nga krijimi i tij, ndryshe nga ç'u mungon njerëzve. Në të djathtë të tij ishte një derë nga e cila dilte një erë e mirë, kurse në të majtë një derë nga e cila dilte një erë e keqe. Kur shikonte nga dera që kishte në të djathtë, qeshte, e kur shikonte nga dera që kishte në të majtë, qante e pikëllohej. Ai tha: "O Xhibril, kush është ky i moshuar? Po këto dy dyer çfarë janë?" Ai tha: "Ky është babai yt, Ademi, kurse kjo derë në të djathtë të tij është dera e Xhenetit; kur sheh ata që hyjnë në të prej pasardhësve të tij, qesh dhe gëzohet, e kur shikon nga dera në të majtë të tij, që është dera e Xhehenemit, dhe sheh ata që hyjnë në të prej pasardhësve të tij, qan dhe pikëllohet." Pastaj u ngjit në qiellin e dytë dhe kërkoi hapjen. U pyet: "Kush është ky?" Ai tha: "Xhibrili." Thanë: "Kush është me ty?" Ai tha: "Muhamedi, i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.)." Thanë: "A i është dërguar ftesa?" Ai tha: "Po." Thanë: "Allahu e bekoftë këtë vëlla dhe mëkëmbës; sa vëlla i mirë dhe sa mëkëmbës i mirë që është, dhe sa ardhje e mirë që është kjo." Hyri dhe aty pa dy të rinj. Tha: "O Xhibril, kush janë këta dy të rinj?" Ai tha: "Ky është Isai dhe Jahjai, djemtë e tezeve." Pastaj u ngjit në qiellin e tretë. Xhibrili kërkoi hapjen dhe ata thanë: "Kush është ky me ty?" Ai tha: "Muhamedi." Thanë: "A i është dërguar ftesa?" Ai tha: "Po." Thanë: "Allahu e bekoftë këtë vëlla dhe mëkëmbës; sa vëlla i mirë dhe sa mëkëmbës i mirë që është, dhe sa ardhje e mirë që është kjo." Hyri dhe pa një burrë të ulur, i cili ia kalonte njerëzve në bukuri ashtu siç ia kalon hëna në natën e plotë të gjithë yjeve të tjerë. Tha: "Kush është ky, o Xhibril?" Ai tha: "Vëllai yt Jusufi (a.s.)." Pastaj u ngjit në qiellin e katërt, Xhibrili kërkoi hapjen dhe ata thanë: "Kush është ky me ty?" Ai tha: "Muhamedi (s.a.v.s.)." Thanë: "A i është dërguar ftesa?" Ai tha: "Po." Thanë: "Allahu e bekoftë këtë vëlla dhe mëkëmbës, dhe sa ardhje e mirë që është kjo." Hyri dhe pa një burrë e tha: "O Xhibril, kush është ky burrë i ulur?" Ai tha: "Ky është vëllai yt Idrisi, të cilin Allahu e ngriti në një vend të lartë." Pastaj u ngjit me të në qiellin e pestë, Xhibrili kërkoi hapjen dhe ata thanë: "Kush është ky me ty?" Ai tha: "Muhamedi (s.a.v.s.)." Thanë: "A i është dërguar ftesa?" Ai tha: "Po." Thanë: "Allahu e bekoftë këtë vëlla dhe mëkëmbës; sa vëlla i mirë dhe sa mëkëmbës i mirë që është, dhe sa ardhje e mirë që është kjo." Hyri dhe pa një burrë të ulur që u tregonte atyre historitë. Tha: "O Xhibril, kush është ky? Po këta rreth tij kush janë?" Ai tha: "Ky është Haruni (a.s.), i cili u la te populli i tij, dhe këta janë populli i tij nga bijtë e Israilit." Pastaj u ngjit me të në qiellin e gjashtë, Xhibrili kërkoi hapjen dhe ata thanë: "Kush është ky me ty?" Ai tha: "Muhamedi (s.a.v.s.)." Thanë: "A i është dërguar ftesa?" Ai tha: "Po." Thanë: "Allahu e bekoftë këtë vëlla dhe mëkëmbës; sa vëlla i mirë dhe sa mëkëmbës i mirë që është, dhe sa ardhje e mirë që është kjo." Atëherë ai pa një burrë të ulur dhe sapo e kaloi atë, ai burrë qau. Ai pyeti: "O Xhibril, kush është ky?" Ai tha: "Musai (a.s.)." Pyeti: "Përse po qan?" Ai u përgjigj: "Bijtë e Israilit pretendonin se unë jam krijesa më e vlefshme, por ky ka ardhur pas meje; e sikur të ishte vetëm ai, por bashkë me të është i gjithë umeti i tij." Pastaj u ngjitëm në qiellin e shtatë, Xhibrili kërkoi hapjen dhe ata thanë: "Kush është me ty?" Ai tha: "Muhamedi (s.a.v.s.)." Thanë: "A i është dërguar ftesa?" Ai tha: "Po." Thanë: "Allahu e bekoftë këtë vëlla dhe mëkëmbës; sa vëlla i mirë dhe sa mëkëmbës i mirë që është, dhe sa ardhje e mirë që është kjo." Atëherë ai pa një burrë flokëthinjur, të ulur në një karrige pranë derës së Xhenetit, dhe pranë tij disa njerëz të ulur që kishin diçka në ngjyrën e tyre – Isai (d.m.th. Ebu Xhafer er-Razi) tha: "E kam dëgjuar një herë duke thënë: 'me fytyra të zeza'" – Këta që kishin diçka në ngjyrën e tyre u ngritën dhe hynë në një lumë që quhej: "Mirësia e Allahut", u lanë në të dhe dolën duke u pastruar diçka nga ngjyra e tyre. Pastaj hynë në një lumë tjetër që quhej: "Mëshira e Allahut", u lanë në të dhe dolën duke u pastruar edhe më shumë nga ngjyra e tyre. Pastaj hynë në një lumë tjetër – e kjo përputhet me fjalën e të Lartësuarit: ﴾Dhe Zoti i tyre do t'u japë të pijnë pije të pastër﴿ [El-Insan: 21] – dhe dolën me ngjyrën e tyre të pastruar plotësisht si ngjyra e shokëve të tyre, dhe u ulën pranë shokëve të tyre. Ai tha: "O Xhibril, kush është ky burrë flokëthinjur? Po këta me fytyra të bardha kush janë? Po këta që kishin diçka në ngjyrën e tyre, që hynë në këta lumenj e u lanë, e pastaj dolën me ngjyrë të pastruar?" Ai tha: "Ky është babai yt Ibrahimi (a.s.), i pari që u thinj mbi tokë. Këta njerëzit me fytyra të bardha janë populli që nuk e njollosën besimin e tyre me padrejtësi. Ndërsa ata që kishin diçka në ngjyrën e tyre janë ata që kishin përzier vepra të mira me vepra të këqija, u penduan dhe Allahu ua pranoi pendimin." Pastaj vazhdoi te Sidretul Munteha, dhe iu tha: "Kjo është Sidretul Munteha; këtu përfundon çdokush nga umeti yt që ndjek rrugën tënde." Ajo është Sidretul Munteha, nga rrënjët e së cilës dalin lumenj me ujë që nuk prishet, lumenj qumështi që nuk ia ndryshon shijen, lumenj vere që është kënaqësi për ata që e pijnë, dhe lumenj mjalti të kulluar. Ajo është një pemë nën hijen e së cilës kalorësi udhëton për shtatëdhjetë vjet, dhe një gjethe e saj do të mund t'u bënte hije të gjitha krijesave. Atë e mbuloi një dritë dhe e mbuluan melekët – Isai tha: "Kjo është sipas fjalës së Tij: ﴾Kur Sidrën e mbulonte ajo që e mbulonte﴿ [En-Nexhm: 16]" – Atëherë Allahu (u.m.) i tha atij: "Kërko." Ai tha: "Ti e more Ibrahimin për mik dhe i dhe një pushtet të madh; i fole Musait drejtpërdrejt; i dhe Davudit një pushtet të madh, ia zbute hekurin dhe i nënshtrove malet; i dhe Sulejmanit një pushtet të madh, i nënshtrove xhindet, njerëzit, shejtanët dhe erërat, dhe i dhe një pushtet që nuk i takon askujt pas tij; i mësove Isait Tevratin dhe Inxhilin, e bëre që të shëronte të verbërit dhe të lebrosurit, dhe e mbrojte atë e nënën e tij nga shejtani i mallkuar, duke mos i lënë atij rrugë mbi ta." Zoti i tij (u.m.) i tha: "Unë të kam marrë ty për mik dhe kjo është e shkruar në Tevrat: 'Muhamedi është i dashuri i të Gjithëmëshirshmit.' Të dërgova te mbarë njerëzimi, e bëra umetin tënd të parët dhe të fundit, e bëra që asnjë ligjëratë e tyre të mos jetë e vlefshme derisa të dëshmojnë se ti je robi Im dhe i Dërguari Im. Të bëra të parin e pejgamberëve në krijim dhe të fundit e tyre në dërgim. Të dhashë shtatë vargjet e përsëritura të cilat nuk ia dhashë asnjë pejgamberi para teje. Të dhashë vargjet përmbyllëse të sures El-Bekare nga thesari nën Arsh, të cilat nuk ia dhashë asnjë pejgamberi para teje, dhe të bëra hapës e vulosës." I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) tha: "Zoti im (u.m.) më dha vlerë mbi të tjerët me gjashtë gjëra: Mbolli frikë në zemrat e armiqve të mi në një distancë prej një muaj udhëtim; m'u lejuan plaçkat e luftës të cilat nuk i qenë lejuar askujt para meje; toka m'u bë vendfalje dhe mjet pastrimi; më janë dhënë çelësat e fjalës dhe ato përmbledhëse; m'u paraqit umeti im, saqë nuk mbeti i fshehtë për mua as ndjekësi e as i ndjekuri prej tyre; i pashë ata duke kaluar te një popull që mbathen me qime, dhe i pashë duke kaluar te një popull me fytyra të gjera e sy të vegjël, dhe i njoha se cilët ishin. Dhe m'u urdhëruan pesëdhjetë namaze." Kur u kthye te Musai, Musai i tha: "Me sa namaze u urdhërove?" Tha: "Me pesëdhjetë namaze." Ai i tha: "Kthehu te Zoti yt dhe kërko lehtësim, sepse umeti yt është umeti më i dobët dhe unë kam pasur vështirësi me bijtë e Israilit." Muhamedi (s.a.v.s.) u kthye dhe kërkoi lehtësim nga Allahu, e Ai ia pakësoi dhjetë. U kthye te Musai e ai i tha: "Me sa u urdhërove?" Tha: "Me dyzet namaze." Ai i tha: "Kthehu te Zoti yt dhe kërko lehtësim për umetin tënd, sepse umeti yt është umeti më i dobët dhe unë kam pasur vështirësi me bijtë e Israilit." Muhamedi (s.a.v.s.) u kthye e kërkoi lehtësim, e Ai ia pakësoi dhjetë. U kthye te Musai e ai i tha: "Me sa u urdhërove?" Tha: "Me tridhjetë." Ai i tha: "Kthehu te Zoti yt dhe kërko lehtësim për umetin tënd, sepse umeti yt është umeti më i dobët dhe unë kam pasur vështirësi me bijtë e Israilit." Muhamedi u kthye e kërkoi lehtësim nga Zoti i tij, e Ai ia pakësoi dhjetë. U kthye te Musai e ai i tha: "Me sa u urdhërove?" Tha: "Me njëzet." Ai i tha: "Kthehu te Zoti yt dhe kërko lehtësim për umetin tënd, sepse umeti yt është umeti më i dobët dhe unë kam pasur vështirësi me bijtë e Israilit." Muhamedi (s.a.v.s.) u kthye e kërkoi lehtësim nga Zoti i tij, e Ai ia pakësoi dhjetë. U kthye te Musai e ai i tha: "Me sa u urdhërove?" Tha: "Me dhjetë." Ai i tha: "Kthehu te Zoti yt dhe kërko lehtësim për umetin tënd, sepse umeti yt është umeti më i dobët dhe unë kam pasur vështirësi me bijtë e Israilit." Muhamedi (s.a.v.s.) u kthye e kërkoi lehtësim nga Zoti i tij, e Ai ia pakësoi pesë. U kthye te Musai e ai i tha: "Me sa u urdhërove?" Tha: "Me pesë." Ai i tha: "Kthehu te Zoti yt dhe kërko lehtësim, sepse umeti yt është umeti më i dobët dhe unë kam pasur vështirësi me bijtë e Israilit." Ai tha: "U ktheva te Zoti im aq shumë saqë m'u vjen turp prej Tij dhe nuk do të kthehem më te Ai." Atëherë iu tha: "Ashtu siç bëre durim për pesë, ato do të vlejnë sa pesëdhjetë; çdo punë e mirë shpërblehet dhjetëfish." Isai tha: "Më ka arritur se Pejgamberi (s.a.v.s.) ka thënë: 'Musai (a.s.) ishte më i rrepti ndaj meje në fillim, por më i miri prej tyre në fund.'"

Komentim E ka transmetuar El-Bezzari dhe transmetuesit e tij janë të vlerësuar si të besueshëm, përveç faktit se Er-Rebi’ bin Enes ka thënë: "Nga Ebu Alije ose dikush tjetër." Kështu, Tabi'iu (ndjekësi) nga i cili transmeton ai mbetet i panjohur.

٢٣٥ - عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ - ﵁ - «أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ - ﷺ - أَتَى بِفَرَسٍ، يَجْعَلُ كُلَّ خَطْوٍ مِنْهُ أَقْصَى بَصَرِهِ، فَسَارَ وَسَارَ مَعَهُ جِبْرِيلُ - ﷺ - فَأَتَى عَلَى قَوْمٍ يَزْرَعُونَ فِي يَوْمٍ، وَيَحْصُدُونَ فِي يَوْمٍ، كُلَّمَا حَصَدُوا عَادَ كَمَا كَانَ، فَقَالَ: يَا جِبْرِيلُ، مَنْ هَؤُلَاءِ؟ قَالَ: هَؤُلَاءِ الْمُجَاهِدُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ، تُضَاعَفُ لَهُمُ الْحَسَنَةُ بِسَبْعِمِائَةِ ضِعْفٍ، وَمَا أَنْفَقُوا مِنْ شَيْءٍ فَهُوَ يُخْلِفُهُ، ثُمَّ أَتَى عَلَى قَوْمٍ تُرْضَخُ رُءُوسُهُمْ بِالصَّخْرِ، كُلَّمَا رُضِخَتْ عَادَتْ كَمَا كَانَتْ، وَلَا يُفَتَّرُ عَنْهُمْ مِنْ ذَلِكَ شَيْءٌ. قَالَ: يَا جِبْرِيلُ، مَنْ هَؤُلَاءِ؟ قَالَ: هَؤُلَاءِ الَّذِينَ تَثَاقَلَتْ رُءُوسُهُمْ عَنِ الصَّلَاةِ، ثُمَّ أَتَى عَلَى قَوْمٍ عَلَى أَدْبَارِهِمْ رِقَاعٌ، وَعَلَى أَقْبَالِهِمْ رِقَاعٌ، يَسْرَحُونَ كَمَا تَسْرَحُ الْأَنْعَامُ إِلَى الضَّرِيعِ وَالزَّقُّومِ وَرَضْفِ جَهَنَّمَ. قَالَ: مَا هَؤُلَاءِ يَا جِبْرِيلُ؟ قَالَ: هَؤُلَاءِ الَّذِينَ لَا يُؤَدُّونَ صَدَقَاتِ أَمْوَالِهِمْ، وَمَا ظَلَمَهُمُ اللَّهُ، وَمَا اللَّهُ بِظَلَّامٍ لِلْعَبِيدِ، ثُمَّ أَتَى عَلَى قَوْمٍ بَيْنَ أَيْدِيهِمْ لَحْمٌ فِي قِدْرٍ نَضِيجٌ، وَلَحْمٌ آخَرُ نِيءٌ خَبِيثٌ، فَجَعَلُوا يَأْكُلُونَ الْخَبِيثَ وَيَدَعُونَ النَّضِيجَ الطَّيِّبَ. قَالَ: يَا جِبْرِيلُ، مَنْ هَؤُلَاءِ؟ قَالَ: الرَّجُلُ مِنْ أُمَّتِكَ يَقُومُ مِنْ عِنْدِ امْرَأَتِهِ حَلَالًا، فَيَأْتِي الْمَرْأَةَ الْخَبِيثَةَ، فَيَبِيتُ مَعَهَا
حَتَّى يُصْبِحَ، وَالْمَرْأَةُ تَقُومُ مِنْ عِنْدِ زَوْجِهَا حَلَالًا طَيِّبًا، فَتَأْتِي الرَّجُلَ الْخَبِيثَ فَتَبِيتُ عِنْدَهُ حَتَّى تُصْبِحَ، ثُمَّ أَتَى عَلَى رَجُلٍ قَدْ جَمَعَ حُزْمَةً عَظِيمَةً لَا يَسْتَطِيعُ حَمْلَهَا وَهُوَ يُرِيدُ أَنْ يَزِيدَ عَلَيْهَا، فَقَالَ: يَا جِبْرِيلُ، مَنْ هَذَا؟ قَالَ: هَذَا رَجُلٌ مِنْ أُمَّتِكَ عَلَيْهِ أَمَانَةُ النَّاسِ، لَا يَسْتَطِيعُ أَدَاءَهَا وَهُوَ يَزِيدُ عَلَيْهَا، ثُمَّ أَتَى عَلَى قَوْمٍ تُقْرَضُ شِفَاهُهُمْ وَأَلْسِنَتُهُمْ بِمَقَارِيضَ مِنْ حَدِيدٍ، كُلَّمَا قُرِضَتْ عَادَتْ كَمَا كَانَتْ، لَا يُفَتَّرُ عَنْهُمْ مِنْ ذَلِكَ شَيْءٌ. قَالَ: يَا جِبْرِيلُ، مَا هَؤُلَاءِ؟ قَالَ: خُطَبَاءُ الْفِتْنَةِ، ثُمَّ أَتَى عَلَى جُحْرٍ صَغِيرٍ يَخْرُجُ مِنْهُ ثَوْرٌ عَظِيمٌ، فَيُرِيدُ الثَّوْرُ أَنْ يَدْخُلَ مِنْ حَيْثُ خَرَجَ فَلَا يَسْتَطِيعُ، فَقَالَ: مَا هَذَا يَا جِبْرِيلُ؟ قَالَ: هَذَا الرَّجُلُ يَتَكَلَّمُ بِالْكَلِمَةِ الْعَظِيمَةِ فَيَنْدَمُ عَلَيْهَا، فَيُرِيدُ أَنْ يَرُدَّهَا فَلَا يَسْتَطِيعُ، ثُمَّ أَتَى عَلَى وَادٍ فَوَجَدَ رِيحًا طَيِّبَةً، وَوَجَدَ رِيحَ مِسْكٍ مَعَ صَوْتٍ، فَقَالَ: مَا هَذَا؟ قَالَ: صَوْتُ الْجَنَّةِ تَقُولُ: يَا رَبِّ، ائْتِنِي بِأَهْلِي وَبِمَا وَعَدْتَنِي، فَقَدْ كَثُرَ غَرْسِي، وَحَرِيرِي، وَسُنْدُسِي، وَإِسْتَبْرَقِي، وَعَبْقَرِيِّي، وَمَرْجَانِي، وَقَصَبِي، وَذَهَبِي، وَأَكْوَابِي، وَصِحَافِي، وَأَبَارِيقِي، وَفَوَاكِهِي، وَعَسَلِي، وَثِيَابِي، وَلَبَنِي، وَخَمْرِي، ائْتِنِي بِمَا وَعَدْتَنِي. قَالَ: لَكِ كُلُّ مُسْلِمٍ وَمُسْلِمَةٍ وَمُؤْمِنٍ وَمُؤْمِنَةٍ. وَمَنْ آمَنَ بِي وَبِرُسُلِي، وَعَمِلَ صَالِحًا، وَلَمْ يُشْرِكْ بِي شَيْئًا، وَلَمْ يَتَّخِذْ مِنْ دُونِي أَنْدَادًا - فَهُوَ آمِنٌ، وَمَنْ سَأَلَنِي أَعْطَيْتُهُ، وَمَنْ أَقْرَضَنِي جَزَيْتُهُ، وَمَنْ تَوَكَّلَ عَلَيَّ كَفَيْتُهُ، إِنِّي أَنَا اللَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنَا، لَا خُلْفَ لِمِيعَادِي، قَدْ أَفْلَحَ الْمُؤْمِنُونَ، تَبَارَكَ اللَّهُ أَحْسَنُ الْخَالِقِينَ، فَقَالَتْ: قَدْ رَضِيتُ، ثُمَّ أَتَى عَلَى وَادٍ فَسَمِعَ صَوْتًا مُنْكَرًا، فَقَالَ: يَا جِبْرِيلُ، مَا هَذَا الصَّوْتُ؟ قَالَ: هَذَا صَوْتُ جَهَنَّمَ تَقُولُ: يَا رَبِّ، ائْتِنِي بِأَهْلِي وَبِمَا وَعَدْتَنِي، فَقَدْ كَثُرَ سَلَاسِلِي، وَأَغْلَالِي، وَسَعِيرِي، وَحَمِيمِي، وَغَسَّاقِي، وَغِسْلِينِي، وَقَدْ بَعُدَ قَعْرِي، وَاشْتَدَّ حَرِّي، ائْتِنِي بِمَا وَعَدْتَنِي. قَالَ: لَكِ كُلُّ مُشْرِكٍ وَمُشْرِكَةٍ وَخَبِيثٍ وَخَبِيثَةٍ، وَكُلُّ جَبَّارٍ لَا يُؤْمِنُ بِيَوْمِ الْحِسَابِ. قَالَتْ: قَدْ رَضِيتُ. ثُمَّ سَارَ حَتَّى أَتَى بَيْتَ الْمَقْدِسِ، فَنَزَلَ فَرَبَطَ فَرَسَهُ إِلَى صَخْرَةٍ، فَصَلَّى مَعَ الْمَلَائِكَةِ، فَلَمَّا قُضِيَتِ الصَّلَاةُ قَالُوا: يَا جِبْرِيلُ، مَنْ هَذَا مَعَكَ؟ قَالَ: هَذَا مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ - خَاتَمُ النَّبِيِّينَ. قَالُوا: وَقَدْ أُرْسِلَ إِلَيْهِ؟ قَالَ: نَعَمْ. قَالُوا: حَيَّاهُ اللَّهُ مِنْ أَخٍ وَخَلِيفَةٍ، فَنِعْمَ الْأَخُ، وَنِعْمَ الْخَلِيفَةُ. ثُمَّ لَقُوا أَرْوَاحَ الْأَنْبِيَاءِ، فَأَثْنَوْا عَلَى رَبِّهِمْ - تَعَالَى - فَقَالَ إِبْرَاهِيمُ - ﷺ -: الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي اتَّخَذَنِي خَلِيلًا، وَأَعْطَانِي مُلْكًا عَظِيمًا، وَجَعَلَنِي أُمَّةً قَانِتًا، وَاصْطَفَانِي بِرِسَالَاتِهِ، وَأَنْقَذَنِي مِنَ النَّارِ،
وَجَعَلَهَا عَلَيَّ بَرْدًا وَسَلَامًا، ثُمَّ إِنَّ مُوسَى - ﵇ - أَثْنَى عَلَى رَبِّهِ، فَقَالَ: الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي كَلَّمَنِي تَكْلِيمًا، وَاصْطَفَانِي وَأَنْزَلَ عَلَيَّ التَّوْرَاةَ، وَجَعَلَ هَلَاكَ فِرْعَوْنَ عَلَى يَدَيَّ، وَنَجَاةَ بَنِي إِسْرَائِيلَ عَلَى يَدَيَّ، ثُمَّ إِنَّ دَاوُدَ - ﷺ - أَثْنَى عَلَى رَبِّهِ، فَقَالَ: الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي جَعَلَ لِي مُلْكًا، وَأَنْزَلَ عَلَيَّ الزَّبُورَ، وَأَلَانَ لِيَ الْحَدِيدَ، وَسَخَّرَ لِيَ الْجِبَالَ يُسَبِّحْنَ مَعِي وَالطَّيْرَ، وَآتَانِيَ الْحِكْمَةَ وَفَصْلَ الْخِطَابِ، ثُمَّ إِنَّ سُلَيْمَانَ - ﵇ - أَثْنَى عَلَى رَبِّهِ - ﵎ - فَقَالَ: الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي سَخَّرَ لِي الرِّيَاحَ وَالْجِنَّ وَالْإِنْسَ، وَسَخَّرَ لِيَ الشَّيَاطِينَ يَعْمَلُونَ مَا شِئْتُ مِنْ مَحَارِيبَ وَتَمَاثِيلَ وَجِفَانٍ كَالْجَوَابِي وَقُدُورٍ رَاسِيَاتٍ، وَعَلَّمَنِي مَنْطِقَ الطَّيْرِ، وَأَسَالَ لِي عَيْنَ الْقِطْرِ، وَأَعْطَانِي مُلْكًا لَا يَنْبَغِي لِأَحَدٍ مِنْ بَعْدِي، ثُمَّ إِنَّ عِيسَى - ﷺ - أَثْنَى عَلَى رَبِّهِ، فَقَالَ: الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي عَلَّمَنِي التَّوْرَاةَ وَالْإِنْجِيلَ، وَجَعَلَنِي أُبْرِئُ الْأَكْمَهَ وَالْأَبْرَصَ، وَأُحْيِي الْمَوْتَى بِإِذْنِهِ، وَرَفَعَنِي وَطَهَّرَنِي مِنَ الَّذِينَ كَفَرُوا، وَأَعَاذَنِي وَأُمِّي مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ، وَلَمْ يَجْعَلْ لِلشَّيْطَانِ عَلَيْنَا سَبِيلًا. وَإِنَّ مُحَمَّدًا - ﷺ - أَثْنَى عَلَى رَبِّهِ، فَقَالَ: كُلُّكُمْ أَثْنَى عَلَى رَبِّهِ، وَأَنَا مُثْنٍ عَلَى رَبِّي: الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَرْسَلَنِي رَحْمَةً لِلْعَالَمِينَ، وَكَافَّةً لِلنَّاسِ، بَشِيرًا وَنَذِيرًا، وَأَنْزَلَ عَلَيَّ الْفُرْقَانَ فِيهِ تِبْيَانُ كُلِّ شَيْءٍ، وَجَعَلَ أُمَّتِي خَيْرَ أُمَّةٍ أُخْرِجَتْ لِلنَّاسِ، وَجَعَلَ أُمَّتِي وَسَطًا، وَجَعَلَ أُمَّتِي هُمُ الْأَوَّلُونَ وَهُمُ الْآخِرُونَ، وَشَرَحَ لِي صَدْرِي، وَوَضَعَ عَنِّي وِزْرِي، وَرَفَعَ لِي ذِكْرِي، وَجَعَلَنِي فَاتِحًا وَخَاتَمًا، فَقَالَ إِبْرَاهِيمُ - ﷺ -: بِهَذَا فَضَلَكُمْ مُحَمَّدٌ - ﷺ -. ثُمَّ أُتِيَ بِآنِيَةٍ ثَلَاثَةٍ مُغَطَّاةٍ، فَدُفِعَ إِلَيْهِ إِنَاءٌ فِيهِ مَاءٌ، فَقِيلَ لَهُ: اشْرَبْ، ثُمَّ دُفِعَ إِلَيْهِ إِنَاءٌ آخَرُ فِيهِ لَبَنٌ فَشَرِبَ حَتَّى رَوِيَ، ثُمَّ دُفِعَ إِلَيْهِ إِنَاءٌ آخَرُ فِيهِ خَمْرٌ، فَقَالَ: قَدْ رَوِيتُ، لَا أَذُوقُهُ، فَقِيلَ لَهُ: أَصَبْتَ، أَمَّا إِنَّهَا سَتُحَرَّمُ عَلَى أُمَّتِكَ، وَلَوْ شَرِبْتَهَا لَمْ يَتَّبِعْكَ مِنْ أُمَّتِكَ إِلَّا قَلِيلٌ. ثُمَّ صَعِدَ بِهِ إِلَى السَّمَاءِ، فَاسْتَفْتَحَ جِبْرِيلُ فَقِيلَ: مَنْ هَذَا؟ قَالَ: جِبْرِيلُ، قِيلَ: وَمَنْ مَعَكَ؟ قَالَ: مُحَمَّدٌ - ﷺ -. قَالُوا: وَقَدْ أُرْسِلَ إِلَيْهِ؟ قَالَ: نَعَمْ. قَالُوا: حَيَّاهُ اللَّهُ مِنْ أَخٍ وَخَلِيفَةٍ، فَنِعْمَ الْأَخُ وَنِعْمَ الْخَلِيفَةُ، وَنِعْمَ الْمَجِيءُ جَاءَ. فَدَخَلَ فَإِذَا بِشَيْخٍ جَالِسٍ تَامِّ الْخَلْقِ لَمْ يَنْقُصْ مِنْ خَلْقِهِ شَيْئٌ كَمَا يَنْقُصُ مِنْ خَلْقِ الْبَشَرِ، عَنْ يَمِينِهِ بَابٌ يَخْرُجُ مِنْهُ رِيحٌ طَيِّبَةٌ، وَعَنْ شِمَالِهِ بَابٌ تَخْرُجُ مِنْهُ رِيحٌ خَبِيثَةٌ، إِذَا نَظَرَ إِلَى الْبَابِ الَّذِي عَنْ يَمِينِهِ ضَحِكَ، وَإِذَا نَظَرَ إِلَى الْبَابِ الَّذِي عَنْ يَسَارِهِ بَكَى وَحَزِنَ، فَقَالَ: يَا جِبْرِيلُ،
مَنْ هَذَا الشَّيْخُ؟ وَمَا هَذَانِ الْبَابَانِ؟ قَالَ: هَذَا أَبُوكَ آدَمُ، وَهَذَا الْبَابُ الَّذِي عَنْ يَمِينِهِ بَابُ الْجَنَّةِ، إِذَا رَأَى مَنْ يَدْخُلُهُ مِنْ ذُرِّيَّتِهِ ضَحِكَ وَاسْتَبْشَرَ، وَإِذَا نَظَرَ إِلَى الْبَابِ الَّذِي عَنْ شِمَالِهِ بَابِ جَهَنَّمَ مَنْ يَدْخُلُهُ مِنْ ذُرِّيَّتِهِ بَكَى وَحَزِنَ. ثُمَّ صَعِدَ إِلَى السَّمَاءِ الثَّانِيَةِ فَاسْتَفْتَحَ، فَقَالَ: مَنْ هَذَا؟ فَقَالَ: جِبْرِيلُ. قَالُوا: وَمَنْ مَعَكَ؟ قَالَ: مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ - قَالُوا: وَقَدْ أُرْسِلَ إِلَيْهِ؟ قَالَ: نَعَمْ. قَالُوا: حَيَّاهُ اللَّهُ مِنْ أَخٍ وَخَلِيفَةٍ، فَنِعْمَ الْأَخُ وَنِعْمَ الْخَلِيفَةُ، وَنِعْمَ الْمَجِيءُ جَاءَ. فَدَخَلَ فَإِذَا هُوَ بِشَابَّيْنِ، فَقَالَ: يَا جِبْرِيلُ، مَا هَذَانِ الشَّابَّانِ؟ قَالَ: هَذَا عِيسَى وَيَحْيَى ابْنَا الْخَالَةِ، ثُمَّ صَعِدَ إِلَى السَّمَاءِ الثَّالِثَةِ، فَاسْتَفْتَحَ جِبْرِيلُ، فَقَالُوا: مَنْ هَذَا مَعَكَ؟ قَالَ: مُحَمَّدٌ. قَالُوا: وَقَدْ أُرْسِلَ إِلَيْهِ؟ قَالَ: نَعَمْ. قَالُوا: حَيَّاهُ اللَّهُ مِنْ أَخٍ وَخَلِيفَةٍ، فَنِعْمَ الْأَخُ وَنِعْمَ الْخَلِيفَةُ، وَنِعْمَ الْمَجِيءُ جَاءَ، فَدَخَلَ فَإِذَا هُوَ بِرَجُلٍ جَالِسٍ قَدْ فَضَلَ عَلَى النَّاسِ فِي الْحُسْنِ كَمَا فَضَلَ الْقَمَرُ لَيْلَةَ الْبَدْرِ عَلَى سَائِرِ الْكَوَاكِبِ، فَقَالَ: مَنْ هَذَا يَا جِبْرِيلُ؟ قَالَ: أَخُوكَ يُوسُفُ - ﷺ -. ثُمَّ صَعِدَ إِلَى السَّمَاءِ الرَّابِعَةِ فَاسْتَفْتَحَ جِبْرِيلُ، فَقَالُوا: مَنْ هَذَا مَعَكَ؟ قَالَ: مُحَمَّدٌ - ﷺ -. قَالُوا: وَقَدْ أُرْسِلَ إِلَيْهِ؟ قَالَ: نَعَمْ. قَالُوا: حَيَّاهُ اللَّهُ مِنْ أَخٍ وَخَلِيفَةٍ وَنِعْمَ الْمَجِيءُ جَاءَ، فَدَخَلَ فَإِذَا هُوَ بِرَجُلٍ، فَقَالَ: يَا جِبْرِيلُ، مَنْ هَذَا الرَّجُلُ الْجَالِسُ؟ قَالَ: هَذَا أَخُوكَ إِدْرِيسُ، رَفَعَهُ اللَّهُ مَكَانًا عَلِيًّا. ثُمَّ صَعِدَ بِهِ إِلَى السَّمَاءِ الْخَامِسَةِ فَاسْتَفْتَحَ جِبْرِيلُ، فَقَالُوا: مَنْ هَذَا مَعَكَ؟ قَالَ: مُحَمَّدٌ - ﷺ -. قَالُوا: وَقَدْ أُرْسِلَ إِلَيْهِ؟ قَالَ: نَعَمْ. قَالُوا: حَيَّاهُ اللَّهُ مِنْ أَخٍ وَخَلِيفَةٍ فَنِعْمَ الْأَخُ وَنِعْمَ الْخَلِيفَةُ، وَنِعْمَ الْمَجِيءُ جَاءَ، فَدَخَلَ فَإِذَا هُوَ بِرَجُلٍ جَالِسٍ يَقُصُّ عَلَيْهِمْ. قَالَ: يَا جِبْرِيلُ، مَنْ هَذَا؟ وَمَنْ هَؤُلَاءِ الَّذِينَ حَوْلَهُ؟ قَالَ: هَذَا هَارُونُ - ﷺ - الْمُخَلَّفُ فِي قَوْمِهِ، وَهَؤُلَاءِ قَوْمُهُ مِنْ بَنِي إِسْرَائِيلَ، ثُمَّ صَعِدَ بِهِ إِلَى السَّمَاءِ السَّادِسَةِ فَاسْتَفْتَحَ جِبْرِيلُ، فَقَالُوا: مَنْ هَذَا مَعَكَ؟ قَالَ: مُحَمَّدٌ - ﷺ -. قَالُوا: وَقَدْ أُرْسِلَ إِلَيْهِ؟ قَالَ: نَعَمْ. قَالُوا: حَيَّاهُ اللَّهُ مِنْ أَخٍ وَخَلِيفَةٍ، فَنِعْمَ الْأَخُ وَنِعْمَ الْخَلِيفَةُ، وَنِعْمَ الْمَجِيءُ جَاءَ، فَإِذَا هُوَ بِرَجُلٍ جَالِسٍ فَجَاوَزَهُ، فَبَكَى الرَّجُلُ، فَقَالَ: يَا جِبْرِيلُ، مَنْ هَذَا؟ قَالَ: مُوسَى - ﷺ - قَالَ: مَا يُبْكِيهِ؟ قَالَ: تَزْعُمُ بَنُو إِسْرَائِيلَ أَنِّي أَفْضَلُ الْخَلْقِ، وَهَذَا قَدْ خَلَفَنِي، فَلَوْ أَنَّهُ وَحْدَهُ، وَلَكِنَّ مَعَهُ كُلَّ أُمَّتِهِ. ثُمَّ صَعِدَ بِنَا إِلَى السَّمَاءِ السَّابِعَةِ فَاسْتَفْتَحَ جِبْرِيلُ، فَقَالُوا: مَنْ مَعَكَ؟ قَالَ: مُحَمَّدٌ - ﷺ -. قَالُوا: وَقَدْ أُرْسِلَ إِلَيْهِ؟ قَالَ: نَعَمْ. قَالُوا: حَيَّاهُ اللَّهُ مِنْ أَخٍ وَمِنْ خَلِيفَةٍ، فَنِعْمَ الْأَخُ وَنِعْمَ الْخَلِيفَةُ، وَنِعْمَ الْمَجِيءُ
جَاءَ، فَإِذَا هُوَ بِرَجُلٍ أَشْمَطَ، جَالِسٍ عَلَى كُرْسِيٍّ عِنْدَ بَابِ الْجَنَّةِ، وَعِنْدَهُ قَوْمٌ جُلُوسٌ فِي أَلْوَانِهِمْ شَيْءٌ - قَالَ عِيسَى (يَعْنِي: أَبَا جَعْفَرٍ الرَّازِيَّ: وَسَمِعْتُهُ مَرَّةً يَقُولُ: سُودُ الْوُجُوهِ) - فَقَامَ هَؤُلَاءِ الَّذِينَ فِي أَلْوَانِهِمْ شَيْءٌ، فَدَخَلُوا نَهَرًا يُقَالُ لَهُ: " نِعْمَةُ اللَّهِ "، فَاغْتَسَلُوا فِيهِ، فَخَرَجُوا وَقَدْ خَلَصَ مِنْ أَلْوَانِهِمْ شَيْءٌ، فَدَخَلُوا نَهَرًا آخَرَ يُقَالُ لَهُ: " رَحْمَةُ اللَّهِ "، فَاغْتَسَلُوا فِيهِ، فَخَرَجُوا وَقَدْ خَلَصَ مِنْ أَلْوَانِهِمْ شَيْءٌ، فَدَخَلُوا نَهَرًا آخَرَ، فَذَلِكَ قَوْلُهُ - تَعَالَى -: ﴿وَسَقَاهُمْ رَبُّهُمْ شَرَابًا طَهُورًا﴾ [الإنسان: ٢١]، فَخَرَجُوا وَقَدْ خَلَصَتْ أَلْوَانُهُمْ مِثْلَ أَلْوَانِ أَصْحَابِهِمْ، فَجَلَسُوا إِلَى أَصْحَابِهِمْ، فَقَالَ: يَا جِبْرِيلُ، مَنْ هَذَا الْأَشْمَطُ الْجَالِسُ؟ وَمَنْ هَؤُلَاءِ الْبِيضُ الْوُجُوهِ؟ وَمَنْ هَؤُلَاءِ الَّذِينَ فِي أَلْوَانِهِمْ شَيْءٌ، فَدَخَلُوا هَذِهِ الْأَنْهَارَ فَاغْتَسَلُوا فِيهَا، ثُمَّ خَرَجُوا وَقَدْ خَلَصَتْ أَلْوَانُهُمْ؟ قَالَ: هَذَا أَبُوكَ إِبْرَاهِيمُ - ﷺ - أَوَّلُ مَنْ شَمِطَ عَلَى الْأَرْضِ، وَهَؤُلَاءِ الْقَوْمُ الْبِيضُ الْوُجُوهِ قَوْمٌ لَمْ يَلْبِسُوا إِيمَانَهُمْ بِظُلْمٍ، وَهَؤُلَاءِ الَّذِينَ فِي أَلْوَانِهِمْ شَيْءٌ قَدْ خَلَطُوا عَمَلًا صَالِحًا وَآخَرَ سَيِّئًا، تَابُوا فَتَابَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ. ثُمَّ مَضَى إِلَى السِّدْرَةِ، فَقِيلَ لَهُ: هَذِهِ السِّدْرَةُ الْمُنْتَهَى، يَنْتَهِي كُلُّ أَحَدٍ مِنْ أُمَّتِكَ خَلَا عَلَى سَبِيلِكَ، وَهِيَ السِّدْرَةُ الْمُنْتَهَى، يَخْرُجُ مِنْ أَصْلِهَا أَنْهَارٌ مِنْ مَاءٍ غَيْرِ آسِنٍ، وَأَنْهَارٌ مِنْ لَبَنٍ لَمْ يَتَغَيَّرْ طَعْمُهُ، وَأَنْهَارٌ مِنْ خَمْرٍ لَذَّةٍ لِلشَّارِبِينَ، وَأَنْهَارٌ مِنْ عَسَلٍ مُصَفًّى، وَهِيَ شَجَرَةٌ يَسِيرُ الرَّاكِبُ فِي ظِلِّهَا سَبْعِينَ عَامًا، وَإِنَّ وَرَقَةً مِنْهَا مِظَلَّةُ الْخَلْقِ، فَغَشِيَهَا نُورٌ وَغَشِيَتْهَا الْمَلَائِكَةُ - قَالَ عِيسَى: فَذَلِكَ قَوْلُهُ ﴿إِذْ يَغْشَى السِّدْرَةَ مَا يَغْشَى﴾ [النجم: ١٦]- فَقَالَ - ﵎ - لَهُ: سَلْ، فَقَالَ: إِنَّكَ اتَّخَذْتَ إِبْرَاهِيمَ خَلِيلًا، وَأَعْطَيْتَهُ مُلْكًا عَظِيمًا، وَكَلَّمْتَ مُوسَى تَكْلِيمًا، وَأَعْطَيْتَ دَاوُدَ مُلْكًا عَظِيمًا، وَأَلَنْتَ لَهُ الْحَدِيدَ، وَسَخَّرْتَ لَهُ الْجِبَالَ، وَأَعْطَيْتَ سُلَيْمَانَ مُلْكًا عَظِيمًا، وَسَخَّرْتَ لَهُ الْجِنَّ وَالْإِنْسَ وَالشَّيَاطِينَ وَالرِّيَاحَ، وَأَعْطَيْتَهُ مُلْكًا لَا يَنْبَغِي لِأَحَدٍ مِنْ بَعْدِهِ، وَعَلَّمْتَ عِيسَى التَّوْرَاةَ وَالْإِنْجِيلَ، وَجَعَلْتَهُ يُبْرِئُ الْأَكْمَهَ وَالْأَبْرَصَ، وَأَعَذْتَهُ وَأُمَّهُ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ، فَلَمْ يَكُنْ لَهُ عَلَيْهِمَا سَبِيلٌ، فَقَالَ لَهُ رَبُّهُ - ﵎ -: " قَدِ اتَّخَذْتُكَ خَلِيلًا وَهُوَ مَكْتُوبٌ فِي التَّوْرَاةِ: مُحَمَّدٌ حَبِيبُ الرَّحْمَنِ، وَأَرْسَلْتُكَ إِلَى النَّاسِ كَافَّةً، وَجَعَلْتُ أُمَّتَكَ هُمُ الْأَوَّلُونَ وَهُمُ الْآخِرُونَ، وَجَعَلْتُ أُمَّتَكَ لَا تَجُوزُ لَهُمْ خُطْبَةٌ حَتَّى يَشْهَدُوا أَنَّكَ عَبْدِي وَرَسُولِي، وَجَعَلْتُكَ أَوَّلَ النَّبِيِّينَ خَلْقًا وَآخِرَهُمْ بَعْثًا، وَأَعْطَيْتُكَ سَبْعًا مِنَ الْمَثَانِي وَلَمْ أُعْطِهَا نَبِيًّا قَبْلَكَ، وَأَعْطَيْتُكَ خَوَاتِيمَ سُورَةِ الْبَقَرَةِ مِنْ كَنْزٍ تَحْتَ الْعَرْشِ لَمْ أُعْطِهَا
نَبِيًّا قَبْلَكَ، وَجَعَلْتُكَ فَاتِحًا وَخَاتِمًا ". وَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ -: " فَضَّلَنِي رَبِّي - ﵎ - بِسِتٍّ: قَذَفَ فِي قُلُوبِ عَدُوِّيَ الرُّعْبَ مِنْ مَسِيرَةِ شَهْرٍ، وَأُحِلَّتْ لِيَ الْغَنَائِمُ وَلَمْ تَحِلَّ لِأَحَدٍ قَبْلِي، وَجُعِلَتْ لِيَ الْأَرْضُ مَسْجِدًا وَطَهُورًا، وَأُعْطِيتُ فَوَاتِحَ الْكَلَامِ وَجَوَامِعَهُ، وَعُرِضَ عَلَيَّ أُمَّتِي ; فَلَمْ يَخْفَ عَلَيَّ التَّابِعُ وَالْمَتْبُوعُ مِنْهُمْ، وَرَأَيْتُهُمْ أَتَوْا عَلَى قَوْمٍ يَنْتَعِلُونَ الشَّعْرَ، وَرَأَيْتُهُمْ أَتَوْا عَلَى قَوْمٍ عِرَاضِ الْوُجُوهِ، صِغَارِ الْأَعْيُنِ، فَعَرَفْتُهُمْ مَا هُمْ. وَأُمِرْتُ بِخَمْسِينَ صَلَاةً، فَرَجَعَ إِلَى مُوسَى، فَقَالَ لَهُ مُوسَى: بِكَمْ أُمِرْتَ مِنَ الصَّلَاةِ؟ قَالَ: بِخَمْسِينَ صَلَاةً. قَالَ: ارْجِعْ إِلَى رَبِّكَ فَسَلْهُ التَّخْفِيفَ ; فَإِنَّ أُمَّتَكَ أَضْعَفُ الْأُمَمِ، وَقَدْ لَقِيتُ مِنْ بَنِي إِسْرَائِيلَ شِدَّةً. فَرَجَعَ مُحَمَّدٌ - ﷺ - فَسَأَلَ اللَّهَ التَّخْفِيفَ، فَوَضَعَ عَنْهُ عَشْرًا، فَرَجَعَ إِلَى مُوسَى، فَقَالَ لَهُ: بِكَمْ أُمِرْتَ؟ قَالَ: بِأَرْبَعِينَ صَلَاةً. قَالَ: ارْجِعْ إِلَى رَبِّكَ فَسَلْهُ التَّخْفِيفَ لِأُمَّتِكَ ; فَإِنَّ أُمَّتَكَ أَضْعَفُ الْأُمَمِ، وَقَدْ لَقِيتُ مِنْ بَنِي إِسْرَائِيلَ شِدَّةً. فَرَجَعَ مُحَمَّدٌ - ﷺ - فَسَأَلَهُ التَّخْفِيفَ، فَوَضَعَ عَنْهُ عَشْرًا، فَرَجَعَ إِلَى مُوسَى فَقَالَ لَهُ: بِكَمْ أُمِرْتَ؟ قَالَ: بِثَلَاثِينَ. قَالَ: ارْجِعْ إِلَى رَبِّكَ فَسَلْهُ التَّخْفِيفَ لِأُمَّتِكَ ; فَإِنَّ أُمَّتَكَ أَضْعَفُ الْأُمَمِ، وَلَقَدْ لَقِيتُ مِنْ بَنِي إِسْرَائِيلَ شِدَّةً. فَرَجَعَ مُحَمَّدٌ فَسَأَلَ رَبَّهُ التَّخْفِيفَ، فَوَضَعَ عَنْهُ عَشْرًا، فَرَجَعَ إِلَى مُوسَى، فَقَالَ لَهُ: بِكَمْ أُمِرْتَ؟ قَالَ: بِعِشْرِينَ. قَالَ: ارْجِعْ إِلَى رَبِّكَ فَسَلْهُ التَّخْفِيفَ عَنْ أُمَّتِكَ ; فَإِنَّ أُمَّتَكَ أَضْعَفُ الْأُمَمِ، وَقَدْ لَقِيتُ مِنْ بَنِي إِسْرَائِيلَ شِدَّةً. فَرَجَعَ مُحَمَّدٌ - ﷺ - فَسَأَلَ رَبَّهُ التَّخْفِيفَ، فَوَضَعَ عَنْهُ عَشْرًا، فَرَجَعَ إِلَى مُوسَى فَقَالَ لَهُ: بِكَمْ أُمِرْتَ؟ قَالَ: بِعَشْرٍ. قَالَ: ارْجِعْ إِلَى رَبِّكَ فَسَلْهُ التَّخْفِيفَ عَنْ أُمَّتِكَ ; فَإِنَّ أُمَّتَكَ أَضْعَفُ الْأُمَمِ، وَقَدْ لَقِيتُ مِنْ بَنِي إِسْرَائِيلَ شِدَّةً. فَرَجَعَ مُحَمَّدٌ - ﷺ - فَسَأَلَ رَبَّهُ التَّخْفِيفَ، فَوَضَعَ عَنْهُ خَمْسًا، فَرَجَعَ إِلَى مُوسَى، فَقَالَ لَهُ: بِكَمْ أُمِرْتَ؟ قَالَ: بِخَمْسٍ. قَالَ: ارْجِعْ إِلَى رَبِّكَ فَسَلْهُ التَّخْفِيفَ ; فَإِنَّ أُمَّتَكَ أَضْعَفُ الْأُمَمِ، وَقَدْ لَقِيتُ مِنْ بَنِي إِسْرَائِيلَ شِدَّةً. قَالَ: قَدْ رَجَعْتُ إِلَى رَبِّي حَتَّى اسْتَحْيَيْتُ مِنْهُ، وَمَا أَنَا بِرَاجِعٍ إِلَيْهِ، فَقِيلَ لَهُ: كَمَا صَبَرَتْ نَفْسُكَ عَلَى الْخَمْسِ ; فَإِنَّهُ يُجْزِئُ عَنْكَ بِخَمْسِينَ، يُجْزِئُ عَنْكَ كُلَّ حَسَنَةٍ بِعَشْرِ أَمْثَالِهَا ". قَالَ عِيسَى: بَلَغَنِي أَنَّ النَّبِيَّ - ﷺ - قَالَ: " كَانَ مُوسَى - ﷺ - أَشَدَّهُمْ عَلَيَّ أَوَّلًا، وَخَيْرَهُمْ آخِرًا» ".
رَوَاهُ الْبَزَّارُ، وَرِجَالُهُ مُوَثَّقُونَ، إِلَّا أَنَّ الرَّبِيعَ بْنَ أَنَسٍ قَالَ: عَنْ أَبِي الْعَالِيَةِ أَوْ غَيْرِهِ. فَتَابِعِيُّهُ مَجْهُولٌ.

On the authority of Abu Hurairah (may Allah be pleased with him), that the Messenger of Allah (pbuh) was brought a horse, which placed every step at the farthest point of its vision. He traveled, and Gabriel (pbuh) traveled with him. He came upon a people who were sowing in one day and harvesting in one day; whenever they harvested, it returned to as it was. He said, "O Gabriel, who are these?" He said, "These are the mujahideen in the path of Allah; their good deeds are multiplied seven hundredfold, and whatever they spend on anything, He replaces it." Then he came upon a people whose heads were being crushed with rocks; whenever they were crushed, they returned to as they were, and there was no respite from that for them. He said, "O Gabriel, who are these?" He said, "These are the ones whose heads were too heavy for the prayer." Then he came upon a people who had patches on their posteriors and patches on their fronts, grazing as livestock graze upon the bitter thorn, the Zaqqum, and the heated stones of Hell. He said, "Who are these, O Gabriel?" He said, "These are those who do not pay the zakat of their wealth, and Allah did not wrong them, and Allah is not unjust to His servants." Then he came upon a people who had cooked meat in a pot before them and other meat that was raw and foul; they began eating the foul meat and leaving the cooked, good meat. He said, "O Gabriel, who are these?" He said, "The man from your Ummah who leaves his wife who is lawful for him and goes to a foul woman, spending the night with her until morning; and the woman who leaves her husband who is lawful and good and goes to a foul man, spending the night with him until morning." Then he came upon a man who had gathered a great bundle that he could not carry, yet he wanted to add more to it. He said, "O Gabriel, who is this?" He said, "This is a man from your Ummah who has the trusts of the people upon him which he cannot fulfill, yet he adds more to them." Then he came upon a people whose lips and tongues were being clipped with shears of iron; whenever they were clipped, they returned to as they were, with no respite from that for them. He said, "O Gabriel, who are these?" He said, "The speakers of fitna (strife)." Then he came upon a small hole from which a large bull emerged; the bull then wanted to re-enter from where it had come but could not. He said, "What is this, O Gabriel?" He said, "This is the man who speaks a momentous word and then regrets it, wanting to take it back but being unable to do so." Then he came upon a valley and found a pleasant scent and the scent of musk along with a voice. He said, "What is this?" He said, "The voice of Paradise saying: 'O my Lord, bring me my inhabitants and what You promised me, for my plantings, my silk, my fine silk, my thick silk, my carpets, my corals, my pearls, my gold, my cups, my bowls, my pitchers, my fruits, my honey, my garments, my milk, and my wine have increased; bring me what You promised me.' He said: 'For you is every Muslim man and woman, every believer man and woman, and whoever believes in Me and My messengers, does righteous deeds, does not associate anything with Me, and does not take rivals besides Me—he is safe. Whoever asks Me, I will give him; whoever lends to Me, I will reward him; and whoever relies on Me, I will suffice him. Indeed, I am Allah, there is no god but I; My promise is not broken. Successful indeed are the believers; Blessed be Allah, the Best of Creators.' It said: 'I am satisfied.'" Then he came upon a valley and heard a repulsive sound. He said, "O Gabriel, what is this sound?" He said, "This is the sound of Hell saying: 'O my Lord, bring me my inhabitants and what You promised me, for my chains, my shackles, my blaze, my boiling water, my pus, and my filth have increased; my depth has become distant and my heat has intensified; bring me what You promised me.' He said: 'For you is every polytheist man and woman, every foul man and woman, and every tyrant who does not believe in the Day of Account.' It said: 'I am satisfied.'" Then he traveled until he reached Bayt al-Maqdis, where he dismounted and tied his horse to a rock. He prayed with the angels. When the prayer was finished, they said, "O Gabriel, who is this with you?" He said, "This is Muhammad, the Messenger of Allah (pbuh), the Seal of the Prophets." They said, "And has he been sent for?" He said, "Yes." They said, "May Allah grant him life as a brother and a successor; what an excellent brother and an excellent successor." Then they met the souls of the Prophets, who praised their Lord (the Exalted). Abraham (pbuh) said: "Praise be to Allah Who took me as a close friend, gave me a great kingdom, made me a submissive nation, chose me for His messages, saved me from the Fire, and made it cool and safe for me." Then Moses (pbuh) praised his Lord, saying: "Praise be to Allah Who spoke to me directly, chose me, revealed the Torah to me, and brought about the destruction of Pharaoh and the salvation of the Children of Israel by my hand." Then David (pbuh) praised his Lord, saying: "Praise be to Allah Who gave me a kingdom, revealed the Psalms to me, made iron soft for me, and subjected the mountains to glorify with me, as well as the birds, and gave me wisdom and decisive speech." Then Solomon (pbuh) praised his Lord (Exalted and Majestic), saying: "Praise be to Allah Who subjected the winds, the jinn, and mankind to me, and subjected the devils to me, performing for me whatever I willed of sanctuaries, statues, basins like reservoirs, and fixed kettles, and taught me the speech of birds, and made the spring of molten copper flow for me, and gave me a kingdom that no one after me should have." Then Jesus (pbuh) praised his Lord, saying: "Praise be to Allah Who taught me the Torah and the Gospel, made me heal the blind and the leper, and revive the dead by His permission, and raised me and purified me from those who disbelieved, and protected me and my mother from the accursed Satan, and gave Satan no way over us." Then Muhammad (pbuh) praised his Lord, saying: "You have all praised your Lord, and I am praising my Lord: Praise be to Allah Who sent me as a mercy to the worlds and to all mankind, as a bearer of glad tidings and a warner, and revealed to me the Criterion (the Quran) containing an explanation of everything, and made my Ummah the best nation brought forth for mankind, and made my Ummah a middle nation, and made my Ummah the first and the last, and expanded for me my chest, removed from me my burden, raised high for me my mention, and made me an opener and a sealer." Abraham (pbuh) said: "By this, Muhammad (pbuh) has surpassed you." Then three covered vessels were brought. A vessel containing water was presented to him, and it was said to him, "Drink." Then another vessel containing milk was presented to him, and he drank until he was satisfied. Then another vessel containing wine was presented to him, and he said, "I am satisfied; I will not taste it." It was said to him, "You have done correctly; indeed, it will be forbidden for your Ummah, and had you drunk it, only a few of your Ummah would have followed you." Then he was ascended to the heaven. Gabriel asked for it to be opened, and it was said, "Who is this?" He said, "Gabriel." It was said, "And who is with you?" He said, "Muhammad (pbuh)." They said, "And has he been sent for?" He said, "Yes." They said, "May Allah grant him life as a brother and a successor; what an excellent brother, what an excellent successor, and what an excellent arrival he has come with." He entered and saw an old man sitting, of perfect form, with nothing lacking in his form as is lacking in the form of humans. To his right was a door from which a pleasant scent emerged, and to his left was a door from which a foul scent emerged. If he looked toward the door to his right, he laughed, and if he looked toward the door to his left, he wept and grieved. He said, "O Gabriel, who is this old man? And what are these two doors?" He said, "This is your father Adam, and this door to his right is the door of Paradise; when he sees those of his progeny who enter it, he laughs and rejoices, and when he looks toward the door to his left—the door of Hell—at those of his progeny who enter it, he weeps and grieves." Then he ascended to the second heaven and asked for it to be opened. It was said, "Who is this?" He said, "Gabriel." They said, "And who is with you?" He said, "Muhammad, the Messenger of Allah (pbuh)." They said, "And has he been sent for?" He said, "Yes." They said, "May Allah grant him life as a brother and a successor; what an excellent brother, what an excellent successor, and what an excellent arrival he has come with." He entered and found two young men. He said, "O Gabriel, who are these two young men?" He said, "These are Jesus and John, the sons of maternal aunts." Then he ascended to the third heaven, and Gabriel asked for it to be opened. They said, "Who is this with you?" He said, "Muhammad." They said, "And has he been sent for?" He said, "Yes." They said, "May Allah grant him life as a brother and a successor; what an excellent brother, what an excellent successor, and what an excellent arrival he has come with." He entered and found a man sitting who surpassed people in beauty as the moon on the night of the full moon surpasses the other stars. He said, "Who is this, O Gabriel?" He said, "Your brother Joseph (pbuh)." Then he ascended to the fourth heaven and Gabriel asked for it to be opened. They said, "Who is this with you?" He said, "Muhammad (pbuh)." They said, "And has he been sent for?" He said, "Yes." They said, "May Allah grant him life as a brother and a successor, and what an excellent arrival he has come with." He entered and found a man, and he said, "O Gabriel, who is this man sitting?" He said, "This is your brother Idris, whom Allah raised to a high station." Then he was ascended to the fifth heaven and Gabriel asked for it to be opened. They said, "Who is this with you?" He said, "Muhammad (pbuh)." They said, "And has he been sent for?" He said, "Yes." They said, "May Allah grant him life as a brother and a successor; what an excellent brother, what an excellent successor, and what an excellent arrival he has come with." He entered and found a man sitting, narrating stories to them. He said, "O Gabriel, who is this? And who are these around him?" He said, "This is Aaron (pbuh), who was left behind among his people, and these are his people from the Children of Israel." Then he was ascended to the sixth heaven and Gabriel asked for it to be opened. They said, "Who is this with you?" He said, "Muhammad (pbuh)." They said, "And has he been sent for?" He said, "Yes." They said, "May Allah grant him life as a brother and a successor; what an excellent brother, what an excellent successor, and what an excellent arrival he has come with." He found a man sitting and passed him, and the man wept. He said, "O Gabriel, who is this?" He said, "Moses (pbuh)." He said, "What makes him weep?" He said, "The Children of Israel claim that I am the best of creation, yet this one has succeeded me; and if it were only he alone, but with him is his entire Ummah." Then he ascended with us to the seventh heaven and Gabriel asked for it to be opened. They said, "Who is with you?" He said, "Muhammad (pbuh)." They said, "And has he been sent for?" He said, "Yes." They said, "May Allah grant him life as a brother and a successor; what an excellent brother, what an excellent successor, and what an excellent arrival he has come with." He found a man with gray hair, sitting on a chair by the door of Paradise, and with him were people sitting whose complexions had something amiss—Isa (meaning Abu Ja'far al-Razi) said: "And I heard him once say: 'black-faced'"—Those whose complexions had something amiss stood up and entered a river called 'Ni'mat Allah' (Allah's Blessing), bathed in it, and came out with something cleared from their complexions. Then they entered another river called 'Rahmat Allah' (Allah's Mercy), bathed in it, and came out with something cleared from their complexions. Then they entered another river—and that is the saying of the Exalted: "And their Lord will give them a pure drink" [Al-Insan: 21]—and they came out with their complexions purified like the complexions of their companions. They then sat with their companions. He said, "O Gabriel, who is this gray-haired man sitting? And who are these white-faced people? And who are these whose complexions had something amiss, who entered these rivers and bathed in them, then emerged with their complexions purified?" He said, "This is your father Abraham (pbuh), the first to have gray hair on earth. These white-faced people are a people who did not clothe their faith with injustice. And those whose complexions had something amiss are those who mixed a righteous deed with another that was evil; they repented, and Allah accepted their repentance." Then he proceeded to the Lote Tree (Sidrat al-Muntaha). It was said to him, "This is the Lote Tree of the Utmost Boundary; everyone from your Ummah who followed your path ends up here." And it is the Lote Tree of the Utmost Boundary. From its base emerge rivers of water that does not stagnate, rivers of milk whose taste never changes, rivers of wine delicious to those who drink, and rivers of purified honey. It is a tree under whose shade a rider travels for seventy years, and a single leaf of it would shade all creation. It was covered by light and covered by angels—Isa said: "That is His saying: 'When there covered the Lote Tree that which covered' [Al-Najm: 16]." Then He (Exalted and Majestic) said to him, "Ask." He said, "You took Abraham as a close friend and gave him a great kingdom; You spoke to Moses directly; You gave David a great kingdom, made iron soft for him, and subjected the mountains for him; You gave Solomon a great kingdom and subjected the jinn, mankind, the devils, and the winds for him, and gave him a kingdom that no one after him should have; You taught Jesus the Torah and the Gospel and made him heal the blind and the leper, and protected him and his mother from the accursed Satan so that he had no way over them." His Lord (Exalted and Majestic) said to him, "I have taken you as a close friend, and it is written in the Torah: 'Muhammad is the beloved of the Most Merciful.' I have sent you to all mankind, made your Ummah the first and the last, and ordained that no sermon is valid for them until they bear witness that you are My servant and My messenger. I made you the first of the Prophets in creation and the last of them in being sent. I gave you the Seven Oft-Repeated Verses, which I did not give to any prophet before you. I gave you the concluding verses of Surah al-Baqarah from a treasure beneath the Throne, which I did not give to any prophet before you, and I made you an opener and a sealer." The Messenger of Allah (pbuh) said, "My Lord (Exalted and Majestic) favored me with six: He cast terror into the hearts of my enemies from a distance of a month's journey; the spoils of war were made lawful for me and were not lawful for anyone before me; the earth was made for me a place of prostration and a means of purification; I was given the keys of speech and its concise forms; my Ummah was presented to me such that neither the follower nor the followed among them were hidden from me; and I saw them coming upon a people wearing shoes of hair, and I saw them coming upon a people with broad faces and small eyes, and I recognized who they were. And I was commanded fifty prayers." He returned to Moses, who said to him, "How many prayers were you commanded?" He said, "Fifty prayers." He said, "Return to your Lord and ask Him for a reduction, for your Ummah is the weakest of nations, and I have encountered hardship from the Children of Israel." Muhammad (pbuh) returned and asked Allah for a reduction, so He removed ten from him. He returned to Moses, who said to him, "How many were you commanded?" He said, "Forty prayers." He said, "Return to your Lord and ask Him for a reduction for your Ummah, for your Ummah is the weakest of nations, and I have encountered hardship from the Children of Israel." Muhammad (pbuh) returned and asked for a reduction, so He removed ten from him. He returned to Moses, who said to him, "How many were you commanded?" He said, "Thirty." He said, "Return to your Lord and ask Him for a reduction for your Ummah, for your Ummah is the weakest of nations, and I have encountered hardship from the Children of Israel." Muhammad returned and asked his Lord for a reduction, so He removed ten from him. He returned to Moses, who said to him, "How many were you commanded?" He said, "Twenty." He said, "Return to your Lord and ask Him for a reduction for your Ummah, for your Ummah is the weakest of nations, and I have encountered hardship from the Children of Israel." Muhammad (pbuh) returned and asked his Lord for a reduction, so He removed ten from him. He returned to Moses, who said to him, "How many were you commanded?" He said, "Ten." He said, "Return to your Lord and ask Him for a reduction for your Ummah, for your Ummah is the weakest of nations, and I have encountered hardship from the Children of Israel." Muhammad (pbuh) returned and asked his Lord for a reduction, so He removed five from him. He returned to Moses, who said to him, "How many were you commanded?" He said, "Five." He said, "Return to your Lord and ask Him for a reduction, for your Ummah is the weakest of nations, and I have encountered hardship from the Children of Israel." He said, "I have returned to my Lord until I have become shy before Him, and I will not return to Him." Then it was said to him, "Just as you have patient endurance for the five, they will suffice for fifty; every good deed will be rewarded tenfold for you." Isa said: "It reached me that the Prophet (pbuh) said: 'Moses (pbuh) was the sternest of them toward me at first, and the best of them at last.'"

Commentary Narrated by al-Bazzar, and its narrators are documented as trustworthy, except that al-Rabi' bin Anas said: "From Abu al-'Aliyah or someone else." Thus, the successor (Tabi'i) narrating from him is unknown.

#236

Transmetohet nga Shedad bin Eusi, i cili ka thënë: "I thamë: 'O i Dërguari i Allahut, si u dërgove në udhëtimin e natës natën kur u dërgove?' Ai tha: 'U fala me shokët e mi namazin e darkës (ateme) në Mekë kur ishte errësuar, pastaj më erdhi Xhibrili me një kafshë të bardhë, mbi madhësinë e gomarit dhe nën atë të mushkës. Ajo u tregua e pabindur ndaj meje, kështu që ai e rrotulloi nga veshi derisa më hipi mbi të. Ajo u nis duke vrapuar me shpejtësi me ne; i vendoste thundrat e saj aty ku arrinte shikimi i saj, derisa arritëm në një tokë me palma. Ai tha: 'Zbrit', kështu që zbrita. Pastaj tha: 'Falu', kështu që u fala, pastaj hipëm përsëri. Ai më tha: 'A e di se ku u fale?' Thashë: 'Allahu e di më së miri.' Ai tha: 'U fale në Jethrib, u fale në Tajbe.' Pastaj ajo u nis duke vrapuar me shpejtësi, duke i vendosur thundrat e saj aty ku arrinte shikimi i saj, derisa arritëm në një tokë të bardhë. Ai më tha: 'Zbrit', kështu që zbrita. Pastaj tha: 'Falu', kështu që u fala, pastaj hipëm përsëri. Ai më tha: 'A e di se ku u fale?' Thashë: 'Allahu dhe i Dërguari i Tij e dinë më së miri.' Ai tha: 'U fale në Medjen, u fale pranë pemës së Musait.' Pastaj u nis duke vrapuar me shpejtësi me ne, duke i vendosur thundrat e saj – ose i binin thundrat – aty ku arrinte shikimi i saj, pastaj u ngjitëm lart. Ai tha: 'Zbrit', kështu që zbrita. Ai tha: 'Falu', kështu që u fala, pastaj hipëm përsëri. Ai më tha: 'A e di se ku u fale?' Thashë: 'Allahu e di më së miri!' Ai tha: 'U fale në Betlehem (Bejtu Lahm), aty ku ka lindur Isai, Mesihu i biri i Merjemes.' Pastaj më mori derisa hymë në qytet nga porta e tij e tetë, erdhi te kibla e xhamisë dhe e lidhi kafshën e tij. Hyme në xhami nga një portë në të cilën kishte shëmbëlltyra të diellit dhe hënës. U fala në xhami aq sa deshi Allahu.' – tha Ibn Zibriku – 'Pastaj më sollën dy enë; në njërën qumësht dhe në tjetrën mjaltë. M'u dërguan që të dyja, kështu që zgjodha mes tyre. Pastaj Allahu më udhëzoi dhe mora qumështin; piva derisa e shova etjen plotësisht. Ndodhesha para një të moshuari që ishte i mbështetur, i cili tha: 'Shoku yt e ka zgjedhur fitren (natyrshmërinë)', ose tha: 'ka qëlluar fitren'. Pastaj më mori derisa arrita te lugina që ndodhet në qytet, dhe ja, Xhehenemi u zbulua sikur të ishin qilima.' Ne i thamë: 'O i Dërguari i Allahut, si e gjetët atë?' Ai tha: 'Sikur...' – dhe përmendi diçka që më ka ikur nga mendja –. 'Pastaj kalova pranë një karvani të Kurejshëve në filan vend, të cilëve u kishte humbur një deve e tyre, kështu që i përshëndeta me selam. Disa prej tyre i thanë njëri-tjetrit: 'Ky është zëri i Muhamedit (s.a.v.s.).' Pastaj erdha te shokët e mi në Mekë para mëngjesit. Më erdhi Ebu Bekri dhe më tha: 'O i Dërguari i Allahut, ku ishe sonte? Të kërkova në vendin tënd dhe nuk të gjeta.' Ai tha: 'Sonte shkova në Bejtul-Makdis.' Ai tha: 'O i Dërguari i Allahut, ai është udhëtim njëmuajsh, ma përshkruaj atë!' Atëherë m'u hap një pamje sikur po e shikoja atë; nuk më pyetnin për asgjë pa i informuar për të.' Atëherë Ebu Bekri tha: 'Dëshmoj se ti je i Dërguari i Allahut.' Idhujtarët thanë: 'Shikoni birin e Ebi Kebshes! Ai pretendon se ka qenë në Bejtul-Makdis sonte!' Ai tha: 'Po, dhe kalova pranë një karvani tuaj në filan vend; atyre u kishte humbur një deve në filan e filan vend, dhe unë po ju tregoj rrugëtimin e tyre drejt jush: do të ndalojnë në filan vend, pastaj do t'ju vijnë në filan ditë. Atyre u prin një deve e murrme, mbi të cilën ka një mbulesë të zezë dhe dy thasë të zinj.' Kur erdhi ajo ditë, njerëzit dolën për të parë, derisa afër mesditës erdhi karvani, të cilit i printe ajo deve, pikërisht ashtu siç e kishte përshkruar i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.)."

Komentim E transmeton El-Bezzari dhe Et-Taberaniu në "El-Kebir", përveç se Et-Taberaniu thotë në të: "Shoku yt ka marrë fitren dhe ai me siguri është i udhëzuar." Dhe tha lidhur me përshkrimin e Xhehenemit: "Si e gjetët atë?" Ai tha: "Si një burim i nxehtë termal." Në zinxhirin e tij është Is’hak bin Ibrahim bin el-Ala; atë e ka vlerësuar si të besueshëm Jahja bin Maini, ndërsa En-Nesaiu e ka konsideruar të dobët.

٢٣٦ - عَنْ شَدَّادِ بْنِ أَوْسٍ قَالَ: «قُلْنَا: يَا رَسُولَ اللَّهِ، كَيْفَ أُسْرِيَ بِكَ لَيْلَةَ أُسْرِيَ بِكَ؟ قَالَ: " صَلَّيْتُ بِأَصْحَابِي صَلَاةَ الْعَتَمَةِ بِمَكَّةَ مُعْتِمًا، فَأَتَانِي جِبْرِيلُ بِدَابَّةٍ بَيْضَاءَ فَوْقَ الْحِمَارِ وَدُونَ الْبَغْلِ، فَاسْتَصْعَبَ عَلَيَّ، فَأَدَارَهَا بِأُذُنِهَا حَتَّى حَمَلَنِي عَلَيْهَا، فَانْطَلَقَتْ تَهْوِي بِنَا، تَضَعُ حَافِرَهَا حَيْثُ أَدْرَكَ طَرْفُهَا، حَتَّى انْتَهَيْنَا إِلَى أَرْضٍ ذَاتِ نَخْلٍ. قَالَ: انْزِلْ، فَنَزَلْتُ، ثُمَّ قَالَ: صَلِّ، فَصَلَّيْتُ، ثُمَّ رَكِبْنَا. قَالَ لِي: أَتَدْرِي أَيْنَ صَلَّيْتَ؟ قُلْتُ: اللَّهُ أَعْلَمُ. قَالَ: صَلَّيْتَ بِيَثْرِبَ، صَلَّيْتَ بِطَيْبَةَ. ثُمَّ انْطَلَقَتْ تَهْوِي، تَضَعُ حَافِرَهَا حَيْثُ أَدْرَكَ طَرْفُهَا، حَتَّى بَلَغْنَا أَرْضًا بَيْضَاءَ. قَالَ لِي: انْزِلْ، فَنَزَلْتُ، ثُمَّ قَالَ: صَلِّ فَصَلَّيْتُ، ثُمَّ رَكِبْنَا. قَالَ: أَتَدْرِي أَيْنَ صَلَّيْتَ؟ قُلْتُ: اللَّهُ أَعْلَمُ وَرَسُولُهُ. قَالَ: صَلَّيْتَ بِمَدْيَنَ صَلَّيْتَ عِنْدَ شَجَرَةِ مُوسَى. ثُمَّ انْطَلَقَتْ تَهْوِي بِنَا تَضَعُ حَافِرَهَا - أَوْ يَقَعُ حَافِرُهَا - حَيْثُ أَدْرَكَ طَرْفُهَا، ثُمَّ ارْتَفَعْنَا. قَالَ: انْزِلْ، فَنَزَلْتُ، فَقَالَ: صَلِّ فَصَلَّيْتُ ثُمَّ رَكِبْنَا فَقَالَ: أَتَدْرِي أَيْنَ صَلَّيْتَ؟ قُلْتُ: اللَّهُ أَعْلَمُ! قَالَ: صَلَّيْتَ بِبَيْتِ لَحْمٍ حَيْثُ وُلِدَ عِيسَى الْمَسِيحُ ابْنُ مَرْيَمَ. ثُمَّ انْطَلَقَ بِي حَتَّى دَخَلْنَا الْمَدِينَةَ مِنْ بَابِهَا الثَّامِنِ، فَأَتَى قِبْلَةَ الْمَسْجِدِ فَرَبَطَ دَابَّتَهُ، وَدَخَلْنَا الْمَسْجِدَ مِنْ بَابٍ فِيهِ تَمْثُلُ الشَّمْسِ وَالْقَمَرِ، فَصَلَّيْتُ مِنَ الْمَسْجِدِ حَيْثُ شَاءَ اللَّهُ - قَالَ ابْنُ زِبْرِيقٍ - ثُمَّ أُتِيتُ بِإِنَاءَيْنِ، فِي أَحَدِهِمَا لَبَنٌ وَفِي الْآخَرِ عَسَلٌ، أُرْسِلَ إِلَيَّ بِهِمَا جَمِيعًا، فَعَدَلْتُ بَيْنَهُمَا، ثُمَّ هَدَانِيَ اللَّهُ فَأَخَذْتُ اللَّبَنَ، فَشَرِبْتُ حَتَّى قَدَعْتُ بِهِ جَبِينِي، وَبَيْنَ يَدَيْ شَيْخٍ مُتَّكِئٍ، فَقَالَ: أَخَذَ صَاحِبُكَ الْفِطْرَةَ، أَوْ قَالَ: بِالْفِطْرَةِ. ثُمَّ انْطَلَقَ بِي حَتَّى أَتَيْتُ الْوَادِيَ الَّذِي بِالْمَدِينَةِ فَإِذَا جَهَنَّمُ تَنْكَشِفُ عَنْ مِثْلِ الزَّرَابِيِّ ". قُلْنَا: يَا رَسُولَ اللَّهِ، كَيْفَ وَجَدْتَهَا؟ قَالَ: " مِثْلُ - وَذَكَرَ شَيْئًا ذَهَبَ عَنِّي -. ثُمَّ مَرَرْتُ بِعِيرٍ لِقُرَيْشٍ بِمَكَانِ كَذَا وَكَذَا قَدْ أَضَلُّوا بَعِيرًا لَهُمْ، فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِمْ، فَقَالَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ: هَذَا صَوْتُ مُحَمَّدٍ - ﷺ - ثُمَّ أَتَيْتُ أَصْحَابِي قَبْلَ الصُّبْحِ بِمَكَّةَ، فَأَتَانِي أَبُو بَكْرٍ، فَقَالَ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، أَيْنَ كُنْتَ اللَّيْلَةَ، فَقَدِ الْتَمَسْتُكَ فِي مَكَانِكَ فَلَمْ أَجِدْكَ؟ قَالَ: إِنِّي أَتَيْتُ بَيْتَ الْمَقْدِسِ اللَّيْلَةَ، فَقَالَ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، إِنَّهُ مَسِيرَةَ شَهْرٍ، فَصِفْهُ لِي، فَفُتِحَ لِي شِرَاكٌ كَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَيْهِ، لَا يَسْأَلُونَنِي عَنْ شَيْءٍ إِلَّا أَنْبَأْتُهُمْ عَنْهُ ". فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ:
أَشْهَدُ أَنَّكَ رَسُولُ اللَّهِ، فَقَالَ الْمُشْرِكُونَ: انْظُرُوا إِلَى ابْنِ أَبِي كَبْشَةَ يَزْعُمُ أَنَّهُ أَتَى بَيْتَ الْمَقْدِسِ اللَّيْلَةَ! قَالَ: " نَعَمْ، وَقَدْ مَرَرْتُ بِعِيرٍ لَكُمْ فِي مَكَانِ كَذَا، قَدْ أَضَلُّوا بَعِيرًا لَهُمْ بِمَكَانِ كَذَا وَكَذَا، وَأَنَا مُسَيِّرُهُمْ لَكُمْ: يَنْزِلُونَ بِكَذَا، ثُمَّ يَأْتُونَكُمْ يَوْمَ كَذَا وَكَذَا، يَقَدُمُهُمْ جَمَلٌ آدَمُ عَلَيْهِ مَسْحٌ أَسْوَدُ وَغِرَازَتَانِ سَوْدَاوَتَانِ "، فَلَمَّا كَانَ ذَلِكَ الْيَوْمُ أَشْرَفَ النَّاسُ يَنْظُرُونَ، حَتَّى كَانَ قَرِيبًا مِنْ نِصْفِ النَّهَارِ أَقْبَلَتِ الْعِيرُ يَقْدُمُهُمْ ذَلِكَ الْجَمَلُ كَالَّذِي وَصَفَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ» -.
رَوَاهُ الْبَزَّارُ وَالطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، إِلَّا أَنَّ الطَّبَرَانِيَّ قَالَ فِيهِ: " قَدْ أَخَذَ صَاحِبُكَ الْفِطْرَةَ، وَإِنَّهُ لَمَهْدِيٌّ. وَقَالَ فِي وَصْفِ جَهَنَّمَ كَيْفَ وَجَدْتَهَا؟ قَالَ: مِثْلَ الْحَمَّةِ السُّخْنَةِ ". وَفِيهِ إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ الْعَلَاءِ، وَثَّقَهُ يَحْيَى بْنُ مَعِينٍ، وَضَعَّفَهُ النَّسَائِيُّ.

236 - On the authority of Shaddad bin Aws, who said: We said: "O Messenger of Allah, how were you taken on the night journey on the night you were taken?" He said: "I prayed the 'Atamah (night) prayer with my companions in Mecca while it was dark. Then Gabriel came to me with a white beast, larger than a donkey and smaller than a mule. It was difficult for me to mount, so he turned it by its ear until he carried me upon it. It set off, hastening with us, placing its hoof wherever its gaze reached, until we reached a land of palm trees. He said: 'Dismount,' so I dismounted. Then he said: 'Pray,' so I prayed, then we rode. He said to me: 'Do you know where you prayed?' I said: 'Allah knows best.' He said: 'You prayed in Yathrib; you prayed in Taybah.' Then it set off hastening, placing its hoof wherever its gaze reached, until we reached a white land. He said to me: 'Dismount,' so I dismounted. Then he said: 'Pray,' so I prayed, then we rode. He said: 'Do you know where you prayed?' I said: 'Allah and His Messenger know best.' He said: 'You prayed in Madyan; you prayed by the tree of Moses.' Then it set off hastening with us, placing its hoof—or its hoof would land—wherever its gaze reached. Then we ascended. He said: 'Dismount,' so I dismounted. He said: 'Pray,' so I prayed, then we rode. He said: 'Do you know where you prayed?' I said: 'Allah knows best!' He said: 'You prayed in Bethlehem, where Jesus the Messiah, son of Mary, was born.' Then he took me until we entered the city through its eighth gate. He approached the Qiblah of the Mosque and tied his beast. We entered the Mosque through a gate in which there were representations of the sun and the moon. I prayed in the Mosque as much as Allah willed." Ibn Zibriq said: "Then I was brought two vessels; in one was milk and in the other was honey. They were both sent to me, so I compared between them. Then Allah guided me, and I took the milk and drank until I quenched my thirst with it. I was in the presence of an old man leaning back, and he said: 'Your companion has taken the Fitrah (natural disposition),' or he said: 'upon the Fitrah.' Then he took me until I reached the valley that is in the city, and behold, Hellfire was revealed, appearing like carpets." We said: "O Messenger of Allah, how did you find it?" He said: "Like—" and he mentioned something that has slipped my mind. "Then I passed by a caravan of Quraysh at such and such a place. They had lost a camel of theirs, so I greeted them. Some of them said to one another: 'This is the voice of Muhammad (pbuh).' Then I came to my companions in Mecca before dawn. Abu Bakr came to me and said: 'O Messenger of Allah, where were you tonight? I searched for you in your place and did not find you.' He said: 'I went to Bayt al-Maqdis tonight.' He said: 'O Messenger of Allah, it is a journey of a month! Describe it to me.' So a vision was opened for me as if I were looking at it; they did not ask me about anything except that I informed them of it." Then Abu Bakr said: "I bear witness that you are the Messenger of Allah." The polytheists said: "Look at the son of Abi Kabshah! He claims that he went to Bayt al-Maqdis tonight!" He said: "Yes, and I passed by a caravan of yours at such and such a place. They had lost a camel of theirs at such and such a place, and I am reporting their progress to you: they will stop at such and such a place, then they will come to you on such and such a day. Leading them is a dusty-colored camel with a black cloth and two black sacks." When that day came, the people looked out, watching, until it was nearly midday. The caravan approached, led by that camel, just as the Messenger of Allah (pbuh) had described.

Commentary Narrated by al-Bazzar and al-Tabarani in al-Kabir, except that al-Tabarani stated in it: "Your companion has taken the Fitrah, and he is surely guided." And he said regarding the description of Hellfire: "How did you find it?" He said: "Like a hot thermal spring." In its chain is Ishaq bin Ibrahim bin al-Ala'; Yahya bin Ma'in declared him trustworthy, while al-Nasa'i declared him weak.

#237

237 - Dhe nga Abdullah – domethënë Ibn Mes’udi – (r.a.), ka thënë: Ka thënë i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.): "Më sollën Burakun dhe hipa mbi të. Kur ai ngjitej në ndonjë mal, i lartësoheshin këmbët e tij të pasme, dhe kur zbriste, i lartësoheshin këmbët e tij të para. Udhëtoi me ne nëpër një tokë të errët dhe me erë të keqe, pastaj arritëm në një tokë të gjerë dhe të mirë." El-Tabarani tha: "Thashë: O Xhibril, ne po udhëtonim nëpër një tokë të errët e me erë të keqe, pastaj erdhëm në një tokë të gjerë e të mirë! Ai tha: Ajo është toka e Zjarrit, ndërsa kjo është toka e Xhenetit." Dhe el-Bezzari tha, mendoj se: "Xhibrili (a.s.) tha: Ajo është toka e banorëve të Zjarrit, ndërsa kjo është toka e banorëve të Xhenetit. Pastaj arrita te një burrë që qëndronte në këmbë, i cili tha: Kush është ky me ty, o Xhibril? Ai tha: Ky është vëllai yt, Muhamedi (s.a.v.s.). Ai më uroi mirëseardhjen dhe u lut për bekim për mua. Thashë: Kush është ky, o Xhibril? Tha: Ky është vëllai yt, Isai, i biri i Merjemes (a.s.). Pastaj vazhduam udhëtimin dhe dëgjova një zë. Arritëm te një burrë, i cili tha: Kush është ky me ty? Ai tha: Ky është vëllai yt, Muhamedi (s.a.v.s.). Ai më dha selam, u lut për bekim për mua dhe tha: Kërko lehtësim për umetin tënd. Thashë: Kush është ky, o Xhibril? Tha: Ky është vëllai yt, Musai (a.s.). Thashë: Ndaj kujt ishte ankesa e tij? Tha: Ndaj Zotit të tij. Thashë: Ndaj Zotit të tij? Tha: Po, Ai e ka njohur ashpërsinë e tij. Pastaj vazhduam udhëtimin dhe pashë diçka. Thashë: Çfarë është kjo – ose kush është kjo – o Xhibril? Tha: Kjo është pema e babait tënd, Ibrahimit; afrohu asaj. Thashë: Po." El-Tabarani tha: "Thashë: Të afrohem tek ajo? Tha: Po. Atëherë u afruam tek ajo, e ai më uroi mirëseardhjen dhe u lut për bekim për mua. Pastaj vazhduam derisa arritëm në Bejtul-Makdis. E lidha kafshën te rrethi ku i lidhin kafshët e tyre Pejgamberët. Pastaj hyrëm në xhami dhe m'u shfaqën Pejgamberët, ata që Allahu i ka përmendur me emër dhe ata që nuk i ka përmendur, dhe unë fala namaz." El-Tabarani tha: Me ta. Pastaj u pajtuan [transmetimet], përveç këtyre të treve: Ibrahimit, Musait dhe Isait.

Komentim E kanë transmetuar el-Bezzari, Ebu Ja’la dhe el-Tabarani në "el-Kebir", dhe transmetuesit e tij janë transmetuesit e Sahihut.

٢٣٧ - وَعَنْ عَبْدِ اللَّهِ - يَعْنِي ابْنَ مَسْعُودٍ - ﵁ - قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ -: " «أُتِيتُ بِالْبُرَاقِ فَرَكِبْتُهُ، إِذَا أَتَى عَلَى جَبَلٍ ارْتَفَعَتْ رِجْلَاهُ، وَإِذَا هَبَطَ ارْتَفَعَتْ يَدَاهُ، فَسَارَ بِنَا فِي أَرْضٍ غُمَّةٍ مُنْتِنَةٍ، ثُمَّ أَفْضَيْنَا إِلَى أَرْضٍ فَيْحَاءَ طَيِّبَةٍ ". قَالَ الطَّبَرَانِيُّ: " قُلْتُ: يَا جِبْرِيلُ، كُنَّا نَسِيرُ فِي أَرْضٍ غُمَّةٍ نَتِنَةٍ، ثُمَّ إِلَى أَرْضٍ فَيْحَاءَ طَيِّبَةٍ! فَقَالَ: تِلْكَ أَرْضُ النَّارِ، وَهَذِهِ أَرْضُ الْجَنَّةِ ". - وَقَالَ الْبَزَّارُ أَحْسَبُهُ: " قَالَ جِبْرِيلُ - ﷺ -: تِلْكَ أَرْضُ أَهْلِ النَّارِ، وَهَذِهِ أَرْضُ أَهْلِ الْجَنَّةِ - فَأَتَيْتُ عَلَى رَجُلٍ قَائِمٍ، فَقَالَ: مَنْ هَذَا يَا جِبْرِيلُ مَعَكَ؟ قَالَ: أَخُوكَ مُحَمَّدٌ - ﷺ - فَرَحَّبَ وَدَعَا لِي بِالْبَرَكَةِ، فَقُلْتُ: مَنْ هَذَا يَا جِبْرِيلُ؟ قَالَ: هَذَا أَخُوكَ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ - ﷺ - فَسِرْنَا، فَسَمِعْتُ صَوْتًا، فَأَتَيْنَا عَلَى رَجُلٍ، فَقَالَ: مَنْ هَذَا مَعَكَ؟ قَالَ: هَذَا أَخُوكَ مُحَمَّدٌ - ﷺ - فَسَلَّمَ وَدَعَا لِي بِالْبَرَكَةِ، وَقَالَ: سَلْ لِأُمَّتِكَ التَّيْسِيرَ. قُلْتُ: مَنْ هَذَا يَا جِبْرِيلُ؟ قَالَ: هَذَا أَخُوكَ مُوسَى - ﷺ -. قُلْتُ: عَلَى مَنْ كَانَ تَذَمُّرُهُ؟ قَالَ: عَلَى رَبِّهِ. قُلْتُ: عَلَى رَبِّهِ؟ قَالَ: نَعَمْ، قَدْ عَرَفَ حِدَّتَهُ. ثُمَّ سِرْنَا فَرَأَيْتُ شَيْئًا. فَقُلْتُ: مَا هَذَا - أَوْ مَا هَذِهِ - يَا جِبْرِيلُ؟ قَالَ: هَذِهِ شَجَرَةُ أَبِيكَ إِبْرَاهِيمَ، أَدْنُ مِنْهَا. قُلْتُ: نَعَمْ "، وَقَالَ الطَّبَرَانِيُّ: " قُلْتُ: أَدْنُو مِنْهَا؟ قَالَ: نَعَمْ، فَدَنَوْنَا مِنْهَا، فَرَحَّبَ وَدَعَا لِي بِالْبَرَكَةِ، ثُمَّ مَضَيْنَا حَتَّى أَتَيْنَا بَيْتَ الْمَقْدِسِ، فَرَبَطْتُ الدَّابَّةَ بِالْحَلْقَةِ الَّتِي تَرْبُطُ بِهَا الْأَنْبِيَاءُ، ثُمَّ دَخَلْنَا الْمَسْجِدَ فَنُشِرَتْ لِيَ الْأَنْبِيَاءُ، مَنْ سَمَّى اللَّهُ وَمَنْ لَمْ يُسَمِّ، فَصَلَّيْتُ ". قَالَ الطَّبَرَانِيُّ: بِهِمْ. ثُمَّ اتَّفَقَا إِلَّا هَؤُلَاءِ الثَّلَاثَةَ: إِبْرَاهِيمَ، وَمُوسَى، وَعِيسَى».
رَوَاهُ الْبَزَّارُ وَأَبُو يَعْلَى وَالطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَرِجَالُهُ رِجَالُ الصَّحِيحِ.

237 - And on the authority of 'Abdullah—meaning Ibn Mas'ud—may Allah be pleased with him, who said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "The Buraq was brought to me and I rode it. When it ascended a mountain, its hind legs would rise, and when it descended, its forelegs would rise. It traveled with us through a dark, foul-smelling land, then we reached a spacious, pleasant land." Al-Tabarani said: "I said: O Gabriel, we were traveling in a dark, stinking land, then to a spacious, pleasant land! He said: That is the land of the Fire, and this is the land of Paradise." And al-Bazzar said, I think: "Gabriel (pbuh) said: That is the land of the people of the Fire, and this is the land of the people of Paradise. Then I came upon a man standing, and he said: Who is this with you, O Gabriel? He said: Your brother Muhammad (pbuh). So he welcomed me and prayed for blessings for me. I said: Who is this, O Gabriel? He said: This is your brother Jesus, the son of Mary (pbuh). Then we traveled on, and I heard a voice. We came upon a man, and he said: Who is this with you? He said: This is your brother Muhammad (pbuh). So he greeted me and prayed for blessings for me, and said: Ask for ease for your nation. I said: Who is this, O Gabriel? He said: This is your brother Moses (pbuh). I said: Toward whom was his grumbling directed? He said: Toward his Lord. I said: Toward his Lord? He said: Yes, He has known his temper. Then we traveled on and I saw something. I said: What is this—or what is she—O Gabriel? He said: This is the tree of your father Abraham; draw near to it. I said: Yes." Al-Tabarani said: "I said: Should I draw near to it? He said: Yes. So we drew near to it, and he welcomed me and prayed for blessings for me. Then we went on until we reached Bayt al-Maqdis. I tethered the beast to the ring with which the Prophets tether [their beasts]. Then we entered the Mosque, and the Prophets were assembled for me—those whom Allah named and those He did not name—and I prayed." Al-Tabarani said: "[I prayed] with them. Then they agreed [on the rest of the report] except regarding these three: Abraham, Moses, and Jesus."

Commentary It was narrated by al-Bazzar, Abu Ya'la, and al-Tabarani in al-Kabir, and its narrators are the narrators of the Sahih.

#238

238 - Dhe nga Enes bin Maliku (r.a.) ka thënë: Ka thënë i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.): "Ndërsa isha i ulur, erdhi Xhibrili (a.s.) dhe më shtyu mes shpatullave. Atëherë u ngrita drejt një peme në të cilën kishte dy si fole zogjsh; ai u ul në njërën prej tyre, ndërsa unë u ula në tjetrën. Ajo u lartësua dhe u ngrit derisa mbuloi horizontet (lindjen dhe perëndimin). Unë vëzhgoja me shikimin tim, dhe po të dëshiroja ta prekja qiellin, do ta prekja. Xhibrili u kthye nga unë sikur të ishte një mbulesë e shtrirë përtokë (nga përulësia), dhe unë e njoha vlerën e diturisë së tij për Allahun mbi timen. Atëherë u hap një derë prej dyerve të qiellit dhe pashë Dritën më të Madhe, dhe ja, pas velit kishte zbukurime të valëvitura prej margaritarëve dhe rubinëve. Atëherë Ai më shpalli atë që deshi të shpallte."

Komentim E transmeton El-Bezzari dhe Et-Taberaniu në "El-Evsat", dhe transmetuesit e tij janë transmetuesit e Sahihut.

٢٣٨ - وَعَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ - ﵁ - قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ -: " «بَيْنَا أَنَا قَاعِدٌ إِذْ جَاءَ جِبْرِيلُ - ﷺ - فَوَكَزَ بَيْنَ كَتِفَيَّ، فَقُمْتُ إِلَى شَجَرَةٍ فِيهَا كَوَكْرَيِ الطَّيْرِ، فَقَعَدَ فِي أَحَدِهِمَا، وَقَعَدْتُ فِي الْآخَرِ، فَسَمَتْ وَارْتَفَعَتْ حَتَّى سَدَّتِ الْخَافِقَيْنِ، وَأَنَا أُقَلِّبُ طَرْفِي، وَلَوْ شِئْتُ أَنْ أَمَسَّ السَّمَاءَ لَمَسِسْتُ، فَالْتَفَتَ إِلَيَّ جِبْرِيلُ كَأَنَّهُ حِلْسٌ لَاطِئٌ، فَعَرَفْتُ فَضْلَ عِلْمِهِ بِاللَّهِ عَلَيَّ، وَفُتِحَ بَابٌ مِنْ أَبْوَابِ السَّمَاءِ، وَرَأَيْتُ النُّورَ الْأَعْظَمَ، وَإِذَا دُونَ الْحِجَابِ رَفْرَفَةُ الدُّرِّ وَالْيَاقُوتِ، فَأَوْحَى إِلَيَّ مَا شَاءَ أَنْ يُوحِيَ» ".
رَوَاهُ الْبَزَّارُ وَالطَّبَرَانِيُّ فِي الْأَوْسَطِ، وَرِجَالُهُ رِجَالُ الصَّحِيحِ.

238 - And on the authority of Anas ibn Malik (may Allah be pleased with him), he said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "While I was sitting, Gabriel (pbuh) came and nudged me between my shoulders. I stood up toward a tree in which there were two structures like bird nests. He sat in one of them and I sat in the other. It then ascended and rose until it obstructed the horizons. I was turning my gaze, and had I wished to touch the heaven, I would have touched it. Gabriel then turned toward me as if he were a saddle-cloth clinging to the ground, and I recognized the superiority of his knowledge of Allah over mine. A door from the doors of heaven was opened and I saw the Greatest Light, and behold, before the veil were shimmering hangings of pearls and rubies. Then He revealed to me whatever He willed to reveal."

Commentary Reported by al-Bazzar and al-Tabarani in al-Awsat, and its narrators are the narrators of the Sahih.

#239

٢٣٩ - Dhe nga Umm Hani (r.a.) transmetohet se ka thënë: «I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) fjeti në shtëpinë time natën kur u krye Israja (udhëtimi i natës). Nuk e gjeta atë gjatë natës, prandaj nuk më zinte gjumi nga frika se mos i kishte ndodhur diçka prej Kurejshëve. I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) tha: "Vërtet, Xhibrili (a.s.) erdhi tek unë, më mori për dore dhe më nxori jashtë. Te shtëpia ishte një kafshë më e vogël se mushka dhe më e madhe se gomari. Ai më hipi mbi të, pastaj u nis derisa arriti në Bejtul-Makdis (Jeruzalem). Atje më tregoi Ibrahimin; pamja e tij i ngjante pamjes sime, dhe karakteri im i ngjante karakterit të tij. Më tregoi Musain, me lëkurë ezmere, shtatlartë, me flokë të drejtë, që u ngjante burrave të fisit Azd Shanu’ah. Më tregoi Isain, birin e Merjemes, me shtat mesatar, me lëkurë të bardhë që anonte nga e kuqja; unë e ngjashmova atë me Urve bin Mes'ud eth-Thekafiun. Më tregoi Dexhallin, me syrin e djathtë të verbuar; e ngjashmova atë me Katan bin Abdil-Uza. Unë dëshiroj të dal te Kurejshët dhe t'i njoftoj për atë që pashë." Atëherë e kapa për rroben e tij dhe i thashë: "Të kujtoj Allahun; vërtet ti po shkon te një popull që do të të përgënjeshtrojë dhe do t'i mohojë fjalët e tua, andaj kam frikë se do të të sulmojnë." Ajo tha: Ai e tërhoqi rroben nga dora ime dhe pastaj doli tek ata ndërkohë që ishin ulur. Ai i njoftoi për atë që më kishte treguar mua. Atëherë u ngrit Xhubejr bin Mut’im dhe tha: "O Muhamed, po të ishe i ri siç ishe dikur, nuk do t'i flisje këto që po i flet ndërsa je në mesin tonë." Një burrë nga njerëzit tha: "O Muhamed, a kalove pranë deveve tona në filan e filan vend?" Ai tha: "Po, pasha Allahun, i gjeta ato; kishin humbur një deve dhe ishin duke e kërkuar." Ai pyeti: "A kalove pranë deveve të fisit të filanit?" Ai tha: "Po, i gjeta në filan e filan vend; u ishte thyer këmba një deveje të kuqe. I gjeta ata ndërsa kishin një enë me ujë, kështu që e piva atë që kishte brenda." Ata thanë: "Na trego numrin e tyre dhe cilët ishin barinjtë mes tyre?" Ai tha: "Isha i zënë nga numërimi i tyre." Atëherë u ngrit dhe iu paraqitën devetë, kështu që i numëroi dhe e mori vesh se cilët ishin barinjtë mes tyre. Pastaj erdhi te Kurejshët dhe u tha: "Më pyetët për devetë e fisit të filanit; ato janë aq e aq, dhe ndër barinjtë janë filani dhe filani. Dhe më pyetët për devetë e fisit të filanit; ato janë aq e aq, dhe ndër barinjtë është djali i Ebu Kuhafes, filani dhe filani. Ato do të vijnë te ju nesër në mëngjes te qafa e malit." Ajo tha: Ata u ulën te qafa e malit duke pritur për të parë nëse po u thoshte të vërtetën. I pritën devetë dhe pyetën: "A ju ka humbur ndonjë deve?" Ata u përgjigjën: "Po." Pastaj i pyetën të tjerët: "A i është thyer këmba një deveje të kuqe?" Ata dhanë: "Po." Ata thanë: "A kishit një enë me ujë?" Ebu Bekri tha: "Pasha Allahun, unë e vendosa atë dhe askush nuk piu prej saj, as nuk u derdh në tokë." Ebu Bekri e vërtetoi atë dhe i besoi, kështu që atë ditë u quajt Es-Siddik (i Vërteti).»

Komentim E ka transmetuar et-Tabaraniu në "el-Kebir", dhe në zinxhirin e tij është Abdul-Ala bin Ebi el-Musavir, i cili është i braktisur (metruk) dhe gënjeshtar (kedh-dhab).

٢٣٩ - وَعَنْ أُمِّ هَانِئٍ - ﵂ - قَالَتْ: «بَاتَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ - لَيْلَةَ أُسْرِيَ بِهِ فِي بَيْتِي، فَفَقَدْتُهُ مِنَ اللَّيْلِ، فَامْتَنَعَ مِنِّي النَّوْمُ مَخَافَةَ أَنْ يَكُونَ عَرَضَ لَهُ بَعْضُ قُرَيْشٍ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ -: " إِنَّ جِبْرِيلَ - ﵇ - أَتَانِي فَأَخَذَ بِيَدِي فَأَخْرَجَنِي، فَإِذَا عَلَى الْبَيْتِ دَابَّةٌ دُونَ الْبَغْلِ وَفَوْقَ الْحِمَارِ، فَحَمَلَنِي عَلَيْهِ ثُمَّ انْطَلَقَ حَتَّى انْتَهَى إِلَى بَيْتِ الْمَقْدِسِ، فَأَرَانِي إِبْرَاهِيمَ يُشْبِهُ خَلْقُهُ خَلْقِي، وَيُشْبِهُ خُلُقِي خُلُقَهُ، وَأَرَانِي مُوسَى آدَمَ، طَوِيلًا، سَبْطَ الشَّعْرِ، يُشَبَّهُ بِرِجَالِ أَزْدِ شَنُوءَةَ، وَأَرَانِي عِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ رَبْعَةً، أَبْيَضَ، يَضْرِبُ إِلَى الْحُمْرَةِ، شَبَّهْتُهُ بِعُرْوَةَ بْنِ مَسْعُودٍ الثَّقَفِيِّ، وَأَرَانِيَ الدَّجَّالَ مَمْسُوحَ الْعَيْنِ الْيُمْنَى، شَبَّهْتُهُ بِقَطَنِ بْنِ عَبْدِ الْعُزَّى، وَأَنَا أُرِيدُ أَنْ أَخَرُجَ إِلَى قُرَيْشٍ فَأُخْبِرُهُمْ بِمَا رَأَيْتُ " فَأَخَذْتُ بِثَوْبِهِ فَقُلْتُ: إِنِّي أُذَكِّرُكَ اللَّهَ، إِنَّكَ تَأْتِي قَوْمًا يُكَذِّبُونَكَ، وَيُنْكِرُونَ مَقَالَتَكَ، فَأَخَافُ أَنْ يَسْطُوا بِكَ. قَالَ: فَضَرَبَ ثَوْبَهُ مِنْ يَدِي ثُمَّ خَرَجَ إِلَيْهِمْ، فَإِذَا هُمْ جُلُوسٌ، فَأَخْبَرَهُمْ مَا أَخْبَرَنِي، فَقَامَ جُبَيْرُ بْنُ مُطْعِمٍ فَقَالَ: يَا مُحَمَّدُ، لَوْ كُنْتَ شَابًّا كَمَا كُنْتَ، مَا تَكَلَّمْتَ بِمَا تَكَلَّمْتَ بِهِ وَأَنْتَ بَيْنَ ظَهْرَانَيْنَا، فَقَالَ رَجُلٌ مِنَ الْقَوْمِ: يَا مُحَمَّدُ، هَلْ مَرَرْتَ بِإِبِلٍ لَنَا فِي مَكَانِ كَذَا وَكَذَا؟ قَالَ: " نَعَمْ وَاللَّهِ، قَدْ وَجَدْتُهُمْ، قَدْ أَضَلُّوا بَعِيرًا لَهُمْ فَهُمْ فِي طَلَبِهِ ". قَالَ: فَهَلْ مَرَرْتَ بِإِبِلٍ لِبَنِي فُلَانٍ؟ قَالَ: " نَعَمْ وَجَدْتُهُمْ فِي مَكَانِ كَذَا وَكَذَا، قَدِ انْكَسَرَتْ لَهُمْ نَاقَةٌ حَمْرَاءُ، فَوَجَدْتُهُمْ وَعِنْدَهُمْ قَصْعَةٌ مِنْ مَاءٍ فَشَرِبْتُ مَا فِيهَا ". قَالُوا: أَخْبِرْنَا مَا عِدَّتُهَا وَمَا فِيهَا مِنَ الرُّعَاةِ؟ قَالَ: " قَدْ كُنْتُ عَنْ عِدَّتِهَا مَشْغُولًا " فَقَامَ فَأُتِيَ بِالْإِبِلِ فَعَدَّهَا وَعَلِمَ مَا فِيهَا مِنَ الرُّعَاةِ، ثُمَّ أَتَى قُرَيْشًا فَقَالَ لَهُمْ: " سَأَلْتُمُونِي عَنْ إِبِلِ بَنِي فُلَانٍ، فَهِيَ كَذَا وَكَذَا، وَفِيهَا مِنَ الرِّعَاءِ فُلَانٌ وَفُلَانٌ، وَسَأَلْتُمُونِي عَنْ إِبِلِ بَنِي فُلَانٍ، فَهِيَ كَذَا وَكَذَا، وَفِيهَا مِنَ الرِّعَاءِ ابْنُ أَبِي قُحَافَةَ وَفُلَانٌ وَفُلَانٌ، وَهِيَ مُصَبِّحَتُكُمْ بِالْغَدَاةِ عَلَى الثَّنِيَّةِ ".
قَالَ: فَقَعَدُوا إِلَى الثَّنِيَّةِ يَنْظُرُونَ، أَصَدَقَهُمْ، فَاسْتَقْبَلُوا الْإِبِلَ فَسَأَلُوا: هَلْ ضَلَّ لَكُمْ بَعِيرٌ؟ قَالُوا: نَعَمْ، فَسَأَلُوا الْآخَرَ: هَلِ انْكَسَرَتْ لَكُمْ نَاقَةٌ حَمْرَاءُ؟ قَالُوا: نَعَمْ. قَالُوا: فَهَلْ كَانَ عِنْدَكُمْ قَصْعَةٌ؟ قَالَ أَبُو بَكْرٍ: أَنَا وَاللَّهِ وَضَعْتُهَا فَمَا شَرِبَهَا أَحَدٌ، وَلَا هَرَاقُوهُ فِي الْأَرْضِ، وَصَدَّقَهُ أَبُو بَكْرٍ وَآمَنَ بِهِ، فَسُمِّيَ يَوْمَئِذٍ الصِّدِّيقَ».
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَفِيهِ عَبْدُ الْأَعْلَى بْنُ أَبِي الْمُسَاوِرِ، مَتْرُوكٌ كَذَّابٌ.

239 - And on the authority of Umm Hani (may Allah be pleased with her), who said: The Messenger of Allah (pbuh) stayed overnight at my house on the night he was taken on the night journey. I missed him during the night, so sleep was denied to me for fear that some of the Quraysh might have accosted him. The Messenger of Allah (pbuh) said: "Indeed, Gabriel (peace be upon him) came to me, took me by the hand, and led me out. There at the house was a beast smaller than a mule and larger than a donkey. He mounted me upon it and then set out until he reached Jerusalem. He showed me Abraham; his physical form resembles my physical form, and my character resembles his character. And he showed me Moses, brown-skinned, tall, with straight hair, resembling the men of the Azd Shanu’ah tribe. And he showed me Jesus, son of Mary, of medium height, white-complexioned with a reddish hue; I likened him to Urwah ibn Mas’ud al-Thaqafi. And he showed me the Dajjal, with an obliterated right eye; I likened him to Qatan ibn Abd al-Uzza. I intend to go out to the Quraysh and inform them of what I have seen." So I took hold of his garment and said: "I adjure you by Allah; indeed, you are going to a people who will call you a liar and deny your words, and I fear they will assault you." She said: He pulled his garment from my hand and then went out to them while they were sitting. He informed them of what he had told me. Then Jubayr ibn Mut’im stood up and said: "O Muhammad, if you were a youth as you once were, you would not have spoken what you have spoken while you are in our midst." Then a man from the group said: "O Muhammad, did you pass by camels of ours at such and such a place?" He said: "Yes, by Allah, I found them; they had lost a camel of theirs and were searching for it." He asked: "And did you pass by the camels of the tribe of so-and-so?" He said: "Yes, I found them at such and such a place; a red she-camel of theirs had broken a leg, and I found them with a bowl of water, so I drank what was in it." They said: "Inform us of their number and the shepherds among them." He said: "I had been occupied from [counting] their number." Then he stood, and the camels were presented to him [in a vision], so he counted them and knew the shepherds among them. Then he came to the Quraysh and said to them: "You asked me about the camels of the tribe of so-and-so; they are such and such in number, and among the shepherds are so-and-so and so-and-so. And you asked me about the camels of the tribe of so-and-so; they are such and such in number, and among the shepherds are the son of Abu Quhafa and so-and-so and so-and-so. They will reach you in the morning at the mountain pass." She said: So they sat at the mountain pass watching to see if he was telling the truth. They received the camels and asked: "Did you lose a camel?" They said: "Yes." Then they asked the others: "Did a red she-camel of yours break a leg?" They said: "Yes." They asked: "Did you have a bowl of water?" Abu Bakr said: "By Allah, I placed it, and no one drank from it, nor was it spilled on the ground." Abu Bakr believed him and had faith in him, and on that day he was named Al-Siddiq.

Commentary Reported by al-Tabarani in al-Mu'jam al-Kabir, and within its chain is Abd al-A'la ibn Abi al-Musawir, who is abandoned (matruk) and a liar (kadh-dhab).

#240

Dhe nga Ebu Umame el-Bahili (r.a.) transmetohet se ka thënë: «Doli para nesh i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) pas namazit të sabahut dhe tha: "Vërtet, pashë një ëndërr që është e vërtetë, andaj kuptojeni mirë: Më erdhi një burrë, më kapi për dore dhe më kërkoi ta ndiqja derisa më dërgoi te një mal i lartë e i thiktë. Ai më tha: 'Ngjitu në të.' Unë i thashë: 'Nuk mundem.' Ai tha: 'Unë do ta bëj të lehtë për ty.' Dhe kështu, sa herë që i ngrija këmbët, i vendosja ato mbi një shkallë, derisa arritëm në majën e rrafshët të malit. Pastaj vazhduam dhe hasëm në burra e gra me qoshet e gojës të shqyer. Thashë: 'Kush janë këta?' Ai tha: 'Këta janë ata që thonë atë që nuk e dinë.' Pastaj vazhduam dhe hasëm në burra e gra me sy e veshë të mbërthyer me gozhdë. Thashë: 'Kush janë këta?' Ai tha: 'Këta janë ata që bëjnë sikur sytë e tyre shohin atë që nuk e kanë parë, dhe veshët e tyre dëgjojnë atë që nuk e kanë dëgjuar.' Pastaj vazhduam dhe hasëm në gra të varura nga menteshat e këmbëve, me koka të kthyera poshtë, ndërsa gjarpërinjtë ua shqyenin gjinjtë. Thashë: 'Kush janë këto?' Ai tha: 'Këto janë ato që ua ndalojnë fëmijëve të tyre qumështin e tyre.' Pastaj vazhduam dhe hasëm në burra e gra të varur nga menteshat e këmbëve, me koka të kthyera poshtë, duke lëpirë pak ujë dhe llum të zi. Thashë: 'Kush janë këta?' Ai tha: 'Këta janë ata që agjërojnë, por e prishin agjërimin para kohës së lejuar për prishjen e tij.' Pastaj vazhduam dhe hasëm në burra e gra me pamjen më të shëmtuar, me rrobat më të shëmtuara dhe me erën më të keqe, sikur era e tyre të ishte ajo e nevojtoreve. Thashë: 'Kush janë këta?' Ai tha: 'Këta janë imoralët dhe imoralet.' Pastaj vazhduam dhe hasëm në të vdekur që ishin tejet të fryrë dhe me erën më të rëndë. Thashë: 'Kush janë këta?' Ai tha: 'Këta janë të vdekurit e mohuesve.' Pastaj vazhduam dhe pamë tym e dëgjuam ulërima. Thashë: 'Çfarë është kjo?' Ai tha: 'Kjo është Xhehenemi, andaj lëre atë.' Pastaj vazhduam dhe hasëm në burra që flinin nën hijet e pemëve. Thashë: 'Kush janë këta?' Ai tha: 'Këta janë të vdekurit e muslimanëve.' Pastaj vazhduam dhe hasëm në vasha e djem që luanin midis dy lumenjve. Thashë: 'Kush janë këta?' Ai tha: 'Pasardhësit e besimtarëve.' Pastaj vazhduam dhe hasëm në burra me fytyrat më të bukura, me rrobat më të bukura dhe me erën më të këndshme, sikur fytyrat e tyre të ishin fletë të bardha. Thashë: 'Kush janë këta?' Ai tha: 'Këta janë të sinqertët, dëshmorët dhe të devotshmit.' Pastaj vazhduam dhe hasëm në tre persona që pinin verë dhe këndonin. Thashë: 'Kush janë këta?' Ai tha: 'Ky është Zejd ibn Harithe, Xhaferi dhe Ibn Rauaha.' Unë u ktheva nga ata, ndërsa ata thanë: 'Erdhëm te ti, erdhëm te ti!' Pastaj ngrita kokën dhe pashë tre persona nën Arsh. Thashë: 'Kush janë këta?' Ai tha: 'Ky është babai yt Ibrahimi, Musai dhe Isai, dhe ata po të presin ty' – bekimet e Allahut qofshin mbi të gjithë ata."»

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "El-Kebir" dhe transmetuesit e tij janë transmetues të "Sahihut".

٢٤٠ - وَعَنْ أَبِي أُمَامَةَ الْبَاهِلِيِّ - ﵁ - قَالَ: «خَرَجَ عَلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ - بَعْدَ صَلَاةِ الصُّبْحِ فَقَالَ: " إِنِّي رَأَيْتُ رُؤْيَا هِيَ حَقٌّ فَاعْقِلُوهَا: أَتَانِي رَجُلٌ فَأَخَذَ بِيَدِي، فَاسْتَتْبَعَنِي حَتَّى أَتَى بِي جَبَلًا طَوِيلًا وَعْرًا، فَقَالَ لِي: ارْقَهْ، فَقُلْتُ: لَا أَسْتَطِيعُ، فَقَالَ: إِنِّي سَأُسَهِّلُهُ لَكَ، فَجَعَلْتُ كُلَّمَا رَقِيَتْ قَدَمَيَّ وَضَعْتُهَا عَلَى دَرَجَةٍ، حَتَّى اسْتَوَيْنَا عَلَى سَوَاءِ الْجَبَلِ، فَانْطَلَقْنَا فَإِذَا نَحْنُ بِرِجَالٍ وَنِسَاءٍ مُشَقَّقَةٍ أَشْدَاقُهُمْ، فَقُلْتُ: مَنْ هَؤُلَاءِ؟ قَالَ: هَؤُلَاءِ الَّذِينَ يَقُولُونَ مَا لَا يَعْلَمُونَ، ثُمَّ انْطَلَقْنَا فَإِذَا نَحْنُ بِرِجَالٍ وَنِسَاءٍ مُسَمَّرَةٍ أَعْيُنُهُمْ وَآذَانُهُمْ. قُلْتُ: مَا هَؤُلَاءِ؟ قَالَ: هَؤُلَاءِ الَّذِينَ يُرُونَ أَعْيُنَهُمْ مَا لَا يَرَوْنَ، وَيُسْمِعُونَ آذَانَهُمْ مَا لَا يَسْمَعُونَ، ثُمَّ انْطَلَقْنَا فَإِذَا نَحْنُ بِنِسَاءٍ مُعَلَّقَاتٍ بِعَرَاقِيبِهِنَّ، مُصَوَّبَةٍ رُءُوسُهُنَّ، تَنْهَشُ ثُدْيَانَهُنَّ الْحَيَّاتُ. قُلْتُ: مَا هَؤُلَاءِ؟ قَالَ: هَؤُلَاءِ الَّذِينَ يَمْنَعُونَ أَوْلَادَهُنَّ مِنْ أَلْبَانِهِنَّ، ثُمَّ انْطَلَقْنَا فَإِذَا نَحْنُ بِرِجَالٍ وَنِسَاءٍ مُعَلَّقَاتٍ بِعَرَاقِيبِهِنَّ، مُصَوَّبَةٍ رُءُوسُهُنَّ، يَلْحَسْنَ مِنْ مَاءٍ قَلِيلٍ وَحَمَأٍ. قُلْتُ: مَا هَؤُلَاءِ؟ قَالَ: هَؤُلَاءِ الَّذِينَ يَصُومُونَ وَيُفْطِرُونَ قَبْلَ تَحِلَّةِ صَوْمِهِمْ، ثُمَّ انْطَلَقْنَا فَإِذَا نَحْنُ بِرِجَالٍ وَنِسَاءٍ أَقْبَحِ شَيْءٍ مَنْظَرًا، وَأَقْبَحِهِ لَبُوسًا، وَأَنْتَنِهِ رِيحًا، كَأَنَّمَا رِيحُهُمُ الْمَرَاحِيضُ. قُلْتُ: مَا هَؤُلَاءِ؟ قَالَ: هَؤُلَاءِ الزَّانُونَ وَالزُّنَاةُ، ثُمَّ انْطَلَقْنَا فَإِذَا نَحْنُ بِمَوْتَى أَشَدِّ شَيْءٍ انْتِفَاخًا، وَأَنْتَنِهِ رِيحًا. قُلْتُ: مَا هَؤُلَاءِ؟ قَالَ: هَؤُلَاءِ مَوْتَى الْكُفَّارِ، ثُمَّ انْطَلَقْنَا فَإِذَا نَحْنُ نَرَى دُخَانًا وَنَسْمَعُ عُوَاءً. قُلْتُ: مَا هَذَا؟ قَالَ: هَذِهِ جَهَنَّمُ فَدَعْهَا، ثُمَّ انْطَلَقْنَا فَإِذَا نَحْنُ بِرِجَالٍ نِيَامٍ تَحْتَ ظِلَالِ الشَّجَرِ. قُلْتُ: مَا هَؤُلَاءِ؟ قَالَ: هَؤُلَاءِ مَوْتَى الْمُسْلِمِينَ، ثُمَّ انْطَلَقْنَا فَإِذَا نَحْنُ بِجَوَارٍ وَغِلْمَانٍ يَلْعَبُونَ بَيْنَ نَهْرَيْنِ. قُلْتُ: مَا هَؤُلَاءِ؟ قَالَ: ذُرِّيَّةُ الْمُؤْمِنِينَ، ثُمَّ انْطَلَقْنَا فَإِذَا نَحْنُ بِرِجَالٍ أَحْسَنِ شَيْءٍ وَجْهًا، وَأَحْسَنِهِ لَبُوسًا، وَأَطْيَبِهِ رِيحًا، كَأَنَّ وُجُوهَهُمُ الْقَرَاطِيسُ. قُلْتُ: مَا هَؤُلَاءِ؟ قَالَ: هَؤُلَاءِ الصِّدِّيقُونَ وَالشُّهَدَاءُ وَالصَّالِحُونَ، ثُمَّ انْطَلَقْنَا فَإِذَا نَحْنُ بِثَلَاثَةِ نَفَرٍ يَشْرَبُونَ خَمْرًا وَيُغَنُّونَ، فَقُلْتُ: مَا هَؤُلَاءِ؟ قَالَ: ذَاكَ زَيْدُ بْنُ حَارِثَةَ، وَجَعْفَرٌ، وَابْنُ رَوَاحَةَ، فَمِلْتُ قِبَلَهُمْ، فَقَالُوا: قُدْنَا لَكَ، قُدْنَا لَكَ، ثُمَّ رَفَعْتُ رَأْسِي فَإِذَا بِثَلَاثَةِ نَفَرٍ تَحْتَ
الْعَرْشِ. قُلْتُ: مَا هَؤُلَاءِ؟ قَالَ: ذَاكَ أَبُوكَ إِبْرَاهِيمُ، وَمُوسَى، وَعِيسَى، وَهُمْ يَنْتَظِرُونَكَ - صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ أَجْمَعِينَ» - ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَرِجَالُهُ رِجَالُ الصَّحِيحِ.

And from Abu Umama al-Bahili (may Allah be pleased with him), who said: The Messenger of Allah (pbuh) came out to us after the morning prayer and said: "Indeed, I have seen a vision which is true, so comprehend it. A man came to me and took me by my hand, then he asked me to follow him until he brought me to a high, rugged mountain. He said to me: 'Ascend it.' I said: 'I cannot.' He said: 'I shall make it easy for you.' So I began, whenever I raised my feet, I placed them upon a step, until we reached the level summit of the mountain. Then we proceeded and came upon men and women whose corners of the mouth were being torn. I said: 'Who are these?' He said: 'These are those who say what they do not know.' Then we proceeded and came upon men and women whose eyes and ears were being pierced with nails. I said: 'Who are these?' He said: 'These are those who make their eyes see what they did not see, and make their ears hear what they did not hear.' Then we proceeded and came upon women hanging by their Achilles tendons, their heads pointing downwards, while snakes were biting at their breasts. I said: 'Who are these?' He said: 'These are those who deny their children their milk.' Then we proceeded and came upon men and women hanging by their Achilles tendons, their heads pointing downwards, licking a small amount of water and black mud. I said: 'Who are these?' He said: 'These are those who fast but break their fast before its lawful time.' Then we proceeded and came upon men and women of the ugliest appearance, the most hideous clothing, and the foulest odor, as if their smell was that of latrines. I said: 'Who are these?' He said: 'These are the male and female adulterers.' Then we proceeded and came upon corpses that were extremely bloated and emitted the foulest odor. I said: 'Who are these?' He said: 'These are the dead of the disbelievers.' Then we proceeded and we saw smoke and heard howling. I said: 'What is this?' He said: 'This is Hell, so leave it be.' Then we proceeded and came upon men sleeping under the shade of trees. I said: 'Who are these?' He said: 'These are the dead of the Muslims.' Then we proceeded and came upon girls and boys playing between two rivers. I said: 'Who are these?' He said: 'The offspring of the believers.' Then we proceeded and came upon men with the most beautiful faces, the finest clothing, and the pleasantest fragrance, as if their faces were like white scrolls. I said: 'Who are these?' He said: 'These are the truthful, the martyrs, and the righteous.' Then we proceeded and came upon three individuals drinking wine and singing. I said: 'Who are these?' He said: 'That is Zayd ibn Harithah, Ja'far, and Ibn Rawahah.' I turned toward them, and they said: 'Welcome to you, welcome to you.' Then I raised my head and saw three individuals beneath the Throne. I said: 'Who are these?' He said: 'That is your father Ibrahim, Musa, and Isa, and they are waiting for you—the prayers of Allah be upon them all.'"

Commentary Reported by al-Tabarani in al-Kabir, and its narrators are the narrators of the Sahih.

#241

Dhe prej Abdurrahman ibn Ebi Lejlas transmetohet se Gjibrili i erdhi Pejgamberit (s.a.v.s.) me Burakun dhe e mbarti atë para tij. Kur ai mbërrinte në një vend të ulët, këmbët e saj (Burakut) të përparme zgjateshin dhe të pasmet shkurtoheshin derisa ai të qëndronte i baraspeshuar mbi të; ndërsa kur mbërrinte në një vend të lartë, këmbët e saj të përparme shkurtoheshin dhe të pasmet zgjateshin derisa të baraspeshohej. Pastaj i doli përpara një burrë në të djathtë të rrugës dhe filloi ta thërriste: "O Muhamed, drejt rrugës!", dy herë. Gjibrili i tha atij: "Vazhdo dhe mos fol." Pastaj i doli përpara një burrë në të majtë të rrugës dhe i tha: "Drejt rrugës, o Muhamed!" Gjibrili i tha: "Vazhdo dhe mos i fol askujt." Më pas i doli përpara një grua e bukur dhe e hijshme. Gjibrili i tha: "A e din kush ishte burri në të djathtë të rrugës?" Pejgamberi (s.a.v.s.) i tha: "Jo." Ai tha: "Ata ishin hebrenjtë, të thirrën në fenë e tyre." Pastaj i tha: "A e din kush ishte burri që të thirri në të majtë të rrugës?" Ai tha: "Jo." Ai tha: "Ata ishin të krishterët, të thirrën në fenë e tyre. A e din kush ishte gruaja e bukur dhe e hijshme?" Ai tha: "Ajo ishte kjo botë (dunja), të thirri drejt vetvetes." Pastaj u nisëm derisa arritëm në Bejtul-Makdis, ku u gjendën me një grup njerëzish të ulur, të cilët thanë: "Mirë se vjen, o Pejgamber i analfabet!" Mes atij grupi njerëzish që ishin ulur ishte një i moshuar. Muhamedi (s.a.v.s.) pyeti: "Kush është ky?" Ai tha: "Ky është babai yt, Ibrahimi (a.s.)." Pastaj e pyeti: "Kush është ky?" Ai tha: "Ky është Musai (a.s.)." Pastaj e pyeti: "Kush është ky?" Ai tha: "Ky është Isai, i biri i Merjemes (a.s.)." Pastaj u thirr ikameti për namaz dhe ata shtynë njëri-tjetrin derisa nxorën përpara Muhamedin (s.a.v.s.). Pastaj u sollën pije dhe Muhamedi (s.a.v.s.) zgjodhi qumështin. Gjibrili i tha atij: "Ke goditur natyrshmërinë (fitrah)." Pastaj iu tha: "Ngjitu te Zoti yt." Ai u ngjit dhe hyri. Pastaj erdhi sërish dhe iu tha: "Çfarë bëre?" Ai tha: "U obliguan pesëdhjetë namaze për umetin tim." Musai i tha: "Kthehu te Zoti yt dhe kërkoji lehtësim për umetin tënd, sepse umeti yt nuk do ta përballojë dot këtë." Ai u kthye dhe pastaj erdhi sërish. Musai i tha: "Çfarë bëre?" Ai tha: "I zbriti në njëzet e pesë namaze." Musai i tha: "Kthehu te Zoti yt dhe kërkoji lehtësim për umetin tënd." Ai u kthye dhe erdhi sërish derisa i zbriti në pesë. Musai i tha: "Kthehu te Zoti yt dhe kërkoji lehtësim për umetin tënd." Ai tha: "Jam turpëruar para Zotit tim nga të kthyerit e shpeshtë tek Ai. Ai më ka thënë: 'Për çdo kthim që ke bërë, ke një kërkesë që do ta pranoj (jap).'"

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "el-Evsat" kështu si mursel, dhe ka thënë: "Nuk transmetohet nga Ibn Ebi Lejla përveçse me këtë zinxhir transmetimi." Përveç faktit që është mursel, në të gjendet Muhamed ibn Abdurrahman ibn Ebi Lejla, i cili është i dobët.

٢٤١ - وَعَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى «أَنَّ جِبْرِيلَ أَتَى النَّبِيَّ - ﷺ - بِالْبُرَاقِ، فَحَمَلَهُ بَيْنَ يَدَيْهِ، فَإِذَا بَلَغَ مَكَانًا مُطَأْطِئًا طَالَتْ يَدَاهَا وَقَصُرَتْ رِجْلَاهَا حَتَّى تَسْتَوِيَ بِهِ، وَإِذَا بَلَغَ مَكَانًا مُرْتَفِعًا قَصُرَتْ يَدَاهَا وَطَالَتْ رِجْلَاهَا حَتَّى تَسْتَوِيَ، ثُمَّ عَرَضَ لَهُ رَجُلٌ عَنْ يَمِينِ الطَّرِيقِ فَجَعَلَ يُنَادِيهِ: يَا مُحَمَّدُ، إِلَى الطَّرِيقِ، مَرَّتَيْنِ، فَقَالَ لَهُ جِبْرِيلُ: امْضِ وَلَا تَكَلَّمْ، ثُمَّ عَرَضَ لَهُ رَجُلٌ عَنْ يَسَارِ الطَّرِيقِ، فَقَالَ لَهُ: إِلَى الطَّرِيقِ يَا مُحَمَّدُ، فَقَالَ لَهُ جِبْرِيلُ: امْضِ وَلَا تُكَلِّمْ أَحَدًا، ثُمَّ عَرَضَتْ لَهُ امْرَأَةٌ حَسْنَاءُ جَمْلَاءُ، فَقَالَ لَهُ جِبْرِيلُ: تَدْرِي مَنِ الرَّجُلُ الَّذِي عَنْ يَمِينِ الطَّرِيقِ؟ فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ - ﷺ -: لَا. قَالَ: تِلْكَ الْيَهُودُ دَعَتْكَ إِلَى دِينِهِمْ، ثُمَّ قَالَ لَهُ: تَدْرِي مَنِ الرَّجُلُ الَّذِي دَعَاكَ عَنْ يَسَارِ الطَّرِيقِ؟ قَالَ: لَا. قَالَ: تِلْكَ النَّصَارَى دَعَتْكَ إِلَى دِينِهِمْ، هَلْ تَدْرِي مَنِ الْمَرْأَةُ الْحَسْنَاءُ الْجَمْلَاءُ؟ قَالَ: تِلْكَ الدُّنْيَا دَعَتْكَ إِلَى نَفْسِهَا، ثُمَّ انْطَلَقْنَا حَتَّى أَتَيْنَا بَيْتَ الْمَقْدِسِ، فَإِذَا هُوَ بِنَفَرٍ جُلُوسٍ فَقَالُوا: مَرْحَبًا بِالنَّبِيِّ الْأُمِّيِّ، فَإِذَا فِي النَّفَرِ الْجُلُوسِ شَيْخٌ، فَقَالَ مُحَمَّدٌ - ﷺ -: مَنْ هَذَا؟ قَالَ: هَذَا أَبُوكَ إِبْرَاهِيمُ، ثُمَّ سَأَلَهُ مَنْ هَذَا؟ قَالَ: هَذَا مُوسَى، ثُمَّ سَأَلَهُ مَنْ هَذَا؟ قَالَ: هَذَا عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ، ثُمَّ أُقِيمَتِ الصَّلَاةُ فَتَدَافَعُوا حَتَّى قَدَّمُوا مُحَمَّدًا - ﷺ - ثُمَّ أَتَوْا بِأَشْرِبَةٍ، فَاخْتَارَ مُحَمَّدٌ - ﷺ - اللَّبَنَ، قَالَ لَهُ جِبْرِيلُ: أَصَبْتَ الْفِطْرَةَ، ثُمَّ قِيلَ لَهُ: قُمْ إِلَى رَبِّكَ فَقَامَ فَدَخَلَ، ثُمَّ جَاءَ فَقِيلَ لَهُ: مَاذَا صَنَعْتَ؟ فَقَالَ: فُرِضَتْ عَلَى أُمَّتِي خَمْسُونَ صَلَاةً، فَقَالَ لَهُ مُوسَى: ارْجِعْ إِلَى رَبِّكَ فَسَلْهُ التَّخْفِيفَ لِأُمَّتِكَ ; فَإِنَّ أُمَّتَكَ لَا تُطِيقُ هَذَا، فَرَجَعَ ثُمَّ جَاءَ، فَقَالَ لَهُ مُوسَى: مَاذَا صَنَعْتَ؟ قَالَ: رَدَّهَا إِلَى خَمْسٍ وَعِشْرِينَ صَلَاةً، فَقَالَ لَهُ مُوسَى: ارْجِعْ إِلَى رَبِّكَ فَسَلْهُ التَّخْفِيفَ لِأُمَّتِكَ، فَرَجَعَ ثُمَّ جَاءَ حَتَّى رَدَّهَا إِلَى خَمْسٍ، فَقَالَ لَهُ مُوسَى: ارْجِعْ إِلَى رَبِّكَ فَسَلْهُ التَّخْفِيفَ لِأُمَّتِكَ، فَقَالَ: قَدِ اسْتَحْيَيْتُ مِنْ رَبِّي مِمَّا أُرَاجِعُهُ، وَقَدْ قَالَ لِي: " لَكَ بِكُلِّ رَدَّةٍ رَدَدْتَهَا مَسْأَلَةٌ أُعْطِيكَهَا» ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْأَوْسَطِ هَكَذَا مُرْسَلًا، وَقَالَ: لَا يُرْوَى عَنِ ابْنِ أَبِي لَيْلَى إِلَّا بِهَذَا الْإِسْنَادِ وَمَعَ الْإِرْسَالِ فِيهِ مُحَمَّدُ بْنُ
عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى، وَهُوَ ضَعِيفٌ.

And on the authority of ‘Abd al-Rahman ibn Abi Layla that Gabriel came to the Prophet (pbuh) with al-Buraq, and he carried him before him. Whenever he reached a low-lying place, its forelegs would lengthen and its hind legs would shorten so that it would become level with him, and whenever he reached a high place, its forelegs would shorten and its hind legs would lengthen so that it would become level. Then a man appeared to him on the right side of the road and began calling out to him: “O Muhammad, to the path,” twice. Gabriel said to him: “Proceed and do not speak.” Then a man appeared to him on the left side of the road and said to him: “To the path, O Muhammad.” Gabriel said to him: “Proceed and do not speak to anyone.” Then a beautiful and graceful woman appeared to him. Gabriel said to him: “Do you know who the man on the right side of the road was?” The Prophet (pbuh) said to him: “No.” He said: “That was the Jews; they invited you to their religion.” Then he said to him: “Do you know who the man was who called you from the left side of the road?” He said: “No.” He said: “That was the Christians; they invited you to their religion. Do you know who the beautiful and graceful woman was?” He said: “That was the worldly life (al-dunya); she invited you to herself.” Then we set off until we reached Bayt al-Maqdis, and there he was with a group of people sitting, and they said: “Welcome to the unlettered Prophet.” Among the sitting group was an old man, so Muhammad (pbuh) asked: “Who is this?” He said: “This is your father Abraham.” Then he asked him: “Who is this?” He said: “This is Moses.” Then he asked him: “Who is this?” He said: “This is Jesus, son of Mary.” Then the prayer was established, and they nudged one another forward until they put Muhammad (pbuh) forward. Then drinks were brought, and Muhammad (pbuh) chose milk. Gabriel said to him: “You have attained the natural state (fitrah).” Then it was said to him: “Rise to your Lord.” So he rose and entered. Then he came back and it was said to him: “What have you done?” He said: “Fifty prayers have been enjoined upon my nation.” Moses said to him: “Return to your Lord and ask Him for a reduction for your nation, for your nation will not be able to bear this.” So he returned and then came back. Moses said to him: “What have you done?” He said: “He reduced it to twenty-five prayers.” Moses said to him: “Return to your Lord and ask Him for a reduction for your nation.” So he returned and then came back until He reduced it to five. Moses said to him: “Return to your Lord and ask Him for a reduction for your nation.” He said: “I have become shy before my Lord because of how much I have returned to Him, and He has said to me: ‘For every return you made, there is a request that I shall grant you.’”

Commentary It was narrated by al-Tabarani in al-Awsat as a mursal report, and he said: “It is not narrated from Ibn Abi Layla except with this chain of transmission.” Along with it being mursal, it contains Muhammad ibn ‘Abd al-Rahman ibn Abi Layla, and he is weak.

#242

٢٤٢ - Dhe nga Suhejb bin Sinani transmetohet se ka thënë: «Kur të Dërguarit të Allahut (s.a.v.s.) iu ofrua uji, pastaj vera, pastaj qumështi, ai mori qumështin. Atëherë Xhibrili i tha: "Ke goditur (ke marrë) natyrshmërinë (fitren), me të cilën ushqehet çdo gjallesë. Sikur të kishit marrë verën, do të kishe devijuar ti dhe do të kishte devijuar umeti yt, dhe do të ishe prej banorëve të kësaj", dhe ai tregoi me dorën e tij drejt luginës që quhet: Lugina e Xhehenemit; kështu që unë pashë drejt saj dhe vura re se ajo po flakëronte».

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në «el-Kebir», dhe në zinxhirin e tij është Ibn Lehia.

٢٤٢ - وَعَنْ صُهَيْبِ بْنِ سِنَانٍ قَالَ: «لَمَّا عُرِضَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ - ﷺ - الْمَاءُ ثُمَّ الْخَمْرُ ثُمَّ اللَّبَنُ، أَخَذَ اللَّبَنَ، فَقَالَ لَهُ جِبْرِيلُ: أَصَبْتَ (أَخَذْتَ) الْفِطْرَةَ، وَبِهَا غُذِّيَتْ كُلُّ دَابَّةٍ، وَلَوْ أَخَذْتَ الْخَمْرَ غَوِيتَ وَغَوِيَتْ أُمَّتُكَ، وَكُنْتَ مِنْ أَهْلِ هَذِهِ، وَأَشَارَ بِيَدِهِ إِلَى الْوَادِي الَّذِي يُقَالُ لَهُ: وَادِي جَهَنَّمَ، فَنَظَرْتُ إِلَيْهِ فَإِذَا هُوَ يَلْتَهِبُ».
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَفِيهِ ابْنُ لَهِيعَةَ.

242 - And on the authority of Suhayb bin Sinan, who said: "When water, then wine, then milk were presented to the Messenger of Allah (pbuh), he took the milk. Gabriel said to him: 'You have attained (taken) the Fitrah (primordial nature), and by it every creature is nourished. Had you taken the wine, you would have gone astray and your nation would have gone astray, and you would have been among the people of this,' and he pointed with his hand toward the valley that is called the Valley of Hell; so I looked at it and behold, it was blazing."

Commentary Narrated by al-Tabarani in al-Kabir, and within its chain is Ibn Lahi'ah.

#243

243 - Dhe nga Abdurrahman bin Kurti transmetohet se i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.), natën kur u dërgua në udhëtimin e natës për në Mesxhidul-Aksa, kur u kthye, ishte midis Makamit dhe Zemzemit, me Xhibrailin në të djathtë të tij dhe Mikailin në të majtë të tij. Ata fluturuan me të derisa arritën në shtatë qiejt. Kur u kthye, ai tha: "Dëgjova tesbih (lavdërim) në qiejt e lartë së bashku me shumë tesbihe të tjera; qiejt e lartë lartësonin Atë që zotëron madhështinë, duke qenë me drojë e përulësi ndaj të Lartit për lartësinë e Tij (Xh.Sh.)."

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "El-Mu'xhem el-Kebir" dhe "El-Mu'xhem el-Evsat", dhe në zinxhirin e tij është Miskin bin Mejmuni. Edh-Dhehebiu e ka përmendur këtë hadith lidhur me të dhe ka thënë: "Vërtet, ai është munker (i refuzuar)."

٢٤٣ - وَعَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ قُرْطٍ «أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ - ﷺ - لَيْلَةَ أُسْرِيَ بِهِ إِلَى الْمَسْجِدِ الْأَقْصَى، فَلَمَّا رَجَعَ كَانَ بَيْنَ الْمَقَامِ وَزَمْزَمَ، جِبْرِيلُ عَنْ يَمِينِهِ، وَمِيكَائِيلُ عَنْ يَسَارِهِ، فَطَارَا بِهِ حَتَّى بَلَغَ السَّمَاوَاتِ السَّبْعَ، فَلَمَّا رَجَعَ قَالَ: " سَمِعْتُ تَسْبِيحًا فِي السَّمَاوَاتِ الْعُلَى مَعَ تَسْبِيحٍ كَثِيرٍ، سَبَّحَتِ السَّمَاوَاتُ الْعُلَى مِنْ ذِي الْمَهَابَةِ مُشْفِقَاتٍ لِذِي الْعُلَا بِمَا عَلَا ﷾» ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ وَالْأَوْسَطِ، وَفِيهِ مِسْكِينُ بْنُ مَيْمُونٍ، ذَكَرَ لَهُ الذَّهَبِيُّ هَذَا الْحَدِيثَ، وَقَالَ: إِنَّهُ مُنْكَرٌ.

243 - And on the authority of Abd al-Rahman bin Qurt, that the Messenger of Allah (pbuh) on the night he was taken on a journey to al-Masjid al-Aqsa, when he returned, he was between the Maqam and Zamzam, Gabriel was on his right and Michael was on his left, and they flew with him until he reached the seven heavens. When he returned, he said: "I heard glorification in the high heavens along with much glorification; the high heavens glorified out of awe of the Possessor of Majesty, in fear of the Most High for His loftiness [Glorified and Exalted is He]."

Commentary Al-Tabarani narrated it in al-Mu'jam al-Kabir and al-Mu'jam al-Awsat, and in its chain of narrators is Miskin bin Maymun. Al-Dhahabi mentioned this hadith regarding him and said: "It is Munkar (denounced)."

#244

244 - Dhe nga Ibn Abbasi (r.anhuma) transmetohet se ka thënë: E kam dëgjuar të Dërguarin e Allahut (s.a.v.s.) duke thënë: "Kur u dërgova në Udhëtimin e Natës (Isra), arrita deri te Sidretul-Munteha, dhe ja, frutat e saj ishin sa qypat e mëdhenj."

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "el-Kebir", dhe në zinxhirin e tij është Zejneb bint Sulejman bin Ali bin Abdilah bin Abbas, për të cilën nuk kam parë dikë që ta ketë përmendur.

٢٤٤ - وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ - ﵄ - قَالَ: سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ - ﷺ - يَقُولُ: " «لَمَّا أُسْرِيَ بِي، انْتَهَيْتُ إِلَى سِدْرَةِ الْمُنْتَهَى، فَإِذَا نَبِقُهَا أَمْثَالُ الْقِلَالِ» ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَفِيهِ زَيْنَبُ بِنْتُ سُلَيْمَانَ بْنِ عَلِيِّ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ، لَمْ أَرَ مَنْ ذَكَرَهَا.

244 - On the authority of Ibn ‘Abbas (may Allah be pleased with them both), he said: I heard the Messenger of Allah (pbuh) say: "When I was taken on the Night Journey, I reached the Lote Tree of the Utmost Boundary, and behold, its fruit was like large jars."

Commentary Narrated by al-Tabarani in al-Kabir, and in its chain is Zaynab bint Sulayman ibn ‘Ali ibn ‘Abd Allah ibn ‘Abbas; I have not seen anyone who has mentioned her.

#245

٢٤٥ - Dhe nga Abdullah ibn Es'ad ibn Zurare transmetohet se ka thënë: «I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "Natën kur u dërgova në udhëtimin e natës (Isra), arrita te një pallat prej margaritari që shkëlqente dritë dhe më u dhanë tri (nderime): 'Vërtet, ti je zotëria i të dërguarve, prijësi i të devotshmëve, i dërguari i Zotit të botëve dhe udhëheqësi i atyre me ballë dhe gjymtyrë të bardha (shkëlqyese nga gjurmët e abdestit).'"»

Komentim E ka transmetuar El-Bezzari, dhe në zinxhirin e tij është Hilal es-Sejrefi nga Ebu Kethir el-Ensariu. Nuk kam parë ndonjë që t'i ketë përmendur ata të dy.

٢٤٥ - وَعَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَسْعَدَ بْنِ زُرَارَةَ قَالَ: «قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ: " لَيْلَةَ أُسْرِيَ بِي، فَانْتَهَيْتُ إِلَى قَصْرٍ مِنْ لُؤْلُؤَةٍ يَتَلَأْلَأُ نُورًا، وَأُعْطِيتُ ثَلَاثًا: إِنَّكَ سَيِّدُ الْمُرْسَلِينَ، وَإِمَامُ الْمُتَّقِينَ، وَرَسُولُ رَبِّ الْعَالَمِينَ، وَقَائِدُ الْغُرِّ الْمُحَجَّلِينَ» ".
رَوَاهُ الْبَزَّارُ، وَفِيهِ هِلَالٌ الصَّيْرَفِيُّ عَنْ أَبِي كَثِيرٍ الْأَنْصَارِيِّ. لَمْ أَرَ مَنْ ذَكَرَهُمَا.

245 - And on the authority of Abdullah bin As'ad bin Zurarah, who said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "On the night I was taken on the Night Journey, I reached a palace made of pearl shimmering with light, and I was given three [titles]: 'Indeed, you are the master of the messengers, the leader of the righteous, the messenger of the Lord of the worlds, and the leader of the radiant ones [with white marks on their foreheads and limbs from the traces of ablution].'"

Commentary Narrated by al-Bazzar, and in its chain is Hilal al-Sayrafi on the authority of Abu Kathir al-Ansari. I have not seen anyone who mentioned them [in biographical records].

#246

246 - Dhe nga Xhabiri transmetohet se ka thënë: "Natën kur u dërgova në Isra, kalova pranë Parisë së Lartë (el-Mele’ el-A’la) dhe Xhibrili (a.s.) ishte si një pëlhurë e vjetër shalte nga frika ndaj Allahut."

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "el-Evsat" dhe transmetuesit e tij janë transmetuesit e Sahihut.

٢٤٦ - وَعَنْ جَابِرٍ قَالَ: " «مَرَرْتُ لَيْلَةَ أُسْرِيَ بِي بِالْمَلَأِ الْأَعْلَى وَجِبْرِيلُ كَالْحِلْسِ الْبَالِي مِنْ خَشْيَةِ اللَّهِ» ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْأَوْسَطِ، وَرِجَالُهُ رِجَالُ الصَّحِيحِ.

246 - And on the authority of Jabir, who said: "I [the Prophet (pbuh)] passed, on the night I was taken on the Night Journey, by the Exalted Assembly, and Jibril was like a worn-out saddle-cloth from the fear of Allah."

Commentary Reported by al-Tabarani in al-Awsat, and its narrators are the narrators of the Sahih.

CHAPTER

[بَابٌ فِي الرُّؤْيَةِ]

[Kapitull: Mbi Shikimin (e Allahut)]

40. [Chapter: On the Vision (of Allah)]

#247

247 - Nga Ibn Abbasi (r.a.) transmetohet se ka thënë: "I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: 'E kam parë Zotin tim (të Madhëruar dhe të Lartësuar)'."

Komentim E ka shënuar Ahmedi, ndërsa transmetuesit e tij janë transmetuesit e Sahihut.

٢٤٧ - عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ - ﵄ - قَالَ: «قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ: " رَأَيْتُ رَبِّي - ﷿» ".
رَوَاهُ أَحْمَدُ، وَرِجَالُهُ رِجَالُ الصَّحِيحِ.

247 - On the authority of Ibn Abbas (may Allah be pleased with them both), he said: "The Messenger of Allah (pbuh) said: 'I have seen my Lord (Mighty and Sublime).'"

Commentary Narrated by Ahmad, and its narrators are the narrators of the Sahih.

#248

248 - Dhe nga Ikrime: "{Dhe Ne nuk e bëmë pamjen që ta treguam ty, përveçse si sprovë për njerëzit} [El-Isra: 60]". Ai tha: Ishte diçka që i është treguar Pejgamberit (s.a.v.s.) në gjendje zgjimi, të cilën ai e pa me sytë e tij kur u dërgua në Bejtul-Makdis.

Komentim E ka transmetuar Ahmedi si transmetim mevquf (që ndalet) te Ikrime, dhe në zinxhirin e tij gjendet Ibn Ishaku, i cili është mudellis.

٢٤٨ - وَعَنْ عِكْرِمَةَ: " ﴿وَمَا جَعَلْنَا الرُّؤْيَا الَّتِي أَرَيْنَاكَ إِلَّا فِتْنَةً لِلنَّاسِ﴾ [الإسراء: ٦٠] ". قَالَ: شَيْءٌ أُرِيَهُ النَّبِيُّ - ﷺ - فِي الْيَقَظَةِ، رَآهُ بِعَيْنَيْهِ حِينَ
ذُهِبَ بِهِ إِلَى بَيْتِ الْمَقْدِسِ.
رَوَاهُ أَحْمَدُ مَوْقُوفًا عَلَى عِكْرِمَةَ، وَفِيهِ ابْنُ إِسْحَاقَ، وَهُوَ مُدَلِّسٌ.

248 - And on the authority of 'Ikrimah: "{And We made not the vision which We showed you but as a trial for mankind} [Al-Isra: 60]". He said: It was something shown to the Prophet (pbuh) while he was awake, which he saw with his own eyes when he was taken to Bayt al-Maqdis.

Commentary It was narrated by Ahmad as a mawquf report ending at 'Ikrimah, and its chain of narrators includes Ibn Ishaq, who is a mudallis.

#249

249 - Dhe nga Ibn Abbasi transmetohet se ai thoshte: «Vërtet, Muhamedi (s.a.v.s.) e ka parë Zotin e tij dy herë: një herë me shikimin e tij dhe një herë me zemrën e tij».

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "el-Evsat", dhe transmetuesit e tij janë transmetues të "Sahihut", përveç Xhehuer bin Mensur el-Kufiut, ndërsa Xhehuer bin Mensurin e ka përmendur Ibn Hibbani në "et-Thikat".

٢٤٩ - وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّهُ كَانَ يَقُولُ: «إِنَّ مُحَمَّدًا - ﷺ - رَأَى رَبَّهُ مَرَّتَيْنِ: مَرَّةً بِبَصَرِهِ، وَمَرَّةً بِفُؤَادِهِ».
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْأَوْسَطِ، وَرِجَالُهُ رِجَالُ الصَّحِيحِ، خَلَا جَهْوَرِ بْنِ مَنْصُورٍ الْكُوفِيِّ، وَجَهْوَرُ بْنُ مَنْصُورٍ ذَكَرَهُ ابْنُ حِبَّانَ فِي الثِّقَاتِ.

249 - And on the authority of Ibn 'Abbas that he used to say: "Indeed, Muhammad (pbuh) saw his Lord twice: once with his sight, and once with his heart."

Commentary It was narrated by al-Tabarani in al-Awsat, and its narrators are the narrators of the Sahih, except for Jahwar ibn Mansur al-Kufi, and Jahwar ibn Mansur was mentioned by Ibn Hibban in al-Thiqat.

#250

250 - Dhe nga Ibn Abbasi transmetohet se ka thënë: "Muhamedi (s.a.v.s.) e ka parë Zotin e tij (të Lartësuar)." Ikrimja tha: I thashë Ibn Abbasit: "A e ka parë Muhamedi Zotin e tij?" Ai u përgjigj: "Po, Ai ia dha bashkëbisedimin Musait, miqësinë (el-hulle) Ibrahimit dhe shikimin Muhamedit (s.a.v.s.)."

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "el-Evsat". Në zinxhirin e tij të transmetimit është Hafs bin Omer el-Adeni; Ibn Ebi Hatimi ka shënuar vërtetimin e besueshmërisë së tij nga Ebu Abdullah et-Tehrani, ndërsa Nesaiu dhe të tjerë e kanë vlerësuar atë si të dobët.

٢٥٠ - وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: «نَظَرَ مُحَمَّدٌ - ﷺ - إِلَى رَبِّهِ - ﵎ -. قَالَ عِكْرِمَةُ: فَقُلْتُ لِابْنِ عَبَّاسٍ: نَظَرَ مُحَمَّدٌ إِلَى رَبِّهِ؟ قَالَ: نَعَمْ، جَعَلَ الْكَلَامَ لِمُوسَى، وَالْخُلَّةَ لِإِبْرَاهِيمَ، وَالنَّظَرَ لِمُحَمَّدٍ - ﷺ» -.
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْأَوْسَطِ، وَفِيهِ حَفْصُ بْنُ عُمَرَ الْعَدَنِيُّ، رَوَى ابْنُ أَبِي حَاتِمٍ تَوْثِيقَهُ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ الطَّهْرَانِيِّ، وَقَدْ ضَعَّفَهُ النَّسَائِيُّ وَغَيْرُهُ.

250 - And on the authority of Ibn Abbas, who said: "Muhammad (pbuh) looked at his Lord (Exalted is He)." Ikrima said: So I said to Ibn Abbas: "Did Muhammad look at his Lord?" He replied: "Yes, He assigned Speech to Moses, Friendship to Abraham, and Sight to Muhammad (pbuh)."

Commentary Narrated by al-Tabarani in al-Awsat, and within its chain of narrators is Hafs bin Umar al-Adani; Ibn Abi Hatim recorded his authentication of reliability from Abu Abdullah al-Tehrani, while al-Nasa'i and others graded him as weak.

CHAPTER

[بَابٌ فِي عَظَمَةِ اللَّهِ ﷾]

[Kapitull: Mbi Madhështinë e Allahut ﷻ]

41. [Chapter: On the Greatness of Allah ﷻ]

#251

251 - Transmetohet nga Enesi (r.a.), nga Pejgamberi (s.a.v.s.), i cili ka thënë: "E pyeta Xhibrilin: 'A e sheh Zotin tënd?' Ai u përgjigj: 'Vërtet, mes meje dhe Atij janë shtatëdhjetë vello drite; po ta shihja qoftë edhe më të afërtën prej tyre, do të digjesha.'"

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në Al-Awsat, dhe në zinxhirin e tij është Kaid el-A’meshi. Ebu Davudi ka thënë: "Ai posedon hadithe të trilluara", ndërsa Ibn Hibbani e ka përmendur atë në Al-Thiqat (Transmetuesit e besueshëm) dhe ka thënë: "Ai bën gabime".

٢٥١ - عَنْ أَنَسٍ - ﵁ - «عَنِ النَّبِيِّ - ﷺ - قَالَ: " سَأَلْتُ جِبْرِيلَ: هَلْ تَرَى رَبَّكَ؟ قَالَ: إِنَّ بَيْنِي وَبَيْنَهُ سَبْعِينَ حِجَابًا مِنْ نُورٍ، لَوْ رَأَيْتُ أَدْنَاهَا لَاحْتَرَقْتُ» ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْأَوْسَطِ، وَفِيهِ قَائِدٌ الْأَعْمَشُ. قَالَ أَبُو دَاوُدَ: عِنْدَهُ أَحَادِيثُ مَوْضُوعَةٌ، وَذَكَرَهُ ابْنُ حِبَّانَ فِي الثِّقَاتِ وَقَالَ: يَهِمُ.

251 - Narrated by Anas (may Allah be pleased with him), from the Prophet (pbuh), who said: "I asked Gabriel: 'Do you see your Lord?' He replied: 'Verily, between me and Him are seventy veils of light; if I were to see the nearest of them, I would have been burnt.'"

Commentary Narrated by al-Tabarani in al-Awsat, and in its chain of narrators is Qaid al-A'mash. Abu Dawud said: "He possesses fabricated hadiths," and Ibn Hibban mentioned him in al-Thiqat (The Trustworthy Narrators) and said: "He makes mistakes."

#252

Dhe nga Abdullah bin Amri dhe Sahl bin Sa’di (r.anhuma) transmetohet se kanë thënë: I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "Para Allahut janë shtatëdhjetë mijë vello prej drite dhe errësire; asnjë shpirt nuk dëgjon asgjë nga zhurma e atyre vellove, pa i dalë shpirti i tij."

Komentim E kanë transmetuar Ebu Jala dhe Taberaniu në "el-Kebir" po ashtu nga Abdullah bin Amri dhe Sahli, dhe në zinxhirin e tij është Musa bin Ubejde, i cili nuk mund të merret si argument.

٢٥٢ - وَعَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَسَهْلِ بْنِ سَعْدٍ - ﵄ - قَالَا: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ: " «دُونَ اللَّهِ سَبْعُونَ أَلْفَ حِجَابٍ مِنْ نُورٍ وَظُلْمَةٍ، مَا تَسْمَعُ نَفْسٌ شَيْئًا مِنْ حِسِّ تِلْكَ الْحُجُبِ إِلَّا زَهَقَتْ نَفْسُهَا» ".
رَوَاهُ أَبُو يَعْلَى وَالطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَسَهْلٍ أَيْضًا، وَفِيهِ مُوسَى بْنُ عُبَيْدَةَ لَا يُحْتَجُّ بِهِ.

252 - And on the authority of Abdullah bin Amr and Sahl bin Sa'd (may Allah be pleased with them both), they said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "Before Allah are seventy thousand veils of light and darkness; no soul hears anything of the sound of those veils except that its soul departs."

Commentary Reported by Abu Ya'la and al-Tabarani in al-Kabir from Abdullah bin Amr and Sahl as well, and in its chain is Musa bin Ubaydah, who is not to be relied upon as an authority.

#253

٢٥٣ - Dhe nga Ebu Hurejra (r.a.) transmetohet se një burrë erdhi te Pejgamberi (s.a.v.s.) dhe tha: "O Muhamed, a është fshehur Allahu (xh.sh.) prej krijesave të Tij me diçka tjetër përveç qiejve dhe tokës?" Ai tha: "Po, ndërmjet Tij dhe engjëjve që janë rreth Arshit janë shtatëdhjetë vello prej drite, shtatëdhjetë vello prej zjarri, shtatëdhjetë vello prej errësire, shtatëdhjetë vello prej rrobash brokade (istebrak), shtatëdhjetë vello prej rrobash mëndafshi (sundus), shtatëdhjetë vello prej perle të bardhë, shtatëdhjetë vello prej perle të kuqe, shtatëdhjetë vello prej perle të verdhë, shtatëdhjetë vello prej perle të gjelbër, shtatëdhjetë vello prej një shkëlqimi që ndriçohet nga drita e zjarrit dhe e nurit, shtatëdhjetë vello prej dëbore, shtatëdhjetë vello prej uji, shtatëdhjetë vello prej resh, shtatëdhjetë vello prej breshëri dhe shtatëdhjetë vello prej madhështisë së Allahut, e cila nuk mund të përshkruhet." Ai tha: "Atëherë më njofto për engjëllin që i qëndron më pranë?" Pejgamberi (s.a.v.s.) tha: "A tregova të vërtetën në atë që të njoftova, o jahudi?" Ai tha: "Po." Pejgamberi tha: "Vërtet, engjëlli që është më pranë Tij është Israfili, pastaj Xhibrili, pastaj Mikaili, pastaj Engjëlli i Vdekjes – paqja e Allahut qoftë mbi të gjithë ata."

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "El-Eusat", dhe në zinxhirin e tij është Abdul-Mun'im ibn Idrisi; Ahmedi e ka cilësuar atë si gënjeshtar, ndërsa Ibn Hibani ka thënë: "Ai fabrikonte hadithe."

٢٥٣ - وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ - ﵁ - «أَنَّ رَجُلًا أَتَى النَّبِيَّ - ﷺ - فَقَالَ: يَا مُحَمَّدُ، هَلِ احْتَجَبَ اللَّهُ - ﷿ - عَنْ خَلْقِهِ بِشَيْءٍ غَيْرِ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ؟ قَالَ: " نَعَمْ، بَيْنَهُ وَبَيْنَ الْمَلَائِكَةِ الَّذِينَ حَوْلَ الْعَرْشِ سَبْعُونَ حِجَابًا مِنْ نُورٍ، وَسَبْعُونَ حِجَابًا مِنْ نَارٍ، وَسَبْعُونَ حِجَابًا مِنْ ظُلْمَةٍ، وَسَبْعُونَ حِجَابًا مِنْ رَفَارِفِ الْإِسْتَبْرَقِ، وَسَبْعُونَ حِجَابًا مِنْ رَفَارِفِ السُّنْدُسِ، وَسَبْعُونَ حِجَابًا مِنْ دُرٍّ أَبْيَضَ، وَسَبْعُونَ حِجَابًا مِنْ دُرٍّ أَحْمَرَ، وَسَبْعُونَ حِجَابًا مِنْ دُرٍّ أَصْفَرَ، وَسَبْعُونَ حِجَابًا مِنْ دُرٍّ أَخْضَرَ، وَسَبْعُونَ حِجَابًا مِنْ ضِيَاءٍ اسْتَضَاءَهَا مِنْ ضَوْءِ النَّارِ وَالنُّورِ،
وَسَبْعُونَ حِجَابًا مِنْ ثَلْجٍ، وَسَبْعُونَ حِجَابًا مِنْ مَاءٍ، وَسَبْعُونَ حِجَابًا مِنْ غَمَامٍ، وَسَبْعُونَ حِجَابًا مِنْ بَرَدٍ، وَسَبْعُونَ حِجَابًا مِنْ عَظَمَةِ اللَّهِ الَّتِي لَا تُوصَفُ " قَالَ: فَأَخْبِرْنِي عَنِ الْمَلَكِ الَّذِي يَلِيهِ؟ قَالَ النَّبِيُّ - ﷺ: " أَصْدَقْتُ فِيمَا أَخْبَرْتُكَ يَا يَهُودِيُّ؟ " قَالَ: نَعَمْ. قَالَ: " فَإِنَّ الْمَلَكَ الَّذِي يَلِيهِ إِسْرَافِيلُ، ثُمَّ جِبْرِيلُ، ثُمَّ مِيكَائِيلُ، ثُمَّ مَلَكُ الْمَوْتِ - صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِمْ أَجْمَعِينَ» - ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْأَوْسَطِ، وَفِيهِ عَبْدُ الْمُنْعِمِ بْنُ إِدْرِيسَ، كَذَّبَهُ أَحْمَدُ، وَقَالَ ابْنُ حِبَّانَ: كَانَ يَضَعُ الْحَدِيثَ.

253 - And on the authority of Abu Hurayrah (may Allah be pleased with him), that a man came to the Prophet (pbuh) and said: "O Muhammad, has Allah—Mighty and Majestic—veiled Himself from His creation with anything other than the heavens and the earth?" He said: "Yes, between Him and the angels who are around the Throne are seventy veils of light, seventy veils of fire, seventy veils of darkness, seventy veils of brocade cushions, seventy veils of silk cushions, seventy veils of white pearls, seventy veils of red pearls, seventy veils of yellow pearls, seventy veils of green pearls, seventy veils of radiance that derive their illumination from the glow of fire and light, seventy veils of snow, seventy veils of water, seventy veils of clouds, seventy veils of hail, and seventy veils of Allah’s greatness that cannot be described." He said: "So inform me about the angel who is closest to Him?" The Prophet (pbuh) said: "Was I truthful in what I informed you, O Jew?" He said: "Yes." He (pbuh) said: "Verily, the angel who is closest to Him is Israfil, then Jibril, then Mikhail, then the Angel of Death—may Allah's peace be upon them all."

Commentary Narrated by al-Tabarani in al-Awsat, and in its chain is Abd al-Mun'im ibn Idris; Ahmad called him a liar, and Ibn Hibban said: "He used to fabricate hadith."

CHAPTER

[بَابٌ]

[Kapitull]

42. [Chapter]

#254

254 - Nga Ibn Abbasi (r.a.) transmetohet se ka thënë: E kam dëgjuar të Dërguarin e Allahut (s.a.v.s.) duke thënë: "Vërtet, Allahu ka një melek që, po t'i thuhej atij: 'Gëlltiti qiejt dhe të shtatë tokat me një kafshatë', ai do ta bënte këtë. Tesbihi (lavdërimi) i tij është: 'I pastër qofsh Ti nga çdo e metë, kudo që të jesh' (Subhaneke hajthu kunte)."

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "el-Evsat" dhe "el-Kebir", dhe ka thënë: "U veçua në transmetimin e tij Vehb bin Rizku". Unë them: Nuk kam parë askënd që të ketë shënuar ndonjë biografi për të.

٢٥٤ - عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ - ﵄ - قَالَ: سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ - ﷺ - يَقُولُ: " «إِنَّ لِلَّهِ مَلَكًا لَوْ قِيلَ لَهُ: الْتَقِمِ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرَضِينَ السَّبْعَ بِلُقْمَةٍ، لَفَعَلَ، تَسْبِيحُهُ: سُبْحَانَكَ حَيْثُ كُنْتَ» ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْأَوْسَطِ وَالْكَبِيرِ، وَقَالَ: تَفَرَّدَ بِهِ وَهْبُ بْنُ رِزْقٍ. قُلْتُ: وَلَمْ أَرَ مَنْ ذَكَرَ لَهُ تَرْجَمَةً.

254 - On the authority of Ibn Abbas (may Allah be pleased with them both), he said: I heard the Messenger of Allah (pbuh) saying: "Indeed, Allah has an angel, if it were said to him: 'Swallow the heavens and the seven earths in one mouthful,' he would do so. His glorification is: 'Glory be to You wherever You are.'"

Commentary It was narrated by al-Tabarani in al-Awsat and al-Kabir, and he said: Wahb bin Rizq was the sole narrator of it. I say: And I have not seen anyone who has mentioned a biographical entry for him.

#255

255 - Dhe nga Enes bin Maliku (r.a.) transmetohet se i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "Më është dhënë leje të tregoj për një melek prej mbartësve të Arshit; dy këmbët e tij janë në tokën më të poshtme, mbi bririn e tij është Arshi, ndërsa hapësira midis lapës së veshit të tij dhe shpatullës së tij është sa fluturimi i shpendit për shtatëqind vjet. Ai melek thotë: 'I Lartësuar qofsh Ti, kudo që të jesh!'"

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "el-Evsat" dhe ka thënë: "Abdullah bin el-Munkediri është i vetmi që e ka transmetuar këtë." Unë them: "Ai dhe babai i tij janë që të dy të dobët."

٢٥٥ - وَعَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ - ﵁ - أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ - ﷺ - قَالَ: " «أُذِنَ لِي أَنْ أُحَدِّثَ عَنْ مَلَكٍ مِنْ حَمَلَةِ الْعَرْشِ، رِجْلَاهُ فِي الْأَرْضِ السُّفْلَى، وَعَلَى قَرْنِهِ الْعَرْشُ، وَبَيْنَ شَحْمَةِ أُذُنِهِ وَعَاتِقِهِ خَفَقَانُ الطَّيْرِ سَبْعَمِائَةِ سَنَةٍ، يَقُولُ ذَلِكَ الْمَلَكُ: سُبْحَانَكَ حَيْثُ كُنْتَ» ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْأَوْسَطِ، وَقَالَ: تَفَرَّدَ بِهِ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُنْكَدِرِ. قُلْتُ: هُوَ وَأَبُوهُ ضَعِيفَانِ.

255 - And on the authority of Anas bin Malik (may Allah be pleased with him) that the Messenger of Allah (pbuh) said: "I have been permitted to speak about an angel from among the carriers of the Throne; his two feet are in the lowest earth, and the Throne is upon his horn, and between his earlobe and his shoulder is the flight of a bird for seven hundred years. That angel says: 'Glory be to You wherever You are.'"

Commentary Narrated by al-Tabarani in Al-Awsat, and he said: Abdullah bin al-Munkadir was the sole narrator of it. I say: He and his father are both weak.

#256

256 - Dhe nga Xhabiri (Allahu qoftë i kënaqur me të) transmetohet se ka thënë: Ka thënë i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.): "Më është lejuar të tregoj për një melek prej melekëve të Allahut, prej mbartësve të Arshit; distanca midis lapës së veshit të tij dhe supit të tij është sa udhëtimi i shtatëdhjetë viteve." Thashë: E ka transmetuar Ebu Davudi, përveç thënies së tij: shtatëdhjetë vite.

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "el-Evsat", dhe transmetuesit e tij janë transmetuesit e Sahiut.

٢٥٦ - وَعَنْ جَابِرٍ - ﵁ - قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ: " «أُذِنَ لِي أَنْ أُحَدِّثَ عَنْ مَلَكٍ مِنْ مَلَائِكَةِ اللَّهِ مِنْ حَمَلَةِ الْعَرْشِ، مَا بَيْنَ شَحْمَةِ أُذُنِهِ إِلَى عَاتِقِهِ مَسِيرَةُ سَبْعِينَ عَامًا» ". قُلْتُ: رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ خَلَا قَوْلَهُ: سَبْعِينَ عَامًا.
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْأَوْسَطِ، وَرِجَالُهُ رِجَالُ الصَّحِيحِ.

256 - And on the authority of Jabir (may Allah be pleased with him), who said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "I have been permitted to speak about an angel from among the angels of Allah, from the carriers of the Throne; the distance between his earlobe and his shoulder is a journey of seventy years." I said: Abu Dawud narrated it, except for his saying: seventy years.

Commentary It was narrated by al-Tabarani in al-Awsat, and its narrators are the narrators of the Sahih.

#257

٢٥٧ - Dhe nga Ebu Hurejra (r.a.) transmetohet se ka thënë: I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "Më është lejuar të tregoj për një melek, këmbët e të cilit kanë depërtuar në tokën e shtatë, ndërsa Arshi është mbi supet e tij, e ai thotë: 'I Lartësuar qofsh Ti! Ku ishe Ti dhe ku do të jesh?'"

Komentim E transmeton Ebu Jala, dhe transmetuesit e tij janë transmetuesit e Sahihut.

٢٥٧ - وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ - ﵁ - قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ: " «أُذِنَ لِي أَنْ أُحَدِّثَ عَنْ مَلَكٍ قَدْ مَزَقَتْ رِجْلَاهُ الْأَرْضَ السَّابِعَةَ، وَالْعَرْشُ عَلَى مَنْكِبَيْهِ وَهُوَ يَقُولُ: سُبْحَانَكَ أَيْنَ كُنْتَ وَأَيْنَ تَكُونُ» ".
رَوَاهُ أَبُو يَعْلَى، وَرِجَالُهُ رِجَالُ الصَّحِيحِ.

257 - And on the authority of Abu Hurayrah (may Allah be pleased with him), he said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "I have been permitted to speak about an angel whose feet have pierced the seventh earth, and the Throne is upon his shoulders, while he says: 'Glory be to You! Where were You, and where will You be?'"

Commentary Reported by Abu Ya'la, and its narrators are the narrators of the Sahih.

#258

258 - Dhe nga Ebu Hurejra (r.a.) transmetohet se ka thënë: I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "Më erdhi një engjëll, i cili nuk kishte zbritur kurrë më parë në tokë, me një mesazh nga Zoti im; ai e vendosi njërën këmbë mbi qiellin e kësaj bote dhe këmbën tjetër në tokë, duke e mbajtur atë."

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "el-Evsat". Në senedin e tij është Sadakah bin Abdilah et-Tinnisi, për të cilin shumica e dijetarëve janë të mendimit se është i dobët, ndonëse Jahja bin Meini dhe Duhejmi e kanë konsideruar të besueshëm.

٢٥٨ - وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ - ﵁ - قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ: " «أَتَانِي مَلَكٌ لَمْ يَنْزِلْ إِلَى الْأَرْضِ قَبْلَهَا قَطُّ بِرِسَالَةٍ مِنْ رَبِّي، فَوَضَعَ رِجْلَهُ فَوْقَ السَّمَاءِ الدُّنْيَا، وَرِجْلَهُ فِي الْأَرْضِ يُقِلُّهَا» ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْأَوْسَطِ، وَفِيهِ صَدَقَةُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ التِّنِّيسِيُّ، وَالْأَكْثَرُ عَلَى تَضْعِيفِهِ، وَقَدْ وَثَّقَهُ يَحْيَى بْنُ مَعِينٍ وَدُحَيْمٌ.

258 - And on the authority of Abu Hurayrah (may Allah be pleased with him) who said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "An angel came to me who had never descended to the earth before with a message from my Lord; he placed one foot above the lowest heaven and the other foot on the earth, supporting it."

Commentary It was narrated by al-Tabarani in al-Awsat, and it contains Sadaqah ibn Abd Allah al-Tinnisi; the majority are of the opinion that he is weak, though Yahya ibn Ma'in and Duhaym deemed him trustworthy.

#259

259 - Dhe nga Ebu Seid el-Hudriu (r.a.) transmetohet se ka thënë: Ka thënë i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.): "Vërtet, në qiell është një engjëll që quhet Ismail; ai është i ngarkuar mbi shtatëdhjetë mijë engjëj, ku secili prej tyre është i ngarkuar mbi shtatëdhjetë mijë engjëj tjerë."

Komentim E ka shënuar Taberaniu në "es-Sagir", dhe në zinxhirin e tij është Ebu Haruni, emri i të cilit është Imare bin Xhuvejn, i cili është shumë i dobët.

٢٥٩ - وَعَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ - ﵁ - قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ: " «إِنَّ فِي السَّمَاءِ مَلَكًا يُقَالُ لَهُ: إِسْمَاعِيلُ، عَلَى سَبْعِينَ أَلْفِ
مَلَكٍ، كُلٌّ مِنْهُمْ عَلَى سَبْعِينَ أَلْفَ مَلَكٍ» ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الصَّغِيرِ، وَفِيهِ أَبُو هَارُونَ، وَاسْمُهُ عِمَارَةُ بْنُ جُوَيْنٍ، وَهُوَ ضَعِيفٌ جِدًا.

259 - And on the authority of Abu Sa’id al-Khudri (may Allah be pleased with him), he said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "Indeed, in the heaven there is an angel called Isma’il, in charge of seventy thousand angels, each of whom is in charge of seventy thousand angels."

Commentary Reported by al-Tabarani in al-Saghir, and in its chain is Abu Harun, whose name is ‘Imarah ibn Juwayn, and he is very weak.

CHAPTER

[بَابٌ فِي التَّفَكُّرِ فِي اللَّهِ تَعَالَى وَالْكَلَامِ]

[Kapitull: Mbi meditimin rreth Allahut të Lartësuar dhe të folurit (për Të)]

43. [Chapter: On Reflecting Upon Allah the Exalted and Speaking (About Him)]

#260

260 - Nga Ibn 'Umeri (r.anhuma) transmetohet se ka thënë: Ka thënë i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.): "Meditoni rreth mirësive të Allahut dhe mos meditoni rreth Allahut."

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "el-Evsat", dhe në zinxhirin e tij është el-Vazi' bin Nafi', i cili është i braktisur (metruk).

٢٦٠ - عَنِ ابْنِ عُمَرَ - ﵄ - قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ: " «تَفَكَّرُوا فِي آلَاءِ اللَّهِ، وَلَا تَفَكَّرُوا فِي اللَّهِ» ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْأَوْسَطِ، وَفِيهِ الْوَازِعُ بْنُ نَافِعٍ، وَهُوَ مَتْرُوكٌ.

260 - On the authority of Ibn 'Umar (may Allah be pleased with them both), who said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "Reflect upon the favors of Allah, and do not reflect upon Allah."

Commentary It was narrated by al-Tabarani in al-Awsat, and within its chain is al-Wazi' bin Nafi', and he is abandoned (matruk).

#261

261 - Transmetohet nga Ebu Hurejra (r.a.) se ka thënë: Ka thënë i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.): "Nuk do të bëhet Kiameti derisa të mohohet Allahu haptazi, dhe kjo do të ndodhë kur ata të flasin rreth Zotit të tyre." E ka transmetuar Taberaniu në el-Evsat, dhe ai ka thënë: "Nuk e ka transmetuar këtë nga el-Evzaiu përveç Ismail ibn Jahja et-Temimiut."

Komentim Unë them: Nuk kam parë askënd që ka përmendur Ismailin, as edhe atë që ka transmetuar prej tij, i cili është Ishak ibn Zurejku. Unë them: Gjithashtu vijnë hadithe me kuptim të përmbysur.

٢٦١ - وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ - ﵁ - قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ: " «لَا تَقُومُ السَّاعَةُ حَتَّى يُكْفَرَ بِاللَّهِ جَهْرًا، وَذَلِكَ عِنْدَ كَلَامِهِمْ فِي رَبِّهِمْ» ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْأَوْسَطِ، وَقَالَ: لَمْ يَرْوِهِ عَنِ الْأَوْزَاعِيِّ إِلَّا إِسْمَاعِيلُ بْنُ يَحْيَى التَّمِيمِيُّ. قُلْتُ: وَلَمْ أَرَ مَنْ ذَكَرَ إِسْمَاعِيلَ وَلَا الَّذِي رَوَى عَنْهُ، وَهُوَ إِسْحَاقُ بْنُ زُرَيْقٍ. قُلْتُ: وَتَأْتِي أَحَادِيثُ بِمَقْلُوبِهَا.

261 - And on the authority of Abu Hurayrah (may Allah be pleased with him), he said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "The Hour will not be established until Allah is disbelieved in openly, and that is during their speech concerning their Lord." Narrated by al-Tabarani in al-Awsat, and he said: "None narrated it from al-Awza'i except Isma'il ibn Yahya al-Tamimi."

Commentary I say: And I have not seen anyone who mentioned Isma'il nor the one who narrated from him, and he is Ishaq ibn Zurayq. I say: And hadiths come with its opposite.

CHAPTER

[بَابُ مَنْزِلَةِ الْمُؤْمِنِ عِنْدَ رَبِّهِ]

[Kapitull: Pozita e besimtarit tek Zoti i tij]

44. [Chapter: The Status of the Believer with His Lord]

#262

262 - Nga Abdullah bin Amri (r.a.) transmetohet se ka thënë: Ka thënë i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.): "Nuk ka asgjë më të nderuar tek Allahu i Madhërishëm sesa besimtari."

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "es-Sagir" dhe "el-Awsat", dhe në zinxhirin e tij është Ubejdullah bin Temmami, i cili është shumë i dobët.

٢٦٢ - عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو - ﵄ - قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ: " «لَيْسَ شَيْءٌ أَكْرَمُ عَلَى اللَّهِ - ﷿ - مِنَ الْمُؤْمِنِ» ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الصَّغِيرِ وَالْأَوْسَطِ، وَفِيهِ عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ تَمَّامٍ، وَهُوَ ضَعِيفٌ جِدًّا.

262 - On the authority of Abdullah bin Amr (may Allah be pleased with them both), who said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "There is nothing more honored by Allah (the Mighty and Sublime) than the believer."

Commentary Narrated by al-Tabarani in al-Saghir and al-Awsat, and in its chain is Ubaydullah bin Tammam, and he is very weak.

#263

263 - Dhe nga Abdullah bin Amri - (r.anhuma) - transmetohet se Pejgamberi (s.a.v.s.) e shikoi Qaben dhe tha: "Vërtet, Allahu të ka nderuar, të ka fisnikëruar dhe të ka madhëruar, porse besimtari ka shenjtëri më të madhe se ti."

Komentim E ka transmetuar Et-Taberaniu në "El-Evsat", dhe në zinxhirin e tij është Amr bin Shuajbi, i cili transmeton nga babai i tij, e ky nga gjyshi i tij.

٢٦٣ - وَعَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو - ﵄ - «عَنِ النَّبِيِّ - ﷺ - أَنَّهُ نَظَرَ إِلَى الْكَعْبَةِ فَقَالَ: " لَقَدْ شَرَّفَكِ اللَّهُ وَكَرَّمَكِ وَعَظَّمَكِ، وَالْمُؤْمِنُ أَعْظَمُ حُرْمَةً مِنْكِ» ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْأَوْسَطِ، وَفِيهِ عَمْرُو بْنُ شُعَيْبٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ.

263 - And on the authority of Abdullah bin Amr (may Allah be pleased with them both) from the Prophet (pbuh) that he looked at the Kaaba and said: "Indeed, Allah has honored you, ennobled you, and magnified you, yet the believer possesses a greater sanctity than you."

Commentary Narrated by At-Tabarani in Al-Awsat, and its chain includes Amr bin Shu'ayb from his father from his grandfather.

#264

264 - Dhe transmetohet nga Xhabiri, i cili ka thënë: "Kur Pejgamberi (s.a.v.s.) çliroi Mekën, u kthye me fytyrë nga ajo dhe tha: 'Ti je e shenjtë; sa e madhe është shenjtëria jote dhe sa e këndshme është aroma jote! Por, besimtari ka shenjtëri më të madhe tek Allahu sesa ti'."

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "El-Eusat", dhe në të bën pjesë Muhamed bin Mihsani, i cili është gënjeshtar që trillon hadithe.

٢٦٤ - وَعَنْ جَابِرٍ قَالَ: «لَمَّا افْتَتَحَ النَّبِيُّ - ﷺ - مَكَّةَ اسْتَقْبَلَهَا بِوَجْهِهِ، وَقَالَ: " أَنْتِ حَرَامٌ، مَا أَعْظَمَ حُرْمَتَكِ وَأَطْيَبَ رِيحَكِ! وَأَعْظَمُ حُرْمَةً عِنْدَ اللَّهِ مِنْكِ الْمُؤْمِنُ» ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْأَوْسَطِ،
وَفِيهِ مُحَمَّدُ بْنُ مِحْصَنٍ، وَهُوَ كَذَّابٌ يَضَعُ الْحَدِيثَ.

264 - And on the authority of Jabir, who said: "When the Prophet (pbuh) conquered Mecca, he faced it with his countenance and said: 'You are sacred; how great is your sanctity and how pleasant is your fragrance! Yet, the believer is of greater sanctity in the sight of Allah than you.'"

Commentary It was narrated by Al-Tabarani in Al-Awsat, and in it is Muhammad ibn Mihsan, and he is a liar who fabricates hadith.

#265

265 - Dhe nga Abdullah bin Amri (r.a.) transmetohet se Pejgamberi (s.a.v.s.) ka thënë: "Vërtet, engjëjt thanë: 'O Zoti ynë, Ti u dhe bijve të Ademit dynjanë, ku ata hanë, pinë dhe vishen, ndërsa ne të lartësojmë me falënderimin Tënd e nuk hamë dhe as nuk argëtohemi. Ashtu siç ua bëre atyre dynjanë, bëje për ne ahiretin.' Ai (Allahu) u përgjigj: 'Nuk do t’i bëj pasardhësit e mirë të atij që e krijova me Duart e Mia si ata që u thashë: "Bëhu!" dhe u bënë.'"

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "el-Kebir" dhe "el-Eusat". Në zinxhirin e tij bën pjesë Ibrahim bin Abdullah bin Halid el-Missisi, i cili është gënjeshtar dhe i braktisur (metruk). Gjithashtu, në senedin e "el-Eusat" është Talha bin Zejdi, i cili është po ashtu gënjeshtar.

٢٦٥ - وَعَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو - ﵄ - عَنِ النَّبِيِّ - ﷺ - قَالَ: " «إِنَّ الْمَلَائِكَةَ قَالَتْ: يَا رَبَّنَا، أَعْطَيْتَ بَنِي آدَمَ الدُّنْيَا يَأْكُلُونَ فِيهَا وَيَشْرَبُونَ وَيَلْبَسُونَ، وَنَحْنُ نُسَبِّحُ بِحَمْدِكَ وَلَا نَأْكُلُ وَلَا نَلْهُو، فَكَمَا جَعَلْتَ لَهُمُ الدُّنْيَا، فَاجْعَلْ لَنَا الْآخِرَةَ، فَقَالَ: لَا أَجْعَلُ صَالِحَ ذَرِّيَّةِ مَنْ خَلَقْتُ بِيَدِي كَمَنْ قُلْتُ لَهُ: كُنْ، فَكَانَ» ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ وَالْأَوْسَطِ، وَفِيهِ إِبْرَاهِيمُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ خَالِدٍ الْمِصِّيصِيُّ، وَهُوَ كَذَّابٌ مَتْرُوكٌ، وَفِي سَنَدِ الْأَوْسَطِ طَلْحَةُ بْنُ زَيْدٍ، وَهُوَ كَذَّابٌ أَيْضًا.

265 - And on the authority of Abdullah bin Amr (may Allah be pleased with them both) from the Prophet (pbuh), who said: "Indeed, the angels said: 'O our Lord, You have given the children of Adam the worldly life, in which they eat, drink, and clothe themselves, while we glorify Your praise and neither eat nor engage in diversion. So, just as You have made the worldly life for them, make the Hereafter for us.' He replied: 'I shall not make the righteous offspring of the one I created with My own Hands like the one to whom I said: "Be," and he was.'"

Commentary It was narrated by al-Tabarani in al-Mu'jam al-Kabir and al-Awsat. Included in its chain is Ibrahim bin Abdullah bin Khalid al-Missisi, and he is a liar and abandoned (matruk). In the chain of al-Awsat is Talhah bin Zaid, and he is also a liar.

#266

266 - Dhe nga Abdullah bin Amri - (r.a.) - ka thënë: Ka thënë i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.): "Nuk ka asgjë më të nderuar tek Allahu - qoftë lartësuar përmendja e Tij - në Ditën e Kiametit sesa bijtë e Ademit." U tha: "O i Dërguari i Allahut, as melekët?" Ai tha: "As melekët, sepse melekët janë të detyruar, në pozitën e diellit dhe të hënës."

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "El-Kebir", dhe në të (zinxhirin e tij) është Ubejdullah bin Temami, i cili është i dobët.

٢٦٦ - وَعَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو - ﵄ - قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ: " «مَا مِنْ شَيْءٍ أَكْرَمُ عَلَى اللَّهِ - جَلَّ ذِكْرُهُ - يَوْمَ الْقِيَامَةِ مِنْ بَنِي آدَمَ " قِيلَ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، وَلَا الْمَلَائِكَةُ؟ قَالَ: " وَلَا الْمَلَائِكَةُ، إِنَّ الْمَلَائِكَةَ مَجْبُورُونَ، بِمَنْزِلَةِ الشَّمْسِ وَالْقَمَرِ» ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَفِيهِ عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ تَمَّامٍ، وَهُوَ ضَعِيفٌ.

266 - And on the authority of Abdullah bin Amr (may Allah be pleased with them both), who said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "There is nothing more honorable to Allah—Exalted is His Mention—on the Day of Resurrection than the children of Adam." It was said: "O Messenger of Allah, not even the angels?" He said: "Not even the angels; for the angels are compelled, in the position of the sun and the moon."

Commentary Narrated by al-Tabarani in al-Kabir, and in its chain is Ubaydullah bin Tammam, and he is weak.

#267

267 - Dhe nga Ebu Hurejre (r.a.) transmetohet se ka thënë: Ka thënë i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.): "Ka thënë Allahu: Robi Im besimtar është më i dashur tek Unë sesa disa prej melaqeve të Mia."

Komentim E ka shënuar Taberaniu në "El-Eusat" dhe në zinxhirin e tij është Ebu el-Muhezzimi, i cili është i braktisur (metruk). Ky hadith gjendet gjithashtu te Ibn Maxheh si thënie e Pejgamberit (s.a.v.s.): "Besimtari është më i nderuar tek Allahu sesa disa prej melaqeve të Tij."

٢٦٧ - وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ - ﵁ - قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ: " «قَالَ اللَّهُ: عَبْدِي الْمُؤْمِنُ أَحَبُّ إِلَيَّ مِنْ بَعْضِ مَلَائِكَتِي» ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْأَوْسَطِ، وَفِيهِ أَبُو الْمُهَزِّمِ، وَهُوَ مَتْرُوكٌ، وَهُوَ عِنْدَ ابْنِ مَاجَهْ مِنْ قَوْلِهِ - ﷺ: " «الْمُؤْمِنُ أَكْرَمُ عَلَى اللَّهِ مِنْ بَعْضِ مَلَائِكَتِهِ» ".

267 - And on the authority of Abu Hurayrah (may Allah be pleased with him), who said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "Allah said: My believing servant is more beloved to Me than some of My angels."

Commentary It was narrated by al-Tabarani in al-Awsat, and its chain includes Abu al-Muhazzim, who is abandoned (matruk). It is also recorded by Ibn Majah as a statement of the Prophet (pbuh): "The believer is more honored in the sight of Allah than some of His angels."

#268

268 - Nga Abdullah bin Amri (r.a.) transmetohet se Pejgamberi (s.a.v.s.) thoshte: "Vërtet, Allahu i Lartësuar është më i kursyer (dorështrënguar) ndaj vdekjes së robit të Tij besimtar sesa ndonjëri prej jush ndaj pasurisë së tij më të çmuar, derisa t'ia marrë shpirtin (t'i japë vdekjen) në shtratin e tij."

Komentim E ka shënuar El-Bezzari, dhe në zinxhirin e tij është Abdurrahman bin Zijad bin En'um; Ahmedi dhe shumica e dijetarëve e kanë konsideruar të dobët, ndonëse disa prej tyre e kanë parapëlqyer atë ndaj Ibn Lehi'as.

٢٦٨ - وَعَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو - ﵄ - أَنَّ النَّبِيَّ - ﷺ - كَانَ يَقُولُ: " «إِنَّ اللَّهَ - ﵎ - أَضَنُّ بِمَوْتِ عَبْدِهِ الْمُؤْمِنِ مِنْ أَحَدِكُمْ بِكَرِيمَةِ مَالِهِ حَتَّى يَقْبِضَهُ عَلَى فِرَاشِهِ» ".
رَوَاهُ الْبَزَّارُ، وَفِيهِ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ زِيَادِ بْنِ أَنْعَمَ، ضَعَّفَهُ أَحْمَدُ وَأَكْثَرُ النَّاسِ، وَرَجَّحَهُ بَعْضُهُمْ عَلَى ابْنِ لَهِيعَةَ.

268 - And on the authority of Abdullah bin Amr (may Allah be pleased with them both) that the Prophet (pbuh) used to say: "Indeed, Allah - the Exalted - is more sparing regarding the death of His believing servant than one of you is of his most precious wealth, until He takes him [in death] upon his bed."

Commentary Narrated by al-Bazzar, and in its chain is Abd al-Rahman bin Ziyad bin An'um; Ahmad and the majority of scholars declared him weak, though some of them preferred him over Ibn Lahi'ah.

CHAPTER

[بَابُ أَفْضَلُ النَّاسِ مُؤْمِنٌ بَيْنَ كَرِيمَيْنِ]

[Kapitull: Njeriu më i mirë është besimtari mes dy fisnikëve]

45. [Chapter: The Best of People is a Believer Between Two Noble Ones]

#269

269 - Nga Ka'b ibn Maliku (r.a.) transmetohet se Pejgamberi (s.a.v.s.) u pyet: "Cili prej njerëzve është më i miri?" Ai tha: "Një besimtar mes dy fisnikëve."

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "El-Mu'xhem el-Kebir", dhe në zinxhirin e tij është Muauije bin Jahja; hadithet e tij janë të refuzuara (munkar).

٢٦٩ - عَنْ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ - ﵁ - «أَنَّ النَّبِيَّ - ﷺ - سُئِلَ: أَيُّ النَّاسِ أَفْضَلُ؟ قَالَ: " مُؤْمِنٌ بَيْنَ كَرِيمَيْنِ» ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَفِيهِ مُعَاوِيَةُ بْنُ يَحْيَى، أَحَادِيثُهُ مَنَاكِيرُ.

269 - On the authority of Ka'b ibn Malik (may Allah be pleased with him) that the Prophet (pbuh) was asked: "Which of the people is best?" He said: "A believer between two noble ones."

Commentary Narrated by al-Tabarani in al-Mu'jam al-Kabir, and in its chain is Mu'awiyah ibn Yahya; his narrations are rejected.

CHAPTER

[بَابُ الْمُؤْمِنُ غَرٌّ كَرِيمٌ]

[Kapitull: Besimtari është i thjeshtë dhe fisnik]

46. [Chapter: The Believer is Simple and Noble]

#270

270 - Nga Ka'b ibn Maliku (r.a.) transmetohet se ka thënë: I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "Besimtari është i thjeshtë dhe fisnik, ndërsa mëkatari është mashtrues dhe i poshtër."

Komentim E ka shënuar Taberaniu në "el-Kebir" dhe në zinxhirin e tij është Jusuf ibn es-Seferi, i cili është gënjeshtar.

٢٧٠ - عَنْ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ - ﵁ - قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ: " «الْمُؤْمِنُ غِرٌّ كَرِيمٌ، وَالْفَاجِرُ خِبٌّ لَئِيمٌ» ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَفِيهِ يُوسُفُ بْنُ السَّفَرِ، وَهُوَ كَذَّابٌ.

270 - On the authority of Ka'b ibn Malik (may Allah be pleased with him), who said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "The believer is simple and noble, and the wicked person is deceitful and ignoble."

Commentary Reported by al-Tabarani in al-Kabir, and in its chain is Yusuf ibn al-Safar, and he is a liar.

CHAPTER

[بَابٌ فِي مَثَلِ الْمُؤْمِنِ]

[Kapitull: Mbi shëmbëlltyrën e besimtarit]

47. [Chapter: On the Parable of the Believer]

#271

271 - Nga Abdullah bin Umeri (r.anhuma) transmetohet se ka thënë: Ka thënë i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.): "Shembulli i besimtarit është si shembulli i shitësit të parfumeve: nëse ulesh me të, ai të bën dobi; nëse ecën me të, ai të bën dobi; dhe nëse bëhesh ortak me të, ai të bën dobi."

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "el-Kebir", dhe në zinxhirin e tij është Lejth bin Ebi Sulejmi, i cili është mudellis (fshihës i metave të senedit).

٢٧١ - عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ - ﵄ - قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ: " «مَثَلُ الْمُؤْمِنِ كَمَثَلِ الْعَطَّارِ، إِنْ جَالَسْتَهُ نَفْعَكَ، وَإِنْ مَاشَيْتَهُ نَفْعَكَ، وَإِنْ شَارَكْتَهُ نَفْعَكَ» ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَفِيهِ لَيْثُ بْنُ أَبِي سُلَيْمٍ، وَهُوَ مُدَلِّسٌ.

271 - On the authority of Abdullah bin Umar, who said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "The likeness of the believer is like that of a perfume seller: if you sit with him, he benefits you; if you walk with him, he benefits you; and if you partner with him, he benefits you."

Commentary Narrated by al-Tabarani in al-Kabir, and in its chain is Layth bin Abi Sulaym, and he is a Mudallis.

#272

272 - Dhe nga Ibn Omari - Allahu qoftë i kënaqur me të dy - transmetohet se ka thënë: I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "Shembulli i besimtarit është si shembulli i palmës së hurmës; çfarëdo që të vjen prej saj, të bën dobi."

Komentim Unë them: Ky hadith gjendet në Sahih, përveç thënies së tij: "çfarëdo që të vjen prej saj, të bën dobi." E ka transmetuar El-Bezzari dhe transmetuesit e tij janë të besueshëm, por Sufjan bin Husejni është i dobët në atë që transmeton nga Ez-Zuhriu, ndërkohë që këtë hadith nuk e ka transmetuar nga Ez-Zuhriu. Unë them: Do të vijnë hadithe të tjera rreth shembullit "Shembulli i besimtarit është si bima e njomë" e të ngjashme, disa prej tyre në kapitujt mbi sëmundjen dhe shpërblimin e saj dhe mbi xhenazet, ndërsa disa të tjera në kapitullin mbi edukatën (adabin).

٢٧٢ - وَعَنِ ابْنِ عُمَرَ - ﵄ - قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ: " «مَثَلُ الْمُؤْمِنِ مَثَلُ النَّخْلَةِ، مَا أَتَاكَ مِنْهَا نَفَعَكَ» ".
قُلْتُ: هُوَ فِي الصَّحِيحِ خَلَا قَوْلِهِ: " مَا أَتَاكَ مِنْهَا نَفَعَكَ ".
رَوَاهُ الْبَزَّارُ، وَرِجَالُهُ مُوَثَّقُونَ، وَسُفْيَانُ بْنُ حُسَيْنٍ ضَعِيفٌ فِيمَا رَوَاهُ عَنِ الزُّهْرِيِّ، وَلَمْ يَرْوِ هَذَا عَنِ الزُّهْرِيِّ.
قُلْتُ: وَتَأْتِي أَحَادِيثُ فِي " مَثَلُ الْمُؤْمِنِ مَثَلُ الْخَامَةِ " وَغَيْرِ ذَلِكَ، بَعْضُهَا فِي الْمَرَضِ وَثَوَابِهِ وَفِي الْجَنَائِزِ، وَبَعْضُهَا فِي الْأَدَبِ.

272 - And on the authority of Ibn Umar—may Allah be pleased with both of them—who said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "The likeness of the believer is like the date-palm tree; whatever comes to you from it benefits you."

Commentary I say: It is in the Sahih except for his saying: "whatever comes to you from it benefits you." It was narrated by al-Bazzar, and its narrators are deemed trustworthy, but Sufyan bin Husayn is weak in what he narrates from al-Zuhri, and he did not narrate this from al-Zuhri. I say: Hadiths will follow regarding "The likeness of the believer is like a tender plant" and others; some of them appear in the chapters on illness and its reward and on funerals, and some of them in the chapter on etiquette.

CHAPTER

[بَابُ إِنَّ اللَّهَ لَا يَنَامُ]

[Kapitull: Vërtet, Allahu nuk fle]

48. [Chapter: Indeed, Allah Does Not Sleep]

#273

273 - Nga Ebu Hurejre (r.a.) transmetohet se ka thënë: "E kam dëgjuar të Dërguarin e Allahut (s.a.v.s.) duke treguar mbi minber për Musain (a.s.), ku tha: 'Atij i lindi në vete pyetja: A fle Allahu – i Madhëruar dhe i Lartësuar –? Atëherë Allahu i dërgoi një melek, i cili e la pa gjumë për tri (ditë), pastaj i dha dy shishe qelqi, në secilën dorë nga një shishe, dhe e urdhëroi që t'i ruante ato. Tha: Ai filloi ta zinte gjumi dhe duart pothuajse i takosheshin, pastaj zgjohej dhe e mbante njërën larg tjetrës, derisa e zuri një gjumë i rëndë, me ç'rast duart i goditën njëra-tjetrën dhe të dyja shishet u thyen. Tha: Atëherë Allahu i dha atij këtë shembull: se nëse Allahu – i Madhëruar dhe i Lartësuar – do të flinte, qielli dhe toka nuk do të qëndronin (nuk do të mbaheshin).'"

Komentim E ka transmetuar Ebu Jala, dhe në zinxhirin e tij është Umeje bin Shibl. Edh-Dhehebiu e ka përmendur atë në 'El-Mizan' dhe nuk ka përmendur që dikush ta ketë cilësuar si të dobët, por vetëm se ka cituar këtë hadith të tij dhe e ka konsideruar atë të dobët për shkak të këtij hadithi. E Allahu e di më së miri. Unë them: Ibn Hibani e ka përmendur atë në 'Eth-Thikat' (Transmetuesit e besueshëm).

٢٧٣ - عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ - ﵁ - قَالَ: «سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ - ﷺ - يَحْكِي عَنْ مُوسَى - ﵇ - عَلَى الْمِنْبَرِ، قَالَ: " وَقَعَ فِي نَفْسِهِ: هَلْ يَنَامُ اللَّهُ - ﷿ -؟ فَأَرْسَلَ اللَّهُ إِلَيْهِ مَلَكًا، فَأَرَّقَهُ ثَلَاثًا، ثُمَّ أَعْطَاهُ قَارُورَتَيْنِ، فِي كُلِّ يَدٍ قَارُورَةٌ، وَأَمَرَهُ أَنْ يَحْتَفِظَ بِهِمَا، قَالَ: فَجَعَلَ يَنَامُ وَتَكَادُ يَدَاهُ تَلْتَقِيَانِ، ثُمَّ يَسْتَيْقِظُ فَيَحْبِسُ إِحْدَاهُمَا عَلَى الْأُخْرَى، حَتَّى نَامَ نَوْمَةً، فَاصْطَفَقَتْ يَدَاهُ فَانْكَسَرَتِ الْقَارُورَتَانِ. قَالَ: فَضَرَبَ اللَّهُ لَهُ مَثَلَهُ: أَنَّ اللَّهَ - ﷿ - لَوْ كَانَ يَنَامُ لَمْ تَسْتَمْسِكِ السَّمَاءُ وَالْأَرْضُ» ".
رَوَاهُ أَبُو يَعْلَى، وَفِيهِ أُمَيَّةُ بْنُ شِبْلٍ، ذَكَرَهُ الذَّهَبِيُّ فِي الْمِيزَانِ، وَلَمْ يَذْكُرْ أَنَّ أَحَدًا ضَعَّفَهُ، وَإِنَّمَا ذَكَرَ لَهُ هَذَا الْحَدِيثَ وَضَعَّفَهُ بِهِ. وَاللَّهُ أَعْلَمُ. قُلْتُ: ذَكَرَهُ ابْنُ حِبَّانَ فِي الثِّقَاتِ.

273 - On the authority of Abu Hurayrah (may Allah be pleased with him), who said: "I heard the Messenger of Allah (pbuh) narrating about Moses (pbuh) upon the pulpit, saying: 'It occurred to his mind: Does Allah—Mighty and Majestic—sleep? So Allah sent an angel to him, who kept him awake for three [days], then gave him two glass bottles, a bottle in each hand, and commanded him to guard them. He said: He began to fall asleep and his two hands would nearly meet, then he would wake up and restrain one from the other, until he fell into a deep sleep, and his hands struck each other and the two bottles broke. He said: So Allah struck for him a parable: that if Allah—Mighty and Majestic—were to sleep, the heavens and the earth would not be upheld.'"

Commentary Narrated by Abu Ya'la, and within its chain is Umayyah bin Shibl. Al-Dhahabi mentioned him in Al-Mizan and did not mention that anyone had declared him weak, but rather he cited this hadith of his and declared him weak because of it. And Allah knows best. I say: Ibn Hibban mentioned him in Al-Thiqat (The Trustworthy Narrators).

CHAPTER

[بَابٌ]

[Kapitull]

49. [Chapter]

#274

274 - Transmetohet nga Omeri (r.a.) se një grua erdhi te Pejgamberi (s.a.v.s.) dhe i tha: "Lute Allahun që të më fusë në Xhenet." Atëherë ai e madhëroi Zotin (e Madhëruar dhe të Lartësuar) dhe tha: "Vërtet, Kursiu i Tij përfshin qiejt dhe tokën, dhe vërtet ai lëshon një kërcitje si kërcitja e samarit të ri kur mbi të hipet, për shkak të rëndesës së Tij."

Komentim E ka transmetuar El-Bezzari, dhe transmetuesit e tij janë transmetuesit e Sahihut.

٢٧٤ - عَنْ عُمَرَ - ﵁ - «أَنَّ امْرَأَةً أَتَتِ النَّبِيَّ - ﷺ - فَقَالَتْ: ادْعُ اللَّهَ أَنْ يُدْخِلَنِي الْجَنَّةَ. فَعَظَّمَ الرَّبَّ - ﵎ - وَقَالَ: " إِنَّ كُرْسِيَّهُ وَسِعَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ، وَإِنَّ لَهُ أَطِيطًا
كَأَطِيطِ الرَّحْلِ الْجَدِيدِ إِذَا رُكِبَ مِنْ ثِقَلِهِ» ".
رَوَاهُ الْبَزَّارُ، وَرِجَالُهُ رِجَالُ الصَّحِيحِ.

274 - Narrated from Umar (may Allah be pleased with him) that a woman came to the Prophet (pbuh) and said: "Pray to Allah to admit me into Paradise." Thereupon, he glorified the Lord (Exalted and Majestic) and said: "Verily, His Kursi (Footstool) encompasses the heavens and the earth, and indeed it has a creaking sound like the creaking of a new saddle when it is ridden, due to His weight."

Commentary Narrated by al-Bazzar, and its narrators are the narrators of the Sahih.

#275

275 - Nga Abdullah bin Amr bin el-As (r.a.) transmetohet se ka thënë: E kam dëgjuar të Dërguarin e Allahut (s.a.v.s.) duke thënë: "I Plotfuqishmi (el-Xhebbar) do t'i marrë qiejt e Tij dhe tokën e Tij në dorën e Tij – dhe ai e mblodhi dorën e tij dhe filloi ta mbledhë e ta hapë atë – pastaj thotë: 'Unë jam i Plotfuqishmi, Unë jam Mbreti! Ku janë tiranët? Ku janë mendjemëdhenjtë?'". Ai tha: Dhe i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) po anonte djathtas dhe majtas, derisa pashë minberin që po dridhej nga pjesa e tij e poshtme, saqë thashë me vete: "A do të rrëzohet ai bashkë me të Dërguarin e Allahut (s.a.v.s.)?".

Komentim E ka transmetuar et-Taberaniu në "el-Kebir" dhe ka thënë: "Kështu e ka transmetuar Jahja bin Bukejri, duke thënë: 'Nga Abdullah bin Amri', ndërsa të tjerët kanë thënë: 'Nga Abdullah bin Umeri', dhe transmetuesit e tij janë transmetues të Sahihut."

٢٧٥ - وَعَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ - ﵄ - قَالَ: سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ - ﷺ - يَقُولُ: " «يَأْخُذُ الْجَبَّارُ سَمَاوَاتِهِ وَأَرْضَهُ بِيَدِهِ - وَقَبَضَ يَدَهُ، وَجَعَلَ يَقْبِضُهَا وَيَبْسُطُهَا - ثُمَّ يَقُولُ: أَنَا الْجَبَّارُ، أَنَا الْمَلِكُ، أَيْنَ الْجَبَّارُونَ؟ أَيْنَ الْمُتَكَبِّرُونَ؟ ". قَالَ: وَيَمِيلُ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ - عَنْ يَمِينِهِ وَعَنْ شِمَالِهِ، حَتَّى نَظَرْتُ إِلَى الْمِنْبَرِ يَتَحَرَّكُ مِنْ أَسْفَلِ شَيْءٍ مِنْهُ، حَتَّى إِنِّي لَأَقُولُ: أَسَاقِطٌ هُوَ بِرَسُولِ اللَّهِ - ﷺ» -؟.
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَقَالَ: هَكَذَا رَوَاهُ يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، فَقَالَ: عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، وَقَالَ غَيْرُهُ: عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، وَرِجَالُهُ رِجَالُ الصَّحِيحِ.

275 - And from 'Abdullah bin 'Amr bin al-'As (may Allah be pleased with them both), he said: I heard the Messenger of Allah (pbuh) saying: "The Compeller takes His heavens and His earth in His hand"—and he clenched his hand, and began clenching and opening it—"then He says: 'I am the Compeller, I am the King, where are the tyrants? Where are the arrogant?'" He said: And the Messenger of Allah (pbuh) leaned to his right and to his left, until I looked at the pulpit shaking from its lowest part, to the point that I said: "Will it fall with the Messenger of Allah (pbuh)?"

Commentary It was narrated by al-Tabarani in al-Kabir, and he said: "This is how Yahya bin Bukayr narrated it, for he said: 'On the authority of 'Abdullah bin 'Amr,' while others said: 'On the authority of 'Abdullah bin 'Umar,' and its narrators are the narrators of the Sahih."

#276

276 - Dhe nga Ibn 'Umeri (r.anhuma) transmetohet se ka thënë: I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "Allahu (i Madhëruar dhe i Lartësuar) do t'i palosë qiejt dhe do t'i marrë ata në dorën e Tij të djathtë, dhe do ta palosë tokën e do ta marrë atë në dorën e Tij tjetër, pastaj do të thotë: 'Unë jam Mbreti, ku janë mbretërit?'" Omer ibn Hamza ka thënë: "Ia tregova këtë Ikrimës, e ai tha: Ka thënë i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.)." Ai tha: Pastaj ai përmendi diçka të ngjashme me këtë hadith të Salimit nga Ibn 'Umeri.

Komentim Unë them: El-Bezzari e ka transmetuar kështu, ndërsa hadithi i Ibn 'Umerit gjendet në Sahih me një formulim tjetër, dhe transmetuesit e tij janë të besueshëm.

٢٧٦ - وَعَنِ ابْنِ عُمَرَ - ﵄ - قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ: " «يَطْوِي اللَّهُ - ﵎ - السَّمَاوَاتِ فَيَأْخُذُهُنَّ بِيَمِينِهِ، وَيَطْوِي الْأَرْضَ فَيَأْخُذُهَا بِيَدِهِ الْأُخْرَى، ثُمَّ يَقُولُ: أَنَا الْمَلِكُ، أَيْنَ الْمُلُوكُ؟» " قَالَ عُمَرُ بْنُ حَمْزَةَ: فَحَدَّثْتُ بِهِ عِكْرِمَةَ، فَقَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ -. قَالَ: ثُمَّ ذَكَرَ نَحْوَ حَدِيثِ سَالِمٍ هَذَا عَنِ ابْنِ عُمَرَ.
قُلْتُ: رَوَاهُ الْبَزَّارُ هَكَذَا، وَحَدِيثُ ابْنِ عُمَرَ فِي الصَّحِيحِ بِغَيْرِ سِيَاقِهِ، وَرِجَالُهُ ثِقَاتٌ.

276 - And on the authority of Ibn 'Umar (may Allah be pleased with them both), who said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "Allah (Mighty and Sublime) will fold the heavens and take them in His right hand, and fold the earth and take it in His other hand, then He will say: 'I am the King, where are the kings?'" 'Umar ibn Hamza said: So I narrated it to 'Ikrima, and he said: The Messenger of Allah (pbuh) said. He said: Then he mentioned the like of this hadith of Salim from Ibn 'Umar.

Commentary I said: Al-Bazzar narrated it in this manner, and the hadith of Ibn 'Umar is in the Sahih with a different wording, and its narrators are trustworthy.

#277

277 - Dhe nga Nuajm bin Hemari transmetohet se i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "Peshorja është në dorën e të Gjithëmëshirshmit; Ai lartëson disa popuj dhe ul të tjerë."

Komentim E ka transmetuar El-Bezzari, dhe transmetuesit e tij janë transmetuesit e Sahihut.

٢٧٧ - وَعَنْ نُعَيْمِ بْنِ هَمَّارٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ - ﷺ - قَالَ: " «الْمِيزَانُ بِيَدِ الرَّحْمَنِ يَرْفَعُ أَقْوَامًا وَيَضَعُ آخَرِينَ» ".
رَوَاهُ الْبَزَّارُ، وَرِجَالُهُ رِجَالُ الصَّحِيحِ.

277 - And on the authority of Nu'aym ibn Hammar that the Messenger of Allah (pbuh) said: "The Balance is in the hand of the Most Merciful; He raises some peoples and lowers others."

Commentary It was reported by al-Bazzar, and its narrators are the narrators of the Sahih.

#278

278 - Dhe nga Aishja (r.a.) transmetohet se ka thënë: E dëgjova të Dërguarin e Allahut (s.a.v.s.) duke thënë: "Vërtet, Allahu qesh me dëshpërimin e robërve të Tij dhe humbjen e shpresës së tyre, ndërkohë që mëshira e Tij është pranë tyre." Thashë: "Për ty u sakrifikofshin babai dhe nëna ime, o i Dërguari i Allahut, a qesh Zoti ynë?" Ai tha: "Po, pasha Atë në dorën e të Cilit është shpirti im, Ai vërtet qesh!" Thashë: "Atëherë nuk do të na mungojë asnjë e mirë kur Ai qesh."
E ka transmetuar Taberaniu në "el-Kebir" dhe "el-Evsat", dhe në zinxhirin e tij është Jariha bin Mus'ab, i cili është i braktisur në hadith (metrukul-hadith).

Komentim 8 - Ka ardhur në "el-Mexhma'" (1/84): Jariha bin Mus'ab. Them: E sakta është "Harixhe bin Mus'ab" (Khārijah bin Muṣ‘ab). Shih "el-Kamil" të Ibn Adiut (4/ k. 38), kopje e universitetit, dhe shih "Mexhma' ez-Zeva'id" (3/139) dhe (10/331), ku është përmendur saktë.

٢٧٨ - وَعَنْ عَائِشَةَ - ﵂ - قَالَتْ: سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ - ﷺ - يَقُولُ: " «إِنَّ اللَّهَ يَضْحَكُ مِنْ يَأْسِ عِبَادِهِ وَقُنُوطِهِمْ وَقُرْبِ الرَّحْمَةِ مِنْهُمْ "، فَقُلْتُ: بِأَبِي أَنْتَ وَأُمِّي يَا رَسُولَ اللَّهِ، أَوَيَضْحَكُ رَبُّنَا؟ قَالَ: " نَعَمْ، وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ، إِنَّهُ لَيَضْحَكُ! ". قُلْتُ: فَلَا يُعْدِمُنَا خَيْرًا إِذَا ضَحِكَ».
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ وَالْأَوْسَطِ، وَفِيهِ جَارِحَةُ بْنُ مُصْعَبٍ ⁽¹⁾، وَهُوَ مَتْرُوكُ الْحَدِيثِ.

(1) ٨ - جاء في "المجمع " (٨٤/ ١): جارحة بن مصعب.
قلت: صوابه "خَاِرجة بن مصعب " وانظر "الكامل" لابن عدي (٤/ ق ٣٨) مصورة الجامعة وانظر"مجمع الزوائد" (٣/ ١٣٩) و(١٠/ ٣٣١) حيث جاء ذكره على الصحيح.

278 - And on the authority of Aisha (may Allah be pleased with her), she said: I heard the Messenger of Allah (pbuh) say: "Indeed, Allah laughs at the despair of His servants and their hopelessness, and the nearness of mercy to them." I said: "May my father and mother be sacrificed for you, O Messenger of Allah, does our Lord laugh?" He said: "Yes, by the One in Whose Hand is my soul, He indeed laughs!" I said: "Then we shall not lack any good when He laughs."
It was narrated by al-Tabarani in al-Kabir and al-Awsat, and in its chain of narrators is Jarihah ibn Mus'ab, and he is abandoned in hadith (matruk al-hadith).

Commentary 8 - It was stated in "al-Majma'" (1/84): Jarihah ibn Mus'ab. I say: Its correct form is "Kharijah ibn Mus'ab." See "al-Kamil" by Ibn Adi (4/ p. 38) in the university photocopy, and see "Majma' al-Zawa'id" (3/139) and (10/331) where it was mentioned correctly.

#279

279 - Dhe nga Muavije bin Ebi Sufjani - Allahu qoftë i kënaqur me të - transmetohet se ka thënë: E kam dëgjuar të Dërguarin e Allahut (s.a.v.s.) duke thënë: «Vërtet, Allahu - i Lartësuar - nuk mposhtet dhe nuk mashtrohet, dhe nuk mund të njoftohet për diçka që Ai nuk e di».

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "El-Kebir", dhe në zinxhirin e tij është Jezid bin Jusuf es-San'ani, i cili është i dobët dhe hadithi i tij është i braktisur (metruk).

٢٧٩ - وَعَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ أَبِي سُفْيَانَ - ﵁ - قَالَ: سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ - ﷺ - يَقُولُ: " «إِنَّ اللَّهَ - تَعَالَى - لَا يُغْلَبُ وَلَا يُخْلَبُ، وَلَا يُنَبَّأُ بِمَا لَا يَعْلَمُ» ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَفِيهِ يَزِيدُ بْنُ يُوسُفَ الصَّنْعَانِيُّ، وَهُوَ ضَعِيفٌ مَتْرُوكُ الْحَدِيثِ.

279 - And on the authority of Mu'awiyah bin Abi Sufyan (may Allah be pleased with him), who said: I heard the Messenger of Allah (pbuh) say: "Indeed, Allah - the Exalted - is not overcome and is not deceived, and He is not informed of that which He does not know."

Commentary Narrated by al-Tabarani in al-Kabir, and its chain includes Yazid bin Yusuf al-San'ani, who is weak and whose hadith is discarded.

#280

280 - Nga Ukbeh bin Amir (r.a.) përcillet se ka thënë: E kam dëgjuar të Dërguarin e Allahut (s.a.v.s.) duke thënë: "Zoti ynë është Gjithëdëgjues, Gjithëvështrues", dhe ai bëri me shenjë me dorën e tij drejt syve të tij.

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "El-Kebir"; ai ka edhe rrugë të tjera transmetimi që do të paraqiten te surja En-Nur, ndërsa në zinxhirin e tij të transmetimit është Ibn Lehi’ah.

٢٨٠ - وَعَنْ عُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍ - ﵁ - قَالَ: سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ - ﷺ - يَقُولُ: " «رَبُّنَا سَمِيعٌ بَصِيرٌ " وَأَشَارَ بِيَدِهِ إِلَى عَيْنَيْهِ».
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ
وَلَهُ طُرُقٌ تَأْتِي فِي سُورَةِ النُّورِ، وَفِي إِسْنَادِهِ ابْنُ لَهِيعَةَ.

280 - And on the authority of Uqbah ibn Amir (may Allah be pleased with him), who said: I heard the Messenger of Allah (pbuh) saying: "Our Lord is All-Hearing, All-Seeing," and he pointed with his hand toward his eyes.

Commentary Narrated by al-Tabarani in al-Kabir, and it has chains of narration that will be mentioned in Surah al-Nur, and in its chain of transmission is Ibn Lahi'ah.

#281

281 - Nga Ebu Rezini transmetohet se ka thënë: «Thashë: "O i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.), si i ngjall Allahu të vdekurit?" Ai tha: "A nuk ke kaluar pranë luginës së popullit tënd kur ajo ishte e shkretë, pastaj ke kaluar pranë saj kur ishte e gjelbëruar, pastaj ke kaluar përsëri kur ishte e shkretë dhe pastaj kur ishte e gjelbëruar? Kësisoj Allahu i ngjall të vdekurit."»

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "El-Kebir" dhe transmetuesit e tij janë të vlerësuar si të besueshëm.

٢٨١ - وَعَنْ أَبِي رَزِينٍ قَالَ: «قُلْتُ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، كَيْفَ يُحْيِي اللَّهُ الْمَوْتَى؟ قَالَ: " أَوَمَا مَرَرْتَ بِوَادِي قَوْمِكَ مَحْلًا، ثُمَّ تَمُرُّ بِهِ خَضِرًا، ثُمَّ تَمُرُّ بِهِ مَحْلًا، ثُمَّ تَمُرُّ بِهِ خَضِرًا؟ كَذَلِكَ يُحْيِي اللَّهُ الْمَوْتَى» ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَرِجَالُهُ مُوَثَّقُونَ.

281 - And on the authority of Abu Razin, he said: "I said: 'O Messenger of Allah (pbuh), how does Allah bring the dead to life?' He said: 'Have you not passed by the valley of your people while it was barren, then you passed by it while it was green, then you passed by it while it was barren, then you passed by it while it was green? Thus does Allah bring the dead to life.'"

Commentary Narrated by al-Tabarani in al-Kabir, and its narrators are documented as trustworthy.

#282

Nga Ibn Mes'udi (r.a.) transmetohet se ka thënë: "Vërtet, Zoti juaj – i Lartësuar qoftë – nuk ka tek Ai as natë e as ditë; drita e qiejve dhe e tokës është prej dritës së Fytyrës së Tij. Masa e një dite prej ditëve tuaja tek Ai është dymbëdhjetë orë. Veprat tuaja të djeshme I paraqiten Atij në fillim të ditës së sotme. Ai i shqyrton ato për tri orë dhe sheh në to atë që e urren, gjë që e zemëron Atë. Të parët që e marrin vesh zemërimin e Tij janë bartësit e Arshit, të cilët e ndiejnë atë si rëndesë mbi ta. Pastaj bien në sexhde bartësit e Arshit, muret e Arshit (perdet rrethuese), engjëjt e afërt dhe të gjithë engjëjt e tjerë. Pastaj Xhibrili i bie Bririt dhe nuk mbetet asgjë pa e dëgjuar zërin e tij. Atëherë ata e lartësojnë të Gjithëmëshirshmin – i Plotfuqishëm dhe i Madhërishëm – për tri orë, derisa i Gjithëmëshirshmi të mbushet me mëshirë. Këto bëhen gjashtë orë. Pastaj sillen mitrat dhe Ai i shqyrton ato për tri orë; kjo përputhet me fjalën e Tij në Librin e Tij: {Ai është që ju formon në mitrat (e nënave) ashtu siç dëshiron} [Al 'Imran: 6], dhe {Ai i dhuron kujt të dojë vajza e i dhuron kujt të dojë djem. Ose u fal çift, djem e vajza, ndërsa atë që do, e bën steril. Ai, vërtet, është i Gjithëdijshëm, i Fuqishëm} [Ash-Shura: 49-50]. Këto bëhen nëntë orë. Pastaj sillen rrizket (furnizimet) dhe Ai i shqyrton ato për tri orë; kjo përputhet me fjalën e Tij: {Allahu e zgjeron furnizimin për atë që do dhe e kufizon atë} [Ar-Ra'd: 26], dhe {Çdo ditë Ai është i angazhuar në një çështje} [Ar-Rahman: 29]." Ai tha: "Kjo është prej çështjes suaj dhe çështjes së Zotit tuaj – i Plotfuqishëm dhe i Madhërishëm."

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "El-Kebir", dhe në zinxhirin e tij është Ebu Abdus-Selami. Ebu Hatimi ka thënë: "Ai është i panjohur (mexhhul)", ndonëse Ibn Hibbani e ka përmendur atë në "Eth-Thikat". Sa i përket Abdullah bin Mikrazit – ose Ubejdullah, sipas dyshimit – nuk kam parë dikë që ta ketë përmendur.

٢٨٢ - وَعَنِ ابْنِ مَسْعُودٍ - ﵁ - قَالَ: " إِنَّ رَبَّكُمْ - تَعَالَى - لَيْسَ عِنْدَهُ لَيْلٌ وَلَا نَهَارٌ، نُورُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ مِنْ نُورِ وَجْهِهِ، وَإِنَّ مِقْدَارَ يَوْمٍ مِنْ أَيَّامِكُمْ عِنْدَهُ ثِنْتَيْ عَشْرَةَ سَاعَةً، وَتُعْرَضُ عَلَيْهِ أَعْمَالُكُمْ بِالْأَمْسِ أَوَّلَ النَّهَارِ الْيَوْمَ، فَيَنْظُرُ فِيهَا ثَلَاثَ سَاعَاتٍ، فَيَطَّلِعُ فِيهَا عَلَى مَا يَكْرَهُ فَيُغْضِبُهُ ذَلِكَ، فَأَوَّلُ مَنْ يَعْلَمُ غَضَبَهُ حَمَلَةُ الْعَرْشِ، يَجِدُونَهُ ثَقُلَ عَلَيْهِمْ، فَتَسْجُدُ حَمَلَةُ الْعَرْشِ وَسُرَادِقَاتِ الْعَرْشِ وَالْمَلَائِكَةُ الْمُقَرَّبُونَ وَسَائِرُ الْمَلَائِكَةِ، ثُمَّ يَنْفُخُ جِبْرِيلُ بِالْقَرْنِ، فَلَا يَبْقَى شَيْءٌ إِلَّا سَمِعَ صَوْتَهُ، فَيُسَبِّحُونَ الرَّحْمَنَ - ﷿ - ثَلَاثَ سَاعَاتٍ، حَتَّى يَمْتَلِئَ الرَّحْمَنُ رَحْمَةً، فَتِلْكَ سِتُّ سَاعَاتٍ، ثُمَّ تُؤْتَى بِالْأَرْحَامِ فَيَنْظُرُ فِيهَا ثَلَاثَ سَاعَاتٍ، فَذَلِكَ قَوْلُهُ فِي كِتَابِهِ " ﴿هُوَ الَّذِي يُصَوِّرُكُمْ فِي الْأَرْحَامِ كَيْفَ يَشَاءُ﴾ [آل عمران: ٦] "، " ﴿يَهَبُ لِمَنْ يَشَاءُ إِنَاثًا وَيَهَبُ لِمَنْ يَشَاءُ الذُّكُورَ - أَوْ يُزَوِّجُهُمْ ذُكْرَانًا وَإِنَاثًا وَيَجْعَلُ مَنْ يَشَاءُ عَقِيمًا إِنَّهُ عَلِيمٌ قَدِيرٌ﴾ [الشورى: ٤٩ - ٥٠] " فَتِلْكَ تِسْعُ سَاعَاتٍ، ثُمَّ يُؤْتَى بِالْأَرْزَاقِ فَيُنْظَرُ فِيهَا ثَلَاثَ سَاعَاتٍ، فَذَلِكَ قَوْلُهُ " ﴿يَبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَنْ يَشَاءُ وَيَقْدِرُ﴾ [الرعد: ٢٦] "، " ﴿كُلَّ يَوْمٍ هُوَ فِي شَأْنٍ﴾ [الرحمن: ٢٩] ". قَالَ: هَذَا مِنْ شَأْنِكُمْ وَشَأْنِ رَبِّكُمْ - ﷿ - ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَفِيهِ أَبُو عَبْدِ السَّلَامِ. قَالَ أَبُو حَاتِمٍ: مَجْهُولٌ، وَقَدْ ذَكَرَهُ ابْنُ حِبَّانَ فِي الثِّقَاتِ، وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ مِكْرَزٍ - أَوْ عُبَيْدُ اللَّهِ عَلَى الشَّكِّ - لَمْ أَرَ مَنْ ذَكَرَهُ.

And on the authority of Ibn Mas'ud (may Allah be pleased with him), who said: "Indeed, your Lord - Exalted be He - has with Him neither night nor day; the light of the heavens and the earth is from the light of His Face. The measure of a day of your days with Him is twelve hours. Your deeds of yesterday are presented to Him at the beginning of the day today. He looks into them for three hours, and He observes therein what He dislikes, which angers Him. The first to know of His anger are the carriers of the Throne, who find it heavy upon them. Then the carriers of the Throne, the canopies of the Throne, the near-stationed angels, and all other angels prostrate. Then Gabriel blows into the Horn, and there is nothing but that it hears its sound. They then glorify the Most Merciful - Mighty and Majestic - for three hours, until the Most Merciful is filled with mercy. That makes six hours. Then the wombs are brought, and He looks into them for three hours; that corresponds to His saying in His Book: {It is He who forms you in the wombs however He wills} [Al 'Imran: 6], and {He grants to whom He wills females and He grants to whom He wills males, or He pairs them, males and females, and He makes whom He wills barren. Indeed, He is Knowing and Competent} [Ash-Shura: 49-50]. That makes nine hours. Then the provisions are brought, and He looks into them for three hours; that corresponds to His saying: {Allah extends provision for whom He wills and restricts it} [Ar-Ra'd: 26], and {Every day He is engaged in a matter} [Ar-Rahman: 29]." He said: "This is of your affair and the affair of your Lord - Mighty and Majestic."

Commentary It was narrated by Al-Tabarani in Al-Mu'jam al-Kabir, and in its chain is Abu 'Abd al-Salam. Abu Hatim said: He is unknown (majhul), though Ibn Hibban mentioned him in 'Al-Thiqat'. As for 'Abdullah bin Mikraz—or 'Ubaydullah, according to doubt—I have not seen anyone who mentioned him.

#283

٢٨٣ - Dhe nga Ebu Hurejra (r.a.) ka thënë: «Ndërkohë që ne ishim tek i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.), kaloi një re, e ai tha: "A e dini se çfarë është kjo?" Ne thamë: "Allahu dhe i Dërguari i Tij e dinë më së miri." Ai tha: "Kjo është El-Anan (reja) dhe skajet e tokës, të cilat Allahu i prin drejt atyre robërve të Tij që nuk e falënderojnë Atë dhe as nuk I luten. A e dini se çfarë është kjo mbi ju?" Ne thamë: "Allahu dhe i Dërguari i Tij e dinë më së miri." Ai tha: "Është Er-Raki' (qielli), një valë e përmbajtur dhe një tavan i mbrojtur. A e dini se sa është distanca mes jush dhe tij?" Ne thamë: "Allahu dhe i Dërguari i Tij e dinë më së miri." Ai tha: "Një udhëtim prej pesëqind vitesh." Pastaj tha: "A e dini se çfarë është mbi të?" Ne thamë: "Allahu dhe i Dërguari i Tij e dinë më së miri." Ai tha: "Një qiell tjetër. A e dini se sa është distanca mes jush dhe tij?" Ne thamë: "Allahu dhe i Dërguari i Tij e dinë më së miri." Ai tha: "Një udhëtim prej pesëqind vitesh." Kështu vazhdoi derisa numëroi shtatë qiej, e pastaj tha: "A e dini se çfarë ka mbi këtë?" Ne thamë: "Allahu dhe i Dërguari i Tij e dinë më së miri." Ai tha: "Arshi (Froni)." Ai tha: "A e dini se sa është distanca mes tij dhe qiellit të shtatë?" Ne thamë: "Allahu dhe i Dërguari i Tij e dinë më së miri." Ai tha: "Një udhëtim prej pesëqind vitesh." Pastaj tha: "A e dini se çfarë është kjo poshtë jush?" Ne thamë: "Allahu dhe i Dërguari i Tij e dinë më së miri." Ai tha: "Një tokë. A e dini se çfarë ka poshtë saj?" Ne thamë: "Allahu e di më së miri." Ai tha: "Një tokë tjetër. A e dini se sa është distanca mes tyre?" Ne thamë: "Allahu dhe i Dërguari i Tij e dinë më së miri." Ai tha: "Një udhëtim prej shtatëqind vitesh." Kështu vazhdoi derisa numëroi shtatë toka, e pastaj tha: "Pasha Allahun, sikur të lëshonit një litar, ai do të zbriste." Pastaj lexoi: «Ai është i Pari dhe i Fundit, i Dukshmi dhe i Padukshmi, dhe Ai është i Gjithëdijshëm për çdo gjë» [El-Hadid: ٣]».

Komentim Thashë: E ka transmetuar Tirmidhiu, përveç se ai ka përmendur se ndërmjet çdo toke ka një distancë prej pesëqind vitesh, ndërsa këtu thuhet shtatëqind vjet. Gjithashtu, tek ai (Tirmidhiu) thuhet: "sikur të lëshonit një litar, ai do të zbriste tek Allahu", ndërsa këtu nuk është përmendur Emri i Madhërisë (Allahu). E ka transmetuar Ahmedi, dhe në zinxhirin e tij është El-Hakem ibn Abdilmelik, i cili është i braktisur në hadith (Matruk al-Hadith).

٢٨٣ - وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ - ﵁ - قَالَ: «بَيْنَمَا نَحْنُ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ - ﷺ - إِذْ مَرَّتْ سَحَابَةٌ، فَقَالَ: " هَلْ تَدْرُونَ مَا هَذِهِ؟ ". قُلْنَا: اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ. قَالَ: " الْعَنَانُ وَزَوَايَا الْأَرْضِ يَسُوقُهُ اللَّهُ إِلَى مَنْ لَا يَشْكُرُهُ مِنْ عِبَادِهِ وَلَا يَدْعُونَهُ، أَتَدْرُونَ مَا هَذِهِ فَوْقَكُمْ؟ ". قُلْنَا: اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ. قَالَ: " الرَّقِيعُ، مَوْجٌ مَكْفُوفٌ، وَسَقْفٌ مَحْفُوظٌ، أَتَدْرُونَ كَمْ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهَا؟ ". قُلْنَا: اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ. قَالَ: " مَسِيرَةُ خَمْسِمِائَةِ عَامٍ "، ثُمَّ قَالَ: " أَتَدْرُونَ مَا الَّتِي فَوْقَهَا؟ " قُلْنَا: اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ. قَالَ: " سَمَاءٌ أُخْرَى. أَتَدْرُونَ كَمْ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهَا؟ قُلْنَا: اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ. قَالَ: " مَسِيرَةُ خَمْسِمِائَةِ عَامٍ ". حَتَّى عَدَّ سَبْعَ سَمَاوَاتٍ، ثُمَّ قَالَ: " هَلْ تَدْرُونَ مَا فَوْقَ ذَلِكَ ". قُلْنَا: اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ. قَالَ: " الْعَرْشُ ". قَالَ: تَدْرُونَ كَمْ بَيْنَهُ وَبَيْنَ السَّمَاءِ السَّابِعَةِ؟ " قُلْنَا: اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ. قَالَ: " مَسِيرَةُ خَمْسِمِائَةِ عَامٍ "، ثُمَّ قَالَ: " أَتَدْرُونَ مَا هَذِهِ تَحْتَكُمْ؟ " قُلْنَا: اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ.
قَالَ: " أَرْضٌ، أَتَدْرُونَ مَا تَحْتَهَا؟ " قُلْنَا: اللَّهُ أَعْلَمُ. قَالَ: " أَرْضٌ أُخْرَى، أَتَدْرُونَ كَمْ بَيْنَهُمَا؟ " قُلْنَا: اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ. قَالَ: " مَسِيرَةُ سَبْعِمِائَةِ عَامٍ "، حَتَّى عَدَّ سَبْعَ أَرَضِينَ، ثُمَّ قَالَ: " وَايْمُ اللَّهِ، لَوْ دَلَّيْتُمْ بِحَبْلٍ لَهَبَطَ "، ثُمَّ قَرَأَ: " ﴿هُوَ الْأَوَّلُ وَالْآخِرُ وَالظَّاهِرُ وَالْبَاطِنُ وَهُوَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ﴾ [الحديد: ٣]» ".
قُلْتُ: رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ غَيْرَ أَنَّهُ ذَكَرَ: بَيْنَ كُلِّ أَرْضٍ وَأَرْضٍ خَمْسَمِائَةِ عَامٍ، وَهُنَا سَبْعُمِائَةِ عَامٍ، وَعِنْدَهُ أَيْضًا: " لَوْ دَلَّيْتُمْ بِحَبْلٍ لَهَبَطَ عَلَى اللَّهِ "، وَهُنَا لَمْ يَذْكُرِ الْجَلَالَةَ.
رَوَاهُ أَحْمَدُ، وَفِيهِ الْحَكَمُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ، وَهُوَ مَتْرُوكُ الْحَدِيثِ.

283 - And on the authority of Abu Hurairah (may Allah be pleased with him), who said: While we were with the Messenger of Allah (pbuh), a cloud passed by, and he said: "Do you know what this is?" We said: "Allah and His Messenger know best." He said: "The clouds ('al-anan) and the reservoirs of the earth; Allah drives them to those among His servants who do not thank Him nor supplicate to Him. Do you know what this is above you?" We said: "Allah and His Messenger know best." He said: "The firmament (ar-raqi'), a restrained wave and a protected roof. Do you know the distance between you and it?" We said: "Allah and His Messenger know best." He said: "A journey of five hundred years." Then he said: "Do you know what is above it?" We said: "Allah and His Messenger know best." He said: "Another heaven. Do you know the distance between you and it?" We said: "Allah and His Messenger know best." He said: "A journey of five hundred years." This continued until he counted seven heavens. Then he said: "Do you know what is above that?" We said: "Allah and His Messenger know best." He said: "The Throne ('al-Arsh)." He said: "Do you know the distance between it and the seventh heaven?" We said: "Allah and His Messenger know best." He said: "A journey of five hundred years." Then he said: "Do you know what this is beneath you?" We said: "Allah and His Messenger know best." He said: "An earth. Do you know what is beneath it?" We said: "Allah knows best." He said: "Another earth. Do you know the distance between the two?" We said: "Allah and His Messenger know best." He said: "A journey of seven hundred years," until he counted seven earths. Then he said: "By Allah, if you were to let down a rope, it would descend." Then he recited: "He is the First and the Last, the Ascendant and the Intimate, and He is, of all things, Knowing" [Al-Hadid: 3].

Commentary I said: It was narrated by at-Tirmidhi, except that he mentioned that between every earth and another is five hundred years, whereas here it is seven hundred years. According to him also: "If you were to let down a rope, it would descend upon Allah," but here the Name of Majesty (Allah) was not mentioned. It was narrated by Ahmad, and in its chain is al-Hakam ibn Abd al-Malik, and he is abandoned in Hadith (Matruk al-Hadith).

#284

٢٨٤ - Dhe nga Ibn Mes’udi (r.a.) transmetohet se ka thënë: "Midis qiellit të kësaj bote dhe atij që vjen pas tij është një largësi prej pesëqind vjetësh udhëtim, midis çdo dy qiejve është një largësi prej pesëqind vjetësh, midis qiellit të shtatë dhe Kursi-ut është një largësi prej pesëqind vjetësh udhëtim, midis Kursi-ut dhe ujit është një largësi prej pesëqind vjetësh, kurse Arshi është mbi ujë. Allahu - i Lartësuar qoftë përmendja e Tij - është mbi Arsh dhe Ai e di gjendjen në të cilën ndodheni ju."

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "El-Kebir" dhe transmetuesit e tij janë transmetuesit e Sahihut. Pjesa tjetër e këtij teksti ka kaluar më parë në kapitullin e meditimit rreth Allahut.

٢٨٤ - وَعَنِ ابْنِ مَسْعُودٍ - ﵁ - أَنَّهُ قَالَ: مَا بَيْنَ سَمَاءِ الدُّنْيَا وَالَّتِي تَلِيهَا مَسِيرَةُ خَمْسِمِائَةِ عَامٍ، وَمَا بَيْنَ كُلِّ سَمَاءَيْنِ خَمْسُمِائَةِ عَامٍ، وَمَا بَيْنَ السَّمَاءِ السَّابِعَةِ وَالْكُرْسِيِّ مَسِيرَةُ خَمْسِمِائَةِ عَامٍ، وَمَا بَيْنَ الْكُرْسِيِّ وَالْمَاءِ خَمْسُمِائَةِ عَامٍ، وَالْعَرْشُ عَلَى الْمَاءِ، وَاللَّهُ - جَلَّ ذِكْرُهُ - عَلَى الْعَرْشِ، يَعْلَمُ مَا أَنْتُمْ عَلَيْهِ.
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَرِجَالُهُ رِجَالُ الصَّحِيحِ. وَقَدْ تَقَدَّمَ بَقِيَّةُ هَذَا فِي بَابِ التَّفَكُّرِ فِي اللَّهِ.

284 - On the authority of Ibn Mas‘ud (may Allah be pleased with him) that he said: "Between the lowest heaven and the one succeeding it is a journey of five hundred years, and between every two heavens is five hundred years, and between the seventh heaven and the Kursi is a journey of five hundred years, and between the Kursi and the water is five hundred years, and the Throne is above the water, and Allah—Exalted is His Mention—is above the Throne, and He knows what you are upon."

Commentary Reported by al-Tabarani in al-Kabir, and its narrators are the narrators of the Sahih. The remainder of this has been mentioned previously in the chapter of Contemplation upon Allah.

CHAPTER

[بَابُ مَنْ سَرَّتْهُ حَسَنَتُهُ فَهُوَ مُؤْمِنٌ]

[Kapitull: Kushdo që gëzohet nga vepra e tij e mirë është besimtar]

50. [Chapter: Whoever is Pleased by His Good Deed is a Believer]

#285

285 - Nga Ebu Musa (r.a.) transmetohet se ka thënë: E kam dëgjuar të Dërguarin e Allahut (s.a.v.s.) duke thënë: "Kushdo që bën një vepër të mirë dhe gëzohet me të, dhe bën një vepër të keqe dhe pikëllohet prej saj, ai është besimtar."

Komentim E kanë transmetuar Ahmedi, El-Bezzari dhe Et-Taberaniu në "El-Kebir"; transmetuesit e tij janë transmetues të "Sahihut", me përjashtim të El-Muttalib bin Abdullahut, i cili është i besueshëm (thikatun) por bën tedlis (fshehje të transmetuesve), dhe nuk ka dëgjuar nga Ebu Musa, prandaj ky hadith është i ndërprerë (munkati').

٢٨٥ - عَنْ أَبِي مُوسَى - ﵁ - قَالَ: سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ - ﷺ - يَقُولُ: " «مَنْ عَمِلَ حَسَنَةً فَسُرَّ بِهَا، وَعَمِلَ سَيِّئَةً فَسَاءَتْهُ ; فَهُوَ مُؤْمِنٌ» ".
رَوَاهُ أَحْمَدُ وَالْبَزَّارُ وَالطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَرِجَالُهُ رِجَالُ الصَّحِيحِ مَا خَلَا الْمُطَّلِبَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، فَإِنَّهُ ثِقَةٌ وَلَكِنَّهُ يُدَلِّسُ، وَلَمْ يَسْمَعْ مِنْ أَبِي مُوسَى، فَهُوَ مُنْقَطِعٌ.

285 - On the authority of Abu Musa (may Allah be pleased with him), who said: I heard the Messenger of Allah (pbuh) say: "Whoever performs a good deed and is pleased by it, and performs an evil deed and is saddened by it; then he is a believer."

Commentary Narrated by Ahmad, Al-Bazzar, and Al-Tabarani in Al-Kabir; its narrators are the narrators of the Sahih, except for Al-Muttalib bin Abdullah, for he is trustworthy but he practices tadlis, and he did not hear from Abu Musa, so it is disconnected.

#286

286 - Nga Ebu Umame (Allahu qoftë i kënaqur me të) transmetohet se një burrë tha: "O i Dërguari i Allahut, çfarë është besimi?" Ai (s.a.v.s.) tha: "Nëse vepra jote e mirë të gëzon dhe vepra jote e keqe të brengos, atëherë ti je besimtar." E ka shënuar Et-Taberaniu në "El-Kebir".

٢٨٦ - عَنْ أَبِي أُمَامَةَ - ﵁ - «أَنَّ رَجُلًا قَالَ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، مَا الْإِيمَانُ؟ قَالَ: " إِذَا سَرَّتْكَ حَسَنَتُكَ، وَسَاءَتْكَ سَيِّئَتُكَ ; فَأَنْتَ مُؤْمِنٌ» ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ.

286 - On the authority of Abu Umamah (may Allah be pleased with him), that a man said: "O Messenger of Allah (pbuh), what is faith?" He (pbuh) said: "If your good deed pleases you and your evil deed grieves you, then you are a believer." Narrated by al-Tabarani in al-Kabir.

#287

287 - Dhe ai (Taberaniu) gjithashtu transmeton në "el-Evsat", duke thënë: Një burrë pyeti: "Çfarë është mëkati, o i Dërguari i Allahut?" Ai (s.a.v.s.) u përgjigj: "Ajo që të bren në gjoksin tënd, andaj lëre atë." Ai pyeti: "E çfarë është besimi?" Ai (s.a.v.s.) tha: "Kushdo që pikëllohet nga vepra e tij e keqe dhe gëzohet nga vepra e tij e mirë, ai është besimtar."

Komentim Transmetuesit e tij janë transmetuesit e Sahihut, përveç faktit se në të gjendet Jahja ibn Ebi Kethiri, i cili është mudellis, ndonëse ai është prej transmetuesve të Sahihut.

٢٨٧ - وَلَهُ فِي الْأَوْسَطِ أَيْضًا قَالَ: «قَالَ رَجُلٌ: مَا الْإِثْمُ يَا رَسُولَ اللَّهِ؟ قَالَ: " مَا حَكَّ فِي صَدْرِكَ فَدَعْهُ ". قَالَ: فَمَا الْإِيمَانُ؟ قَالَ: " مَنْ سَاءَتْهُ سَيِّئَتُهُ، وَسَرَّتْهُ حَسَنَتُهُ ; فَهُوَ مُؤْمِنٌ» ".
وَرِجَالُهُ رِجَالُ الصَّحِيحِ، إِلَّا أَنَّ فِيهِ يَحْيَى بْنَ أَبِي كَثِيرٍ، وَهُوَ مُدَلِّسٌ وَإِنْ كَانَ مِنْ رِجَالِ الصَّحِيحِ.

287 - And he also narrated in al-Awsat, saying: A man said, "What is sin, O Messenger of Allah?" He (pbuh) said, "Whatever wavers in your chest, then leave it." He asked, "Then what is faith?" He (pbuh) said, "Whoever is grieved by his evil deed and gladdened by his good deed, then he is a believer."

Commentary Its narrators are the narrators of the Sahih, except that it contains Yahya ibn Abi Kathir, and he is a mudallis, even though he is among the narrators of the Sahih.

#288

288 - Dhe nga Aliu bin Ebi Talibi (r.a.) përcillet se ka thënë: I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "Këdo që e shqetëson vepra e tij e keqe, ai është besimtar."

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "el-Evsat"; në zinxhirin e tij është Musa bin Ubejde, i cili është i rrënuar në dobësi.

٢٨٨ - وَعَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ - ﵁ - قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ: " «مَنْ سَاءَتْهُ سَيِّئَتُهُ فَهُوَ مُؤْمِنٌ» ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْأَوْسَطِ، وَفِيهِ مُوسَى بْنُ عُبَيْدَةَ، وَهُوَ هَالِكٌ فِي الضَّعْفِ.

288 - And on the authority of Ali ibn Abi Talib (may Allah be pleased with him), he said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "Whoever is grieved by his evil deed is a believer."

Commentary Narrated by al-Tabarani in al-Awsat, and in its chain is Musa ibn Ubaydah, and he is ruined in terms of weakness.

CHAPTER

[بَابٌ فِي النَّصِيحَةِ]

[Kapitull: Mbi këshillën e sinqertë (Nasihatin)]

51. [Chapter: On Sincere Advice (Nasihah)]

#289

289 - Nga Ebu Umame - Allahu qoftë i kënaqur me të - transmetohet nga Pejgamberi - (s.a.v.s.) - se ai ka thënë: "Ka thënë Allahu - i Fuqishmi dhe i Madhëruari -: 'Gjëja më e dashur për Mua me të cilën më adhuron robi Im është sinqeriteti ndaj Meje'."

Komentim E ka transmetuar Ahmedi, dhe në zinxhirin e tij është Ubejdullah bin Zehri nga Ali bin Jezidi, dhe që të dy janë të dobët.

٢٨٩ - عَنْ أَبِي أُمَامَةَ - ﵁ - «عَنِ النَّبِيِّ - ﷺ - قَالَ: " قَالَ اللَّهُ - ﷿ -: أَحَبُّ مَا يَعْبُدُنِي بِهِ عَبْدِي إِلَيَّ النُّصْحُ لِي».
رَوَاهُ أَحْمَدُ، وَفِيهِ عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ زَحْرٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ يَزِيدَ، وَكِلَاهُمَا ضَعِيفٌ.

289 - On the authority of Abu Umamah (may Allah be pleased with him), from the Prophet (pbuh), who said: "Allah (the Mighty and Sublime) said: 'The most beloved way in which My servant worships Me is sincere devotion to Me.'"

Commentary Narrated by Ahmad, and in its chain is Ubayd Allah bin Zahr on the authority of Ali bin Yazid, and both of them are weak.

#290

290 - Dhe nga Ibn Abbasi (r.anhuma) transmetohet se ka thënë: I Dërguari e Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "Feja është këshillë (sinqeritet)." Ata pyetën: "Për kë?" Ai tha: "Për Allahun, për të Dërguarin e Tij dhe për prijësit e besimtarëve." E kanë transmetuar Ahmedi, el-Bezzari dhe et-Taberaniu në el-Kebir, i cili ka thënë: "Dhe për prijësit e muslimanëve dhe për masën e tyre të gjerë (popullin)." Gjithashtu e ka transmetuar Ebu Ja’la, dhe transmetuesit e tij janë transmetues të Sahihut, kurse teksti i Ebu Ja’las është: Ata pyetën: "Për kë, o i Dërguari i Allahut?" Ai tha: "Për Librin e Allahut, për Pejgamberin e Tij dhe për prijësit e muslimanëve."

Komentim Ahmedi ka thënë: Nga Amër b. Dinari, [i cili ka thënë]: "Më ka informuar ai që e ka dëgjuar Ibn Abbasin." Ndërsa et-Taberaniu ka thënë: "Nga Amër b. Dinari, nga Ibn Abbasi." Prandaj, implikimi i transmetimit të Ahmedit është shkëputja (inkita') midis Amrit dhe Ibn Abbasit. Krahas kësaj, në të gjendet Abdurrahman b. Thabit b. Theubani, të cilin Ahmedi e ka konsideruar të dobët, duke thënë: "Hadithet e tij janë të refuzuara (menakir)."

٢٩٠ - وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ - ﵄ - قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ: " «الدِّينُ النَّصِيحَةُ ". قَالُوا: لِمَنْ؟ قَالَ: " لِلَّهِ وَلِرَسُولِهِ وَلِأَئِمَّةِ الْمُؤْمِنِينَ» ".
رَوَاهُ أَحْمَدُ وَالْبَزَّارُ وَالطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَقَالَ: " وَلِأَئِمَّةِ الْمُسْلِمِينَ وَعَامَّتِهِمْ ".
قَالَ أَحْمَدُ: عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ أَخْبَرَنِي مَنْ سَمِعَ ابْنَ عَبَّاسٍ، وَقَالَ الطَّبَرَانِيُّ: عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، فَمُقْتَضَى رِوَايَةِ أَحْمَدَ الِانْقِطَاعُ بَيْنَ عَمْرٍو وَابْنِ عَبَّاسٍ، وَمَعَ ذَلِكَ فِيهِ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ ثَابِتِ بْنِ ثَوْبَانَ وَقَدْ ضَعَّفَهُ أَحْمَدُ، وَقَالَ: أَحَادِيثُهُ مَنَاكِيرُ. وَرَوَاهُ أَبُو يَعْلَى، وَرِجَالُهُ رِجَالُ الصَّحِيحِ، وَلَفْظُ أَبِي يَعْلَى: قَالُوا: لِمَنْ يَا رَسُولَ اللَّهِ؟ قَالَ: " لِكِتَابِ اللَّهِ وَلِنَبِيِّهِ وَلِأَئِمَّةِ الْمُسْلِمِينَ ".

290 - And on the authority of Ibn Abbas (may Allah be pleased with them both), he said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "The religion is sincere advice." They asked: "To whom?" He said: "To Allah, to His Messenger, and to the leaders of the believers." It was narrated by Ahmad, al-Bazzar, and al-Tabarani in al-Mu'jam al-Kabir, and he stated: "And to the leaders of the Muslims and their common folk." It was also narrated by Abu Ya'la, and its narrators are the narrators of the Sahih, and the wording of Abu Ya'la is: They asked: "To whom, O Messenger of Allah?" He said: "To the Book of Allah, to His Prophet, and to the leaders of the Muslims."

Commentary Ahmad said: From Amr ibn Dinar, [who said:] "The one who heard from Ibn Abbas informed me." Al-Tabarani said: "From Amr ibn Dinar, from Ibn Abbas." Thus, the implication of Ahmad's narration is a disconnection (inqita') between Amr and Ibn Abbas. Furthermore, it contains Abd al-Rahman ibn Thabit ibn Thawban, whom Ahmad weakened, saying: "His hadiths are denounced (manakir)."

#291

291 - Nga Ebu Hurejra (r.a.) transmetohet se ka thënë: "I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: 'Xhibrili (a.s.) më ka urdhëruar për këshillën (sinqeritetin).'"

Komentim E ka transmetuar Ebu Jala, dhe në zinxhirin e tij është El-Hasen bin Ali el-Hashimiu, i cili është i dobët.

٢٩١ - وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ - ﵁ - قَالَ: «قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ: " أَمَرَنِي جِبْرِيلُ - ﵇ - بِالنُّصْحِ» ".
رَوَاهُ أَبُو يَعْلَى، وَفِيهِ الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْهَاشِمِيُّ، وَهُوَ ضَعِيفٌ.

291 - And on the authority of Abu Hurayrah—may Allah be pleased with him—who said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "Gabriel—peace be upon him—commanded me to give sincere advice."

Commentary It was narrated by Abu Ya'la, and in its chain is al-Hasan ibn 'Ali al-Hashimi, and he is weak.

#292

292 - Transmetohet nga Ibn ‘Umeri (r.anhuma) se Pejgamberi (s.a.v.s.) ka thënë: "Feja është këshillë (sinqeritet)."

Komentim E ka transmetuar El-Bezzari, dhe transmetuesit e tij janë transmetuesit e Sahihut.

٢٩٢ - وَعَنِ ابْنِ عُمَرَ - ﵄ - أَنَّ النَّبِيَّ - ﷺ - قَالَ: " «الدِّينُ النَّصِيحَةُ» ".
رَوَاهُ الْبَزَّارُ، وَرِجَالُهُ رِجَالُ الصَّحِيحِ.

292 - On the authority of Ibn ‘Umar (may Allah be pleased with them both) that the Prophet (pbuh) said: "The Religion is sincerity."

Commentary It was narrated by al-Bazzar, and its narrators are the narrators of the Sahih.

#293

293 - Dhe nga Theubani (r.a.) transmetohet se Pejgamberi (s.a.v.s.) ka thënë: "Kreu i fesë është këshilla." Ata thanë: "Për kë, o i Dërguari i Allahut?" Ai tha: "Për Allahun (të Plotfuqishmin dhe të Madhërishmin), për fenë e Tij, për udhëheqësit e muslimanëve dhe për muslimanët në përgjithësi."

Komentim E ka shënuar Tabaraniu në "al-Awsat", dhe në zinxhirin e tij është Ejub ibn Suvejdi, i cili është i dobët dhe nuk mund të përdoret si argument.

٢٩٣ - وَعَنْ ثَوْبَانَ - ﵁ - عَنِ النَّبِيِّ - ﷺ - قَالَ: " «رَأْسُ الدِّينِ النَّصِيحَةُ ". قَالُوا: لِمَنْ يَا رَسُولَ اللَّهِ؟ قَالَ: " لِلَّهِ - ﷿ - وَلِدِينِهِ، وَلِأَئِمَّةِ الْمُسْلِمِينَ، وَلِلْمُسْلِمِينَ عَامَّةً» ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْأَوْسَطِ، وَفِيهِ أَيُّوبُ بْنُ سُوَيْدٍ، وَهُوَ ضَعِيفٌ لَا يُحْتَجُّ بِهِ.

293 - And on the authority of Thawban (may Allah be pleased with him) from the Prophet (pbuh), who said: "The head of the religion is sincere counsel." They said: "For whom, O Messenger of Allah?" He said: "For Allah (Mighty and Majestic), for His religion, for the leaders of the Muslims, and for the commonality of the Muslims."

Commentary Reported by al-Tabarani in al-Awsat, and in its chain is Ayyub ibn Suwayd, and he is weak; he is not to be used as a proof.

#294

294 - Dhe nga Hudhejfe bin el-Jemani (r.a.) transmetohet se ka thënë: Ka thënë i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.): "Kush nuk interesohet për çështjen e muslimanëve, ai nuk është prej tyre, dhe kushdo që nuk gdhihet e ngryset duke qenë i sinqertë ndaj Allahut, të Dërguarit të Tij, Librit të Tij, prijësit të tij dhe masës së gjerë të muslimanëve, ai nuk është prej tyre."

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "el-Evsat" dhe "es-Sagir". Në zinxhirin e tij gjendet Abdullah bin Ebi Xhafer er-Razi; Muhamed bin Humejdi e ka konsideruar atë të dobët, ndërsa Ebu Hatimi, Ebu Zur'ah dhe Ibn Hibbani e kanë konsideruar të besueshëm.

٢٩٤ - وَعَنْ حُذَيْفَةَ بْنِ الْيَمَانِ - ﵁ - قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ: " «مَنْ لَا يَهْتَمُّ بِأَمْرِ الْمُسْلِمِينَ فَلَيْسَ مِنْهُمْ، وَمَنْ لَمْ يُصْبِحْ وَيُمْسِي نَاصِحًا لِلَّهِ وَلِرَسُولِهِ وَلِكِتَابِهِ وَلِإِمَامِهِ وَلِعَامَّةِ الْمُسْلِمِينَ ; فَلَيْسَ مِنْهُمْ» ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْأَوْسَطِ وَالصَّغِيرِ، وَفِيهِ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي جَعْفَرٍ الرَّازِيُّ، ضَعَّفَهُ مُحَمَّدُ بْنُ حُمَيْدٍ، وَوَثَّقَهُ أَبُو حَاتِمٍ وَأَبُو زُرْعَةَ وَابْنُ حِبَّانَ.

294 - And on the authority of Hudhayfah bin al-Yaman - may Allah be pleased with him - who said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "Whoever does not concern himself with the affairs of the Muslims is not of them, and whoever does not reach the morning and the evening acting sincerely for the sake of Allah, His Messenger, His Book, his leader, and the general body of the Muslims is not of them."

Commentary It was narrated by al-Tabarani in al-Awsat and al-Saghir, and its chain includes Abdullah bin Abi Ja'far al-Razi; Muhammad bin Humayd declared him weak, while Abu Hatim, Abu Zur'ah, and Ibn Hibban declared him trustworthy.

#295

٢٩٥ - Dhe nga Xherir bin Abdullah el-Bexheli (r.a.) transmetohet se ka thënë: «I dhashë besën të Dërguarit të Allahut (s.a.v.s.), pastaj u ktheva, por ai më thirri e më tha: "Nuk pranoj prej teje derisa të më japësh besën për këshillim të sinqertë ndaj çdo muslimani." Atëherë unë ia dhashë besën për këtë.»

Komentim Them: Ai ka një hadith në "Sahih" përveç këtij. E ka transmetuar Taberaniu në "el-Sagir" dhe zinxhiri i tij i transmetimit është i mirë (hasen).

٢٩٥ - وَعَنْ جَرِيرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْبَجَلِيِّ - ﵁ - قَالَ: «بَايَعْتُ رَسُولَ اللَّهِ - ﷺ - ثُمَّ رَجَعْتُ، فَدَعَانِي فَقَالَ: " لَا أَقْبَلُ مِنْكَ حَتَّى تُبَايِعَ عَلَى النُّصْحِ لِكُلِّ مُسْلِمٍ " فَبَايَعْتُهُ».
قُلْتُ: لَهُ حَدِيثٌ فِي الصَّحِيحِ غَيْرُ هَذَا.
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الصَّغِيرِ، وَإِسْنَادُهُ حَسَنٌ.

295 - And on the authority of Jarir bin Abdullah al-Bajali (may Allah be pleased with him), he said: "I pledged allegiance to the Messenger of Allah (pbuh), then I turned away. He called me back and said: 'I do not accept from you until you pledge to give sincere counsel to every Muslim,' so I pledged allegiance to him."

Commentary I say: He has a narration in the Sahih other than this one. It was narrated by al-Tabarani in al-Saghir, and its chain of transmission is Hasan.

CHAPTER

[بَابٌ فِيمَنْ حُبُّهُمْ إِيمَانٌ]

[Kapitull: Mbi ata, dashuria ndaj të cilëve është besim]

52. [Chapter: On Those Whose Love is Faith]

#296

296 - Nga Abdurrahman bin Ebi Lejla, e ky nga babai i tij, i cili ka thënë: I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "Asnjë rob nuk beson (plotësisht) derisa unë të jem më i dashur për të sesa vetja e tij, familja ime më e dashur për të sesa familja e tij, pasardhësit e mi më të dashur për të sesa pasardhësit e tij, dhe qenia ime më e dashur për të sesa qenia e tij."

Komentim E ka transmetuar et-Taberaniu në "el-Evsat" dhe "el-Kebir", dhe në zinxhirin e tij është Muhamed bin Abdurrahman bin Ebi Lejla, i cili ka memorizim të dobët dhe nuk merret si argument.

٢٩٦ - عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى، عَنْ أَبِيهِ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ: " «لَا يُؤْمِنُ عَبْدٌ حَتَّى أَكُونَ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنْ نَفْسِهِ، وَأَهْلِي أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنْ أَهْلِهِ، وَعِتْرَتِي أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنْ عِتْرَتِهِ، وَذَاتِي أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنْ ذَاتِهِ» ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْأَوْسَطِ وَالْكَبِيرِ، وَفِيهِ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى، وَهُوَ سَيِّئُ الْحِفْظِ لَا يُحْتَجُّ بِهِ.

296 - On the authority of Abdurrahman bin Abi Layla, from his father, who said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "No servant believes until I am more beloved to him than his own self, and my family more beloved to him than his family, and my progeny more beloved to him than his progeny, and my essence more beloved to him than his essence."

Commentary Reported by al-Tabarani in Al-Awsat and Al-Kabir, and it includes Muhammad bin Abdurrahman bin Abi Layla, who is of poor memory and is not used as a proof.

#297

297 - Dhe nga Enesi (r.a.) transmetohet se ka thënë: I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "Nuk beson njeriu derisa unë të jem më i dashur për të sesa fëmija i tij, prindi i tij dhe të gjithë njerëzit së bashku."

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "al-Awsat", dhe në të (zinxhirin e tij) është Kajs b. er-Rebi'; Shubeja dhe të tjerë e kanë vlerësuar si të besueshëm, ndërsa Jahja b. Maini dhe të tjerë e kanë vlerësuar si të dobët.

٢٩٧ - وَعَنْ أَنَسٍ - ﵁ - قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ: " «لَا يُؤْمِنُ الرَّجُلُ حَتَّى أَكُونَ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنْ وَلَدِهِ وَوَالِدِهِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ» ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْأَوْسَطِ، وَفِيهِ قَيْسُ بْنُ الرَّبِيعِ، وَثَّقَهُ شُعْبَةُ وَغَيْرُهُ، وَضَعَّفَهُ يَحْيَى بْنُ مَعِينٍ وَغَيْرُهُ.

297 - And on the authority of Anas (may Allah be pleased with him), he said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "A man does not [truly] believe until I am more beloved to him than his child, his father, and all people collectively."

Commentary Reported by al-Tabarani in al-Awsat, and in its chain is Qays ibn al-Rabi'; Shu'bah and others declared him reliable, while Yahya ibn Ma'in and others declared him weak.

#298

298 - Dhe nga Abdullah ibn Xhaferi transmetohet se ka thënë: «El-Abas ibn Abdylmutalibi erdhi te i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) dhe tha: "O i Dërguari i Allahut, unë shkova te një grup njerëzish që po bisedonin, por kur më panë mua, heshtën; dhe kjo nuk ndodhi për tjetër gjë, veçse sepse më konsideruan të rëndë (më patën bezdi)." Atëherë i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) tha: "Vërtet e kanë bërë këtë? Pasha Atë, në dorën e të Cilit është shpirti im, asnjëri prej tyre nuk beson derisa t'ju dojë juve për hir të dashurisë sime. A shpresoni të hyni në Xhenet me ndërmjetësimin tim, ndërsa bijtë e Abdylmutalibit të mos e shpresojnë atë?"».

Komentim E ka transmetuar Et-Taberaniu në "El-Eusat" dhe "Es-Sagir", dhe në zinxhirin e tij është Asrem ibn Hausheb, i cili është i braktisur (metruk) në hadith.

٢٩٨ - وَعَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَعْفَرٍ قَالَ: «أَتَى الْعَبَّاسُ بْنُ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ رَسُولَ اللَّهِ - ﷺ - فَقَالَ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، إِنِّي أَتَيْتُ قَوْمًا يَتَحَدَّثُونَ، فَلَمَّا رَأَوْنِي سَكَتُوا، وَمَا ذَاكَ إِلَّا أَنَّهُمُ اسْتَثْقَلُونِي، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ: " أَقَدْ فَعَلُوهَا؟ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ، لَا يُؤْمِنُ أَحَدُهُمْ حَتَّى يُحِبَّكُمْ لِحُبِّي، أَتَرْجُونَ أَنْ تَدْخُلُوا الْجَنَّةَ بِشَفَاعَتِي وَلَا يَرْجُوهَا بَنُو عَبْدِ الْمُطَّلِبِ»؟ ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْأَوْسَطِ وَالصَّغِيرِ، وَفِيهِ أَصْرَمُ بْنُ حَوْشَبٍ وَهُوَ مَتْرُوكُ الْحَدِيثِ.

298 - And from Abdullah ibn Ja'far, he said: "Al-Abbas ibn Abd al-Muttalib came to the Messenger of Allah (pbuh) and said: 'O Messenger of Allah, I came upon a group of people who were conversing, but when they saw me, they fell silent, and that was for no reason other than that they found me burdensome.' Thereupon the Messenger of Allah (pbuh) said: 'Have they indeed done so? By the One in Whose hand is my soul, none of them believes until he loves you for the sake of my love. Do you expect to enter Paradise through my intercession while the sons of Abd al-Muttalib do not expect it?'"

Commentary Narrated by At-Tabarani in Al-Awsat and Al-Saghir, and it contains Asram ibn Hawshab, who is abandoned (matruk) in Hadith.

#299

Dhe nga el-Mikdad ibn el-Esved (r.a.) transmetohet se ka thënë: Ka thënë i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.): "Kush e do Allahun dhe të Dërguarin e Tij me vërtetësi e jo me gënjeshtër, i takon besimtarët dhe i do ata, dhe çështja e xhahilijetit (injorancës) për të është si pozita e zjarrit në të cilin hidhet dikush, ai vërtet e ka shijuar shijen e besimit." Apo ka thënë: "vërtet e ka arritur kulmin e besimit." Dyshimi është nga Safuani.

Komentim E ka transmetuar et-Taberaniu në "el-Kebir", dhe në zinxhirin e tij është Shurejh ibn Ubejd, i cili është i besueshëm (thikah) por mudellis (fshehës i burimeve), dhe ka mospajtim lidhur me dëgjimin e tij të drejtpërdrejtë nga sahabët për shkak të tedlisit (fshehjes së transmetuesve) të tij.

٢٩٩ - وَعَنِ الْمِقْدَادِ بْنِ الْأَسْوَدِ - ﵁ - قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ: " «مَنْ أَحَبَّ اللَّهَ وَرَسُولَهُ صَادِقًا غَيْرَ كَاذِبٍ، وَلَقِيَ الْمُؤْمِنِينَ فَأَحَبَّهُمْ، وَكَانَ أَمْرُ الْجَاهِلِيَّةِ عِنْدَهُ كَمَنْزِلَةِ نَارٍ أُلْقِيَ فِيهَا - فَقَدْ طَعِمَ طَعْمَ الْإِيمَانِ ". أَوْ قَالَ: " فَقَدْ بَلَغَ ذُرْوَةَ الْإِيمَانِ» ". الشَّكُّ مِنْ صَفْوَانَ.
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَفِيهِ شُرَيْحُ بْنُ عُبَيْدٍ، وَهُوَ ثِقَةٌ مُدَلِّسٌ، اخْتُلِفَ فِي سَمَاعِهِ مِنَ الصَّحَابَةِ لِتَدْلِيسِهِ.

299 - And from al-Miqdad ibn al-Aswad - may Allah be pleased with him - he said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "Whoever loves Allah and His Messenger truthfully, not falsely, and meets the believers and loves them, and the matter of the pre-Islamic period of ignorance (Jahiliyyah) is to him as the status of a fire into which he is thrown, has indeed tasted the flavor of faith." Or he said: "has indeed reached the pinnacle of faith." The doubt is from Safwan.

Commentary It was narrated by al-Tabarani in al-Kabir, and in its chain is Shurayh ibn 'Ubayd, who is trustworthy but practiced tadlis (obfuscation of sources); there is disagreement regarding his direct hearing from the Companions due to his tadlis.

CHAPTER

[بَابٌ مِنْهُ]

[Kapitull: Vazhdim]

53. [Chapter: Continuation]

#300

300 - Transmetohet nga Ebu Seid el-Hudriu (r.a.) se ka thënë: Ka thënë i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.): "Vërtet, për Allahun - të Plotfuqishmin dhe të Madhërishmin - ekzistojnë tri shenjtëri; kushdo që i ruan ato, Allahu do t'ia ruajë atij çështjet e fesë së tij dhe të kësaj bote, ndërsa kushdo që nuk i ruan ato, Allahu nuk do t'i ruajë asgjë: shenjtëria e Islamit, shenjtëria ime dhe shenjtëria e farefisnisë sime."

Komentim E transmeton Et-Taberaniu në "El-Kebir" dhe "El-Eusat", dhe në zinxhirin e tij gjendet Ibrahim bin Hammadi, i cili është i dobët, dhe nuk kam parë askënd që ta ketë konsideruar atë të besueshëm.

٣٠٠ - عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ - ﵁ - قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ: " «إِنَّ لِلَّهِ - ﷿ - حُرُمَاتٌ ثَلَاثٌ، مَنْ حَفِظَهُنَّ حَفِظَ اللَّهُ لَهُ أَمْرَ دِينِهِ وَدُنْيَاهُ، وَمَنْ لَمْ يَحْفَظْهُنَّ لَمْ يَحْفَظِ اللَّهُ لَهُ شَيْئًا: حُرْمَةُ الْإِسْلَامِ، وَحُرْمَتِي، وَحُرْمَةُ رَحِمِي» ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ وَالْأَوْسَطِ، وَفِيهِ إِبْرَاهِيمُ بْنُ حَمَّادٍ، وَهُوَ ضَعِيفٌ، وَلَمْ أَرَ مَنْ وَثَّقَهُ.

300 - On the authority of Abu Sa'id al-Khudri - may Allah be pleased with him - who said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "Indeed, for Allah - the Mighty and Majestic - there are three sanctities; whoever preserves them, Allah will preserve for him the affairs of his religion and his worldly life, and whoever does not preserve them, Allah will not preserve anything for him: the sanctity of Islam, my sanctity, and the sanctity of my kinship."

Commentary Narrated by at-Tabarani in al-Kabir and al-Awsat, and in it is Ibrahim ibn Hammad, who is weak, and I have not seen anyone who deemed him reliable.

#301

301 - Dhe nga Ebu Umame (r.a.) transmetohet se ka thënë: I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "Tri cilësi, tek kushdo që gjenden, ai do ta shijojë ëmbëlsinë e besimit: që Allahu dhe i Dërguari i Tij të jenë më të dashur për të sesa gjithçka tjetër përveç tyre, që ta dojë një rob vetëm për hir të Allahut dhe që hedhja në zjarr të jetë më e dashur për të sesa kthimi në mohim pasi Allahu e shpëtoi prej tij."

Komentim E ka transmetuar Et-Taberani në El-Evsat, dhe në zinxhirin e tij është Fedal bin Xhubejr, me të cilin nuk lejohet të argumentohet.

٣٠١ - وَعَنْ أَبِي أُمَامَةَ - ﵁ - قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ: " «ثَلَاثٌ مَنْ كُنَّ فِيهِ وَجَدَ حَلَاوَةَ الْإِيمَانِ:
أَنْ يَكُونَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِمَّا سِوَاهُمَا، وَأَنْ يُحِبَّ الْعَبْدَ لَا يُحِبُّهُ إِلَّا لِلَّهِ، وَأَنْ يُلْقَى فِي النَّارِ أَحَبُّ إِلَيْهِ مِنْ أَنْ يَرْجِعَ فِي الْكُفْرِ بَعْدَ إِذْ أَنْقَذَهُ اللَّهُ مِنْهُ» ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْأَوْسَطِ، وَفِيهِ فَضَّالُ بْنُ جُبَيْرٍ لَا يَحِلُّ الِاحْتِجَاجُ بِهِ.

301 - And on the authority of Abu Umamah (may Allah be pleased with him), who said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "Three [qualities], whoever possesses them will find the sweetness of faith: that Allah and His Messenger are dearer to him than anything besides them, that he loves a servant [of Allah] and does not love him except for the sake of Allah, and that being thrown into the fire is dearer to him than returning to disbelief after Allah has saved him from it."

Commentary It was narrated by al-Tabarani in al-Awsat, and in its chain is Faddal ibn Jubayr; it is not permissible to rely on him for evidence.

#302

302 - Transmetohet nga Enesi (r.a.) se ka thënë: I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "Dashuria ndaj kurejshëve është besim, ndërsa urrejtja ndaj tyre është mosbesim. Dashuria ndaj arabëve është besim; andaj kushdo që i do arabët, ai më ka dashur mua, dhe kushdo që i urren arabët, ai më ka urryer mua." E ka transmetuar El-Bezzari dhe Et-Taberaniu në "El-Awsat", dhe në zinxhirin e tij është Hejthem bin Xhemmazi, të cilin Ahmedi, Jahja bin Maini dhe El-Bezzari e kanë vlerësuar si të dobët.

Komentim Unë them: Hadithe të tjera nga ky kapitull do të vijnë në pjesën e Mirësive (El-Menakib).

٣٠٢ - عَنْ أَنَسٍ - ﵁ - قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ: " «حُبُّ قُرَيْشٍ إِيمَانٌ، وَبُغْضُهُمْ كُفْرٌ، وَحُبُّ الْعَرَبِ إِيمَانٌ، فَمَنْ أَحَبَّ الْعَرَبَ فَقَدْ أَحَبَّنِي، وَمَنْ أَبْغَضَ الْعَرَبَ فَقَدْ أَبْغَضَنِي» ".
رَوَاهُ الْبَزَّارُ وَالطَّبَرَانِيُّ فِي الْأَوْسَطِ، وَفِيهِ الْهَيْثَمُ بْنُ جَمَّازٍ ضَعَّفَهُ أَحْمَدُ وَيَحْيَى بْنُ مَعِينٍ وَالْبَزَّارُ.
قُلْتُ: وَتَأْتِي أَحَادِيثُ مِنْ هَذَا الْبَابِ فِي الْمَنَاقِبِ.

302 - On the authority of Anas (may Allah be pleased with him), who said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "Love for the Quraysh is faith, and hatred for them is disbelief, and love for the Arabs is faith; so whoever loves the Arabs has loved me, and whoever hates the Arabs has hated me." It was narrated by al-Bazzar and al-Tabarani in al-Awsat, and in its chain is al-Haytham ibn Jammaz, whom Ahmad, Yahya ibn Ma'in, and al-Bazzar weakened.

Commentary I say: Further hadiths from this chapter will appear in the section of Virtues (al-Manaqib).

CHAPTER

[بَابٌ مِنَ الْإِيمَانِ الْحُبُّ لِلَّهِ وَالْبُغْضُ لِلَّهِ]

[Kapitull: Prej besimit është dashuria për hir të Allahut dhe urrejtja për hir të Allahut]

54. [Chapter: From Faith is Loving for the Sake of Allah and Hating for the Sake of Allah]

#303

303 - Transmetohet nga Amr ibn el-Xhemuhu se ai e ka dëgjuar Pejgamberin (s.a.v.s.) duke thënë: "Rrobi nuk e arrin esencën e pastër të besimit derisa të dojë për hir të Allahut dhe të urrejë për hir të Allahut. Kur ai do për hir të Allahut – të Madhëruar – dhe urren për hir të Allahut, ai e ka merituar miqësinë (vilajetin) prej Allahut. Vërtet, të dashurit e Mi (evlijatë) nga robërit e Mi dhe të dashurit e Mi nga krijesat e Mia janë ata të cilët kujtohen me përmendjen Time, dhe Unë përmendem me përmendjen e tyre."

Komentim E ka transmetuar Ahmedi; në zinxhirin e tij është Rishdin ibn Sa'di, dhe ky hadith është i ndërprerë (munkati') dhe i dobët (daif).

٣٠٣ - عَنْ عَمْرِو بْنِ الْجَمُوحِ أَنَّهُ سَمِعَ النَّبِيَّ - ﷺ - يَقُولُ: " «لَا يَحِقُّ الْعَبْدُ صَرِيحَ الْإِيمَانِ حَتَّى يُحِبَّ لِلَّهِ وَيُبْغِضَ لِلَّهِ، فَإِذَا أَحَبَّ لِلَّهِ - ﵎ - وَأَبْغَضَ لِلَّهِ فَقَدِ اسْتَحَقَّ الْوِلَايَةَ مِنَ اللَّهِ، إِنَّ أَوْلِيَائِي مِنْ عِبَادِي وَأَحِبَّائِي مِنْ خَلْقِي الَّذِينَ يُذْكَرُونَ بِذِكْرِي، وَأُذْكَرُ بِذِكْرِهِمْ» ".
رَوَاهُ أَحْمَدُ، وَفِيهِ رِشْدِينُ بْنُ سَعْدٍ، وَهُوَ مُنْقَطِعٌ ضَعِيفٌ.

303 - On the authority of 'Amr ibn al-Jamuh that he heard the Prophet (pbuh) say: "A servant does not attain the pure reality of faith until he loves for the sake of Allah and hates for the sake of Allah. So, when he loves for the sake of Allah—Exalted is He—and hates for the sake of Allah, he has deserved the guardianship from Allah. Indeed, My allies among My servants and My beloved ones among My creation are those who are remembered by the mention of Me, and I am remembered by the mention of them."

Commentary Narrated by Ahmad, and in its chain is Rishdeen ibn Sa'd, and it is interrupted and weak.

#304

٣٠٤ - Dhe nga Amr ibn el-Hamiku përcillet se ai e ka dëgjuar të Dërguarin e Allahut (s.a.v.s.) duke thënë: "Robi nuk e gjen besimin e kulluar derisa të dojë për hir të Allahut dhe të urrejë për hir të Allahut. E kur ai do për hir të Allahut dhe urren për hir të Allahut, ai e ka merituar miqësinë e Allahut. Vërtet, miqtë e Mi (evlijatë) nga robërit e Mi dhe të dashurit e Mi nga krijesat e Mia janë ata të cilët kujtohen kur përmendet emri Im, dhe Unë kujtohem kur përmenden ata."

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "el-Kebir", dhe në zinxhirin e tij është Rishdini, i cili është i dobët.

٣٠٤ - وَعَنْ عَمْرِو بْنِ الْحَمِقِ أَنَّهُ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ - ﷺ - يَقُولُ: " «لَا يَجِدُ الْعَبْدُ صَرِيحَ الْإِيمَانِ حَتَّى يُحِبَّ لِلَّهِ وَيُبْغِضَ لِلَّهِ، فَإِذَا أَحَبَّ لِلَّهِ وَأَبْغَضَ لِلَّهِ فَقَدِ اسْتَحَقَّ الْوِلَايَةَ، وَإِنَّ أَوْلِيَائِي مِنْ عِبَادِي وَأَحِبَّائِي مِنْ خَلْقِي الَّذِينَ يُذْكَرُونَ بِذِكْرِي، وَأُذْكَرُ بِذِكْرِهِمْ» ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَفِيهِ رِشْدِينُ، وَهُوَ ضَعِيفٌ.

304 - And it is narrated from Amr ibn al-Hamiq that he heard the Messenger of Allah (pbuh) say: "A servant does not find the pure essence of faith until he loves for the sake of Allah and hates for the sake of Allah. So when he loves for the sake of Allah and hates for the sake of Allah, he has deserved [Allah's] alliance. Indeed, My allies among My servants and My beloved ones among My creation are those who are remembered by My remembrance, and I am remembered by their remembrance."

Commentary It was narrated by at-Tabarani in al-Mu'jam al-Kabir, and in its chain is Rishdeen, and he is weak.

#305

305 - Dhe nga Muadh bin Enesi transmetohet se ai e ka pyetur Pejgamberin (s.a.v.s.) rreth besimit më të zgjedhur, e ai ka thënë: "Të duash për hir të Allahut, të urrehesh për hir të Allahut dhe ta angazhosh gjuhën tënde në përmendjen e Allahut." Ai pyeti: "Dhe çfarë tjetër, o i Dërguari i Allahut?" Ai tha: "Të duash për njerëzit atë që do për veten tënde dhe të urrehesh për ta atë që urren për veten tënde." Dhe në një transmetim tjetër shtohet: "Të thuash mirë ose të heshtësh."

Komentim Në transmetimin e parë është Rishdin bin Sa’di, ndërsa në të dytin Ibn Lehia; që të dy janë të dobët. Të dyja i ka transmetuar Ahmedi.

٣٠٥ - وَعَنْ مُعَاذِ بْنِ أَنَسٍ أَنَّهُ «سَأَلَ النَّبِيَّ - ﷺ - عَنْ أَفْضَلِ الْإِيمَانِ، قَالَ: " أَنْ تُحِبَّ لِلَّهِ، وَتُبْغِضَ لِلَّهِ، وَتُعْمِلَ لِسَانَكَ فِي ذِكْرِ اللَّهِ ". قَالَ: وَمَاذَا يَا رَسُولَ اللَّهِ؟ قَالَ: " وَأَنْ تُحِبَّ لِلنَّاسِ مَا تُحِبُّ لِنَفْسِكَ، وَتَكْرَهَ لَهُمْ مَا تَكْرَهُ لِنَفْسِكَ "، وَزَادَ فِي رِوَايَةٍ أُخْرَى: " وَأَنْ تَقُولَ خَيْرًا أَوْ تَصْمُتَ» ".
وَفِي الْأُولَى رِشْدِينُ بْنُ سَعْدٍ، وَفِي الثَّانِيةِ ابْنُ لَهِيعَةَ، وَكِلَاهُمَا ضَعِيفٌ.
رَوَاهُمَا أَحْمَدُ.

305 - And from Mu'adh bin Anas that he asked the Prophet (pbuh) about the most excellent faith. He said: "That you love for the sake of Allah, hate for the sake of Allah, and employ your tongue in the remembrance of Allah." He asked: "And what else, O Messenger of Allah?" He replied: "And that you love for people what you love for yourself, and hate for them what you hate for yourself." And it was added in another narration: "And that you speak good or remain silent."

Commentary In the first narration is Rishdin bin Sa'd, and in the second is Ibn Lahi'ah, and both of them are weak. Both were narrated by Ahmad.

#306

306 - Nga El-Bera ibën Azibi transmetohet se ka thënë: "Ishim të ulur pranë Pejgamberit (s.a.v.s.), kur ai pyeti: 'Cila nga lidhjet e Islamit është më e qëndrueshmja?' Ata thanë: 'Namazi.' Ai tha: 'Është vepër e mirë, por nuk është ajo.' Ata thanë: 'Agjërimi i Ramadanit.' Ai tha: 'Është vepër e mirë, por nuk është ajo.' Ata thanë: 'Xhihadi.' Ai tha: 'Është vepër e mirë, por nuk është ajo.' Pastaj tha: 'Vërtet, lidhja më e fortë e besimit është që të duash për hir të Allahut dhe të urresh për hir të Allahut.'"

Komentim E ka transmetuar Ahmedi, dhe në zinxhirin e tij bën pjesë Lejth ibën Ebi Sulejmi, të cilin shumica e dijetarëve e kanë konsideruar të dobët.

٣٠٦ - وَعَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَ: «كُنَّا جُلُوسًا عِنْدَ النَّبِيِّ - ﷺ - فَقَالَ: " أَيُّ عُرَى الْإِسْلَامِ أَوْثَقُ؟ ". فَقَالُوا: الصَّلَاةُ. قَالَ: " حَسَنَةٌ، وَمَا هِيَ بِهَا؟ " قَالُوا: صِيَامُ رَمَضَانَ. قَالَ: " حَسَنٌ، وَمَا هُوَ بِهِ؟ " قَالُوا: الْجِهَادُ. قَالَ: " حَسَنٌ، وَمَا هُوَ بِهِ؟ " قَالَ: " إِنَّ أَوْثَقَ عُرَى الْإِيمَانِ أَنْ تُحِبَّ لِلَّهِ وَتُبْغِضَ فِي اللَّهِ» ".
رَوَاهُ أَحْمَدُ، وَفِيهِ
لَيْثُ بْنُ أَبِي سُلَيْمٍ، وَضَعَّفَهُ الْأَكْثَرُ.

306 - On the authority of al-Bara’ bin ‘Azib, who said: "We were sitting with the Prophet (pbuh) when he asked: 'Which of the bonds of Islam is the firmest?' They said: 'Prayer.' He said: 'It is good, but it is not that.' They said: 'Fasting Ramadan.' He said: 'It is good, but it is not that.' They said: 'Jihad.' He said: 'It is good, but it is not that.' He then said: 'Indeed, the firmest bond of faith is that you love for the sake of Allah and hate for the sake of Allah.'"

Commentary Narrated by Ahmad, and its chain of narrators includes Layth bin Abi Sulaym, whom the majority of scholars have deemed weak.

#307

307 - Dhe nga Ebu Dherri transmetohet se ka thënë: «Doli tek ne i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) dhe tha: "A e dini se cilat vepra janë më të dashura tek Allahu?" Dikush tha: Namazi dhe zeqati, ndërsa një tjetër tha: Xhihadi. Ai tha: "Vërtet, veprat më të dashura tek Allahu - i Plotfuqishmi dhe i Madhërishmi - janë dashuria për hir të Allahut dhe urrejtja për hir të Allahut."»

Komentim Them: Tek Ebu Davudi gjendet një pjesë e tij. E ka transmetuar Ahmedi, dhe në zinxhirin e tij është një burrë i paemëruar.

٣٠٧ - وَعَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَ: «خَرَجَ إِلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ - فَقَالَ: " أَتَدْرُونَ أَيُّ الْأَعْمَالِ أَحَبُّ إِلَى اللَّهِ؟ " قَالَ قَائِلٌ: الصَّلَاةُ وَالزَّكَاةُ، وَقَالَ قَائِلٌ: الْجِهَادُ. قَالَ: " إِنَّ أَحَبَّ الْأَعْمَالِ إِلَى اللَّهِ - ﷿ - الْحُبُّ لِلَّهِ، وَالْبُغْضُ لِلَّهِ» ".
قُلْتُ: عِنْدَ أَبِي دَاوُدَ طَرَفٌ مِنْهُ.
رَوَاهُ أَحْمَدُ، وَفِيهِ رَجُلٌ لَمْ يُسَمَّ.

307 - And on the authority of Abu Dharr, who said: The Messenger of Allah (pbuh) came out to us and said: "Do you know which deeds are most beloved to Allah?" Someone said: "Prayer and Zakat," and another said: "Jihad." He said: "Indeed, the most beloved of deeds to Allah - Mighty and Majestic is He - are love for the sake of Allah and hatred for the sake of Allah."

Commentary I say: Abu Dawud recorded a portion of it. It was narrated by Ahmad, and in its chain is a man who was not named.

#308

308 - Dhe nga Ebu Hurejra, nga Pejgamberi (s.a.v.s.), se ai ka thënë: "Kushdo që do për hir të Allahut - ndërsa Hashimi ka thënë: Kujt i pëlqen ta ndjejë shijen e besimit (imanit) - le ta dojë njeriun duke mos e dashur atë për asgjë tjetër përveçse për hir të Allahut - të Plotfuqishmit dhe të Madhërishmit."

Komentim E kanë transmetuar Ahmedi dhe El-Bezzari, dhe transmetuesit e tij janë të besueshëm.

٣٠٨ - وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ - ﷺ - أَنَّهُ قَالَ: " «مَنْ أَحَبَّ لِلَّهِ - وَقَالَ هَاشِمٌ -: مَنْ سَرَّهُ أَنْ يَجِدَ طَعْمَ الْإِيمَانِ فَلْيُحِبَّ الْمَرْءَ لَا يُحِبُّهُ إِلَّا لِلَّهِ - ﷿» - ".
رَوَاهُ أَحْمَدُ وَالْبَزَّارُ، وَرِجَالُهُ ثِقَاتٌ.

308 - And on the authority of Abu Hurayrah, from the Prophet (pbuh), that he said: "Whoever loves for the sake of Allah—and Hashim said: Whoever is pleased to find the taste of faith—let him love a person, loving him for nothing other than for the sake of Allah—Mighty and Majestic is He."

Commentary Ahmad and al-Bazzar narrated it, and its narrators are trustworthy.

#309

309 - Dhe nga Ibn Mes’udi (r.a.) transmetohet se ka thënë: "Hyra tek Pejgamberi (s.a.v.s.) e ai më tha: 'O biri i Mes’udit, cila lidhje e besimit është më e forta?' Thashë: 'Allahu dhe i Dërguari i Tij e dinë më së miri.' Ai tha: 'Lidhjet më të forta të Islamit janë: miqësia për hir të Allahut, dashuria për hir të Allahut dhe urrejtja për hir të Allahut.'" Pastaj e përmendi hadithin, i cili gjendet i plotë në kapitullin e dijes.

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "es-Sagir" dhe në zinxhirin e tij është Akil ibn el-Xha’di, për të cilin Buhariu ka thënë: "Është munkerrul-hadith (transmetues i haditheve të papranueshme)."

٣٠٩ - وَعَنِ ابْنِ مَسْعُودٍ - ﵁ - قَالَ: «دَخَلْتُ عَلَى النَّبِيِّ - ﷺ - فَقَالَ: " يَابْنَ مَسْعُودٍ، أَيُّ عُرَى الْإِيمَانِ أَوْثَقُ؟ " قُلْتُ: اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ. قَالَ: " أَوْثَقُ عُرَى الْإِسْلَامِ: الْوِلَايَةُ فِي اللَّهِ، وَالْحُبُّ فِي اللَّهِ، وَالْبُغْضُ فِي اللَّهِ» " فَذَكَرَ الْحَدِيثَ، وَهُوَ بِتَمَامِهِ فِي الْعِلْمِ.
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الصَّغِيرِ، وَفِيهِ عَقِيلُ بْنُ الْجَعْدِ، قَالَ الْبُخَارِيُّ: مُنْكَرُ الْحَدِيثِ.

309 - And on the authority of Ibn Mas'ud (may Allah be pleased with him), he said: "I entered upon the Prophet (pbuh), and he said: 'O son of Mas'ud, which of the handholds of faith is the firmest?' I said: 'Allah and His Messenger know best.' He said: 'The firmest handholds of Islam are: loyalty for the sake of Allah, love for the sake of Allah, and hatred for the sake of Allah.'" He then mentioned the hadith, and it is cited in its entirety in the section of Knowledge.

Commentary Narrated by al-Tabarani in al-Saghir, and it contains 'Aqil ibn al-Ja'd; al-Bukhari said: "He is a narrator of rejected hadith (Munkar al-Hadith)."

#310

310 - Dhe nga Ebu Umameh përcillet se Pejgamberi (s.a.v.s.) ka thënë: "Kush do për Allahun, urren për Allahun, jep për Allahun dhe ndalon për Allahun, ai vërtet e ka përsosur besimin."

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "el-Evsat". Në zinxhirin e tij është Sadaka bin Abdullah es-Semin, të cilin e kanë cilësuar si të dobët Buhariu, Ahmedi dhe të tjerë, ndërsa Ebu Hatimi ka thënë: "Vendi (statusi) i tij është vërtetësia."

٣١٠ - وَعَنْ أَبِي أُمَامَةَ أَنَّ النَّبِيَّ - ﷺ - قَالَ: " «مَنْ أَحَبَّ لِلَّهِ وَأَبْغَضَ لِلَّهِ، وَأَعْطَى لِلَّهِ وَمَنَعَ لِلَّهِ ; فَقَدِ اسْتَكْمَلَ الْإِيمَانَ» ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْأَوْسَطِ، وَفِيهِ صَدَقَةُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ السَّمِينُ، ضَعَّفَهُ الْبُخَارِيُّ وَأَحْمَدُ وَغَيْرُهُمَا، وَقَالَ أَبُو حَاتِمٍ: مَحَلُّهُ الصِّدْقُ.

310 - And on the authority of Abu Umamah that the Prophet (pbuh) said: "Whoever loves for the sake of Allah, hates for the sake of Allah, gives for the sake of Allah, and withholds for the sake of Allah; has indeed perfected faith."

Commentary It was narrated by al-Tabarani in al-Awsat, and within its chain is Sadaqah bin Abdullah al-Samin; al-Bukhari, Ahmad, and others classified him as weak, while Abu Hatim said: "His status is that of truthfulness."

#311

311 - Dhe nga Ibn Mes’udi transmetohet se ka thënë: "Vërtet, prej besimit është që njeriu ta dojë vëllanë e tij, duke mos e dashur atë për asgjë tjetër, përveçse për hir të Allahut."

Komentim E ka shënuar Taberaniu në "el-Kebir". Në zinxhirin e tij të transmetimit (isnad) është Is’hak ed-Deberiu, dhe ai është i ndërprerë mes Abdurrezakut dhe Ebu Is’hakut.

٣١١ - وَعَنِ ابْنِ مَسْعُودٍ قَالَ: إِنَّ مِنَ الْإِيمَانِ أَنْ يُحِبَّ الرَّجُلُ أَخَاهُ لَا يُحِبُّهُ إِلَّا لِلَّهِ.
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَفِي إِسْنَادِهِ إِسْحَاقُ الدَّبَرِيُّ، وَهُوَ مُنْقَطِعٌ بَيْنَ عَبْدِ الرَّزَّاقِ وَأَبِي إِسْحَاقَ.

311 - And on the authority of Ibn Mas'ud, who said: "Indeed, it is part of faith that a man loves his brother, loving him for nothing other than for the sake of Allah."

Commentary It was narrated by al-Tabarani in al-Kabir, and in its chain of narrators is Ishaq al-Dabari, and it is disconnected between 'Abd al-Razzaq and Abu Ishaq.

#312

312 - Dhe nga Muxhahidi, nga Ibn Omeri ka thënë: Më ka thënë: Duaj për hir të Allahut, urre për hir të Allahut, miqësohu për hir të Allahut dhe armiqësohu për hir të Allahut; sepse me të vërtetë, miqësia e Allahut nuk arrihet përveçse me këtë. Njeriu nuk e gjen shijen e besimit - qoftë edhe nëse namazi dhe agjërimi i tij janë të shumtë - derisa të jetë i tillë. Ndërsa vëllazërimi i njerëzve është bërë për çështje të kësaj bote.

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "El-Kebir", dhe në zinxhirin e tij është Lejth ibn Ebi Sulejmi, për të cilin shumica e dijetarëve janë të mendimit se është i dobët. Tashmë është përmendur hadithi i Amr ibn el-Hamikut rreth atij që zemërohet për hir të Allahut dhe kënaqet për hir të Allahut.

٣١٢ - وَعَنْ مُجَاهِدٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَ: قَالَ لِي: أَحِبَّ فِي اللَّهِ، وَأَبْغِضْ فِي اللَّهِ، وَوَالِ فِي اللَّهِ، وَعَادِ فِي اللَّهِ ; فَإِنَّهُ لَا تُنَالُ وِلَايَةُ اللَّهِ إِلَّا بِذَلِكَ، وَلَا يَجِدُ رَجُلٌ طَعْمَ الْإِيمَانِ - وَإِنْ كَثُرَتْ صَلَاتُهُ وَصِيَامُهُ - حَتَّى يَكُونَ كَذَلِكَ، وَصَارَتْ مُؤَاخَاةُ النَّاسِ فِي أَمْرِ الدُّنْيَا.
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَفِيهِ لَيْثُ بْنُ أَبِي سُلَيْمٍ، وَالْأَكْثَرُ عَلَى ضَعْفِهِ. وَقَدْ تَقَدَّمَ حَدِيثُ عَمْرِو بْنِ الْحَمِقِ فِيمَنْ يَغْضَبُ لِلَّهِ وَيَرْضَى لِلَّهِ.

312 - And on the authority of Mujahid, from Ibn Umar, who said: He said to me: Love for the sake of Allah, hate for the sake of Allah, take as an ally for the sake of Allah, and take as an enemy for the sake of Allah; for indeed, the guardianship of Allah is not attained except through that. A man will not find the taste of faith—even if his prayers and fasting are many—until he is like that. And the brotherhood of people has become based on worldly matters.

Commentary It was narrated by al-Tabarani in al-Kabir, and its chain includes Layth ibn Abi Sulaym, and the majority of scholars consider him weak. The Hadith of Amr ibn al-Hamiq regarding the one who becomes angry for the sake of Allah and is pleased for the sake of Allah has already been mentioned.

CHAPTER

[بَابٌ فِي الْمُنْجِيَاتِ وَالْمُهْلِكَاتِ]

[Kapitull: Mbi veprat shpëtuese dhe shkatërruese]

55. [Chapter: On the Saving and Destructive Deeds]

#313

313 - Nga Ibn Umari, i cili ka thënë: Ka thënë i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.): "Tri janë shkatërruese, tri janë shpëtuese, tri janë shlyese të mëkateve dhe tri janë ngritëse të gradave. Sa u përket shkatërrueseve: ato janë koprracia ndaj së cilës tregohet bindje, epshi që ndiqet dhe pëlqimi i njeriut ndaj vetvetes. Ndërsa shpëtueset janë: drejtësia në gjendje zemërimi dhe kënaqësie, maturia në varfëri dhe në pasuri, si dhe frika ndaj Allahut në fshehtësi dhe në publik. Sa u përket shlyeseve të mëkateve: ato janë pritja e namazit pas namazit, plotësimi i abdestit në të ftohtë të ashpër dhe ecja e hapave drejt namazeve me xhemat. Ndërsa ngritëset e gradave janë: dhënia e ushqimit, përhapja e selamit dhe falja e namazit natën ndërkohë që njerëzit janë në gjumë."

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "el-Evsat", dhe në të (në zinxhirin e transmetimit) gjendet Ibn Lehia dhe dikush që nuk njihet.

٣١٣ - عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ: " «ثَلَاثٌ مُهْلِكَاتٌ، وَثَلَاثٌ مُنْجِيَاتٌ، وَثَلَاثٌ كَفَّارَاتٌ، وَثَلَاثٌ دَرَجَاتٌ ; فَأَمَّا الْمُهْلِكَاتٌ: فَشُحٌّ مُطَاعٌ، وَهَوًى مُتَّبَعٌ، وَإِعْجَابُ الْمَرْءِ بِنَفْسِهِ. وَأَمَّا الْمُنْجِيَاتُ: فَالْعَدْلُ فِي الْغَضَبِ وَالرِّضَا، وَالْقَصْدُ فِي الْفَقْرِ وَالْغِنَى، وَخَشْيَةُ اللَّهِ فِي السِّرِّ وَالْعَلَانِيَةِ. وَأَمَّا الْكَفَّارَاتُ: فَانْتِظَارُ الصَّلَاةِ بَعْدَ الصَّلَاةِ، وَإِسْبَاغُ الْوُضُوءِ
فِي السَّبَرَاتِ، وَنَقْلُ الْأَقْدَامِ إِلَى الْجَمَاعَاتِ. وَأَمَّا الدَّرَجَاتُ: فَإِطْعَامُ الطَّعَامِ، وَإِفْشَاءُ السَّلَامِ، وَالصَّلَاةُ بِاللَّيْلِ وَالنَّاسُ نِيَامٌ» ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْأَوْسَطِ، وَفِيهِ ابْنُ لَهِيعَةَ وَمَنْ لَا يُعْرَفُ.

313 - On the authority of Ibn Umar, who said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "Three are destructive, three are salvific, three are expiations, and three are elevations in rank. As for the destructive things: they are parsimony that is obeyed, desire that is followed, and a person's conceit with himself. As for the salvific things: they are justice in anger and pleasure, moderation in poverty and wealth, and the fear of Allah in secret and in public. As for the expiations: they are waiting for the prayer after the prayer, performing the ablution thoroughly in the cold, and walking to the congregational prayers. As for the elevations in rank: they are providing food, spreading the greeting of peace, and praying at night while people are asleep."

Commentary Narrated by Al-Tabarani in Al-Awsat, and its chain includes Ibn Lahi'ah and an unknown narrator.

#314

٣١٤ - Dhe nga Enesi, nga Pejgamberi (s.a.v.s.) se ai ka thënë: "Tri janë shlyerje (të mëkateve), tri janë gradë, tri janë shpëtuese dhe tri janë shkatërruese. Sa u përket shlyerjeve: ato janë marrja e plotë e abdestit në të ftohtë të ashpër, pritja e namazit pas namazit dhe ecja me këmbë drejt namazeve të xhumasë. Sa u përket gradëve: ato janë dhënia e ushqimit, përhapja e selamit dhe falja e namazit natën kur njerëzit janë në gjumë. Sa u përket shpëtueseve: ato janë drejtësia në zemërim dhe në kënaqësi, maturia në varfëri dhe në pasuri, si dhe frika ndaj Allahut në fshehtësi dhe në publik. Sa u përket shkatërrueseve: ato janë koprracia që i bindesh, epshi (dëshira) që ndiqet dhe pëlqimi i njeriut ndaj vetvetes."

Komentim E ka transmetuar El-Bezzari dhe Et-Taberaniu në "El-Eusat" pjesërisht, dhe ai ka thënë: "Pëlqimi i njeriut ndaj vetvetes është pjesë e mendjemadhësisë". Në zinxhirin e tij janë Zaide bin Ebi er-Rukad dhe Zijad en-Numejri, dhe për të dy ka mospajtime lidhur me mbështetjen te ta si argument.

٣١٤ - وَعَنْ أَنَسٍ، عَنِ النَّبِيِّ - ﷺ - أَنَّهُ قَالَ: " «ثَلَاثٌ كَفَّارَاتٌ، وَثَلَاثٌ دَرَجَاتٌ، وَثَلَاثٌ مُنْجِيَاتٌ، وَثَلَاثٌ مُهْلِكَاتٌ ; فَأَمَّا الْكَفَّارَاتُ: فَإِسْبَاغُ الْوُضُوءِ فِي السَّبَرَاتِ، وَانْتِظَارُ الصَّلَوَاتِ بَعْدَ الصَّلَوَاتِ، وَنَقْلُ الْأَقْدَامِ إِلَى الْجُمُعَاتِ. وَأَمَّا الدَّرَجَاتُ: فَإِطْعَامُ الطَّعَامِ، وَإِفْشَاءُ السَّلَامِ، وَالصَّلَاةُ بِاللَّيْلِ وَالنَّاسُ نِيَامٌ. وَأَمَّا الْمُنْجِيَاتُ: فَالْعَدْلُ فِي الْغَضَبِ وَالرِّضَا، وَالْقَصْدُ فِي الْفَقْرِ وَالْغِنَى، وَخَشْيَةُ اللَّهِ فِي السِّرِّ وَالْعَلَانِيَةِ. وَأَمَّا الْمُهْلِكَاتُ: فَشُحٌّ مُطَاعٌ، وَهَوًى مُتَّبَعٌ، وَإِعْجَابُ الْمَرْءِ بِنَفْسِهِ» ".
رَوَاهُ الْبَزَّارُ، وَالطَّبَرَانِيُّ فِي الْأَوْسَطِ بِبَعْضِهِ، وَقَالَ: " إِعْجَابُ الْمَرْءِ بِنَفْسِهِ مِنَ الْخُيَلَاءِ "، وَفِيهِ زَائِدَةُ بْنُ أَبِي الرُّقَادِ وَزِيَادٌ النُّمَيْرِيُّ، وَكِلَاهُمَا مُخْتَلَفٌ فِي الِاحْتِجَاجِ بِهِ.

314 - And on the authority of Anas, from the Prophet (pbuh), that he said: "Three are expiations, three are ranks, three are saviors, and three are destroyers. As for the expiations: they are performing ablution thoroughly in the intense cold, waiting for prayers after prayers, and walking on foot to the Friday prayers. As for the ranks: they are providing food, spreading the greeting of peace, and praying at night while people are asleep. As for the saviors: they are justice in anger and pleasure, moderation in poverty and wealth, and the fear of Allah in secret and in public. As for the destroyers: they are greed that is obeyed, whim that is followed, and a person’s conceit with himself."

Commentary It was narrated by al-Bazzar, and by al-Tabarani in al-Awsat in part, and he said: "A person's conceit with himself is a form of pride." Within its chain are Za'idah ibn Abi al-Ruqad and Ziyad al-Numayri, and both are disputed regarding the reliability of using them as evidence.

#315

315 - Dhe nga Ibn Abbasi transmetohet se ka thënë: Ka thënë i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.): «Tri gjëra janë shkatërruese: vetëpëlqimi i njeriut me veten e tij, koprracia së cilës i binden dhe epshi (dëshira) që ndiqet.»

٣١٥ - وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ: " «الْمُهْلِكَاتُ ثَلَاثٌ: إِعْجَابُ الْمَرْءِ بِنَفْسِهِ، وَشُحٌّ مُطَاعٌ، وَهَوًى مُتَّبَعٌ» ".

315 - And on the authority of Ibn Abbas, who said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "The destroyers are three: a person's conceit with himself, avarice that is obeyed, and whim that is followed."

#316

316 - Dhe nga Ibn Ebi Aufa, nga Pejgamberi (s.a.v.s.), i cili ka thënë të njëjtën gjë si ai.

Komentim E ka transmetuar El-Bezzari, ndërsa në senedin e Ibn Abbasit dhe të Ibn Ebi Aufas, në të dy, gjendet Muhamed ibn Aun el-Hurasani, i cili është shumë i dobët.

٣١٦ - وَعَنِ ابْنِ أَبِي أَوْفَى، عَنِ النَّبِيِّ - ﷺ - قَالَ بِمِثْلِهِ.
رَوَاهُ الْبَزَّارُ، وَفِي سَنَدِ ابْنِ عَبَّاسٍ وَابْنِ أَبِي أَوْفَى كِلَاهُمَا: مُحَمَّدُ بْنُ عَوْنٍ الْخُرَاسَانِيُّ، وَهُوَ ضَعِيفٌ جِدًّا.

316 - And on the authority of Ibn Abi Awfa, from the Prophet (pbuh), who said the same as it.

Commentary It was narrated by al-Bazzar, and in the chain of narrators for both Ibn Abbas and Ibn Abi Awfa is Muhammad ibn 'Awn al-Khurasani, and he is very weak.

CHAPTER

[بَابُ مَا جَاءَ فِي الْحَيَاءِ]

[Kapitull: Çfarë ka ardhur lidhur me turpin (Haja-në)]

56. [Chapter: What Has Come Regarding Modesty (Haya')]

#317

٣١٧ - Nga Ebu Hurejra transmetohet se ka thënë: I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "Turpi është prej besimit, dhe besimi është në Xhenet. Ndërsa fjalët e turpshme janë prej vrazhdësisë, dhe vrazhdësia është në Zjarr."

Komentim E ka transmetuar Ahmedi - ndërsa në Sahih ndodhet pjesa: "Turpi është prej besimit" - dhe transmetuesit e tij janë transmetuesit e Sahihut.

٣١٧ - عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ: " «الْحَيَاءُ مِنَ الْإِيمَانِ، وَالْإِيمَانُ فِي الْجَنَّةِ. وَالْبَذَاءُ مِنَ الْجَفَاءِ، وَالْجَفَاءُ فِي النَّارِ» ".
رَوَاهُ أَحْمَدُ - وَفِي الصَّحِيحِ مِنْهُ: " الْحَيَاءُ مِنَ الْإِيمَانِ " - وَرِجَالُهُ رِجَالُ الصَّحِيحِ.

317 - On the authority of Abu Hurayrah, who said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "Modesty is from faith, and faith is in Paradise. And obscenity is from coarseness, and coarseness is in the Fire."

Commentary Narrated by Ahmad - and in the Sahih, a portion of it is found: "Modesty is from faith" - and its narrators are the narrators of the Sahih.

#318

318 - Dhe nga Abdullah bin Selami transmetohet se Pejgamberi (s.a.v.s.) ka thënë: "Turpi është pjesë e besimit."

Komentim E ka transmetuar Ebu Jala, dhe në zinxhirin e tij është Hisham bin Zijad Ebu el-Mikdam, me të cilin nuk lejohet të argumentohet; një grup dijetarësh e kanë konsideruar atë të dobët dhe askush nuk e ka vlerësuar si të besueshëm.

٣١٨ - وَعَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَلَامٍ أَنَّ النَّبِيَّ - ﷺ - قَالَ: " «الْحَيَاءُ مِنَ الْإِيمَانِ» ".
رَوَاهُ أَبُو يَعْلَى، وَفِيهِ هِشَامُ بْنُ زِيَادٍ أَبُو الْمِقْدَامِ لَا يَحِلُّ الِاحْتِجَاجُ بِهِ، ضَعَّفَهُ جَمَاعَةٌ، وَلَمْ يُوَثِّقْهُ أَحَدٌ.

318 - And on the authority of Abdullah bin Salam that the Prophet (pbuh) said: "Modesty is part of faith."

Commentary It was narrated by Abu Ya’la, and in its chain of narrators is Hisham bin Ziyad Abu al-Miqdam, who is not permissible to rely upon as evidence; a group of scholars declared him weak, and no one has deemed him trustworthy.

#319

319 - Dhe nga Ebu Bekre dhe Imran bin Husajni, të cilët kanë thënë: Ka thënë i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.): "Turpi është prej besimit, dhe besimi është në Xhenet. Ndërsa të folurit e ndyrë është prej vrazhdësisë, dhe vrazhdësia është në Zjarr."

Komentim Unë them: Hadithin e Ebu Bekres e ka transmetuar Ibn Maxheh, ndërsa të dyja i ka transmetuar Taberaniu në "el-Evsat" dhe "es-Sagir". Në zinxhirin e tij të transmetimit është Abdul-Xhebbar bin Abdullah, i cili transmeton nga el-Mamuni, dhe nuk kam parë askënd që e ka përmendur Abdul-Xhebbarin.

٣١٩ - وَعَنْ أَبِي بَكْرَةَ وَعِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ قَالَا: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ: " «الْحَيَاءُ مِنَ الْإِيمَانِ، وَالْإِيمَانُ فِي الْجَنَّةِ. وَالْبَذَاءُ مِنَ الْجَفَاءِ، وَالْجَفَاءُ فِي النَّارِ» ".
قُلْتُ: حَدِيثُ أَبِي بَكْرَةَ رَوَاهُ ابْنُ مَاجَهْ، وَرَوَاهُمَا جَمِيعًا الطَّبَرَانِيُّ فِي الْأَوْسَطِ وَالصَّغِيرِ، وَفِي مُسْنَدِهِ عَبْدُ الْجَبَّارِ بْنُ عَبْدُ اللَّهِ عَنِ الْمَأْمُونِ، وَلَمْ أَرَ مَنْ ذَكَرَ عَبْدَ الْجَبَّارِ.

319 - And on the authority of Abu Bakrah and 'Imran bin Husayn, they both said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "Modesty is from faith, and faith is in Paradise. And foul speech is from crudeness, and crudeness is in the Fire."

Commentary I say: The hadith of Abu Bakrah was narrated by Ibn Majah, and both of them were narrated by al-Tabarani in al-Awsat and al-Saghir. In its chain of transmission is 'Abd al-Jabbar bin 'Abd Allah on the authority of al-Ma'mun, and I have not seen anyone who has mentioned 'Abd al-Jabbar.

#320

Dhe nga Abdullahu – që do të thotë Ibn Mes’udi – transmetohet se ka thënë: «Një grup njerëzish erdhën me shokun e tyre te Pejgamberi i Allahut (s.a.v.s.) dhe i thanë: “O Pejgamber i Allahut, vërtet këtë shokun tonë e ka prishur (e ka penguar) turpi.” Atëherë Pejgamberi i Allahut (s.a.v.s.) tha: “Vërtet, turpi është prej rregullave të Islamit, ndërsa fjalët e ndyra (paturpësia) janë prej ligësisë së njeriut.”»

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në “El-Kebir”, ndërsa transmetuesit e tij i ka vlerësuar si të besueshëm Ibn Hibbani.

٣٢٠ - وَعَنْ عَبْدِ اللَّهِ - يَعْنِي ابْنَ مَسْعُودٍ - قَالَ: «جَاءَ قَوْمٌ بِصَاحِبِهِمْ إِلَى نَبِيِّ اللَّهِ - ﷺ - فَقَالُوا: يَا نَبِيَّ اللَّهِ،
إِنْ صَاحِبَنَا هَذَا قَدْ أَفْسَدَهُ الْحَيَاءُ، فَقَالَ نَبِيُّ اللَّهِ - ﷺ: " إِنَّ الْحَيَاءَ مِنْ شَرَائِعِ الْإِسْلَامِ، وَإِنَّ الْبَذَاءَ مِنْ لُؤْمِ الْمَرْءِ» ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَرِجَالُهُ وَثَّقَهُمُ ابْنُ حِبَّانَ.

320 - And on the authority of Abdullah—meaning Ibn Mas'ud—who said: "A group of people brought their companion to the Prophet of Allah (pbuh) and said: 'O Prophet of Allah, this companion of ours has been ruined by modesty.' So the Prophet of Allah (pbuh) said: 'Indeed, modesty is among the laws of Islam, and indeed, obscenity is from the vileness of a person.'"

Commentary It was narrated by al-Tabarani in al-Kabir, and its narrators were deemed trustworthy by Ibn Hibban.

#321

321 - Dhe nga Ebu Umame transmetohet se ka thënë: I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "Vërtet, turpi dhe maturia në fjalë janë pjesë e besimit; ato të afrojnë me Xhenetin dhe të largojnë nga Zjarri. Ndërsa paturpësia dhe gjuha e rëndë janë nga Shejtani; ato të afrojnë me Zjarrin dhe të largojnë nga Xheneti." Atëherë një beduin i tha Ebu Umames: "Ne themi në poezi: 'Vërtet, maturia në fjalë është shenjë e marrëzisë (budallallëkut).'" Ai u përgjigj: "Unë po të them: 'I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë', ndërsa ti më vjen me poezinë tënde të qelbur?!"

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "El-Kebir", dhe në zinxhirin e tij është Muhamed ibn Mihsan el-Ukashi, i cili është i dobët (da'if) dhe nuk mund të përdoret si argument.

٣٢١ - وَعَنْ أَبِي أُمَامَةَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ: " «إِنَّ الْحَيَاءَ وَالْعِيَّ مِنَ الْإِيمَانِ، وَهُمَا يُقَرِّبَانِ مِنَ الْجَنَّةِ، وَيُبَاعِدَانِ مِنَ النَّارِ. وَالْفُحْشَ وَالْبَذَاءَ مِنَ الشَّيْطَانِ، وَهُمَا يُقَرِّبَانِ مِنَ النَّارِ، وَيُبَاعِدَانِ مِنَ الْجَنَّةِ ". فَقَالَ أَعْرَابِيٌّ لِأَبِي أُمَامَةَ: إِنَّا لَنَقُولُ فِي الشِّعْرِ: إِنَّ الْعِيَّ مِنَ الْحُمْقِ. قَالَ: إِنِّي أَقُولُ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ - وَتَجِيئُنِي بِشِعْرِكَ الْمُنْتِنِ»؟!.
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَفِيهِ مُحَمَّدُ بْنُ مِحْصَنٍ الْعُكَاشِيُّ، وَهُوَ ضَعِيفٌ لَا يُحْتَجُّ بِهِ.

321 - And on the authority of Abu Umama, who said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "Indeed, modesty and restraint in speech are part of faith, and they bring one closer to Paradise and distance one from the Fire. And obscenity and foul language are from Satan, and they bring one closer to the Fire and distance one from Paradise." A Bedouin then said to Abu Umama: "We say in poetry: 'Indeed, restraint in speech is a sign of folly.'" He replied: "I say to you: 'The Messenger of Allah (pbuh) said,' and you come to me with your foul poetry?!"

Commentary It was narrated by al-Tabarani in al-Kabir, and it contains Muhammad ibn Mihsan al-Ukashi, who is weak and cannot be used as an evidentiary proof.

#322

322 - Dhe nga Ebu Musa transmetohet se ka thënë: I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "Turpi dhe besimi janë të lidhur së bashku; ata nuk ndahen veçse së bashku."

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "el-Evsat" dhe "es-Sagir", dhe ka thënë: "Muhammed bin Ubejde el-Kaumesi është i vetmi që e ka transmetuar këtë."

٣٢٢ - وَعَنْ أَبِي مُوسَى قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ: " «الْحَيَاءُ وَالْإِيمَانُ مَقْرُونَانِ لَا يَفْتَرِقَانِ إِلَّا جَمِيعًا» ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْأَوْسَطِ وَالصَّغِيرِ، وَقَالَ: تَفَرَّدَ بِهِ مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدَةَ الْقَوْمَسِيُّ.

And on the authority of Abu Musa, who said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "Modesty and faith are coupled together; they do not part ways except together."

Commentary Narrated by al-Tabarani in al-Awsat and al-Saghir, and he said: Muhammad ibn 'Ubaydah al-Qawmasi was unique in reporting it.

#323

Dhe nga Ibn Abbasi, nga Pejgamberi (s.a.v.s.), i cili ka thënë: "Turpi dhe besimi janë të lidhur së bashku; nëse njëri prej tyre hiqet, tjetri e ndjek atë."

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "el-Evsat", dhe në zinxhirin e tij është Jusuf ibn Halid el-Semti, i cili është një gënjeshtar i lig.

٣٢٣ - وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، عَنِ النَّبِيِّ - ﷺ - قَالَ: " «الْحَيَاءُ وَالْإِيمَانُ فِي قَرْنٍ، فَإِذَا سُلِبَ أَحَدُهُمَا تَبِعَهُ الْآخَرُ» ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْأَوْسَطِ، وَفِيهِ يُوسُفُ بْنُ خَالِدٍ السَّمْتِيُّ كَذَّابٌ خَبِيثٌ.

323 - And on the authority of Ibn Abbas, from the Prophet (pbuh) who said: "Modesty and faith are joined together; if one of them is taken away, the other follows it."

Commentary Reported by al-Tabarani in al-Awsat, and in its chain is Yusuf ibn Khalid al-Samti, who is a wicked liar.

CHAPTER

[بَابُ مَا جَاءَ أَنَّ الصِّدْقَ مِنَ الْإِيمَانِ]

[Kapitull: Çfarë ka ardhur se vërtetësia është prej besimit]

57. [Chapter: What Has Come That Truthfulness is From Faith]

#324

324 - Transmetohet nga Abdullah bin Amri se një burrë erdhi te Pejgamberi (s.a.v.s.) dhe i tha: "O i Dërguari i Allahut, cila është vepra e Xhenetit?" Ai u përgjigj: "Vërtetësia; sepse nëse robi është i vërtetë, ai bën mirësi, e nëse bën mirësi, ai beson, e nëse beson, ai hyn në Xhenet."

Komentim Ai e përmendi hadithin, i cili do të vijë i plotë në kapitullin mbi qortimin e gënjeshtrës në Librin e Dijes. E ka transmetuar Ahmedi, dhe në zinxhirin e tij gjendet Ibn Lehi’a, i cili është i dobët.

٣٢٤ - عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو «أَنَّ رَجُلًا جَاءَ إِلَى النَّبِيِّ - ﷺ - فَقَالَ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، مَا عَمَلُ الْجَنَّةِ؟ قَالَ: " الصِّدْقُ، وَإِذَا صَدَقَ الْعَبْدُ بَرَّ، وَإِذَا بَرَّ آمَنَ، وَإِذَا آمَنَ دَخَلَ الْجَنَّةَ» ".
فَذَكَرَ الْحَدِيثَ، وَيَأْتِي بِتَمَامِهِ فِي ذَمِّ الْكَذِبِ مِنْ كِتَابِ الْعِلْمِ.
رَوَاهُ أَحْمَدُ، وَفِيهِ ابْنُ لَهِيعَةَ وَهُوَ ضَعِيفٌ.

324 - On the authority of Abdullah ibn Amr, that a man came to the Prophet (pbuh) and said: "O Messenger of Allah, what is the work of Paradise?" He replied: "Truthfulness; for if a servant is truthful, he acts righteously, and if he acts righteously, he attains faith, and if he attains faith, he enters Paradise."

Commentary He mentioned the Hadith, and it appears in its entirety in the section regarding the condemnation of lying within the Book of Knowledge. It was narrated by Ahmad, and its chain of narrators includes Ibn Lahi'ah, who is weak.

#325

325 - Dhe nga Ebu Hurejra transmetohet se ka thënë: I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "Robi nuk beson me besim të plotë derisa ta braktisë gënjeshtrën gjatë shakave dhe debatin (polemikën) edhe nëse është i vërtetë (ka të drejtë)."
E ka transmetuar Ahmedi dhe Taberaniu në "el-Evsat". Në zinxhirin e tij është Mensur ibn Udhejn, për të cilin nuk kam parë dikë që ta ketë përmendur.

Komentim Them: Do të pasojnë hadithe të tjera nga ky kapitull, disa prej tyre në lidhje me diturinë dhe disa në lidhje me edukatën (moralin) - në dashtë Allahu.

٣٢٥ - وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ: " «لَا يُؤْمِنُ الْعَبْدُ الْإِيمَانَ كُلَّهُ حَتَّى يَتْرُكَ الْكَذِبَ فِي الْمُزَاحَةِ، وَالْمِرَاءَ وَإِنْ كَانَ صَادِقًا» ".
رَوَاهُ أَحْمَدُ وَالطَّبَرَانِيُّ فِي الْأَوْسَطِ، وَفِيهِ مَنْصُورُ بْنُ أُذَيْنٍ، وَلَمْ أَرَ مَنْ ذَكَرَهُ.
قُلْتُ: وَتَأْتِي أَحَادِيثُ مِنْ هَذَا الْبَابِ، بَعْضُهَا فِي الْعِلْمِ، وَبَعْضُهَا فِي الْأَدَبِ - إِنْ شَاءَ اللَّهُ -.

325 - And on the authority of Abu Hurayrah, who said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "A servant does not attain complete faith until he abandons lying in jest, and abandons arguing even if he is truthful." Narrated by Ahmad and al-Tabarani in al-Awsat; its chain contains Mansur ibn Udhayn, and I have not seen anyone who has mentioned him.

Commentary I say: And Hadiths from this chapter will follow, some regarding knowledge and others regarding etiquette—if Allah wills.

#326

326 - Dhe nga Omer ibn el-Hatabi (r.a.) transmetohet se ka thënë: I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "Robi nuk e arrin esencën e pastër të besimit derisa të braktisë shakanë dhe gënjeshtrën, si dhe të braktisë polemikën edhe nëse është në të drejtë."

Komentim E ka transmetuar Ebu Ja’la në "El-Kebir", dhe në zinxhirin e tij gjendet Muhamed ibn Uthmani nga Sulejman ibn Davudi; nuk kam parë ndonjë (dijetar) që t'i ketë përmendur ata të dy.

٣٢٦ - وَعَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ - ﵁ - قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ: " «لَا يَبْلُغُ الْعَبْدُ صَرِيحَ الْإِيمَانِ حَتَّى يَدَعَ الْمِزَاحَ وَالْكَذِبَ، وَيَدَعَ الْمِرَاءَ وَإِنْ كَانَ مُحِقًّا» ".
رَوَاهُ أَبُو يَعْلَى فِي الْكَبِيرِ، وَفِيهِ مُحَمَّدُ بْنُ عُثْمَانَ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ دَاوُدَ، لَمْ أَرَ مَنْ ذَكَرَهُمَا.

326 - And from Umar ibn al-Khattab (may Allah be pleased with him), who said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "The servant does not reach the clear essence of faith until he abandons joking and lying, and abandons argumentation even if he is in the right."

Commentary Reported by Abu Ya'la in al-Kabir, and it contains Muhammad ibn Uthman from Sulayman ibn Dawud; I have not seen anyone who mentioned them.

#327

Nga Ebu Umame transmetohet se ka thënë: I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "Besimtari mund të jetë i prirur natyrshëm drejt të gjitha cilësive, përveç tradhtisë dhe gënjeshtrës."

Komentim E ka transmetuar Ahmedi dhe ky hadith është i shkëputur (munka'ti') midis El-A'meshit dhe Ebu Umames.

٣٢٧ - وَعَنْ أَبِي أُمَامَةَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ: " «يُطْبَعُ الْمُؤْمِنُ عَلَى الْخِلَالِ كُلِّهَا، إِلَّا الْخِيَانَةَ وَالْكَذِبَ» ".
رَوَاهُ أَحْمَدُ، وَهُوَ مُنْقَطِعٌ بَيْنَ الْأَعْمَشِ وَأَبِي أُمَامَةَ.

And on the authority of Abu Umamah, who said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "A believer may be naturally inclined toward all characteristics except betrayal and lying."

Commentary Narrated by Ahmad, and it is disconnected between al-A'mash and Abu Umamah.

#328

328 - Dhe nga Sad bin Ebi Vakkasi transmetohet se Pejgamberi (s.a.v.s.) ka thënë: "Besimtari mund të jetë i brumosur me çdo lloj karakteri (cilësie), përveç tradhtisë dhe gënjeshtrës."

Komentim E transmeton El-Bezzari dhe Ebu Jala, dhe transmetuesit e tij janë transmetuesit e Sahihut.

٣٢٨ - وَعَنْ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ أَنَّ النَّبِيَّ - ﷺ - قَالَ: " «يُطْبَعُ الْمُؤْمِنُ عَلَى كُلِّ خُلَّةٍ غَيْرِ الْخِيَانَةِ وَالْكَذِبِ» ".
رَوَاهُ الْبَزَّارُ وَأَبُو يَعْلَى، وَرِجَالُهُ رِجَالُ الصَّحِيحِ.

328 - And on the authority of Sa'd ibn Abi Waqqas that the Prophet (pbuh) said: "The believer may be naturally predisposed to every character trait except treachery and lying."

Commentary Narrated by al-Bazzar and Abu Ya'la, and its narrators are the narrators of the Sahih.

#329

329 - Dhe nga Ibn Umeri transmetohet se ka thënë: I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "Besimtari mund të jetë i brumosur me çdo veti, përveç tradhtisë dhe gënjeshtrës."

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në el-Kebir, dhe në zinxhirin e tij është Ubejdullah bin el-Welidi, i cili është i dobët.

٣٢٩ - وَعَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ: " «يُطْبَعُ الْمُؤْمِنُ عَلَى كُلِّ خُلُقٍ، لَيْسَ الْخِيَانَةَ وَالْكَذِبَ» ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَفِيهِ عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ الْوَلِيدِ، وَهُوَ ضَعِيفٌ.

329 - And on the authority of Ibn 'Umar, who said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "The believer may be naturally disposed to every trait, except treachery and lying."

Commentary Reported by al-Tabarani in al-Kabir, and in its chain is 'Ubayd Allah bin al-Walid, and he is weak.

#330

330 - Dhe nga Ebu Hurejra transmetohet se i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "Nuk bashkohen kufri dhe imani në zemrën e një njeriu, as nuk bashkohen së bashku vërtetësia dhe gënjeshtra, dhe as nuk bashkohen së bashku tradhtia dhe besnikëria."

Komentim E ka transmetuar Ahmedi, dhe në zinxhirin e tij është Ibn Lehia, i cili është i dobët.

٣٣٠ - وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ - ﷺ - قَالَ: " «لَا يَجْتَمِعُ الْكُفْرُ وَالْإِيمَانُ فِي قَلْبِ امْرِئٍ، وَلَا يَجْتَمِعُ الصِّدْقُ وَالْكَذِبُ جَمِيعًا، وَلَا تَجْتَمِعُ الْخِيَانَةُ وَالْأَمَانَةُ جَمِيعًا» ".
رَوَاهُ أَحْمَدُ، وَفِيهِ ابْنُ لَهِيعَةَ، وَهُوَ ضَعِيفٌ.

330 - And on the authority of Abu Hurayrah, that the Messenger of Allah (pbuh) said: "Disbelief and faith do not coexist in the heart of a person, nor do truthfulness and lying coexist together, nor do betrayal and trustworthiness coexist together."

Commentary Reported by Ahmad, and in its chain of narrators is Ibn Lahi'ah, and he is weak.

#331

Dhe nga Abdullahu – domethënë Ibn Mes’udi – i cili ka thënë: "Besimtari mund t’i ketë të gjitha vetitë (e natyrshme), përveç tradhtisë dhe gënjeshtrës."

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "El-Kebir" dhe transmetuesit e tij janë të besueshëm.

٣٣١ - وَعَنْ عَبْدِ اللَّهِ - يَعْنِي ابْنَ مَسْعُودٍ - قَالَ: كُلُّ الْخِلَالِ يُطْوَى عَلَيْهَا الْمُؤْمِنُ إِلَّا الْخِيَانَةَ وَالْكَذِبَ.
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَرِجَالُهُ ثِقَاتٌ.

331 - And from Abd Allah - meaning Ibn Mas'ud - he said: "The believer may be naturally disposed toward all traits except treachery and lying."

Commentary Narrated by at-Tabarani in al-Kabir, and its narrators are trustworthy.

#332

332 - Nga Muavije bin Ebi Sufjani transmetohet se ka thënë: I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "Përmbajuni të vërtetës, sepse ajo udhëzon drejt mirësisë, dhe që të dyja janë në Xhenet. Dhe kini kujdes nga gënjeshtra, sepse ajo udhëzon drejt shthurjes, dhe që të dyja janë në Zjarr."

Komentim E ka shënuar Taberaniu në "el-Kebir" dhe zinxhiri i tij i transmetimit është i mirë (hasen).

٣٣٢ - وَعَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ أَبِي سُفْيَانَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ: «عَلَيْكُمْ بِالصِّدْقِ ; فَإِنَّهُ يَهْدِي إِلَى الْبِرِّ، وَهُمَا فِي الْجَنَّةِ، وَإِيَّاكُمْ وَالْكَذِبَ ; فَإِنَّهُ يَهْدِي إِلَى الْفُجُورِ، وَهُمَا فِي النَّارِ».
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَإِسْنَادُهُ حَسَنٌ.

332 - And on the authority of Mu'awiyah bin Abi Sufyan, who said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "You must adhere to truthfulness; for indeed, it leads to righteousness, and both of them are in Paradise. And beware of lying; for indeed, it leads to wickedness, and both of them are in the Fire."

Commentary Narrated by al-Tabarani in al-Kabir, and its chain of narrators is Hasan (good).

#333

333 - Dhe nga Mazin bin el-Ghadubeh transmetohet se ka thënë: Ka thënë i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.): "Përmbajuni vërtetësisë; sepse ajo, vërtet, udhëzon drejt Xhenetit."

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "el-Evsat", dhe në zinxhirin e tij është Jahja bin Kethiri, i cili është i braktisur (metruk).

٣٣٣ - وَعَنْ مَازِنِ بْنِ الْغَضُوبَةِ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ: " «عَلَيْكُمْ بِالصِّدْقِ ; فَإِنَّهُ يَهْدِي إِلَى الْجَنَّةِ» ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْأَوْسَطِ، وَفِيهِ يَحْيَى بْنُ كَثِيرٍ، وَهُوَ مَتْرُوكٌ.

333 - And on the authority of Mazin bin al-Ghadoubah, who said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "You must adhere to truthfulness; for indeed, it leads to Paradise."

Commentary Reported by al-Tabarani in al-Awsat, and in its chain is Yahya bin Kathir, and he is matruk (abandoned).

CHAPTER

[بَابٌ فِيمَنْ أَسْلَمَ مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ وَغَيْرِهِمْ]

[Kapitull: Mbi ata që pranojnë Islamin nga Njerëzit e Librit dhe të tjerët]

58. [Chapter: On Those Who Embrace Islam from the People of the Book and Others]

#334

Ebu Umame tregon: "Isha nën devenë e të Dërguarit të Allahut (s.a.v.s.) ditën e Çlirimit, kur ai foli fjalë të mira dhe të bukura. Ndër ato që tha ishte: 'Kushdo nga ithtarët e Librit që pranon Islamin, ai do të ketë shpërblimin e tij dy herë; ai do të ketë ato të drejta që kemi ne dhe ato detyrime që kemi ne. Dhe kushdo nga idhujtarët që pranon Islamin, ai do të ketë shpërblimin e tij; ai do të ketë ato të drejta që kemi ne dhe ato detyrime që kemi ne.'"

Komentim E transmeton Ahmedi dhe Taberaniu në "el-Kebir". Në zinxhirin e tij është el-Kasim Ebu Abdurrahman, të cilin Ahmedi dhe të tjerët e kanë konsideruar si të dobët.

٣٣٤ - عَنْ أَبِي أُمَامَةَ قَالَ: «إِنِّي لَتَحْتَ رَاحِلَةِ رَسُولِ اللَّهِ - ﷺ - يَوْمَ الْفَتْحِ، فَقَالَ قَوْلًا حَسَنًا جَمِيلًا، فَكَانَ فِيمَا قَالَ: " مَنْ أَسْلَمَ مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ فَلَهُ أَجْرُهُ مَرَّتَيْنِ، وَلَهُ مَا لَنَا وَعَلَيْهِ مَا عَلَيْنَا، وَمَنْ أَسْلَمَ مِنَ الْمُشْرِكِينَ فَلَهُ أَجْرُهُ، وَلَهُ مَا لَنَا وَعَلَيْهِ مَا عَلَيْنَا» ".
رَوَاهُ أَحْمَدُ وَالطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَفِيهِ الْقَاسِمُ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ، وَقَدْ ضَعَّفَهُ أَحْمَدُ وَغَيْرُهُ.

334 - On the authority of Abu Umamah, who said: "I was indeed beneath the mount of the Messenger of Allah (pbuh) on the day of the Conquest, and he spoke a good and beautiful speech. Among what he said was: 'Whoever among the People of the Book embraces Islam, he shall have his reward twice; he shall have what we have and owe what we owe. And whoever among the polytheists embraces Islam, he shall have his reward; he shall have what we have and owe what we owe.'"

Commentary Narrated by Ahmad and al-Tabarani in al-Kabir, and it includes al-Qasim Abu Abd al-Rahman, whom Ahmad and others have graded as weak.

CHAPTER

[بَابُ الْإِسْلَامِ بِالنَّسَبِ]

[Kapitull: Islami përmes prejardhjes]

59. [Chapter: Islam by Lineage]

#335

Tabarani ka thënë në el-Kebir: Na ka treguar Ali bin Abdil-Aziz, na ka treguar ez-Zubejr bin Bekkar, i cili ka thënë: "Të Dërguarit të Allahut (s.a.v.s.) i lindi el-Kasimi, i cili ishte fëmija i tij më i madh, pastaj Zejnebja. Zejnebja, e bija e të Dërguarit të Allahut (s.a.v.s.), ishte e martuar me Ebu el-As bin el-Rebi' bin Abd Shems dhe ajo i lindi Aliun dhe Umamen. Aliu ishte te gjidhënëset në fisin Beni Ghadirah, kështu që i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) e mori atë (e ndau nga gjidhënia) ndërkohë që babai i tij në atë kohë ishte idhujtar, dhe ai tha: 'Kushdo që është ortak me mua në diçka, unë kam më shumë të drejtë mbi të; dhe cilido mohues që është ortak me një musliman në diçka, atëherë ai (muslimani) ka më shumë të drejtë mbi të sesa ai'."

Komentim Pastaj e përmendi hadithin, dhe ai është i shkëputur (munkati') ashtu siç po e sheh.

٣٣٥ - قَالَ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ: حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ، حَدَّثَنَا الزُّبَيْرُ بْنُ بَكَّارٍ، قَالَ: «فَوُلِدَ لِرَسُولِ اللَّهِ - ﷺ - الْقَاسِمُ، وَهُوَ أَكْبَرُ وَلَدِهِ، ثُمَّ زَيْنَبُ، وَكَانَتْ زَيْنَبُ بِنْتُ رَسُولِ اللَّهِ - ﷺ - عِنْدَ أَبِي الْعَاصِ بْنِ الرَّبِيعِ بْنِ عَبْدِ شَمْسٍ، فَوَلَدَتْ لَهُ عَلِيًّا وَأُمَامَةَ، وَكَانَ عَلِيٌّ مُسْتَرْضِعًا فِي بَنِي غَاضِرَةَ، فَافْتَصَلَهُ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ - وَأَبُوهُ يَوْمَئِذٍ مُشْرِكٌ، فَقَالَ: " مَنْ شَارَكَنِي فِي شَيْءٍ فَأَنَا أَحَقُّ بِهِ، وَأَيُّمَا كَافِرٍ شَارَكَ مُسْلِمًا فِي شَيْءٍ فَهُوَ أَحَقُّ بِهِ مِنْهُ» ".
فَذَكَرَ الْحَدِيثَ، وَهُوَ مُنْقَطِعٌ كَمَا تَرَى.

Al-Tabarani said in al-Kabir: Ali ibn Abd al-Aziz narrated to us, az-Zubayr ibn Bakkar narrated to us, he said: Al-Qasim was born to the Messenger of Allah (pbuh), and he was the eldest of his children, then Zaynab. Zaynab, the daughter of the Messenger of Allah (pbuh), was married to Abu al-As ibn al-Rabi' ibn Abd Shams, and she bore him Ali and Umamah. Ali was being nursed among the Banu Ghadirah, so the Messenger of Allah (pbuh) took him away while his father was still a polytheist at that time, and he said: "Whoever shares something with me, I have more right to it; and whichever disbeliever shares something with a Muslim, then the Muslim has more right to it than him."

Commentary Then he mentioned the hadith, and it is disconnected (munqati') as you can see.

CHAPTER

[بَابٌ فِيمَنْ أَسْلَمَ عَلَى يَدَيْهِ أَحَدٌ]

[Kapitull: Mbi atë në duart e të cilit dikush pranon Islamin]

60. [Chapter: On Someone at Whose Hands Another Embraces Islam]

#336

٣٣٦ - Transmetohet nga Ukbeh ibn Amir el-Xhuhenij, i cili ka thënë: I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "Kujtdo që i pranon Islamin një burrë në duart e tij, i është bërë i detyrueshëm Xheneti."

Komentim E ka transmetuar Et-Taberaniu në të tre (Mu'xhemët). Në zinxhirin e tij është Muhamed ibn Muavije en-Nejsaburij; Ahmedi e ka konsideruar të besueshëm, ndërsa shumica e njerëzve e kanë cilësuar si të dobët. Jahja ibn Meini ka thënë: "Gënjeshtar". Unë them: Hadithet e këtij kapitulli do të vijnë në librin e Xhihadit - në dashtë Allahu - ndërsa hadithi i Aishes rreth atij që rrit një të vogël derisa ai të thotë: "La ilahe il-lAllah", do të vijë në librin e Mirësisë dhe Lidhjeve Farefisnore.

٣٣٦ - عَنْ عُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍ الْجُهَنِيِّ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ: " «مَنْ أَسْلَمَ عَلَى يَدَيْهِ رَجُلٌ وَجَبَتْ لَهُ الْجَنَّةُ» ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الثَّلَاثَةِ، وَفِيهِ مُحَمَّدُ بْنُ مُعَاوِيَةَ النَّيْسَابُورِيُّ، وَثَّقَهُ أَحْمَدُ، وَضَعَّفُهُ أَكْثَرُ النَّاسِ. قَالَ يَحْيَى بْنُ مَعِينٍ: كَذَّابٌ.
قُلْتُ: وَتَأْتِي أَحَادِيثُ هَذَا الْبَابِ فِي الْجِهَادِ - إِنْ شَاءَ اللَّهُ - وَحَدِيثُ عَائِشَةَ فِيمَنْ رَبَّى صَغِيرًا حَتَّى يَقُولَ: لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ، فِي الْبِرِّ وَالصِّلَةِ.

336 - On the authority of Uqbah ibn Amir al-Juhani, who said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "Whoever has a man embrace Islam at his hands, Paradise becomes mandatory for him."

Commentary It was narrated by al-Tabarani in the three [Mu'jams], and in its chain is Muhammad ibn Mu'awiyah al-Naysaburi; Ahmad deemed him reliable, while the majority of scholars deemed him weak. Yahya ibn Ma'in said: [He is] a liar. I say: The hadiths of this chapter will appear in the Book of Jihad - if Allah wills - and the hadith of Aisha regarding whoever raises a child until he says: "There is no god but Allah," [will appear] in the Book of Righteousness and Joining Ties.

CHAPTER

[بَابٌ فِيمَنْ عَمِلَ خَيْرًا ثُمَّ أَسْلَمَ]

Kapitulli: Rreth atij që bën vepra të mira e më pas pranon Islamin

61. Chapter: Regarding One Who Does Good Deeds Then Embraces Islam

#337

337 - Nga es-Sa'ib ibn Ebi es-Sa'ib transmetohet se ai kishte qenë ortak i Pejgamberit (s.a.v.s.) në tregti para Islamit. Kur erdhi dita e Çlirimit (të Mekës), ai erdhi tek ai dhe Pejgamberi (s.a.v.s.) tha: "Mirësevin, o vëllai im dhe ortaku im! Ai nuk sillej me dyfytyrësi dhe as nuk polemizonte. O Sa'ib, ti ke bërë vepra gjatë periudhës së Xhahilijetit që nuk pranoheshin prej teje, kurse sot ato pranohen prej teje." Dhe ai ishte njeri që kryente bamirësi dhe i mbante lidhjet farefisnore.

Komentim Unë them: E ka transmetuar Ebu Davudi dhe të tjerë një pjesë të tij, dhe ai ka një zinxhir transmetimi që vjen në kapitullin mbi mirësinë dhe lidhjet farefisnore. E ka transmetuar Ahmedi dhe Taberaniu në "El-Kebir", dhe transmetuesit e tij janë transmetuesit e Sahihut.

٣٣٧ - «عَنِ السَّائِبِ بْنِ أَبِي السَّائِبِ أَنَّهُ كَانَ يُشَارِكُ النَّبِيَّ - ﷺ - قَبْلَ الْإِسْلَامِ فِي التِّجَارَةِ، فَلَمَّا كَانَ يَوْمُ الْفَتْحِ جَاءَهُ، فَقَالَ النَّبِيُّ - ﷺ: " مَرْحَبًا بِأَخِي وَشَرِيكِي، كَانَ لَا يُدَارِي وَلَا يُمَارِي، يَا سَائِبُ، قَدْ كُنْتَ تَعْمَلُ أَعْمَالًا فِي الْجَاهِلِيَّةِ لَا تُقْبَلُ مِنْكَ، وَهِيَ الْيَوْمَ تُقْبَلُ مِنْكَ ". وَكَانَ ذَا سَلَفٍ وَصِلَةٍ».
قُلْتُ: رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ، وَغَيْرُهُ بَعْضَهُ، وَلَهُ طَرِيقٌ تَأْتِي فِي الْبِرِّ وَالصِّلَةِ.
رَوَاهُ أَحْمَدُ وَالطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَرِجَالُهُ رِجَالُ الصَّحِيحِ.

337 - On the authority of Al-Sa'ib ibn Abi al-Sa'ib that he used to partner with the Prophet (pbuh) in trade before Islam. When the Day of the Conquest occurred, he came to him, and the Prophet (pbuh) said: "Welcome to my brother and partner; he used to neither dissemble nor dispute. O Sa'ib, you used to perform deeds during the pre-Islamic period of ignorance that were not accepted from you, but today they are accepted from you." And he [Al-Sa'ib] was a man of past charitable deeds and one who upheld ties of kinship.

Commentary I say: Abu Dawud and others narrated part of it, and it has a chain of transmission that appears in the section on Righteousness and Upholding Ties. It was narrated by Ahmad and Al-Tabarani in Al-Kabir, and its narrators are the narrators of the Sahih.

#338

٣٣٨ - Dhe nga Sa‘sa‘ah ibn Naxhijeh el-Muxhashi‘i – i cili është gjyshi i el-Ferezdek ibn Galib ibn Sa‘sa‘ah – i cili ka thënë: Erdha te Pejgamberi (s.a.v.s.) dhe ai ma prezantoi Islamin, kështu që unë e pranova atë dhe ai më mësoi disa ajete nga Kurani. Thashë: "O i Dërguari i Allahut, unë kam kryer disa vepra gjatë kohës së injorancës (Xhahilijetit), a kam shpërblim për to?" Ai tha: "E çfarë ke bërë?" Thashë: "Më kishin humbur dy deve të mia dhjetëmuajshe shtatzëna, kështu që dola t'i kërkoja mbi një devenë time mashkull. Më dolën përpara dy shtëpi në një hapësirë të hapur toke, kështu që u drejtova nga ato. Te njëra prej tyre gjeta një plak të moshuar dhe i thashë: 'A i ke vënë re dy deve dhjetëmuajshe shtatzëna?' Ai tha: 'Cila është damka e tyre?' Thashë: 'Damka e fisit Benu Darim.' Ai tha: 'Ne i gjetëm dy devetë e tua; ato polli dhe ne i bëmë që t'i mëkojnë; dhe Allahu ka mbajtur gjallë me to një shtëpi nga populli yt prej arabëve të fiseve Mudar.' Ai tha: Ndërsa ai po fliste me mua, një grua nga shtëpia tjetër thirri: 'Lindi'. Ai pyeti: 'Çfarë lindi? Nëse është djalë, ai do të bashkohet me popullin tonë' – ndërsa el-Bezzari ka transmetuar: 'atëherë jemi bekuar në popullin tonë' – 'e nëse është vajzë, atëherë varrose atë.' Ajo tha: 'Është vajzë'. Thashë: 'Çfarë është kjo vajzë që do të varroset e gjallë (mev'ude)?' Ai tha: 'Është vajza ime'. Thashë: 'Unë do ta blej atë prej teje'. Ai tha: 'O vëlla i fisit Benu Temim, a po thua: "A ma shet vajzën tënde", ndërkohë që të tregova se jam një burrë nga arabët e Mudarit?' Thashë: 'Unë nuk po e blej qenien e saj (si skllave), por po blej shpirtin e saj që të mos e vrasësh.' Ai tha: 'Me çfarë do ta blesh?' Thashë: 'Për këto dy devetë e mia dhe dy të vegjlit e tyre.' Ai tha: 'A do të ma shtosh edhe këtë devenë tënde mashkull?' Thashë: 'Po, me kusht që të dërgosh me mua një lajmëtar, dhe kur të arrij te familja ime, do të ta kthej devenë.' Ai e bëri këtë, dhe kur arrita te familja ime, ia ktheva devenë. Pastaj, gjatë një pjese të natës, mendova me vete se kjo është një vepër fisnike në të cilën askush nga arabët nuk ma ka kaluar. Deri kur u shfaq Islami, unë kisha shpëtuar treqind e gjashtëdhjetë vajza që ishin për t'u varrosur të gjalla, duke blerë secilën prej tyre me dy deve dhjetëmuajshe shtatzëna dhe një deve mashkull. A kam shpërblim për këtë?" Pejgamberi (s.a.v.s.) tha: "Ti ke shpërblim, pasi Allahu të dhuroi Islamin." Abbadi tha: Dhe vërtetimi i thënies së Sa‘sa‘ah është thënia e el-Ferezdekut: "Dhe gjyshi im është ai që i ndaloi ata që varrosnin vajzat e gjalla... kështu ai i dha jetë asaj që ishte destinuar për varrosje, dhe ajo nuk u varros."

Komentim Transmeton et-Taberaniu në "el-Kebir" dhe el-Bezzari, dhe në të është et-Tufejl ibn Amr et-Temimi. El-Buhariu ka thënë: "Hadithi i tij nuk është i saktë." El-Ukajli ka thënë: "Nuk ka transmetime të tjera që e mbështesin atë në këtë."

٣٣٨ - «وَعَنْ صَعْصَعَةَ بْنِ نَاجِيَةَ الْمُجَاشِعِيِّ، وَهُوَ جَدُّ الْفَرَزْدَقِ بْنِ غَالِبِ بْنِ صَعْصَعَةَ، قَالَ: قَدِمْتُ عَلَى النَّبِيِّ - ﷺ - فَعَرَضَ عَلَيَّ الْإِسْلَامَ، فَأَسْلَمْتُ وَعَلَّمَنِي آيًا مِنَ الْقُرْآنِ، فَقُلْتُ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، إِنِّي عَمِلْتُ أَعْمَالًا فِي الْجَاهِلِيَّةِ، فَهَلْ لِي فِيهَا مَنْ أَجْرٍ؟ قَالَ: " وَمَا عَمِلْتَ؟ " فَقُلْتُ: إِنِّي أَضْلَلْتُ لِي نَاقَتَيْنِ عَشْرَاوَيْنِ، فَخَرَجْتُ أَتْبَعُهُمَا عَلَى جَمَلٍ لِي، فَرُفِعَ لِي بَيْتَانِ فِي فَضَاءٍ مِنَ الْأَرْضِ، فَقَصَدْتُ قَصْدَهُمَا، فَوَجَدْتُ فِي أَحَدِهِمَا شَيْخًا كَبِيرًا، فَقُلْتُ: هَلْ أَحْسَسْتَ نَاقَتَيْنِ عَشْرَاوَيْنِ؟ قَالَ: مَا نَارَاهُمَا، قُلْتُ: مِيسَمُ بَنِي دَارِمٍ. قَالَ: قَدْ أَصَبْنَا نَاقَتَيْكَ، وَنَتَجْنَاهُمَا فَظَأَرْنَاهُمَا، وَقَدْ نَعَّشَ اللَّهُ بِهِمَا أَهْلَ بَيْتٍ مِنْ قَوْمِكَ مِنَ الْعَرَبِ مِنْ مُضَرَ. قَالَ: فَبَيْنَا هُوَ يُخَاطِبُنِي إِذْ نَادَتِ امْرَأَةٌ مِنَ الْبَيْتِ الْآخَرِ: وَلَدَتْ. قَالَ: وَمَا وَلَدَتْ؟ إِنْ كَانَ غُلَامًا فَقَدْ شَرَكَنَا فِي قَوْمِنَا - وَقَالَ الْبَزَّارُ: فَقَدْ تَبَارَكَنَا فِي قَوْمِنَا - وَإِنْ كَانَتْ جَارِيَةً فَادْفِنَاهَا، فَقَالَتْ: جَارِيَةٌ؟، فَقُلْتُ: مَا هَذِهِ الْمَوْءُودَةُ؟ قَالَ: ابْنَةٌ لِي، فَقُلْتُ: إِنِّي أَشْتَرِيهَا مِنْكَ. قَالَ: يَا أَخَا بَنِي تَمِيمٍ، أَتَقُولُ: أَتَبِيعُ ابْنَتَكَ وَقَدْ أَخْبَرْتُكَ أَنِّي رَجُلٌ مِنَ الْعَرَبِ مِنْ مُضَرَ؟ فَقُلْتُ: إِنِّي لَا أَشْتَرِي مِنْكَ رَقَبَتَهَا، إِنَّمَا أَشْتَرِي رُوحَهَا أَنْ لَا تَقْتُلَهَا. قَالَ: بِمَ تَشْتَرِيهَا؟ قُلْتُ: بِنَاقَتَيَّ هَاتَيْنِ وَوَلَدَيْهِمَا. قَالَ:
وَتَزِيدُنِي بَعِيرَكَ هَذَا؟ قُلْتُ: نَعَمْ، عَلَى أَنْ تُرْسِلَ مَعِي رَسُولًا، فَإِذَا بَلَغْتُ إِلَى أَهْلِي رَدَدْتُ إِلَيْكَ الْبَعِيرَ، فَفَعَلَ، فَلَمَّا بَلَغْتُ أَهْلِي رَدَدْتُ إِلَيْهِ الْبَعِيرَ، فَلَمَّا كَانَ فِي بَعْضِ اللَّيْلِ فَكَّرْتُ فِي نَفْسِي أَنَّ هَذِهِ مَكْرُمَةٌ مَا سَبَقَنِي إِلَيْهَا أَحَدٌ مِنَ الْعَرَبِ، وَظَهَرَ الْإِسْلَامُ وَقَدْ أَحْيَيْتُ ثَلَاثَمِائَةٍ وَسِتِّينَ مَوْءُودَةً، أَشْتَرِي كُلَّ وَاحِدَةٍ مِنْهُنَّ بِنَاقَتَيْنِ عَشْرَاوَيْنِ وَجَمَلٍ، فَهَلْ لِي فِي ذَلِكَ مِنْ أَجْرٍ؟ فَقَالَ النَّبِيُّ - ﷺ: " لَكَ أَجْرٌ إِذْ مَنَّ اللَّهُ عَلَيْكَ بِالْإِسْلَامِ» ". قَالَ عَبَّادٌ: وَمِصْدَاقُ قَوْلِ صَعْصَعَةَ قَوْلُ الْفَرَزْدَقِ:
وَجَدِّي الَّذِي مَنَعَ الْوَائِدَاتِ ... فَأَحْيَا الْوَئِيدَ فَلَمْ يُوأَدِ
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ وَالْبَزَّارُ، وَفِيهِ الطُّفَيْلُ بْنُ عَمْرٍو التَّمِيمِيُّ، قَالَ الْبُخَارِيُّ: لَا يَصِحُّ حَدِيثُهُ. وَقَالَ الْعُقَيْلِيُّ: لَا يُتَابَعُ عَلَيْهِ.

338 - On the authority of Sa‘sa‘ah ibn Najiyah al-Mujashi‘i—who is the grandfather of al-Farazdaq ibn Ghalib ibn Sa‘sa‘ah—who said: I came to the Prophet (pbuh) and he presented Islam to me, so I embraced Islam, and he taught me verses from the Quran. I said: "O Messenger of Allah, indeed I performed certain deeds during the pre-Islamic period of ignorance (Jahiliyyah); is there any reward for me in them?" He said: "And what did you do?" I said: "Indeed, I lost two of my she-camels that were ten months pregnant, so I went out tracking them upon a male camel of mine. Two houses in an open space of land appeared to me, so I headed toward them. I found an elderly man in one of them and said: 'Have you perceived two she-camels that were ten months pregnant?' He said: 'What is their brand?' I said: 'The brand of Banu Darim.' He said: 'We have found your two she-camels; we delivered their offspring and caused them to nurse; and Allah has sustained, through them, a household from your people among the Arabs of Mudar.' He said: While he was speaking to me, a woman from the other house called out: 'She has given birth.' He asked: 'And what has she given birth to? If it is a boy, then he has joined our people'—and al-Bazzar narrated: 'then we have been blessed among our people'—'and if it is a girl, then bury her.' She said: 'It is a girl.' I said: 'What is this infant girl to be buried alive (maw’udah)?' He said: 'A daughter of mine.' I said: 'Indeed, I will buy her from you.' He said: 'O brother of Banu Tamim, do you say: "Will you sell your daughter?" when I have informed you that I am a man of the Arabs from Mudar?' I said: 'I am not buying her personhood (as a slave); I am only buying her life so that you do not kill her.' He said: 'For what will you buy her?' I said: 'For these two she-camels of mine and their two offspring.' He said: 'And will you add to that this male camel of yours?' I said: 'Yes, on the condition that you send a messenger with me, and when I reach my family, I will return the male camel to you.' He did so, and when I reached my family, I returned the male camel to him. Then, during part of the night, I thought to myself that this is a noble deed in which no one among the Arabs has preceded me. By the time Islam appeared, I had revived three hundred and sixty infant girls who were to be buried alive, buying each one of them for two ten-month pregnant she-camels and a male camel. Is there any reward for me in that?" The Prophet (pbuh) said: "You have a reward, since Allah has graced you with Islam." 'Abbad said: And the confirmation of Sa‘sa‘ah’s statement is the saying of al-Farazdaq: "And my grandfather is the one who prevented the female infant buriers... thus he gave life to the one intended for burial, so she was not buried."

Commentary Narrated by at-Tabarani in al-Kabir and al-Bazzar, and it contains at-Tufayl ibn ‘Amr al-Tamimi. Al-Bukhari said: "His Hadith is not authentic." Al-‘Uqayli said: "He is not corroborated in it."

CHAPTER

[بَابٌ فِيمَنْ أَحْسَنَ بَعْدَ إِسْلَامِهِ أَوْ أَسَاءَ]

Kapitulli: Rreth atij që bën mirë ose keq pas pranimit të Islamit

62. Chapter: Regarding One Who Does Good or Evil After Embracing Islam

#339

339 - Nga Xhabiri përcillet se i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "Një burrë tha: 'O i Dërguari i Allahut, a do të merremi në përgjegjësi për atë që kemi bërë në xhahilijet (periudhën e injorancës)?' Ai u përgjigj: 'Kush sillet mirë (vepron mirë) në Islam, nuk do të merret në përgjegjësi për atë që ka bërë në xhahilijet, ndërsa kush prej jush sillet keq në Islam, do të merret në përgjegjësi për atë që ka bërë në xhahilijet dhe në Islam.'"

Komentim E ka transmetuar El-Bezzari, dhe në zinxhirin e tij është Esid bin Zejdi, i cili është gënjeshtar.

٣٣٩ - عَنْ جَابِرٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ - ﷺ - قَالَ: «إِنَّ رَجُلًا قَالَ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، أَنُؤَاخَذُ بِمَا عَمِلْنَا فِي الْجَاهِلِيَّةِ؟ فَقَالَ: " مَنْ أَحْسَنَ فِي الْإِسْلَامِ لَمْ يُؤَاخَذْ بِمَا عَمِلَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ، وَمَنْ أَسَاءَ مِنْكُمْ فِي الْإِسْلَامِ أُخِذَ بِمَا عَمِلَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ وَالْإِسْلَامِ» ".
رَوَاهُ الْبَزَّارُ، وَفِيهِ أَسِيدُ بْنُ زَيْدٍ، وَهُوَ كَذَّابٌ.

339 - On the authority of Jabir that the Messenger of Allah (pbuh) said: "Indeed, a man said: O Messenger of Allah, shall we be held accountable for what we did in the pre-Islamic period of ignorance? He replied: 'Whoever excels in Islam will not be held accountable for what he did in the pre-Islamic period of ignorance, and whoever behaves evilly among you in Islam will be held accountable for what he did in the pre-Islamic period of ignorance and in Islam.'"

Commentary It was narrated by al-Bazzar, and within its chain is Asid bin Zayd, and he is a liar.

CHAPTER

[بَابُ لَا يُؤْمِنُ عَبْدٌ حَتَّى يُحِبَّ لِأَخِيهِ مَا يُحِبُّ لِنَفْسِهِ]

Kapitulli: Robi nuk beson vërtet derisa të dëshirojë për vëllanë e tij atë që dëshiron për veten

63. Chapter: A Servant Does Not Truly Believe Until He Loves for His Brother What He Loves for Himself

#340

340 - Transmetohet nga Enesi: "Isha i ulur ndërsa një burrë ishte te Pejgamberi (s.a.v.s.), dhe i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) tha: 'Asnjë rob nuk beson derisa të dojë për vëllain e tij musliman atë që do për vete.' Enesi tha: 'Dola unë dhe ai burri në treg dhe pamë një mall që po shitej. Bëra pazar për të dhe shitësi tha: 'Për tridhjetë.' Burri e shikoi dhe tha: 'E mora për dyzet.' Pronari i tij i tha: 'Çfarë të shtyn ta bësh këtë, kur unë po ta jap me më pak se kjo?' Pastaj ai shikoi përsëri dhe tha: 'E mora për pesëdhjetë.' Pronari i tij tha: 'Çfarë të shtyn ta bësh këtë, kur unë po ta jap me më pak se kjo?' Ai tha: 'Vërtet, e kam dëgjuar të Dërguarin e Allahut (s.a.v.s.) duke thënë: 'Asnjë rob nuk beson derisa të dojë për vëllain e tij atë që do për vete', dhe unë vlerësoj se ai vlen pesëdhjetë.'"

Komentim Unë them: Në Sahih gjendet një pjesë e këtij hadithi e transmetuar nga Enesi. E ka transmetuar El-Bezzari dhe transmetuesit e tij janë transmetuesit e Sahihut.

٣٤٠ - عَنْ أَنَسٍ: «كُنْتُ جَالِسًا وَرَجُلٌ عِنْدَ النَّبِيِّ - ﷺ - فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ: " لَا يُؤْمِنُ عَبْدٌ حَتَّى يُحِبَّ لِأَخِيهِ الْمُسْلِمِ مَا يُحِبُّ لِنَفْسِهِ ". قَالَ أَنَسٌ: فَخَرَجْتُ أَنَا وَالرَّجُلُ إِلَى السُّوقِ فَإِذَا سِلْعَةٌ تُبَاعُ فَسَاوَمْتُهُ، فَقَالَ: بِثَلَاثِينَ، فَنَظَرَ الرَّجُلُ فَقَالَ: قَدْ أَخَذْتُهَا بِأَرْبَعِينَ، فَقَالَ صَاحِبُهَا: مَا يَحْمِلُكَ عَلَى هَذَا وَأَنَا أُعْطِيكَهَا بِأَقَلَّ مِنْ هَذَا؟ ثُمَّ نَظَرَ أَيْضًا فَقَالَ: قَدْ أَخَذْتُهَا بِخَمْسِينَ، فَقَالَ صَاحِبُهَا: مَا يَحْمِلُكَ عَلَى هَذَا وَأَنَا أُعْطِيكَهَا بِأَقَلَّ مِنْ هَذَا؟ قَالَ: إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ - ﷺ - يَقُولُ: " لَا يُؤْمِنُ عَبْدٌ حَتَّى يُحِبَّ لِأَخِيهِ مَا يُحِبُّ لِنَفْسِهِ "، وَأَنَا أَرَى أَنَّهُ صَالِحٌ بِخَمْسِينَ».
قُلْتُ: فِي الصَّحِيحِ طَرَفٌ مِنْهُ عَنْ أَنَسٍ وَحْدَهُ.
رَوَاهُ الْبَزَّارُ، وَرِجَالُهُ رِجَالُ الصَّحِيحِ.

340 - On the authority of Anas: I was sitting while a man was with the Prophet (pbuh), and the Messenger of Allah (pbuh) said: "A servant does not believe until he loves for his Muslim brother what he loves for himself." Anas said: So the man and I went out to the market, and there was a commodity being sold. I bargained for it, and the seller said: "For thirty." The man looked at it and said: "I have taken it for forty." The owner said: "What motivates you to do this, when I am offering it to you for less than this?" Then he looked again and said: "I have taken it for fifty." Its owner said: "What motivates you to do this, when I am offering it to you for less than this?" He said: "Indeed, I heard the Messenger of Allah (pbuh) saying: 'A servant does not believe until he loves for his brother what he loves for himself,' and I consider it to be worth fifty."

Commentary I say: In the Sahih, there is a portion of it narrated by Anas alone. It was narrated by Al-Bazzar, and its narrators are the narrators of the Sahih.

CHAPTER

[بَابُ لَا إِيمَانَ لِمَنْ لَا أَمَانَةَ لَهُ]

Kapitulli: Nuk ka besim ai që nuk është i besueshëm

64. Chapter: There is No Faith for One Who is Not Trustworthy

#341

341 - Nga Enesi transmetohet se ka thënë: "I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) nuk na ka mbajtur ndonjë ligjëratë (hytbe) pa thënë: 'Nuk ka iman (besim) për atë që nuk ka amanet (nuk është i besueshëm), dhe nuk ka fe për atë që nuk ka besë (nuk i përmbahet marrëveshjes/premtimit).'"

Komentim E kanë transmetuar Ahmedi, Ebu Jala, el-Bezzari dhe et-Taberaniu në "el-Evsat". Në senedin e tij është Ebu Hilali; atë e ka konsideruar të besueshëm Ibn Meini dhe të tjerë, ndërsa e ka konsideruar të dobët en-Nesaiu dhe të tjerë.

٣٤١ - عَنْ أَنَسٍ قَالَ: «مَا خَطَبَنَا رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ - إِلَّا قَالَ: " لَا إِيمَانَ لِمَنْ لَا أَمَانَةَ لَهُ، وَلَا دِينَ لِمَنْ لَا عَهْدَ لَهُ» ".
رَوَاهُ أَحْمَدُ وَأَبُو يَعْلَى وَالْبَزَّارُ وَالطَّبَرَانِيُّ فِي الْأَوْسَطِ، وَفِيهِ أَبُو هِلَالٍ، وَثَّقَهُ ابْنُ مَعِينٍ وَغَيْرُهُ، وَضَعَّفَهُ النَّسَائِيُّ وَغَيْرُهُ.

341 - On the authority of Anas, who said: The Messenger of Allah (pbuh) never delivered a sermon to us except that he said: "There is no faith for the one who has no trustworthiness, and there is no religion for the one who has no covenant."

Commentary Narrated by Ahmad, Abu Ya'la, al-Bazzar, and al-Tabarani in al-Awsat. Its chain of narrators includes Abu Hilal, whom Ibn Ma'in and others declared to be trustworthy, while al-Nasa'i and others declared him weak.

#342

342 - Dhe nga Ebu Umameh transmetohet se ka thënë: Ka thënë i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.): "Nuk ka iman (besim) për atë që nuk ka amanet (nuk është i besueshëm), dhe pasha Atë, në Dorën e të Cilit është shpirti im, nuk do të hyni në Xhenet derisa të besoni." E ka transmetuar Taberaniu në "El-Kebir", dhe ai ka edhe një transmetim tjetër prej tij: "Nuk ka fe për atë që nuk ka amanet."

Komentim Në zinxhirin e tij është El-Kasim Ebu Abdurrahman, i cili është i dobët sipas shumicës së dijetarëve.

٣٤٢ - وَعَنْ أَبِي أُمَامَةَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ: " «لَا إِيمَانَ لِمَنْ لَا أَمَانَةَ لَهُ، وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَا تَدْخُلُوا الْجَنَّةَ حَتَّى تُؤْمِنُوا» ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَلَهُ فِي رِوَايَةٍ أُخْرَى عَنْهُ: «لَا دِينَ لِمَنْ لَا أَمَانَةَ لَهُ». وَفِيهِ الْقَاسِمُ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ، وَهُوَ ضَعِيفٌ عِنْدَ الْأَكْثَرِينَ.

And from Abu Umamah, who said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "There is no faith for the one who has no trustworthiness, and by the One in Whose Hand is my soul, you shall not enter Paradise until you believe." It was narrated by al-Tabarani in al-Kabir, and he has another narration from him: "There is no religion for the one who has no trustworthiness."

Commentary And in it is al-Qasim Abu 'Abd al-Rahman, and he is weak according to the majority.

#343

343 - Transmetohet nga Ibn Mes'udi se ka thënë: I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "Nuk ka besim për atë që nuk ka besueshmëri, dhe nuk ka fe për atë që nuk ka besë."

Komentim Ai e përmendi hadithin, i cili është trajtuar më parë; në zinxhirin e tij të transmetimit është Husejn bin Medh'uri, i cili transmeton nga Kurejsh et-Temimi, dhe nuk kam parë askënd që t'i ketë përmendur ata të dy.

٣٤٣ - وَعَنِ ابْنِ مَسْعُودٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ: " «لَا إِيمَانَ لِمَنْ لَا أَمَانَةَ لَهُ، وَلَا دِينَ لِمَنْ لَا عَهْدَ لَهُ» ".
فَذَكَرَ الْحَدِيثَ، وَقَدْ تَقَدَّمَ، وَفِيهِ حُصَيْنُ بْنُ مَذْعُورٍ عَنْ قُرَيْشٍ التَّمِيمِيِّ، وَلَمْ أَرَ مَنْ ذَكَرَهُمَا.

343 - And on the authority of Ibn Mas'ud, who said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "There is no faith for the one who has no trustworthiness, and there is no religion for the one who has no covenant."

Commentary He then mentioned the hadith, which has been cited previously; in its chain of narrators are Husayn ibn Madh'ur reporting from Quraysh al-Tamimi, and I have not seen anyone who has mentioned [biographical accounts for] them.

CHAPTER

[بَابُ لَا يَفْتِكُ مُؤْمِنٌ]

Kapitulli: Besimtari nuk vret pabesisht (nuk tradhton)

65. Chapter: A Believer Does Not Assassinate (or Betray)

#344

344 - Dhe nga el-Hasani transmetohet se ka thënë: "Një burrë erdhi tek ez-Zubejri dhe i tha: 'A ta vras Aliun për ty?' Ai tha: 'Jo, dhe si do ta vrasësh atë ndërkohë që ai ka ushtrinë me vete?' Ai tha: 'Do t'i bashkohem atij dhe pastaj do ta vras pabesisht.' Ai tha: 'Jo, sepse i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "Vërtet, besimi është prangë kundër vrasjes me pabesi; besimtari nuk vret me pabesi."'"

Komentim E ka transmetuar Ahmedi, dhe në zinxhirin e tij është Mubarek ibn Fedaleh, i cili është i besueshëm, por është mudellis, mirëpo ai ka thënë: "Na ka treguar el-Hasani."

٣٤٤ - وَعَنِ الْحَسَنِ قَالَ: «جَاءَ رَجُلٌ إِلَى الزُّبَيْرِ فَقَالَ: أَلَا أَقْتُلُ لَكَ عَلِيًّا؟ قَالَ: لَا، وَكَيْفَ تَقْتُلُهُ وَمَعَهُ الْجُنُودُ؟ قَالَ: أَلْحَقُ بِهِ فَأَفْتِكُ بِهِ. فَقَالَ: لَا، إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ - ﷺ - قَالَ: " إِنَّ الْإِيمَانَ قَيْدُ الْفَتْكِ، لَا يَفْتِكُ مُؤْمِنٌ».
رَوَاهُ أَحْمَدُ، وَفِيهِ مُبَارَكُ بْنُ فَضَالَةَ، وَهُوَ ثِقَةٌ وَلَكِنَّهُ مُدَلِّسٌ، وَلَكِنَّهُ قَالَ: حَدَّثَنَا الْحَسَنُ.

344 - And on the authority of al-Hasan, who said: "A man came to al-Zubayr and said: 'Shall I not kill Ali for you?' He said: 'No, and how would you kill him when the soldiers are with him?' He replied: 'I will join him and then assassinate him.' He said: 'No, for the Messenger of Allah (pbuh) said: "Verily, faith is a shackle against assassination; a believer does not assassinate."'"

Commentary It was narrated by Ahmad, and within its chain is Mubarak ibn Fadalah, and he is trustworthy but a practitioner of tadlis, however, he stated: "Al-Hasan narrated to us."

#345

345 - Dhe nga Seid ibn el-Musejjibi transmetohet se Muaviu hyri te Ajsheja (r.a.), e ajo i tha: "A nuk u frikësove se do të caktoja një njeri që të të vriste?" Ai u përgjigj: "Ti nuk do ta bëje këtë ndërsa unë jam në një shtëpi sigurie, dhe vërtet kam dëgjuar të Dërguarin e Allahut (s.a.v.s.) të thotë — domethënë: 'Besimi është prangë e vrasjes në pabesi (atentatit)'. Si jam unë në raportet mes meje dhe teje dhe sa u përket nevojave të tua?" Ajo tha: "Mirë." Ai tha: "Atëherë na lini ne dhe ata derisa të takojmë Zotin tonë (të Plotfuqishëm dhe të Madhërishëm)."

Komentim E transmeton Ahmedi dhe Taberaniu në "el-Kebir", me përjashtim të asaj që Taberaniu thotë: Nga Seid ibn el-Musejjibi, nga Mervani, i cili ka thënë: "Hyra bashkë me Muaviun te Ajsheja." Në zinxhirin e tij është Ali ibn Zejdi, i cili është i dobët.

٣٤٥ - وَعَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ «أَنَّ مُعَاوِيَةَ دَخَلَ عَلَى عَائِشَةَ - ﵂ - فَقَالَتْ لَهُ: أَمَا خِفْتَ أَنْ أُقْعِدَ لَكَ رَجُلًا فَيَقْتُلَكَ؟ فَقَالَ: مَا كُنْتِ لِتَفْعَلِي وَأَنَا فِي بَيْتِ أَمَانٍ، وَقَدْ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ - ﷺ - يَقُولُ: يَعْنِي: " الْإِيمَانُ قَيْدُ الْفَتْكِ " كَيْفَ أَنَا فِي الَّذِي بَيْنِي وَبَيْنَكِ وَفِي حَوَائِجِكِ؟ قَالَتْ: صَالِحٌ. قَالَ: فَدَعِينَا وَإِيَّاهُمْ حَتَّى نَلْقَى رَبَّنَا - ﷿» -.
رَوَاهُ أَحْمَدُ وَالطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، إِلَّا أَنَّ الطَّبَرَانِيَّ قَالَ: عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ عَنْ مَرْوَانَ قَالَ: دَخَلْتُ مَعَ مُعَاوِيَةَ عَلَى عَائِشَةَ، وَفِيهِ عَلِيُّ بْنُ زَيْدٍ، وَهُوَ ضَعِيفٌ.

345 - On the authority of Sa'id ibn al-Musayyib that Mu'awiyah entered upon 'A'ishah (may Allah be pleased with them both), and she said to him: "Did you not fear that I might set a man in wait for you to kill you?" He replied: "You would not have done so while I am in a house of security, and I have heard the Messenger of Allah (pbuh) say—meaning: 'Faith is a shackle against assassination.' How am I in what is between me and you and regarding your needs?" She said: "Good." He said: "Then leave us and them until we meet our Lord (Mighty and Majestic)."

Commentary Reported by Ahmad and al-Tabarani in al-Mu'jam al-Kabir, except that al-Tabarani stated: On the authority of Sa'id ibn al-Musayyib, on the authority of Marwan who said: "I entered with Mu'awiyah upon 'A'ishah." And in its chain is 'Ali ibn Zayd, and he is weak.

CHAPTER

[بَابٌ فِيمَنْ يُخَالِفُ كَمَالَ الْإِيمَانِ]

Kapitulli: Rreth asaj që bie ndesh me përsosmërinë e besimit

66. Chapter: Regarding What Contradicts the Perfection of Faith

#346

346 - Transmetohet nga Ibn Abasi, i cili ka thënë: Ka thënë i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.): "Nuk është besimtar me besim të plotësuar ai që nuk e konsideron sprovën mirësi dhe mirëqenien fatkeqësi." Thanë: "Si kështu, o i Dërguari i Allahut?" Ai u përgjigj: "Sepse sprovën nuk e pason asgjë tjetër përveç mirëqenies, po ashtu edhe mirëqenien nuk e pason asgjë tjetër përveç sprovës dhe fatkeqësisë. Dhe nuk është besimtar me besim të plotësuar ai që nuk gjen qetësi në namazin e tij." Thanë: "E përse, o i Dërguari i Allahut?" Ai tha: "Sepse ai që falet bisedon fshehtas me Zotin e tij, ndërsa kur nuk është në namaz, ai bisedon vetëm me birin e Ademit."

Komentim E ka shënuar Taberaniu në "El-Kebir", dhe në zinxhirin e tij bën pjesë Abdulaziz bin Jahja el-Medeni. Buhariu ka thënë: "Ai trillonte hadithe."

٣٤٦ - عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ - ﷺ: " «لَيْسَ بِمُؤْمِنٍ مُسْتَكْمِلِ الْإِيمَانِ مَنْ لَمْ يَعُدَّ الْبَلَاءَ نِعْمَةً، وَالرَّخَاءَ مُصِيبَةً ". قَالُوا: كَيْفَ يَا رَسُولَ اللَّهِ؟ قَالَ: " لِأَنَّ الْبَلَاءَ لَا يَتْبَعُهُ إِلَّا الرَّخَاءُ، وَكَذَلِكَ الرَّخَاءُ لَا يَتْبَعُهُ إِلَّا الْبَلَاءُ وَالْمُصِيبَةُ، وَلَيْسَ بِمُؤْمِنٍ مُسْتَكْمِلِ الْإِيمَانِ مَنْ لَمْ يَسْكُنْ فِي صِلَاتِهِ ". قَالُوا: وَلِمَ يَا رَسُولَ اللَّهِ؟ قَالَ: " لِأَنَّ الْمُصَلِّي يُنَاجِي رَبَّهُ، فَإِذَا
كَانَ فِي غَيْرِ صَلَاةٍ إِنَّمَا يُنَاجِي ابْنَ آدَمَ» ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَفِيهِ عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ يَحْيَى الْمَدَنِي. قَالَ الْبُخَارِيُّ: كَانَ يَضَعُ الْحَدِيثَ.

346 - Narrated from Ibn Abbas, who said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "He is not a believer of complete faith who does not count tribulation as a blessing, and prosperity as a calamity." They said: "How, O Messenger of Allah?" He said: "Because tribulation is followed by nothing but prosperity, and likewise prosperity is followed by nothing but tribulation and calamity. And he is not a believer of complete faith who does not find tranquility in his prayer." They said: "And why, O Messenger of Allah?" He said: "Because the person in prayer is conversing privately with his Lord, whereas when he is not in prayer, he is only conversing with the son of Adam."

Commentary Narrated by al-Tabarani in al-Kabir, and in its chain is Abdul Aziz bin Yahya al-Madani. Al-Bukhari said: "He used to fabricate Hadith."

CHAPTER

[بَابُ لَيْسَ الْمُؤْمِنُ بِالطَّعَّانِ وَلَا اللَّعَّانِ]

Kapitulli: Besimtari nuk është as shpifës dhe as mallkues

67. Chapter: The Believer is Neither a Slanderer Nor a Curser

#347

٣٤٧ - Transmetohet nga Abdullahu, i cili ka thënë: I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "Besimtari nuk është fyes (përqeshës), as mallkues, as i pahijshëm (i pacipë) dhe as gojëndyrë."

Komentim E ka transmetuar El-Bezzari, dhe në senedin e tij është Abdurrahman ibn Megra, të cilin Ebu Zur'ah dhe një grup dijetarësh e kanë konsideruar të besueshëm, ndërsa Ibn el-Medini e ka konsideruar të dobët. Transmetuesit e tjerë të tij janë transmetues të Sahihut.

٣٤٧ - عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ: " «لَيْسَ الْمُؤْمِنُ بِالطَّعَّانِ وَلَا اللَّعَّانِ وَلَا الْفَاحِشِ وَلَا الْبَذِيءِ» ".
رَوَاهُ الْبَزَّارُ، وَفِيهِ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَغْرَاءٍ، وَثَّقَهُ أَبُو زُرْعَةَ وَجَمَاعَةٌ، وَضَعَّفَهُ ابْنُ الْمَدِينِيِّ، وَبَقِيَّةُ رِجَالِهِ رِجَالُ الصَّحِيحِ.

347 - On the authority of Abdullah, who said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "The believer is not a slanderer, nor one who curses, nor is he obscene or foul-mouthed."

Commentary Reported by al-Bazzar, and in its chain is Abd al-Rahman ibn Maghra', whom Abu Zur'ah and a group [of scholars] declared trustworthy, while Ibn al-Madini declared him weak. The rest of its narrators are the narrators of the Sahih.

CHAPTER

[بَابٌ فِيمَنِ ادَّعَى غَيْرَ نَسَبِهِ أَوْ تَوَلَّى غَيْرَ مَوَالِيهِ]

Kapitulli: Rreth atij që pretendon një prejardhje tjetër nga e tija ose merr mbrojtës të tjerë nga të tijtë

68. Chapter: Regarding One Who Claims a Lineage Other Than His Own or Takes Patrons Other Than His Own

#348

348 - Transmetohet nga Abdullah bin Amri, i cili ka thënë: Ka thënë i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.): "Është kufër mohimi i prejardhjes (nësebit), qoftë ajo edhe e pakët (e parëndësishme), si dhe pretendimi i një prejardhjeje që nuk njihet."

Komentim E ka transmetuar Ahmedi dhe Taberaniu në "es-Sagir" dhe "el-Eusat", me përjashtim të faktit se ai ka thënë: "Është kufër për një person...", dhe kjo është nga transmetimi i Amër ibn Shuaibit, nga babai i tij, nga gjyshi i tij.

٣٤٨ - عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ: " «كُفْرٌ تَبَرُّؤٌ مِنْ نَسَبٍ وَإِنْ دَقَّ، وَادِّعَاءُ نَسَبٍ لَا يُعْرَفُ» ".
رَوَاهُ أَحْمَدُ وَالطَّبَرَانِيُّ فِي الصَّغِيرِ وَالْأَوْسَطِ إِلَّا أَنَّهُ قَالَ: " كُفْرٌ بِامْرِئٍ "، وَهُوَ مِنْ رِوَايَةِ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ.

348 - On the authority of Abdullah bin Amr, who said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "It is disbelief to disown a lineage even if it is obscure, and to claim a lineage that is unknown."

Commentary Narrated by Ahmad and al-Tabarani in al-Saghir and al-Awsat, except that he said: "It is disbelief for a person," and it is from the narration of Amr ibn Shu'ayb, from his father, from his grandfather.

#349

349 - Dhe nga Xhabiri përcillet se Pejgamberi (s.a.v.s.) ka thënë: "Kushdo që merr për zotërinj (patronë) të tjerë përveç zotërinjve të tij, ai vërtet e ka hequr lidhjen e besimit nga qafa e tij." Atë e ka transmetuar Ahmedi; e ka transmetuar nga Xhabiri, Khalid bin Ebi Hajjan, të cilin Ebu Zur’ah e ka konsideruar të besueshëm, ndërsa pjesa tjetër e transmetuesve të tij janë transmetues të Sahiut.

Komentim Them: Ky hadith dhe të tjerë lidhur me atë që merr për zotërinj të tjerë përveç zotërinjve të tij, do të vijnë në kapitujt mbi ligjet e trashëgimisë (el-Faraid).

٣٤٩ - وَعَنْ جَابِرٍ أَنَّ النَّبِيَّ - ﷺ - قَالَ: " «مَنْ تَوَلَّى غَيْرَ مَوَالِيهِ فَقَدْ خَلَعَ رِبْقَةَ الْإِيمَانِ مِنْ عُنُقِهِ» ".
رَوَاهُ أَحْمَدُ، رَوَاهُ عَنْ جَابِرٍ خَالِدُ بْنُ أَبِي حَيَّانَ، وَثَّقَهُ أَبُو زُرْعَةَ، وَبَقِيَّةُ رِجَالِهِ رِجَالُ الصَّحِيحِ.
قُلْتُ: وَيَأْتِي هَذَا الْحَدِيثُ وَغَيْرُهُ فِيمَنْ تَوَلَّى غَيْرَ مَوَالِيهِ فِي الْفَرَائِضِ.

349 - And on the authority of Jabir that the Prophet (pbuh) said: "Whoever takes as his patrons others than his [original] patrons has indeed cast off the bond of faith from his neck." It was narrated by Ahmad; Khalid bin Abi Hayyan narrated it from Jabir, and Abu Zur'ah deemed him trustworthy, while the rest of its narrators are the narrators of the Sahih.

Commentary I say: This hadith and others concerning the one who takes as his patrons others than his [original] patrons will be mentioned in the chapters on the laws of inheritance (al-Fara'id).

#350

350 - Dhe nga Ebu Bekër es-Siddiku transmetohet se ka thënë: I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "Kushdo që pretendon një prejardhje që nuk njihet, ka bërë kufër ndaj Allahut, dhe mohimi i prejardhjes – qoftë ajo edhe e imët – është kufër ndaj Allahut."

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "el-Evsat", dhe në të është el-Haxhaxh ibn Erta, i cili është i dobët. Gjithashtu e ka transmetuar Bezzari, dhe në të është es-Seri ibn Isma'ili, i cili është i braktisur (metruk).

٣٥٠ - وَعَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ: " «مَنِ ادَّعَى نَسَبًا لَا يُعْرَفُ كَفَرَ بِاللَّهِ، وَانْتِفَاءٌ مِنْ نَسَبٍ - وَإِنْ دَقَّ - كُفْرٌ بِاللَّهِ» ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْأَوْسَطِ، وَفِيهِ الْحَجَّاجُ بْنُ أَرْطَاةَ، وَهُوَ ضَعِيفٌ، وَرَوَاهُ الْبَزَّارُ، وَفِيهِ السَّرِيُّ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، وَهُوَ مَتْرُوكٌ.

350 - And on the authority of Abu Bakr al-Siddiq, who said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "Whoever claims a lineage that is unknown has disbelieved in Allah, and the disavowal of a lineage—even if it be obscure—is disbelief in Allah."

Commentary It was narrated by al-Tabarani in al-Awsat, and it contains al-Hajjaj ibn Artat, who is weak. It was also narrated by al-Bazzar, and it contains al-Sari ibn Isma'il, who is abandoned.

#351

٣٥١ - Dhe nga Ejjub b. Adij b. Adij, nga babai i tij - ose xhaxhai i tij - transmetohet se një skllav që quhej "Kejsan", e emëroi veten Kajs, pretendoi prejardhjen nga zotëria i tij dhe u largua për në Kufe. Atëherë babai i tij udhëtoi te Omer b. el-Hatabi dhe i tha: "O Prijës i Besimtarëve, biri im ka lindur në shtratin tim, pastaj u largua nga unë dhe pretendoi prejardhjen nga zotëria im dhe i tij." Omeri i tha Zejd b. Thabitit: "A nuk e di se ne lexonim: 'Mos u largoni nga etërit tuaj, sepse kjo është kufër (mohim) për ju'?" Zejdi u përgjigj: "Po." Atëherë Omer b. el-Hatabi tha: "Shko dhe lidhe djalin tënd pas devesë sate, pastaj godite devenë me një kamxhik dhe djalin tënd me një kamxhik, derisa ta sjellësh te familja jote."

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "el-Kebir", ndërsa sa i përket Ejjub b. Adijit dhe babait ose xhaxhait të tij, nuk kam parë dikë që t'i ketë përmendur.

٣٥١ - وَعَنْ أَيُّوبَ بْنِ عُدَيِّ بْنِ عُدَيٍّ، عَنْ أَبِيهِ - أَوْ عَمِّهِ -: أَنَّ مَمْلُوكًا كَانَ يُقَالُ لَهُ: " كَيْسَانُ "، فَسَمَّى نَفْسَهُ قَيْسًا، وَادَّعَى إِلَى مَوْلَاهُ وَلَحِقَ بِالْكُوفَةِ، فَرَكِبَ أَبُوهُ إِلَى عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ فَقَالَ: يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ، ابْنِي وُلِدَ عَلَى فِرَاشِي (وَادَّعَى)، ثُمَّ رَغِبَ عَنِّي وَادَّعَى إِلَى مَوْلَايَ وَمَوْلَاهُ، فَقَالَ عُمَرُ لِزَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ: أَمَا تَعْلَمُ أَنَّا كُنَّا نَقْرَأُ: (لَا تَرْغَبُوا عَنْ آبَائِكُمْ فَإِنَّهُ كُفْرٌ بِكُمْ؟) فَقَالَ زَيْدٌ: بَلَى. فَقَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ: انْطَلِقْ فَاقْرِنِ ابْنَكَ إِلَى بَعِيرِكَ، ثُمَّ انْطَلِقْ فَاضْرِبْ بَعِيرَكَ سَوْطًا وَابْنَكَ سَوْطًا حَتَّى تَأْتِيَ بِهِ أَهْلَكَ.
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَأَيُّوبُ بْنُ
عُدَيٍّ وَأَبُوهُ أَوْ عَمُّهُ لَمْ أَرَ مَنْ ذَكَرَهُمَا.

351 - And from Ayyub ibn 'Adi ibn 'Adi, from his father - or his uncle -: That a slave who used to be called 'Kaysan' named himself Qays, claimed lineage to his master, and went to Kufa. His father then rode to Umar ibn al-Khattab and said: "O Commander of the Faithful, my son was born upon my bed, then he turned away from me and claimed lineage to my master and his master." Umar said to Zaid ibn Thabit: "Do you not know that we used to recite: 'Do not turn away from your fathers, for it is disbelief on your part'?" Zaid replied: "Yes." Umar ibn al-Khattab then said: "Go and tether your son to your camel, then go and strike your camel with a whip and your son with a whip until you bring him to your family."

Commentary It was narrated by al-Tabarani in al-Kabir, and as for Ayyub ibn 'Adi and his father or his uncle, I have not seen anyone who mentioned them.

#352

352 - Dhe nga Abdullah bin Amri, i cili ka thënë: Ka thënë i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.): "Kushdo që pretendon se i përket dikujt tjetër përveç babait të tij, nuk do ta ndiejë aromën e Xhenetit, ndonëse aroma e tij mund të ndihet nga një distancë prej shtatëdhjetë vitesh — ose nga një rrugëtim prej shtatëdhjetë vitesh."

Komentim Thashë: E ka transmetuar Ibn Maxheh, përveç faktit se ai ka thënë: "nga një rrugëtim prej pesëqind vitesh." E ka transmetuar Ahmedi dhe transmetuesit e tij janë transmetues të Sahihut.

٣٥٢ - وَعَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ: " «مَنِ ادَّعَى إِلَى غَيْرِ أَبِيهِ لَمْ يَرَحْ رَائِحَةَ الْجَنَّةِ، وَإِنَّ رِيحَهَا لَيُوجَدُ مِنْ قَدْرِ سَبْعِينَ عَامًا - أَوْ مِنْ مَسِيرَةِ سَبْعِينَ عَامًا -» ".
قُلْتُ: رَوَاهُ ابْنُ مَاجَهْ إِلَّا أَنَّهُ قَالَ: " «مِنْ مَسِيرَةِ خَمْسِمِائَةِ عَامٍ» ".
رَوَاهُ أَحْمَدُ، وَرِجَالُهُ رِجَالُ الصَّحِيحِ.

352 - And on the authority of Abdullah bin ‘Amr, who said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "Whoever claims to belong to other than his father shall not smell the fragrance of Paradise, though its fragrance can be found from the distance of seventy years—or from a journey of seventy years."

Commentary I said: Ibn Majah narrated it, except that he said: "from a journey of five hundred years." Narrated by Ahmad, and its narrators are the narrators of the Sahih.

CHAPTER

[بَابُ مَا جَاءَ فِي الْكِبْرِ]

Kapitulli: Çfarë është transmetuar rreth mendjemadhësisë

69. Chapter: What Has Been Narrated Regarding Arrogance

#353

Transmetohet nga Ebu Seleme bin Abdurrahman bin Aufi, i cili ka thënë: "Abdullah bin Omeri dhe Abdullah bin Amr bin el-Asi u takuan në el-Merve dhe biseduan. Pastaj, Abdullah bin Amri u largua, ndërsa Abdullah bin Omeri mbeti duke qajtur. Një burrë i tha atij: 'Çfarë po të bën të qash, o Ebu Abdurrahman?' Ai u përgjigj: 'Ky – duke pasur për qëllim Abdullah bin Amrin – pohoi se e ka dëgjuar të Dërguarin e Allahut (s.a.v.s.) duke thënë: "Kushdo që ka në zemrën e tij qoftë edhe sa pesha e një kokrre mendjemadhësi, Allahu do ta përmbysë atë me fytyrë në Zjarr."'"

Komentim E ka transmetuar Ahmedi dhe Taberaniu në "El-Kebir", dhe transmetuesit e tij janë transmetuesit e Sahihut.

٣٥٣ - عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ قَالَ: «الْتَقَى عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ عَلَى الْمَرْوَةِ فَتَحَدَّثَا، ثُمَّ مَضَى عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرٍو وَبَقِيَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ يَبْكِي، فَقَالَ لَهُ رَجُلٌ: مَا يُبْكِيكَ يَا أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ؟ قَالَ: هَذَا - يَعْنِي عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَمْرٍو - وَزَعَمَ أَنَّهُ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ - ﷺ - يَقُولُ: " مَنْ كَانَ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالُ حَبَّةٍ مِنْ كِبْرٍ كَبَّهُ اللَّهُ لِوَجْهِهِ فِي النَّارِ» ".
رَوَاهُ أَحْمَدُ وَالطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَرِجَالُهُ رِجَالُ الصَّحِيحِ.

Narrated from Abu Salama bin Abd al-Rahman bin Awf, who said: Abdullah bin Umar and Abdullah bin Amr bin al-As met at al-Marwa and conversed. Then Abdullah bin Amr went on his way, while Abdullah bin Umar remained weeping. A man said to him: "What makes you weep, O Abu Abd al-Rahman?" He said: "This one" — meaning Abdullah bin Amr — "claimed that he heard the Messenger of Allah (pbuh) saying: 'Whoever has within his heart the weight of a grain of pride, Allah will cast him down on his face into the Fire.'"

Commentary Narrated by Ahmad and al-Tabarani in al-Kabir, and its narrators are the narrators of the Sahih.

#354

354 - Dhe në një transmetim tjetër të saktë te Ahmedi: Kam dëgjuar të Dërguarin e Allahut (s.a.v.s.) duke thënë: "Nuk do të hyjë në Xhenet asnjë njeri që ka në zemrën e tij sa pesha e një koke sinapi nga kryelartësia."

٣٥٤ - وَفِي رِوَايَةٍ أُخْرَى عِنْدَ أَحْمَدَ صَحِيحَةٍ: سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ - ﷺ - يَقُولُ: " «لَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ إِنْسَانٌ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالُ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ مِنْ كِبْرٍ» ".

354 - And in another authentic narration by Ahmad: I heard the Messenger of Allah (pbuh) say: "No human shall enter Paradise who has in his heart the weight of a grain of mustard seed of pride."

#355

Transmetohet nga Ukbe bin Amiri se ai e ka dëgjuar të Dërguarin e Allahut (s.a.v.s.) duke thënë: "Nuk ka asnjë njeri që vdes, e që në momentin e vdekjes ka në zemrën e tij qoftë edhe sa një kokërr sinapi mendjemadhësi, që t'i lejohet atij hyrja në Xhenet, nuhatja e aromës së tij apo shikimi i tij." Atëherë një burrë nga kurejshët, i quajtur Ebu Rejhane, tha: "O i Dërguari i Allahut, unë me të vërtetë e dua bukurinë dhe e dëshiroj atë, madje deri në atë masë sa e dua atë edhe në rripin e kamxhikut tim dhe në lidhëset e nalleve të mia." I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) tha: "Kjo nuk është mendjemadhësi. Me të vërtetë Allahu - i Plotfuqishëm dhe i Madhërishëm - është i Bukur dhe e do të bukurën. Mirëpo, mendjemadhësia është nënçmimi i të vërtetës dhe përbuzja e njerëzve me sytë e tij."

Komentim E ka transmetuar Ahmedi, dhe në zinxhirin e tij të transmetimit është Shehri, i cili transmeton nga një burrë që nuk është emëruar.

٣٥٥ - وَعَنْ عُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍ أَنَّهُ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ - ﷺ - يَقُولُ: " «مَا مِنْ رَجُلٍ يَمُوتُ حِينَ يَمُوتُ وَفِي قَلْبِهِ مِثْقَالُ حَبَّةِ خَرْدَلٍ مِنْ كِبْرٍ - تَحِلُّ لَهُ الْجَنَّةُ أَنْ يَرِيحَ رِيحَهَا وَلَا يَرَاهَا "، فَقَالَ رَجُلٌ مِنْ قُرَيْشٍ يُقَالُ لَهُ أَبُو رَيْحَانَةَ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، إِنِّي لَأُحِبُّ الْجَمَالَ وَأَشْتَهِيهِ، حَتَّى إِنِّي لَأُحِبُّهُ فِي عَلَاقَةِ سَوْطِي، وَفِي شِرَاكِ نَعْلِي، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ: " لَيْسَ ذَاكَ الْكِبْرُ، إِنَّ اللَّهَ - ﷿ - جَمِيلٌ يُحِبُّ الْجَمَالَ، وَلَكِنَّ الْكِبْرَ مَنْ سَفِهَ الْحَقَّ، وَغَمَصَ النَّاسَ بِعَيْنَيْهِ» ".
رَوَاهُ أَحْمَدُ، وَفِي إِسْنَادِهِ شَهْرٌ عَنْ رَجُلٍ لَمْ يُسَمَّ.

And on the authority of Uqba bin Amir, that he heard the Messenger of Allah (pbuh) saying: "No man dies, having in his heart at the time of his death the weight of a mustard seed of pride, such that it is permissible for him to enter Paradise, smell its fragrance, or see it." A man from Quraysh called Abu Rayhanah said: "O Messenger of Allah, I indeed love beauty and desire it, even to the extent that I love it in the strap of my whip and the thong of my sandal." The Messenger of Allah (pbuh) said: "That is not pride. Indeed, Allah—Mighty and Majestic—is beautiful and loves beauty. Rather, pride is when one rejects the truth and disdains people with his eyes."

Commentary Narrated by Ahmad, and in its chain of narrators is Shahr, reporting from a man who was not named.

#356

356 - Dhe nga Ibn Umeri përcillet se ka thënë: "E kam dëgjuar të Dërguarin e Allahut (s.a.v.s.) duke thënë: 'Kushdo që e mban veten për të madh apo krekoset në ecjen e tij, do ta takojë Allahun – i Madhëruar dhe i Lartësuar qoftë Ai – ndërsa Ai është i zemëruar me të.'"

Komentim E ka transmetuar Ahmedi, dhe transmetuesit e tij janë transmetues të Sahihut.

٣٥٦ - وَعَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَ: سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ - ﷺ - يَقُولُ: " «مَنْ تَعَظَّمَ فِي نَفْسِهِ أَوِ اخْتَالَ فِي مِشْيَتِهِ لَقِيَ اللَّهَ - ﵎ - وَهُوَ عَلَيْهِ غَضْبَانُ» ".
رَوَاهُ أَحْمَدُ، وَرِجَالُهُ رِجَالُ الصَّحِيحِ.

356 - And on the authority of Ibn Umar, who said: I heard the Messenger of Allah (pbuh) saying: "Whoever considers himself great within himself or struts in his gait will meet Allah—Exalted and Majestic is He—while He is angry with him."

Commentary Narrated by Ahmad, and its narrators are the narrators of the Sahih.

#357

357 - Dhe nga Ibn Abbasi, nga Pejgamberi (s.a.v.s.), i cili ka thënë: "Nuk do të hyjë në Xhenet ai që ka në zemrën e tij peshën e një kokrre sinapi prej mendjemadhësie, dhe nuk do të hyjë në Zjarr ai që ka në zemrën e tij peshën e një kokrre sinapi prej besimi."

Komentim E ka transmetuar El-Bezzari dhe Et-Taberani në "El-Kebir", dhe në zinxhirin e tij është Muhamed ibn Kethir el-Missisi, i cili është shumë i dobët.

٣٥٧ - وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنِ النَّبِيِّ - ﷺ - قَالَ: " «لَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ مَنْ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالُ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ مِنْ كِبْرٍ، وَلَا يَدْخُلُ النَّارَ مَنْ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالُ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ مِنْ إِيمَانٍ» ".
رَوَاهُ الْبَزَّارُ وَالطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَفِيهِ مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ الْمِصِّيصِيُّ شَدِيدُ الضَّعْفِ.

357 - And on the authority of Ibn 'Abbas, from the Prophet (pbuh), who said: "He who has in his heart the weight of a mustard seed of arrogance shall not enter Paradise, and he who has in his heart the weight of a mustard seed of faith shall not enter the Fire."

Commentary It was narrated by al-Bazzar and al-Tabarani in al-Kabir, and within its chain of narrators is Muhammad ibn Kathir al-Missisi, who is severely weak.

#358

358 - Dhe nga es-Sa'ib ibn Jezidi, nga Pejgamberi (s.a.v.s.), i cili ka thënë: "Nuk do të hyjë në Xhenet ai që ka në zemrën e tij sa një peshë kokrre mendjemadhësi." Ata thanë: "O i Dërguari i Allahut, u shkatërruam! E si mund ta dimë ne se çfarë ka në zemrat tona prej asaj mendjemadhësie dhe ku gjendet ajo?" Atëherë Pejgamberi (s.a.v.s.) tha: "Kush vesh rroba leshi, mjel dhentë ose han bashkë me atë që ka nën zotërim (shërbëtorët), në zemrën e tij nuk ka mendjemadhësi, në dashtë Allahu."

Komentim E ka transmetuar et-Taberaniu në "el-Kebir", dhe në zinxhirin e tij është Jezid ibn Abdilmelik en-Neufeli, i cili është shumë "munkar" (i refuzuar) në hadith.

٣٥٨ - وَعَنِ السَّائِبِ بْنِ يَزِيدَ عَنِ النَّبِيِّ - ﷺ - قَالَ: " «لَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ مَنْ كَانَ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالُ
حَبَّةٍ مِنْ كِبْرٍ ". قَالُوا: يَا رَسُولَ اللَّهِ، هَلَكْنَا، وَكَيْفَ لَنَا أَنْ نَعْلَمَ مَا فِي قُلُوبِنَا مِنْ ذَاتِ الْكِبْرِ؟ وَأَيْنَ هُوَ؟ فَقَالَ النَّبِيُّ - ﷺ: " مَنْ لَبِسَ الصُّوفَ أَوْ حَلَبَ الشَّاةَ أَوْ أَكَلَ مَعَ مَا مَلَكَتْ يَمِينُهُ - فَلَيْسَ فِي قَلْبِهِ - إِنْ شَاءَ اللَّهُ - الْكِبْرُ» ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَفِيهِ يَزِيدُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ النَّوْفَلِيُّ، مُنْكَرُ الْحَدِيثِ جِدًّا.

358 - And on the authority of al-Sa’ib bin Yazid, from the Prophet (pbuh), who said: "No one shall enter Paradise who has in his heart a grain’s weight of pride." They said: "O Messenger of Allah, we are ruined! How are we to know what is in our hearts regarding pride, and where is it?" So the Prophet (pbuh) said: "Whoever wears wool, milks a sheep, or eats with his bondservants—then there is no pride in his heart, if Allah wills."

Commentary Narrated by al-Tabarani in al-Kabir, and in its chain is Yazid bin ‘Abd al-Malik al-Nawfali, who is very munkar (rejected) in hadith.

#359

359 - Dhe nga Aliu transmetohet se ka thënë: Ka thënë i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.): "Vërtet Allahu - i Plotfuqishmi dhe i Madhërishmi - thotë: 'Fuqia është petku Im i poshtëm, ndërsa Madhështia është manteli Im; andaj, kushdo që më rivalizon Mua në to, do ta ndëshkoj'."

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në el-Evsat dhe es-Sagir, dhe në zinxhirin e tij është Abdullah ibn ez-Zubejri, babai i Ebu Ahmedit; e ka konsideruar të dobët Ebu Zur'aja dhe të tjerë.

٣٥٩ - وَعَنْ عَلِيٍّ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ: " «إِنَّ اللَّهَ - ﷿ - يَقُولُ: الْعِزُّ إِزَارِي، وَالْكِبْرِيَاءُ رِدَائِي، فَمَنْ نَازَعَنِي فِيهِ عَذَّبْتُهُ» ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْأَوْسَطِ وَالصَّغِيرِ، وَفِيهِ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الزُّبَيْرِ وَالِدُ أَبِي أَحْمَدَ، ضَعَّفَهُ أَبُو زُرْعَةَ وَغَيْرُهُ.

359 - And on the authority of Ali, who said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "Indeed, Allah - the Mighty and Majestic - says: 'Might is My lower garment, and pride is My cloak; so whoever contends with Me regarding them, I shall punish him.'"

Commentary Narrated by al-Tabarani in al-Awsat and al-Saghir, and in its chain of narrators is Abdullah ibn al-Zubayr, the father of Abu Ahmad; Abu Zur'ah and others weakened him.

#360

Nga Fedale bin Ubejd transmetohet se i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: «Për tre persona mos pyet: për njeriun që i bën rivalitet Allahut në rrobën e Tij, sepse rroba e Tij është mendjemadhësia dhe mbulesa e Tij është madhështia; për njeriun që është në dyshim për çështjen e Allahut; dhe për atë që ka humbur shpresën nga mëshira e Tij.»

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "El-Kebir" në këtë formë. Gjithashtu e ka transmetuar Bezzari në formë më të gjatë, dhe ky hadith do të vijë në kapitullin e mëkateve të mëdha, ndërsa transmetuesit e tij janë të besueshëm.

٣٦٠ - وَعَنْ فَضَالَةَ بْنِ عُبَيْدٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ - ﷺ - قَالَ: " «ثَلَاثَةٌ لَا يُسْأَلُ عَنْهُمْ: رَجُلٌ نَازَعَ اللَّهَ رِدَاءَهُ، فَإِنَّ رِدَاءَهُ الْكِبْرُ، وَإِزَارَهُ الْعِزُّ، وَرَجُلٌ فِي شَكٍّ مِنْ أَمْرِ اللَّهِ، وَالْقُنُوطُ مِنْ رَحْمَتِهِ» ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ هَكَذَا. وَرَوَاهُ الْبَزَّارُ مُطَوَّلًا، وَيَأْتِي فِي بَابِ الْكَبَائِرِ، وَرِجَالُهُ ثِقَاتٌ.

360 - And from Fadalah bin Ubayd that the Messenger of Allah (pbuh) said: "Three, do not ask about them: a man who contends with Allah over His cloak, for His cloak is pride and His lower garment is might; and a man who is in doubt regarding Allah's affair; and despairing of His mercy."

Commentary At-Tabarani narrated it in Al-Kabir in this manner. Al-Bazzar narrated it in an extended form, and it will be mentioned in the chapter on Major Sins, and its narrators are trustworthy.

#361

Dhe transmetohet nga Abdullah bin Selami se ai kaloi nëpër treg duke mbajtur mbi vete një deng drush. Atij iu tha: "Çfarë të shtyn ta bësh këtë, kur Allahu të ka pasuruar dhe të ka bërë të pavarur prej kësaj?" Ai u përgjigj: "Desha ta thyej mendjemadhësinë; e kam dëgjuar të Dërguarin e Allahut (s.a.v.s.) të thotë: «Nuk do të hyjë në Xhenet ai që ka në zemrën e tij qoftë edhe sa një kokërr meli mendjemadhësi»."

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "el-Kebir", dhe zinxhiri i tij i transmetimit është i mirë (hasen).

٣٦١ - «وَعَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَلَامٍ أَنَّهُ مَرَّ فِي السُّوقِ وَعَلَيْهِ حُزْمَةٌ مِنْ حَطَبٍ، فَقِيلَ لَهُ: مَا يَحْمِلُكَ عَلَى هَذَا وَقَدْ أَغْنَاكَ اللَّهُ عَنْ هَذَا؟ قَالَ: أَرَدْتُ أَنْ أَدْمَغَ الْكِبْرَ، سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ - ﷺ - يَقُولُ: " لَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ مَنْ فِي قَلْبِهِ خَرْدَلَةٌ مِنْ كِبْرٍ» ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَإِسْنَادُهُ حَسَنٌ.

361 - And from Abdullah bin Salam that he passed through the market while carrying a bundle of firewood. It was said to him, "What induces you to do this when Allah has made you wealthy enough to be without it?" He said, "I intended to suppress pride; I heard the Messenger of Allah (pbuh) saying: 'No one shall enter Paradise who has in his heart a mustard seed of pride.'"

Commentary Narrated by al-Tabarani in al-Kabir, and its chain of narrators is good (hasan).

#362

362 - Dhe prej Ebu Musait transmetohet se i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) po e mbante për dore Ebu Musain në njërën prej rrugëve të Medines, kur ai hasi në një lypëse në mes të rrugës, të cilës era po i frynte pluhur në fytyrë. Ebu Musai i tha asaj: "Largohu nga udha e të Dërguarit të Allahut (s.a.v.s.)." Ajo i tha: "Kjo rrugë është e gjerë; le të kalojë nga të dojë." Kjo i erdhi rëndë Ebu Musait, aq sa u ligështua nga kjo, dhe i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) e dalloi këtë në fytyrën e tij. Ai tha: "O Ebu Musa, a të erdhi rëndë ajo që tha kjo lypëse?" Thashë: "Po, o i Dërguari i Allahut, u flijofshin babai dhe nëna ime për ty! Më erdhi rëndë kur ajo e mori me përbuzje atë që i thashë në lidhje me çështjen e të Dërguarit të Allahut (s.a.v.s.)." Ai tha: "Mos i fol asaj, sepse ajo është tirane (kryelartë)." Thashë: "U flijofshin babai dhe nëna ime për ty, kush është kjo që qenka tirane?" Ai tha: "Nëse kjo nuk është në mundësitë e saj (për ta ushtruar), vërtet ajo është në zemrën e saj."

Komentim E transmeton Taberaniu në "El-Kebir" dhe në zinxhirin e tij është Bilal ibn Ebi Burde.

٣٦٢ - «وَعَنْ أَبِي مُوسَى أَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ - ﷺ - كَانَ آخِذًا بِيَدِ أَبِي مُوسَى فِي بَعْضِ سِكَكِ الْمَدِينَةِ، فَأَتَى عَلَى سَائِلَةٍ فِي ظَهْرِ الطَّرِيقِ تَسْفِي الرِّيَاحُ فِي وَجْهِهَا، فَقَالَ لَهَا أَبُو مُوسَى: تَنَحِّي عَنْ سَنَنِ رَسُولِ اللَّهِ - ﷺ - فَقَالَتْ لَهُ: هَذَا الطَّرِيقُ لَهُ مَعْرَضًا، فَلْيَأْخُذْ حَيْثُ شَاءَ، فَشَقَّ ذَلِكَ عَلَى أَبِي مُوسَى حَتَّى كَبَا لِذَلِكَ، وَعَرَفَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ - ذَلِكَ فِي وَجْهِهِ، فَقَالَ: " يَا أَبَا مُوسَى، اشْتَدَّ عَلَيْكَ مَا قَالَتْ هَذِهِ السَّائِلَةُ؟ " قُلْتُ: نَعَمْ، بِأَبِي أَنْتَ وَأُمِّي يَا رَسُولَ اللَّهِ، لَقَدْ شَقَّ عَلَيَّ حِينَ اسْتَخَفَّتْ بِمَا قُلْتُ لَهَا مِنْ أَمْرِ رَسُولِ اللَّهِ - ﷺ -. فَقَالَ: " لَا تُكَلِّمْهَا فَإِنَّهَا جَبَّارَةٌ "، فَقُلْتُ: بِأَبِي وَأُمِّي، مَا هَذِهِ فَتَكُونُ جَبَّارَةً؟ فَقَالَ: " إِنْ لَا يَكُونُ ذَلِكَ فِي قُدْرَتِهَا فَإِنَّهُ فِي قَلْبِهَا» ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَفِيهِ بِلَالُ بْنُ أَبِي بُرْدَةَ.

362 - And on the authority of Abu Musa that the Prophet of Allah (pbuh) was holding the hand of Abu Musa in one of the paths of Medina, when he came across a female beggar in the middle of the road with the wind blowing dust into her face. Abu Musa said to her: "Move away from the path of the Messenger of Allah (pbuh)." She said to him: "This road is vast; let him pass wherever he wishes." This distressed Abu Musa to the point that he was dejected by it, and the Messenger of Allah (pbuh) recognized that in his face. He said: "O Abu Musa, did what this beggar said distress you?" I said: "Yes, may my father and mother be sacrificed for you, O Messenger of Allah; it truly distressed me when she belittled what I said to her regarding the matter of the Messenger of Allah (pbuh)." He said: "Do not speak to her, for she is a tyrant." I said: "By my father and mother, what is she that she should be a tyrant?" He said: "If that is not within her power, then it is in her heart."

Commentary Reported by al-Tabarani in al-Kabir, and its chain of narrators includes Bilal ibn Abi Burdah.

#363

٣٦٣ - Dhe nga Enes bin Maliku transmetohet se ka thënë: "Pejgamberi (s.a.v.s.) po kalonte nëpër një rrugë, kur andej kaloi një grua zezake. Një burrë i tha asaj: 'Rrugën!', ndërsa ajo ia ktheu: 'Rruga është atje.' Atëherë Pejgamberi (s.a.v.s.) tha: 'Lijeni atë, sepse ajo është kryeneçe (mendjemadhe).'"

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "el-Evsat" dhe Ebu Jala. Në zinxhirin e tij është Jahja el-Himmani, të cilin Ahmedi e ka vlerësuar si të dobët dhe e ka akuzuar për gënjeshtër. Gjithashtu e ka transmetuar Bezzari, i cili e ka vlerësuar si të dobët për shkak të një transmetuesi tjetër.

٣٦٣ - وَعَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ: «مَرَّ النَّبِيُّ - ﷺ - فِي طَرِيقٍ، وَمَرَّتِ امْرَأَةٌ سَوْدَاءُ فَقَالَ لَهَا رَجُلٌ: الطَّرِيقَ، فَقَالَتْ: الطَّرِيقُ ثَمَّ، فَقَالَ النَّبِيُّ - ﷺ: " دَعُوهَا فَإِنَّهَا جَبَّارَةٌ» ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْأَوْسَطِ وَأَبُو يَعْلَى، وَفِيهِ يَحْيَى الْحِمَّانِيُّ، ضَعَّفَهُ أَحْمَدُ وَرَمَاهُ بِالْكَذِبِ. وَرَوَاهُ الْبَزَّارُ وَضَعَّفَهُ بِرَاوٍ آخَرَ.

363 - And on the authority of Anas ibn Malik, who said: "The Prophet (pbuh) passed along a path, and a black woman passed by. A man said to her: '[Make way for] the path!' She replied: 'The path is over there.' The Prophet (pbuh) then said: 'Leave her, for she is overbearing.'"

Commentary Narrated by al-Tabarani in al-Awsat and Abu Ya’la; and in its chain is Yahya al-Himmani, whom Ahmad weakened and accused of lying. It was also narrated by al-Bazzar, and he weakened it due to another narrator.

#364

364 - Dhe nga Ebu et-Tufejli, i cili ka thënë: "Ndërkohë që i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ishte në një udhëtim të tij, dhe para tij ishte një burrë që shikonte nëse kishte në rrugë diçka që i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) do ta urrente, në mënyrë që ta largonte atë, kur papritmas ai hasi në një grua të moshuar." Ai tha: Pastaj ai e përmendi pjesën tjetër të hadithit.

Komentim Unë thashë: Kjo është përmendur në biografinë e Ebu et-Tufejlit, ndërsa ajo që ishte para saj ishte në biografinë e Ebu Musait, andaj nuk e di se në çfarë ai është referuar. E Allahu e di më së miri.

٣٦٤ - وَعَنْ أَبِي الطُّفَيْلِ قَالَ: «بَيْنَمَا
رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ - فِي مَسِيرٍ لَهُ، وَبَيْنَ يَدَيْهِ رَجُلٌ يَنْظُرُ هَلْ فِي الطَّرِيقِ شَيْءٌ يَكْرَهُهُ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ - فَيُمِيطُهُ، فَإِذَا هُوَ بِامْرَأَةٍ عَجُوزٍ» قَالَ: فَذَكَرَ الْحَدِيثَ.
قُلْتُ: ذُكِرَ هَذَا فِي تَرْجَمَةِ أَبِي الطُّفَيْلِ، وَالَّذِي قَبْلَهُ فِي تَرْجَمَةِ أَبِي مُوسَى، فَلَا أَدْرِي أَحَالَهُ عَلَى أَيِّ شَيْءٍ. وَاللَّهُ أَعْلَمُ.

364 - And from Abu al-Tufayl who said: "While the Messenger of Allah (pbuh) was on a journey of his, and in front of him was a man looking to see if there was anything in the path that the Messenger of Allah (pbuh) would dislike so that he might remove it, he suddenly encountered an old woman." He said: then he mentioned the rest of the hadith.

Commentary I said: This was mentioned in the biography of Abu al-Tufayl, and that which preceded it was in the biography of Abu Musa, so I do not know to what he referred it. And Allah knows best.

CHAPTER

[بَابٌ فِي قَوْلِهِ لَا يَزْنِي الزَّانِي حِينَ يَزْنِي وَهُوَ مُؤْمِنٌ وَنَحْوِ هَذَا]

Kapitulli: Rreth thënies: "Laviri nuk bën zina ndërkohë që është besimtar" dhe çështje të ngjashme

70. Chapter: Regarding the Statement: "The Adulterer Does Not Commit Adultery While He is a Believer" and Similar Matters

#365

٣٦٥ - Nga Ibn Ebi Aufa, nga Pejgamberi (s.a.v.s.) i cili ka thënë: "Ai nuk pi alkool në momentin që e pi atë duke qenë besimtar, as nuk bën imoralitet (zinat) në momentin që e bën atë duke qenë besimtar, dhe as nuk rrëmben një plaçkë me vlerë të lartë – ose rëndësi – duke qenë besimtar."

Komentim E ka shënuar Ahmedi, Taberaniu në "el-Kebir" dhe el-Bezzari. Në mesin e transmetuesve është Mudrik bin Umareh, të cilin Ibn Hibbani e ka përmendur në "eth-Thikat", ndërsa pjesa tjetër e transmetuesve të tij janë transmetues të "Sahihut".

٣٦٥ - عَنِ ابْنِ أَبِي أَوْفَى عَنِ النَّبِيِّ - ﷺ - قَالَ: " «لَا يَشْرَبُ الْخَمْرَ حِينَ يَشْرَبُهَا وَهُوَ مُؤْمِنٌ، وَلَا يَزْنِي حِينَ يَزْنِي وَهُوَ مُؤْمِنٌ، وَلَا يَنْتَهِبُ نُهْبَةً ذَاتَ شَرَفٍ - أَوْ سَرَفٍ - وَهُوَ مُؤْمِنٌ» ".
رَوَاهُ أَحْمَدُ وَالطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ وَالْبَزَّارُ، وَفِيهِ مُدْرِكُ بْنُ عُمَارَةَ، ذَكَرَهُ ابْنُ حِبَّانَ فِي الثِّقَاتِ، وَبَقِيَّةُ رِجَالِهِ رِجَالُ الصَّحِيحِ.

365 - On the authority of Ibn Abi Awfa, from the Prophet (pbuh), who said: "He does not drink wine at the time he drinks it while he is a believer, nor does he commit adultery at the time he commits it while he is a believer, nor does he seize a plunder of high value - or significance - while he is a believer."

Commentary Narrated by Ahmad, at-Tabarani in al-Kabir, and al-Bazzar. Within it is Mudrik ibn ‘Umarah, whom Ibn Hibban mentioned in al-Thiqat, and the rest of its narrators are the narrators of the Sahih.

#366

Dhe nga Ibn Omeri, nga Pejgamberi (s.a.v.s.) ka thënë: "Nuk bën zina zinabërësi në çastin kur bën zina duke qenë besimtar, nuk pi alkool në çastin kur e pi atë duke qenë besimtar, nuk vjedh në çastin kur vjedh duke qenë besimtar, dhe as nuk grabit ndonjë plaçkë me vlerë duke qenë besimtar."

Komentim E ka transmetuar et-Taberaniu në "el-Kebir" të plotë, si dhe el-Bezzari. Ahmedi ka transmetuar prej tij vetëm: "Nuk bën zina zinabërësi dhe nuk vjedh." Në isnadin e Ahmedit është Ibn Lehi'ah, ndërsa në isnadin e et-Taberaniut është Mu'alla bin Mehdiu; Ebu Hatimi ka thënë: "Ai ndonjëherë transmeton hadithe munkar (të papranuara)", ndërsa Ibn Hibbani e ka përmendur atë në "eth-Thikat".

٣٦٦ - وَعَنِ ابْنِ عُمَرَ عَنِ النَّبِيِّ - ﷺ - قَالَ: " «لَا يَزْنِي الزَّانِي حِينَ يَزْنِي وَهُوَ مُؤْمِنٌ، وَلَا يَشْرَبُ الْخَمْرَ حِينَ يَشْرَبُهَا وَهُوَ مُؤْمِنٌ، وَلَا يَسْرِقُ حِينَ يَسْرِقُ وَهُوَ مُؤْمِنٌ، وَلَا يَنْتَهِبُ نُهْبَةً ذَاتَ شَرَفٍ وَهُوَ مُؤْمِنٌ» ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ بِطُولِهِ وَالْبَزَّارُ، وَرَوَى أَحْمَدُ مِنْهُ: " «لَا يَزْنِي الزَّانِي وَلَا يَسْرِقُ» " فَقَطْ، وَفِي إِسْنَادِ أَحْمَدَ ابْنُ لَهِيعَةَ، وَفِي إِسْنَادِ الطَّبَرَانِيِّ مُعَلَّى بْنُ مَهْدِيٍّ، قَالَ أَبُو حَاتِمٍ: يُحَدِّثُ أَحْيَانًا بِالْحَدِيثِ الْمُنْكَرِ، وَذَكَرَهُ ابْنُ حِبَّانَ فِي الثِّقَاتِ.

366 - And on the authority of Ibn Umar, from the Prophet (pbuh), who said: "An adulterer does not commit adultery while he is a believer at the time he commits it, nor does one drink wine while he is a believer at the time he drinks it, nor does one steal while he is a believer at the time he steals, nor does one plunder a valuable loot while he is a believer."

Commentary It was narrated by al-Tabarani in al-Kabir in its full length and by al-Bazzar. Ahmad narrated from it: "An adulterer does not commit adultery and does not steal" only. In the chain of narrators of Ahmad is Ibn Lahi'ah, and in the chain of narrators of al-Tabarani is Mu'alla ibn Mahdi; Abu Hatim said: He sometimes narrates rejected (munkar) hadiths, while Ibn Hibban mentioned him in al-Thiqat (The Reliable Narrators).

#367

367 - Dhe nga Aisha (r.a.) transmetohet se një burrë i cili ishte rrahur për alkool kaloi pranë derës së saj, e ajo tha: "Çfarë është kjo?" Unë thashë: "Një burrë që u kap i dehur dhe u rrah." Ajo tha: "SubhanAllah, e kam dëgjuar të Dërguarin e Allahut (s.a.v.s.) duke thënë: 'Nuk pi pirësi në momentin kur pi – d.m.th. alkoolin – duke qenë besimtar, nuk bën zina (marrëdhënie të paligjshme) lavirësi në momentin kur bën zina duke qenë besimtar, nuk vjedh vjedhësi në momentin kur vjedh duke qenë besimtar, dhe as nuk grabit ndonjë plaçkë me vlerë të lartë, drejt së cilës njerëzit i ngrenë shikimet e tyre, duke qenë besimtar; prandaj kini kujdes, kini kujdes!'"

Komentim E ka shënuar Ahmedi, El-Bezzari me një pjesë të tij dhe Et-Taberani në "El-Evsat". Transmetuesit e tij janë të besueshëm (thikat), me përjashtim të faktit se Ibn Is'haku është mudallis, ndërsa transmetuesit e El-Bezzarit janë transmetues të Sahihut.

٣٦٧ - «وَعَنْ عَائِشَةَ - ﵂ - أَنَّهُ مَرَّ رَجُلٌ قَدْ ضَرَبَ فِي الْخَمْرِ عَلَى بَابِهَا، فَقَالَتْ: أَيُّ شَيْءٍ هَذَا؟ قُلْتُ: رَجُلٌ أَخَذَ سَكْرَانًا فَضَرَبَ. فَقَالَتْ: سُبْحَانَ اللَّهِ، سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ - ﷺ - يَقُولُ: " لَا يَشْرَبُ الشَّارِبُ حِينَ يَشْرَبُ وَهُوَ مُؤْمِنٌ - يَعْنِي الْخَمْرَ - وَلَا يَزْنِي الزَّانِي حِينَ يَزْنِي وَهُوَ مُؤْمِنٌ، وَلَا يَسْرِقُ السَّارِقُ حِينَ يَسْرِقُ وَهُوَ مُؤْمِنٌ، وَلَا يَنْتَهِبُ نُهْبَةً ذَاتَ شَرَفٍ يَرْفَعُ النَّاسُ إِلَيْهِ فِيهَا أَبْصَارَهُمْ وَهُوَ مُؤْمِنٌ، فَإِيَّاكُمْ وَإِيَّاكُمْ» ".
رَوَاهُ أَحْمَدُ وَالْبَزَّارُ بِبَعْضِهِ وَالطَّبَرَانِيُّ فِي الْأَوْسَطِ، وَرِجَالُهُ ثِقَاتٌ إِلَّا أَنَّ ابْنَ إِسْحَاقَ مُدَلِّسٌ، وَرِجَالُ الْبَزَّارِ رِجَالُ الصَّحِيحِ.

367 - And on the authority of Aisha (may Allah be pleased with her), that a man who had been beaten for [drinking] wine passed by her door. She asked: "What is this?" I said: "A man who was apprehended while drunk and beaten." She said: "Glory be to Allah, I heard the Messenger of Allah (pbuh) say: 'A drinker does not drink—meaning wine—at the time he drinks it while he is a believer, and an adulterer does not commit adultery at the time he commits adultery while he is a believer, and a thief does not steal at the time he steals while he is a believer, and one does not seize a plunder of high value, such that the people raise their eyes toward him during it, while he is a believer; so beware, beware!'"

Commentary Narrated by Ahmad, Al-Bazzar with some of it, and Al-Tabarani in Al-Awsat. Its narrators are trustworthy, except that Ibn Ishaq is a mudallis, and the narrators of Al-Bazzar are the narrators of the Sahih.

#368

٣٦٨ - Dhe nga Abdullah bin Mugaffeli transmetohet se ka thënë: I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "Nuk bën zina imorali në kohën kur kryen zina duke qenë besimtar, nuk vjedh vjedhësi në kohën kur vjedh duke qenë besimtar, nuk pi alkool ai që e pi në kohën kur e pi duke qenë besimtar, dhe nuk rrëmben ndonjë plaçkë drejt së cilës njerëzit i ngrenë sytë (për ta vështruar) duke qenë besimtar."

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "El-Kebir". Në zinxhirin e tij është Kajs bin er-Rebi', të cilin e ka konsideruar të besueshëm Shu'beja dhe të tjerë, ndërsa Ahmedi dhe Jahja bin Meini e kanë konsideruar të dobët.

٣٦٨ - وَعَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُغَفَّلٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ: " «لَا يَزْنِي الزَّانِي حِينَ يَزْنِي وَهُوَ مُؤْمِنٌ، وَلَا يَسْرِقُ حِينَ يَسْرِقُ وَهُوَ مُؤْمِنٌ، وَلَا يَشْرَبُ الْخَمْرَ حِينَ يَشْرَبُهَا وَهُوَ مُؤْمِنٌ، وَلَا يَنْتَهِبُ نُهْبَةً يُشْرِفُ النَّاسُ إِلَيْهِ وَهُوَ مُؤْمِنٌ» ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَفِيهِ قَيْسُ بْنُ الرَّبِيعِ وَثَّقَهُ شُعْبَةُ وَغَيْرُهُ، وَضَعَّفَهُ أَحْمَدُ وَيَحْيَى بْنُ مَعِينٍ.

368 - And on the authority of Abdullah bin Mughaffal, who said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "The fornicator does not commit fornication at the time he commits it while he is a believer, nor does the thief steal at the time he steals while he is a believer, nor does he drink wine at the time he drinks it while he is a believer, nor does he seize a plunder by force at which the people raise their gazes towards him while he is a believer."

Commentary It was narrated by al-Tabarani in al-Kabir, and its chain contains Qays ibn al-Rabi', who was deemed trustworthy by Shu'bah and others, while Ahmad and Yahya ibn Ma'in deemed him weak.

#369

٣٦٩ - Dhe nga Ebu Seid el-Hudriu transmetohet se ka thënë: I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "Nuk bën zinà zinabërësi në çastin kur bën zinà duke qenë besimtar, nuk vjedh hajduti në çastin kur vjedh duke qenë besimtar, dhe nuk pihet vera (alkooli) në çastin kur pihet duke qenë besimtar." Ne thamë: "O i Dërguari i Allahut, si mund të ndodhë kjo?" Ai tha: "Besimi del prej tij, e nëse pendohet, ai i kthehet atij."

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "el-Eusat" dhe Bezzari. Në zinxhirin e transmetimit të Taberaniut është Muhamed ibn Abdurrahman ibn Ebi Lejla; el-Ixhliu e ka konsideruar atë të besueshëm, ndërsa Ahmedi dhe të tjerë e kanë konsideruar të dobët për shkak të memorizimit të tij të dobët.

٣٦٩ - وَعَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ: " «لَا يَزْنِي الزَّانِي حِينَ يَزْنِي وَهُوَ مُؤْمِنٌ، وَلَا يَسْرِقُ السَّارِقُ
حِينَ يَسْرِقُ وَهُوَ مُؤْمِنٌ، وَلَا يَشْرَبُ الْخَمْرَ حِينَ يَشْرَبُهَا وَهُوَ مُؤْمِنٌ ". قُلْنَا: يَا رَسُولَ اللَّهِ، كَيْفَ يَكُونُ ذَلِكَ؟ قَالَ: " يَخْرُجُ الْإِيمَانُ مِنْهُ، فَإِنْ تَابَ رَجَعَ إِلَيْهِ» ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْأَوْسَطِ وَالْبَزَّارُ، وَفِي إِسْنَادِ الطَّبَرَانِيِّ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى وَثَّقَهُ الْعِجْلِيُّ، وَضَعَّفَهُ أَحْمَدُ وَغَيْرُهُ لِسُوءِ حِفْظِهِ.

369 - And from Abu Sa'id al-Khudri, who said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "The adulterer does not commit adultery at the time he commits adultery while he is a believer, nor does the thief steal at the time he steals while he is a believer, nor does he drink wine at the time he drinks it while he is a believer." We said: "O Messenger of Allah, how can that be?" He said: "Faith leaves him, and if he repents, it returns to him."

Commentary It was narrated by al-Tabarani in al-Awsat and al-Bazzar. In the chain of narration of al-Tabarani is Muhammad ibn 'Abd al-Rahman ibn Abi Layla; al-'Ajli declared him trustworthy, while Ahmad and others declared him weak due to his poor memory.

#370

370 - Dhe nga Sheriku, nga një burrë prej Sahabëve, nga Pejgamberi (s.a.v.s.), i cili ka thënë: "Kush bën zina, besimi del prej tij; e nëse pendohet, Allahu ia pranon pendimin."

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "el-Kebir", dhe në zinxhirin e tij ka një grup transmetuesish të cilët nuk i njoh.

٣٧٠ - وَعَنْ شَرِيكٍ، عَنْ رَجُلٍ مِنَ الصَّحَابَةِ، عَنِ النَّبِيِّ - ﷺ - قَالَ: " «مَنْ زَنَى خَرَجَ مِنْهُ الْإِيمَانُ، فَإِنْ تَابَ تَابَ اللَّهُ عَلَيْهِ» ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَفِيهِ جَمَاعَةٌ لَمْ أَعْرِفْهُمْ.

370 - And from Sharik, from a man among the Companions, from the Prophet (pbuh) who said: "Whoever commits adultery, faith departs from him; then if he repents, Allah accepts his repentance."

Commentary It was narrated by al-Tabarani in al-Kabir, and in its chain are a group of narrators whom I do not know.

#371

371 - Dhe transmetohet nga Ibn Abasi, Ebu Hurejra dhe Ibn Omeri, nga Pejgamberi (s.a.v.s.) se ka thënë: "Nuk bën zina (imoralitet) laviri në momentin kur bën zina duke qenë besimtar, nuk vjedh vjedhësi në momentin kur vjedh duke qenë besimtar, nuk pi alkool pijaneci në momentin kur e pi atë duke qenë besimtar, dhe as nuk rrëmben ndonjë plaçkë me vlerë të madhe duke qenë besimtar." E ka transmetuar el-Bezzari dhe et-Taberaniu në "el-Kebir".

Komentim Unë them: Hadithi i Ibn Abasit gjendet në Sahih dhe në burime të tjera në formë të shkurtuar, po ashtu edhe hadithi i Ebu Hurejrës.

٣٧١ - وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَابْنِ عُمَرَ، عَنِ النَّبِيِّ - ﷺ - قَالَ: " «لَا يَزْنِي الزَّانِي حِينَ يَزْنِي وَهُوَ مُؤْمِنٌ، وَلَا يَسْرِقُ حِينَ يَسْرِقُ وَهُوَ مُؤْمِنٌ، وَلَا يَشْرَبُ الْخَمْرَ حِينَ يَشْرَبُهَا وَهُوَ مُؤْمِنٌ، وَلَا يَنْتَهِبُ نُهْبَةً ذَاتَ شَرَفٍ وَهُوَ مُؤْمِنٌ» ".
رَوَاهُ الْبَزَّارُ وَالطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ. قُلْتُ: حَدِيثُ ابْنِ عَبَّاسٍ فِي الصَّحِيحِ وَغَيْرِهِ بِاخْتِصَارٍ، وَحَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ كَذَلِكَ.

371 - And on the authority of Ibn Abbas, Abu Hurayrah, and Ibn Umar, from the Prophet (pbuh) who said: "The adulterer does not commit adultery at the time he is committing it while he is a believer, nor does the thief steal at the time he is stealing while he is a believer, nor does the drinker of wine drink it at the time he is drinking it while he is a believer, nor does one seize a plunder of high value while he is a believer." It was narrated by al-Bazzar and al-Tabarani in al-Mu'jam al-Kabir.

Commentary I say: The hadith of Ibn Abbas is in the Sahih collections and others in an abbreviated form, and the hadith of Abu Hurayrah is likewise.

#372

٣٧٢ - Dhe nga Alkame b. Kajsi transmetohet se ka thënë: "E kam parë Aliun (r.a.) mbi minberin e Kufës duke thënë: E kam dëgjuar të Dërguarin e Allahut (s.a.v.s.) duke thënë: 'Nuk bën zina laviri në kohën kur bën zina duke qenë besimtar; nuk vjedh vjedhësi në kohën kur vjedh duke qenë besimtar; nuk rrëmben ndonjë plaçkë, drejt së cilës njerëzit i ngrenë sytë, duke qenë besimtar; dhe nuk pi njeriu alkool duke qenë besimtar.' Atëherë u ngrit një burrë e tha: 'O Prijës i Besimtarëve, kush bën zina, a ka bërë kufër?' Aliu u përgjigj: 'I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) na urdhëronte t'i lënim të paqarta hadithet e lehtësive. (Kuptimi është:) Nuk bën zina laviri duke qenë besimtar (që beson) se ajo zina i lejohet atij; sepse nëse beson se ajo i lejohet, ai ka bërë kufër. Dhe nuk vjedh duke besuar se ajo vjedhje i lejohet; sepse nëse beson se ajo i lejohet, ai ka bërë kufër. Dhe nuk pi alkool në kohën kur e pi duke besuar se ai i lejohet; sepse nëse e pi duke besuar se i lejohet, ai ka bërë kufër. Dhe nuk rrëmben ndonjë plaçkë me vlerë në kohën kur e rrëmben duke besuar se ajo i lejohet; sepse nëse e rrëmben duke besuar se i lejohet, ai ka bërë kufër.'"

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "Es-Sagir" dhe në të është Ismail b. Jahja et-Tejmi, i cili është gënjeshtar; nuk lejohet transmetimi prej tij.

٣٧٢ - وَعَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ قَيْسٍ قَالَ: «رَأَيْتُ عَلِيًّا - ﵁ - عَلَى مِنْبَرِ الْكُوفَةِ وَهُوَ يَقُولُ: سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ - ﷺ - يَقُولُ: " لَا يَزْنِي الزَّانِي حِينَ يَزْنِي وَهُوَ مُؤْمِنٌ، وَلَا يَسْرِقُ السَّارِقُ حِينَ يَسْرِقُ وَهُوَ مُؤْمِنٌ، وَلَا يَنْتَهِبُ نُهْبَةً يَرْفَعُ النَّاسُ إِلَيْهَا أَبْصَارَهُمْ وَهُوَ مُؤْمِنٌ، وَلَا يَشْرَبُ الرَّجُلُ الْخَمْرَ وَهُوَ مُؤْمِنٌ "، فَقَامَ رَجُلٌ فَقَالَ: يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ، مَنْ زَنَى فَقَدْ كَفَرَ؟ فَقَالَ عَلِيٌّ: إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ - ﷺ - كَانَ يَأْمُرُنَا أَنْ نُبْهِمَ أَحَادِيثَ الرُّخَصِ، لَا يَزْنِي الزَّانِي وَهُوَ مُؤْمِنٌ: أَنَّ ذَلِكَ الزِّنَا لَهُ حَلَالٌ، فَإِنْ آمَنَ بِهِ أَنَّهُ لَهُ حَلَالٌ فَقَدْ كَفَرَ، وَلَا يَسْرِقُ وَهُوَ مُؤْمِنٌ بِتِلْكَ السَّرِقَةِ أَنَّهَا لَهُ حَلَالٌ، فَإِنْ آمَنَ بِهَا أَنَّهَا لَهُ حَلَالٌ فَقَدْ كَفَرَ، وَلَا يَشْرَبُ الْخَمْرَ حِينَ يَشْرَبُهَا وَهُوَ مُؤْمِنٌ أَنَّهَا لَهُ حَلَالٌ، فَإِنْ شَرِبَهَا وَهُوَ مُؤْمِنٌ أَنَّهَا لَهُ حَلَالٌ فَقَدْ كَفَرَ، وَلَا يَنْتَهِبُ نُهْبَةً ذَاتَ شَرَفٍ حِينَ يَنْتَهِبُهَا وَهُوَ مُؤْمِنٌ أَنَّهَا لَهُ حَلَالٌ، فَإِنِ انْتَهَبَهَا وَهُوَ مُؤْمِنٌ أَنَّهَا لَهُ حَلَالٌ فَقَدْ كَفَرَ».
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الصَّغِيرِ، وَفِيهِ إِسْمَاعِيلُ بْنُ يَحْيَى التَّيْمِيُّ كَذَّابٌ لَا تَحِلُّ الرِّوَايَةُ عَنْهُ.

372 - On the authority of 'Alqamah ibn Qays, who said: "I saw 'Ali—may Allah be pleased with him—on the pulpit of Kufa while he was saying: I heard the Messenger of Allah (pbuh) say: 'The fornicator does not commit fornication at the time he commits it while being a believer; the thief does not steal at the time he steals while being a believer; one does not seize a plunder for which the people raise their eyes toward him while being a believer; and a man does not drink wine while being a believer.' A man then stood up and said: 'O Commander of the Faithful, has he who commits fornication then disbelieved?' 'Ali replied: 'Indeed, the Messenger of Allah (pbuh) used to command us to leave the narrations regarding concessions ambiguous. The fornicator does not commit fornication while believing that such fornication is lawful for him; for if he believes it is lawful for him, then he has disbelieved. He does not steal while believing that such theft is lawful for him; for if he believes it is lawful for him, then he has disbelieved. He does not drink wine at the time he drinks it while believing it is lawful for him; for if he drinks it while believing it is lawful for him, then he has disbelieved. And he does not seize a plunder of significant value at the time he seizes it while believing it is lawful for him; for if he seizes it while believing it is lawful for him, then he has disbelieved.'"

Commentary It was narrated by al-Tabarani in al-Saghir, and its chain contains Isma'il ibn Yahya al-Taymi, who is a liar; it is not permissible to narrate from him.

#373

373 - Transmetohet nga Ebu Hurejra, i cili ka thënë: E kam dëgjuar mikun tim të ngushtë, Ebu el-Kasimin (s.a.v.s.), duke thënë: "Hajduti nuk vjedh duke qenë besimtar dhe imoralisti nuk bën zina duke qenë besimtar; besimi është më i çmuar te Allahu sesa kjo."

Komentim Unë them: Ky hadith gjendet në Sahih, përveç thënies së tij: "Besimi është më i çmuar te Allahu sesa kjo." Atë e ka transmetuar El-Bezzari dhe në zinxhirin e tij është Isra'il el-Mula'i, të cilin e ka vlerësuar si të besueshëm Jahja bin Meini në një transmetim, ndërsa njerëzit (dijetarët e tjerë) e kanë konsideruar të dobët. Them gjithashtu: Do të vijë një hadith tjetër nga Ebu Hurejra në kapitullin e fitneve (trazirave).

٣٧٣ - وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ: سَمِعْتُ خَلِيلِي أَبَا الْقَاسِمِ - ﷺ - يَقُولُ: " «لَا يَسْرِقُ السَّارِقُ وَهُوَ مُؤْمِنٌ، وَلَا يَزْنِي الزَّانِي وَهُوَ مُؤْمِنٌ، الْإِيمَانُ أَكْرَمُ عَلَى اللَّهِ مِنْ ذَلِكَ» ".
قُلْتُ: هُوَ فِي الصَّحِيحِ خَلَا قَوْلَهِ: " الْإِيمَانُ أَكْرَمُ عَلَى اللَّهِ مِنْ ذَلِكَ ".
رَوَاهُ الْبَزَّارُ، وَفِيهِ إِسْرَائِيلُ الْمُلَائِيُّ وَثَّقَهُ يَحْيَى بْنُ مَعِينٍ فِي رِوَايَةٍ، وَضَعَّفَهُ النَّاسُ. قُلْتُ: وَيَأْتِي لِأَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ فِي الْفِتَنِ.

373 - And on the authority of Abu Hurayrah, who said: I heard my close friend Abu al-Qasim (pbuh) saying: "The thief does not steal while he is a believer, and the adulterer does not commit adultery while he is a believer; faith is more precious to Allah than that."

Commentary I say: It is in the Sahih collections except for his saying: "Faith is more precious to Allah than that." It was reported by al-Bazzar, and in its chain is Isra'il al-Mula'i; Yahya ibn Ma'in authenticated him in one narration, while the people weakened him. I say: Another hadith by Abu Hurayrah regarding the tribulations (al-fitan) will follow.

#374

374 - Dhe nga el-Fadl bin Jesari transmetohet se ka thënë: «E kam dëgjuar Muhamed bin Aliun kur u pyet rreth thënies së Pejgamberit (s.a.v.s.): "Zinaqari nuk bën zina në kohën kur bën zina duke qenë besimtar, dhe vjedhësi nuk vjedh në kohën kur vjedh duke qenë besimtar." Atëherë ai (Muhamedi) vizatoi një rreth të gjerë në tokë, pastaj vizatoi një rreth tjetër në mes të atij rrethi e tha: "Rrethi i parë është Islami, ndërsa rrethi që është në mes të rrethit është Imani (besimi). Kështu, nëse ai bën zina, ai del nga Imani për në Islam, dhe nuk e nxjerr atë nga Islami asgjë përveç shirkut (shokvënies Zotit)."»

Komentim E ka transmetuar el-Bezzari, dhe në zinxhirin e tij është el-Fadl bin Jesari, të cilin el-Ukejli e ka konsideruar të dobët.

٣٧٤ - وَعَنِ الْفَضْلِ بْنِ يَسَارٍ قَالَ: «سَمِعْتُ مُحَمَّدَ بْنَ عَلِيٍّ وَسُئِلَ عَنْ قَوْلِ النَّبِيِّ - ﷺ: "
لَا يَزْنِي الزَّانِي حِينَ يَزْنِي وَهُوَ مُؤْمِنٌ، وَلَا يَسْرِقُ السَّارِقُ حِينَ يَسْرِقُ وَهُوَ مُؤْمِنٌ ". فَأَدَارَ دَارَةً وَاسِعَةً فِي الْأَرْضِ، ثُمَّ أَدَارَ فِي وَسَطِ الدَّارَةِ دَارَةً، فَقَالَ: الدَّارَةُ الْأُولَى الْإِسْلَامُ، وَالدَّارَةُ الَّتِي فِي وَسَطِ الدَّارَةِ الْإِيمَانُ، فَإِذَا زَنَى خَرَجَ مِنَ الْإِيمَانِ إِلَى الْإِسْلَامِ، وَلَا يُخْرِجُهُ مِنَ الْإِسْلَامِ إِلَّا الشِّرْكُ».
رَوَاهُ الْبَزَّارُ، وَفِيهِ الْفَضْلُ بْنُ يَسَارٍ ضَعَّفَهُ الْعُقَيْلِيُّ.

374 - And on the authority of al-Fadl ibn Yasar, who said: "I heard Muhammad ibn Ali when he was asked about the saying of the Prophet (pbuh): 'The fornicator does not commit fornication at the time he is fornicating while he is a believer, and the thief does not steal at the time he is stealing while he is a believer.' Then he [Muhammad ibn Ali] drew a wide circle on the ground, and then drew another circle in the middle of that circle and said: 'The first circle is Islam, and the circle which is in the middle of the circle is Iman (faith). Thus, if he commits fornication, he departs from Iman into Islam, and nothing removes him from Islam except Shirk (polytheism).'"

Commentary It was narrated by al-Bazzar, and in its chain is al-Fadl ibn Yasar, whom al-Uqayli deemed weak.

CHAPTER

[بَابُ مَا جَاءَ فِي الرِّيَاءِ]

Kapitulli: Çfarë është transmetuar rreth syfaqësisë (Rija-së)

71. Chapter: What Has Been Narrated Regarding Showing Off (Riya')

#375

375 - Nga Mahmud bin Lebidi përcillet se i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "Vërtet, gjëja që i frikësohem më së shumti për ju është shirku i vogël." Pyetën: "E çfarë është shirku i vogël, o i Dërguari i Allahut?" Ai tha: "Syfaqësia (Rija-ja). Allahu i Madhëruar dhe i Lartësuar do të thotë kur t’i shpërblejë njerëzit për veprat e tyre: 'Shkoni te ata, para të cilëve bënit syfaqësi në dunja dhe shikoni, a do të gjeni te ata ndonjë shpërblim?'" E ka shënuar Ahmedi dhe burrat (transmetuesit) e tij janë burra të Sahihut.

Komentim Unë them: Hadithet e tjera rreth syfaqësisë do të vijnë në kapitullin e asketizmit (Zuhd) dhe të ngjashme me të.

٣٧٥ - عَنْ مَحْمُودِ بْنِ لَبِيدٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ - ﷺ - قَالَ: " «إِنَّ أَخْوَفَ مَا أَخَافُ عَلَيْكُمُ الشِّرْكُ الْأَصْغَرُ ". قَالَ: وَمَا الشِّرْكُ الْأَصْغَرُ يَا رَسُولَ اللَّهِ؟ قَالَ: " الرِّيَاءُ، يَقُولُ اللَّهُ - ﷿ - إِذَا جَزَى النَّاسَ بِأَعْمَالِهِمْ: اذْهَبُوا إِلَى الَّذِينَ كُنْتُمْ تُرَاءُونَ فِي الدُّنْيَا فَانْظُرُوا، هَلْ تَجِدُونَ عِنْدَهُمْ جَزَاءً»؟ ".
رَوَاهُ أَحْمَدُ، وَرِجَالُهُ رِجَالُ الصَّحِيحِ.
قُلْتُ: وَتَأْتِي بَقِيَّةُ أَحَادِيثِ الرِّيَاءِ فِي الزُّهْدِ وَنَحْوِهِ.

375 - On the authority of Mahmud ibn Labid that the Messenger of Allah (pbuh) said: "Verily, the thing I fear most for you is minor shirk (associating partners with Allah)." They said: "And what is minor shirk, O Messenger of Allah?" He said: "Showing off (Ar-Riya'). Allah, the Mighty and Sublime, will say when He recompenses people for their deeds: 'Go to those for whom you used to show off in the world and see, do you find any reward with them?'" Narrated by Ahmad, and its narrators are the narrators of the Sahih.

Commentary I said: And the remainder of the hadiths concerning showing off (Ar-Riya') will come in the chapter of Asceticism (Az-Zuhd) and similar topics.

CHAPTER

[بَابٌ الشُّحُّ يَمْحَقُ الْإِسْلَامَ]

Kapitulli: Koprracia shkatërron Islamin

72. Chapter: Greed Destroys Islam

#376

376 - Nga Enesi transmetohet se ka thënë: Ka thënë i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.): "Asgjë nuk e shkatërron Islamin aq sa e shkatërron koprracia."

Komentim E ka transmetuar Ebu Jala, dhe në të (zinxhirin e tij) bën pjesë Ali ibn Ebi Sara, i cili është i dobët.

٣٧٦ - عَنْ أَنَسٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ: " «مَا يَمْحَقُ الْإِسْلَامَ مَحْقَ الشُّحِّ شَيْءٌ» ".
رَوَاهُ أَبُو يَعْلَى، وَفِيهِ عَلِيُّ بْنُ أَبِي سَارَةَ، وَهُوَ ضَعِيفٌ.

376 - On the authority of Anas, who said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "Nothing annihilates Islam as stinginess annihilates it."

Commentary Narrated by Abu Ya'la, and it contains Ali ibn Abi Sarah, who is weak.

CHAPTER

[بَابٌ فِي الْحِقْدِ وَغَيْرِ ذَلِكَ]

Kapitulli: Rreth mërisë dhe çështjeve të ngjashme

73. Chapter: Regarding Malice and Similar Matters

#377

٣٧٧ - Nga Ibn 'Umeri transmetohet se ka thënë: Ka thënë i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.): "Vërtet, bartja e fjalëve (namimeja) dhe urrejtja janë në Zjarr; ato nuk bashkohen në zemrën e një muslimani."

Komentim E ka shënuar Taberaniu në "al-Awsat", dhe në zinxhirin e tij është Ufejr bin Ma'dan, për dobësinë e të cilit ekziston pajtueshmëri e përgjithshme e dijetarëve.

٣٧٧ - عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ: " «إِنَّ النَّمِيمَةَ وَالْحِقْدَ فِي النَّارِ لَا يَجْتَمِعَانِ فِي قَلْبِ مُسْلِمٍ» ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْأَوْسَطِ، وَفِيهِ عُفَيْرُ بْنُ مَعْدَانَ، أَجْمَعُوا عَلَى ضَعْفِهِ.

377 - On the authority of Ibn ‘Umar, who said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "Verily, tale-bearing and malice are in the Fire; they do not gather in the heart of a Muslim."

Commentary It was narrated by al-Tabarani in al-Awsat, and its chain includes ‘Ufayr ibn Ma‘dan, whom they [the scholars] have unanimously agreed is weak.

CHAPTER

[بَابٌ فِي الْمَكْرِ وَالْخَدِيعَةِ]

Kapitulli: Rreth intrigës dhe mashtrimit

74. Chapter: Regarding Plotting and Deception

#378

378 - Nga Ebu Hurejre transmetohet se ka thënë: Ka thënë i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.): «Kurthi dhe mashtrimi janë në Zjarr».

Komentim E ka transmetuar El-Bezzari dhe në zinxhirin e tij është Ubejdullah bin Ebi Humejd; dijetarët kanë rënë në konsensus për dobësinë e tij.

٣٧٨ - عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ: " «الْمَكْرُ وَالْخَدِيعَةُ فِي النَّارِ» ".
رَوَاهُ الْبَزَّارُ، وَفِيهِ عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي حُمَيْدٍ، أَجْمَعُوا عَلَى ضَعْفِهِ.

378 - On the authority of Abu Hurayrah, who said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "Cunning and deceit are in the Fire."

Commentary It was narrated by al-Bazzar, and within its chain of narrators is Ubayd Allah bin Abi Humayd; they have reached a consensus regarding his weakness.

CHAPTER

[بَابٌ فِي الْكَبَائِرِ]

Kapitulli: Rreth mëkateve të mëdha

75. Chapter: Regarding Major Sins

#379

379 - Nga Xhabiri përcillet se ka thënë: I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "Largojuni gjynaheve të mëdha."

Komentim E ka transmetuar Ahmedi, dhe në zinxhirin e tij është Ibn Lehi'ah.

٣٧٩ - عَنْ جَابِرٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ: " «اجْتَنِبُوا الْكَبَائِرَ» ".
رَوَاهُ أَحْمَدُ، وَفِيهِ
ابْنُ لَهِيعَةَ.

379 - On the authority of Jabir, who said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "Avoid the major sins."

Commentary Narrated by Ahmad, and its chain of narrators includes Ibn Lahi'ah.

#380

٣٨٠ - Dhe nga Ebu Hurejre (r.a.) transmetohet se ka thënë: Ka thënë i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.): "Kushdo që e takon Allahun - të Plotfuqishmin dhe të Madhërishmin - pa i shoqëruar Atij asgjë (në adhurim), e jep zeqatin e pasurisë së tij me shpirtmirësi dhe duke shpresuar shpërblimin tek Ai, si dhe dëgjon e bindet; atij i takon Xheneti - ose ka thënë: do të hyjë në Xhenet. Ndërsa janë pesë gjynahe për të cilat nuk ka kafarët (shlyerje): shoqërimi i shokut Allahut, vrasja e njeriut pa të drejtë, shpifja ndaj besimtarit, ikja nga fusha e betejës dhe betimi i rrejshëm e mëkatar, përmes të cilit dikush përvetëson pasurinë pa të drejtë."

Komentim E ka transmetuar Ahmedi. Në zinxhirin e tij është Bekijeh (bin el-Velid), i cili është mudellis (person që fsheh të metat e senedit ose emrat e transmetuesve) dhe këtu ka transmetuar me "an-ana" (duke përdorur parafjalën "nga", pa e konfirmuar dëgjimin e drejtpërdrejtë).

٣٨٠ - وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ - ﵁ - قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ: " «مَنْ لَقِيَ اللَّهَ - ﷿ - لَا يُشْرِكُ بِهِ شَيْئًا، وَأَدَّى زَكَاةَ مَالِهِ طَيِّبًا بِهَا نَفْسُهُ مُحْتَسِبًا، وَسَمِعَ وَأَطَاعَ ; فَلَهُ الْجَنَّةُ - أَوْ دَخَلَ الْجَنَّةَ -. وَخَمْسٌ لَيْسَ لَهُنَّ كَفَّارَةٌ: الشِّرْكُ بِاللَّهِ، وَقَتْلُ النَّفْسِ بِغَيْرِ حَقٍّ، وَبَهْتُ مُؤْمِنٍ، وَالْفِرَارُ مِنَ الزَّحْفِ، وَيَمِينٌ فَاجِرَةٌ يَقْتَطِعُ بِهَا مَالًا بِغَيْرِ حَقٍّ» ".
رَوَاهُ أَحْمَدُ، وَفِيهِ بَقِيَّةُ، وَهُوَ مُدَلِّسٌ وَقَدْ عَنْعَنَهُ.

380 - And on the authority of Abu Hurairah (may Allah be pleased with him), who said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "Whoever meets Allah - the Mighty and Majestic - without associating anything with Him, and pays the Zakat of his wealth with a soul content therewith and seeking reward, and listens and obeys; then for him is Paradise - or he entered Paradise. And five [sins] have no expiation: associating partners with Allah, killing a soul without right, slandering a believer, fleeing from the battlefield, and a wicked oath through which he wrongfully seizes wealth."

Commentary Narrated by Ahmad, and in its chain is Baqiyyah, who is a mudallis (obfuscator in transmission) and he has narrated it using 'an'ana (the term 'from' without clarifying direct hearing).

#381

381 - Dhe nga Ibn Abbasi, nga Pejgamberi (s.a.v.s.) ka thënë: "Allahu e ka mallkuar atë që therr kurban për tjetërkënd përveç Allahut; Allahu e ka mallkuar atë që ndryshon shenjat kufitare të tokës; Allahu e ka mallkuar atë që e nxjerr të verbrin nga rruga; Allahu e ka mallkuar atë që shan prindërit e tij; dhe Allahu e ka mallkuar atë që merr për mbrojtës (zotërinj) të tjerë përveç mbrojtësve të tij të ligjshëm."

Komentim E ka transmetuar Ahmedi, dhe transmetuesit e tij janë transmetuesit e Sahihut.

٣٨١ - وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنِ النَّبِيِّ - ﷺ - قَالَ: " «لَعَنَ اللَّهُ مَنْ ذَبَحَ لِغَيْرِ اللَّهِ، وَلَعَنَ اللَّهُ مَنْ غَيَّرَ تُخُومَ الْأَرْضِ، وَلَعَنَ اللَّهُ مَنْ كَمَّهَ أَعْمَى عَنِ السَّبِيلِ، وَلَعَنَ اللَّهُ مَنْ يَسُبُّ وَالِدَيْهِ، وَلَعَنَ اللَّهُ مَنْ تَوَلَّى غَيْرَ مَوَالِيهِ» ".
رَوَاهُ أَحْمَدُ، وَرِجَالُهُ رِجَالُ الصَّحِيحِ.

381 - On the authority of Ibn Abbas, from the Prophet (pbuh), who said: "Allah has cursed the one who slaughters for other than Allah; Allah has cursed the one who alters the landmarks of the land; Allah has cursed the one who misleads a blind person from the path; Allah has cursed the one who reviles his parents; and Allah has cursed the one who takes as patrons those other than his rightful masters."

Commentary Narrated by Ahmad, and its narrators are the narrators of the Sahih.

#382

382 - Dhe nga Ebu Hurejra transmetohet se ka thënë: Ka thënë i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.): "Gjynahet e mëdha janë: e para prej tyre është shoqërimi i shokut Allahut, vrasja e njeriut pa të drejtë, ngrënia e kamatës, ngrënia e pasurisë së jetimit, ikja nga fusha e betejës në ditën e ballafaqimit, shpifja ndaj grave të ndershme dhe kthimi për të jetuar me beduinët pas hixhretit të tij."

Komentim E ka transmetuar El-Bezzari, dhe në zinxhirin e tij është Omer bin Ebi Seleme; Shubeja dhe të tjerë e kanë konsideruar të dobët, ndërsa Ebu Hatimi, Ibn Hibbani dhe të tjerë e kanë konsideruar të besueshëm.

٣٨٢ - وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ: " «الْكَبَائِرُ: أَوَّلُهُنَّ الْإِشْرَاكُ بِاللَّهِ، وَقَتْلُ النَّفْسِ بِغَيْرِ حَقِّهَا، وَأَكْلُ الرِّبَا، وَأَكْلُ مَالِ الْيَتِيمِ، وَفِرَارُ يَوْمِ الزَّحْفِ، وَرَمْيُ الْمُحْصَنَاتِ، وَالِانْتِقَالُ إِلَى الْأَعْرَابِ بَعْدَ هِجْرَتِهِ» ".
رَوَاهُ الْبَزَّارُ، وَفِيهِ عُمَرُ بْنُ أَبِي سَلَمَةَ، ضَعَّفَهُ شُعْبَةُ وَغَيْرُهُ، وَوَثَّقَهُ أَبُو حَاتِمٍ وَابْنُ حِبَّانَ وَغَيْرُهُمَا.

382 - And on the authority of Abu Hurayrah, who said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "The major sins: the first of them is associating partners with Allah, killing a soul without a just cause, consuming usury, consuming the property of an orphan, fleeing on the day of the advancing army, slandering chaste women, and returning to live among the Bedouins after one's migration."

Commentary Narrated by al-Bazzar, and in its chain is 'Umar bin Abi Salamah; Shu'bah and others declared him weak, while Abu Hatim, Ibn Hibban, and others declared him trustworthy.

#383

383 - Dhe nga Ebu ed-Derda' transmetohet se ka thënë: Ka thënë i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.): "A t'ju njoftoj për më të mëdhenjtë e mëkateve të mëdha? Shokëvënia Allahut dhe mosbindja ndaj prindërve." Pejgamberi (s.a.v.s.) ishte i ulur me këmbë të mbledhura pas barkut (ihtiba), pastaj e liroi atë qëndrim, e kapi majën e gjuhës së tij dhe tha: "Vini re, edhe thënia e rreme!"

Komentim E ka transmetuar et-Taberaniu në "el-Kebir", dhe në zinxhirin e tij është Omer ibn el-Musauir, i cili është 'munkerul-hadith' (transmetues i haditheve të refuzuara).

٣٨٣ - وَعَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ: " «أَلَا أُخْبِرُكُمْ بِأَكْبَرِ الْكَبَائِرِ؟ الْإِشْرَاكُ بِاللَّهِ، وَعُقُوقُ الْوَالِدَيْنِ ". وَكَانَ النَّبِيُّ - ﷺ - مُحْتَبِيًا فَحَلَّ حَبْوَتَهُ، فَأَخَذَ النَّبِيُّ - ﷺ - بِطَرَفِ لِسَانِهِ وَقَالَ: " أَلَا وَقَوْلُ الزُّورِ».
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَفِيهِ عُمَرُ بْنُ الْمُسَاوِرِ، وَهُوَ مُنْكَرُ الْحَدِيثِ.

383 - And on the authority of Abu al-Darda', who said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "Shall I not inform you of the greatest of the major sins? Associating partners with Allah, and disobedience to parents." The Prophet (pbuh) was sitting with his legs drawn up to his belly (ihtiba'), then he released his posture, and the Prophet (pbuh) took hold of the tip of his tongue and said: "Indeed, and false speech."

Commentary Narrated by al-Tabarani in al-Kabir, and in its chain of narrators is Umar ibn al-Musawir, and he is Munkar al-Hadith (a narrator of rejected reports).

#384

٣٨٤ - Përcillet nga Imran bin Husajni se Pejgamberi (s.a.v.s.) ka thënë: "Çfarë mendoni për imoralin (atë që bën zina), hajdutin dhe pirësin e alkoolit; çfarë thoni për ta?" Ata thanë: "Allahu dhe i Dërguari i Tij e dinë më së miri." Ai tha: "Ato janë vepra të turpshme (imoralitete) dhe për to ka ndëshkim. A t'ju njoftoj për më të mëdhatë e mëkateve të mëdha?! Shoqërimi i ortakëve Allahut," pastaj lexoi: "E kushdo që i shoqëron Allahut shok, ai ka trilluar një mëkat të madh," dhe "mosrespektimi i prindërve," pastaj lexoi: "Të jesh mirënjohës ndaj Meje dhe ndaj prindërve të tu; te Unë është kthimi i fundit." Ai ishte i mbështetur, pastaj u drejtua dhe tha: "Vini re, edhe thënia e rreme!" Ibn Abbasi ka thënë: "Çdo gjë që Allahu e ka ndaluar është mëkat i madh."

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "El-Kebir" dhe transmetuesit e tij janë të besueshëm, përveç se El-Hasani është mudellis dhe e ka transmetuar me trajtën "an-anah" (duke përdorur shprehjen "nga...").

٣٨٤ - وَعَنْ عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ أَنَّ النَّبِيَّ - ﷺ - قَالَ: " «أَرَأَيْتُمُ الزَّانِيَ وَالسَّارِقَ وَشَارِبَ الْخَمْرِ مَا تَقُولُونَ فِيهِمْ؟ " قَالُوا: اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ. قَالَ: " هُنَّ فَوَاحِشُ، وَفِيهِنَّ عُقُوبَةٌ، أَلَا أُنْبِئُكُمْ بِأَكْبَرِ الْكَبَائِرِ؟! الْإِشْرَاكُ بِاللَّهِ، ثُمَّ قَرَأَ: " وَمَنْ يُشْرِكْ بِاللَّهِ فَقَدِ افْتَرَى إِثْمًا عَظِيمًا "، وَعُقُوقُ الْوَالِدَيْنِ، ثُمَّ قَرَأَ: " أَنِ اشْكُرْ لِي وَلِوَالِدَيْكَ إِلَيَّ الْمَصِيرُ "، وَكَانَ مُتَّكِئًا فَاحْتَفَزَ فَقَالَ: " أَلَا وَقَوْلُ الزُّورِ» ". وَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ: كُلُّ مَا نَهَى اللَّهُ عَنْهُ فَهُوَ كَبِيرَةٌ.
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَرِجَالُهُ ثِقَاتٌ إِلَّا أَنَّ الْحَسَنَ مُدَلِّسٌ وَعَنْعَنَهُ.

384 - And on the authority of Imran bin Husayn that the Prophet (pbuh) said: "What is your opinion regarding the adulterer, the thief, and the drinker of wine; what do you say about them?" They said: "Allah and His Messenger know best." He said: "They are immoralities, and for them there is punishment. Shall I not inform you of the greatest of the major sins? Associating partners with Allah," then he recited: "And he who associates others with Allah has certainly fabricated a tremendous sin," and "disobedience to parents," then he recited: "Be grateful to Me and to your parents; to Me is the final destination." He was reclining, then he sat up and said: "Indeed, and the speaking of falsehood." And Ibn Abbas said: "Everything that Allah has forbidden is a major sin."

Commentary Narrated by al-Tabarani in al-Kabir, and its narrators are trustworthy except that al-Hasan is a mudallis and has narrated it using "on the authority of" (an-ana).

#385

385 - Dhe nga Sehl ibn Ebi Hathme, nga babai i tij, i cili ka thënë: E kam dëgjuar Pejgamberin (s.a.v.s.) duke thënë: "Largohuni nga shtatë mëkatet e mëdha", atëherë njerëzit heshtën dhe askush nuk foli. Atëherë Pejgamberi (s.a.v.s.) tha: "A nuk do të më pyesni për to? Ato janë: Shoqërimi i dikujt tjetër Allahut, vrasja e njeriut, ikja nga fusha e betejës, ngrënia e pasurisë së jetimit, ngrënia e kamatës, shpifja ndaj gruas së ndershme dhe kthimi në jetën beduine pas hixhretit."

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "el-Kebir" dhe në të (zinxhirin e tij) gjendet Ibn Lehi'ah.

٣٨٥ - وَعَنْ سَهْلِ بْنِ أَبِي حَثْمَةَ، عَنْ أَبِيهِ قَالَ: سَمِعْتُ النَّبِيَّ - ﷺ - يَقُولُ: " «اجْتَنِبُوا الْكَبَائِرَ السَّبْعَ "، فَسَكَتَ النَّاسُ، فَلَمْ يَتَكَلَّمْ أَحَدٌ، فَقَالَ النَّبِيُّ - ﷺ: " أَلَا تَسْأَلُونَنِي عَنْهُمْ؟ الشِّرْكُ بِاللَّهِ، وَقَتْلُ النَّفْسِ، وَالْفِرَارُ مِنَ الزَّحْفِ، وَأَكْلُ مَالِ الْيَتِيمِ، وَأَكْلُ الرِّبَا، وَقَذْفُ الْمُحْصَنَةِ، وَالتَّعَرُّبُ بَعْدَ الْهِجْرَةِ» ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَفِيهِ ابْنُ لَهِيعَةَ.

385 - And on the authority of Sahl ibn Abi Hathmah, from his father, who said: I heard the Prophet (pbuh) say: "Avoid the seven major sins," then the people remained silent and no one spoke. So the Prophet (pbuh) said: "Will you not ask me about them? Associating partners with Allah, killing a soul, fleeing from the battlefield, consuming the property of the orphan, consuming usury, slandering a chaste woman, and returning to desert life after migration."

Commentary Reported by al-Tabarani in al-Kabir, and in its chain is Ibn Lahi'ah.

#386

٣٨٦ - Dhe nga Abdullah bin Amri transmetohet se ka thënë: "I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) u ngjit në minber dhe tha: 'Nuk betohem, nuk betohem', pastaj zbriti dhe tha: 'Përgëzohuni, përgëzohuni! Kush i fal pesë namazet e obliguara dhe u shmanget gjynaheve të mëdha, do të hyjë në Xhenet nga cilado derë që dëshiron'." El-Muttalibi tha: "Dëgjova një burrë duke e pyetur Abdullah bin Amrin: 'A e ke dëgjuar të Dërguarin e Allahut (s.a.v.s.) duke i përmendur ato (gjynahet e mëdha)?' Ai u përgjigj: 'Po; mosrespektimi i prindërve, shoqërimi i dikujt tjetër në adhurim Allahut (shirku), vrasja e njeriut, shpifja ndaj grave të ndershme, ngrënia e pasurisë së jetimit, ikja nga fusha e betejës dhe ngrënia e kamatës'."

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "El-Kebir", dhe në zinxhirin e tij është Muslim bin el-Velid bin el-Abasi, dhe nuk kam parë askënd që ta ketë përmendur atë (si transmetues të njohur).

٣٨٦ - وَعَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو قَالَ: «صَعِدَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ - الْمِنْبَرَ فَقَالَ: " لَا أُقْسِمُ، لَا أُقْسِمُ "،
ثُمَّ نَزَلَ فَقَالَ: " أَبْشِرُوا، أَبْشِرُوا، مَنْ صَلَّى الصَّلَوَاتِ الْخَمْسَ، وَاجْتَنَبَ الْكَبَائِرَ ; دَخَلَ مِنْ أَيِّ أَبْوَابِ الْجَنَّةِ شَاءَ ". قَالَ الْمُطَّلِبُ: سَمِعْتُ رَجُلًا يَسْأَلُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَمْرٍو: أَسْمِعْتَ رَسُولَ اللَّهِ - ﷺ - يَذْكُرُهُنَّ؟ قَالَ: نَعَمْ، عُقُوقُ الْوَالِدَيْنِ، وَالشِّرْكُ بِاللَّهِ، وَقَتْلُ النَّفْسِ، وَقَذْفُ الْمُحْصَنَاتِ، وَأَكْلُ مَالِ الْيَتِيمِ، وَالْفِرَارُ مِنَ الزَّحْفِ، وَأَكْلُ الرِّبَا» ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَفِيهِ مُسْلِمُ بْنُ الْوَلِيدِ بْنِ الْعَبَّاسِ، وَلَمْ أَرَ مَنْ ذَكَرَهُ.

386 - And from Abdullah bin Amr, who said: The Messenger of Allah (pbuh) ascended the pulpit and said: "I do not swear, I do not swear," then he descended and said: "Rejoice, rejoice; whoever performs the five prayers and avoids the major sins shall enter through whichever of the gates of Paradise he wills." Al-Muttalib said: I heard a man asking Abdullah bin Amr: "Did you hear the Messenger of Allah (pbuh) mention them?" He said: "Yes; disobedience to parents, associating partners with Allah, killing a soul, slandering chaste women, devouring the property of the orphan, fleeing from the battlefield, and devouring usury."

Commentary It was narrated by al-Tabarani in al-Kabir, and in its chain is Muslim bin al-Walid bin al-Abbas, and I have not seen anyone who mentioned him.

#387

387 - Dhe nga Theubani përcillet se Pejgamberi (s.a.v.s.) ka thënë: "Tri gjëra janë, me të cilat asnjë vepër nuk bën dobi: shoqërimi i shokut Allahut (shirku), mosrespektimi i prindërve dhe ikja nga fusha e betejës."

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "El-Kebir", dhe në zinxhirin e tij gjendet Jezid bin Rebi'a, i cili është shumë i dobët.

٣٨٧ - وَعَنْ ثَوْبَانَ عَنِ النَّبِيِّ - ﷺ - قَالَ: " «ثَلَاثَةٌ لَا يَنْفَعُ مَعَهُنَّ عَمَلٌ: الشِّرْكُ بِاللَّهِ، وَعُقُوقُ الْوَالِدَيْنِ، وَالْفِرَارُ مِنَ الزَّحْفِ» ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَفِيهِ يَزِيدُ بْنُ رَبِيعَةَ، ضَعِيفٌ جِدًّا.

387 - And on the authority of Thawban, from the Prophet (pbuh), who said: "There are three things with which no deed is of benefit: associating partners with Allah, being undutiful to parents, and fleeing from the battlefield."

Commentary It was reported by al-Tabarani in al-Kabir, and in its chain of narrators is Yazid bin Rabi'ah, who is very weak.

#388

٣٨٨ - Dhe nga Seleme bin Kajsi, i cili ka thënë: Ka thënë i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.): "Nuk janë tjetër veçse katër [urdhëresa]." E unë nuk jam më i vëmendshëm ndaj tyre sesa isha ditën kur i dëgjova ato nga i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.): "Vini re, mos i shoqëroni Allahut asgjë, mos e vritni njeriun që Allahu e ka ndaluar, përveçse me të drejtë, mos bëni zini (imoralitet) dhe mos vidhni."

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "El-Kebir" dhe transmetuesit e tij janë të besueshëm.

٣٨٨ - وَعَنْ سَلَمَةَ بْنِ قَيْسٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ: " «إِنَّمَا هِيَ أَرْبَعٌ، فَمَا أَنَا بِأَشَحَّ مِنِّي عَلَيْهِنَّ يَوْمَ سَمِعْتُهُنَّ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ - ﷺ: أَلَا، لَا تُشْرِكُوا بِاللَّهِ شَيْئًا، وَلَا تَقْتُلُوا النَّفْسَ الَّتِي حَرَّمَ اللَّهُ إِلَّا بِالْحَقِّ، وَلَا تَزْنُوا، وَلَا تَسْرِقُوا» ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَرِجَالُهُ ثِقَاتٌ.

388 - And on the authority of Salama ibn Qays, who said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "They are but four [commandments], and I am no more protective of them than I was on the day I heard them from the Messenger of Allah (pbuh): Verily, do not associate anything with Allah, do not kill the soul which Allah has forbidden except by right, do not commit illegal sexual intercourse, and do not steal."

Commentary It was narrated by al-Tabarani in al-Mu'jam al-Kabir, and its narrators are trustworthy.

#389

389 - Dhe nga Ibn Abbasi transmetohet se ka thënë: I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "Tri gjëra janë; kushdo që nuk posedon asnjërën prej tyre, vërtet Allahu ia fal atij çdo gjë tjetër përveç tyre, për atë që Ai dëshiron: kush vdes pa i shoqëruar asgjë Allahut, kush nuk ka qenë magjistar që ndjek magjistarët dhe kush nuk ka mbajtur urrejtje (mëri) ndaj vëllait të vet."

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "el-Kebir" dhe "el-Evsat", dhe në zinxhirin e tij të transmetimit është Lejth ibn Ebi Sulejmi.

٣٨٩ - وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ: " «ثَلَاثٌ مَنْ لَمْ تَكُنْ فِيهِ وَاحِدَةٌ مِنْهُنَّ، فَإِنَّ اللَّهَ يَغْفِرُ لَهُ مَا سِوَى ذَلِكَ لِمَنْ يَشَاءُ: مَنْ مَاتَ لَا يُشْرِكُ بِاللَّهِ شَيْئًا، وَلَمْ يَكُنْ سَاحِرًا يَتَّبِعُ السَّحَرَةَ، وَلَمْ يَحْقِدْ عَلَى أَخِيهِ» ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ وَالْأَوْسَطِ، وَفِيهِ لَيْثُ بْنُ أَبِي سُلَيْمٍ.

389 - And on the authority of Ibn Abbas, who said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "There are three [sins]; whoever does not possess any one of them, then Allah forgives him for whatever is besides that for whomever He wills: whoever dies not associating anything with Allah, one who was not a sorcerer following sorcerers, and one who did not harbor malice toward his brother."

Commentary It was narrated by al-Tabarani in al-Kabir and al-Awsat, and its chain of narrators contains Layth ibn Abi Sulaym.

#390

390 - Dhe nga Ebu Seid el-Hudriu përcillet se ka thënë: Ka thënë i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.): "Mëkatet e mëdha janë shtatë: shoqërimi i shokut Allahut, vrasja e njeriut që Allahu e ka ndaluar përveçse me të drejtë, shpifja ndaj grave të ndershme, ikja nga fusha e betejës, ngrënia e kamatës, ngrënia e pasurisë së jetimit dhe kthimi në jetën beduine pas hixhretit."

Komentim E ka shënuar Taberaniu në "el-Evsat", dhe në zinxhirin e tij është Ebu Bilal el-Esh'ariu, i cili është i dobët.

٣٩٠ - وَعَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ: " «الْكَبَائِرُ سَبْعٌ: الْإِشْرَاكُ بِاللَّهِ، وَقَتْلُ النَّفْسِ الَّتِي حَرَّمَ اللَّهُ إِلَّا بِالْحَقِّ، وَقَذَفُ الْمُحْصَنَةِ، وَالْفِرَارُ مِنَ الزَّحْفِ، وَأَكْلُ الرِّبَا، وَأَكْلُ مَالِ الْيَتِيمِ، وَالرُّجُوعُ إِلَى الْأَعْرَابِيَّةِ بَعْدَ الْهِجْرَةِ» ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْأَوْسَطِ، وَفِيهِ أَبُو بِلَالٍ الْأَشْعَرِيُّ، وَهُوَ ضَعِيفٌ.

390 - And on the authority of Abu Sa'id al-Khudri, who said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "The major sins are seven: associating partners with Allah, killing a soul which Allah has forbidden except by right, slandering chaste women, fleeing from the battlefield, consuming usury, consuming the property of the orphan, and returning to a nomadic life after the migration."

Commentary Narrated by at-Tabarani in al-Awsat, and within it is Abu Bilal al-Ash'ari, and he is weak.

#391

391 - Dhe nga Ibn Abbasi transmetohet se një burrë tha: "O i Dërguari i Allahut, cilat janë gjynahet e mëdha?" Ai (s.a.v.s.) tha: "Shirku (të shoqëruarit shok) ndaj Allahut, dëshpërimi nga lehtësimi i Allahut dhe humbja e shpresës në mëshirën e Allahut."

Komentim E ka transmetuar El-Bezzari dhe Et-Taberaniu, dhe transmetuesit e tij janë të besueshëm.

٣٩١ - وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ «أَنَّ رَجُلًا قَالَ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، مَا الْكَبَائِرُ؟ قَالَ: " الشِّرْكُ بِاللَّهِ، وَالْإِيَاسُ مِنْ رَوْحِ اللَّهِ، وَالْقَنُوطُ مِنْ رَحْمَةِ اللَّهِ» ".
رَوَاهُ الْبَزَّارُ وَالطَّبَرَانِيُّ، وَرِجَالُهُ مُوَثَّقُونَ.

391 - And on the authority of Ibn Abbas, that a man said: "O Messenger of Allah, what are the major sins?" He (pbuh) said: "Associating partners with Allah, despairing of the relief of Allah, and losing hope in the mercy of Allah."

Commentary Narrated by al-Bazzar and al-Tabarani, and its narrators are deemed trustworthy.

#392

392 - Nga Ibn Mes’udi transmetohet të ketë thënë: Mëkatet e mëdha janë: shoqërimi i dikujt tjetër me Allahun, të ndierit i sigurt ndaj planit të Allahut, humbja e shpresës në mëshirën e Allahut dhe dëshpërimi nga çlirimi i Allahut.

Komentim Dhe në një transmetim tjetër: "Mëkatet më të mëdha". Zinxhiri i tij i transmetimit është i saktë.

٣٩٢ - وَعَنِ ابْنِ مَسْعُودٍ قَالَ: الْكَبَائِرُ: الْإِشْرَاكُ بِاللَّهِ، وَالْأَمْنُ مِنْ مَكْرِ اللَّهِ، وَالْقُنُوطُ مِنْ رَحْمَةِ اللَّهِ، وَالْيَأْسُ مِنْ رَوْحِ اللَّهِ.
وَفِي رِوَايَةٍ: أَكْبَرُ الْكَبَائِرِ. وَإِسْنَادُهُ صَحِيحٌ.

392 - And from Ibn Mas'ud, who said: The major sins are: associating partners with Allah, feeling secure from the plan of Allah, despairing of the mercy of Allah, and losing hope in the relief of Allah.

Commentary And in a narration: "The greatest of the major sins." And its chain of transmission is authentic.

#393

٣٩٣ - Dhe nga Abdullah bin Amri transmetohet se ka thënë: «I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) u tha shokëve të tij: "Po marr besëlidhjen tuaj që: të mos i shoqëroni Allahut asgjë, të mos e vrisni njeriun, vrasjen e të cilit Allahu e ka ndaluar, përveçse me të drejtë, të mos bëni zini (kurvëri), të mos vjedhni dhe të mos pini pije dehëse. Kushdo që bën diçka nga këto dhe ndaj tij zbatohet dënimi i paraparë (hadi), ai dënim është shlyerje (kefaret) për të. Ndërsa atij që Allahu ia mbulon (mëkatin), llogaria e tij mbetet tek Allahu – i Madhëruar dhe i Lavdishëm. E kushdo që nuk bën asgjë nga këto, unë i garantoj atij Xhenetin tek Allahu"».

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "el-Evsat", dhe transmetuesit e tij janë të besueshëm, përveç faktit se ky është transmetim i Amr bin Shuajbit, nga babai i tij, nga gjyshi i tij.

٣٩٣ - وَعَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو قَالَ: «قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ - لِأَصْحَابِهِ: " أُبَايِعُكُمْ عَلَى أَنْ لَا تُشْرِكُوا بِاللَّهِ شَيْئًا، وَلَا تَقْتُلُوا النَّفْسَ الَّتِي حَرَّمَ اللَّهُ إِلَّا بِالْحَقِّ، وَلَا تَزْنُوا، وَلَا تَسْرِقُوا، وَلَا تَشْرَبُوا مُسْكِرًا، فَمَنْ فَعَلَ مِنْ ذَلِكَ شَيْئًا، فَأُقِيمَ عَلَيْهِ حَدُّهُ ; فَهُوَ كَفَّارَةٌ، وَمَنْ سَتَرَ اللَّهُ عَلَيْهِ، فَحِسَابُهُ عَلَى اللَّهِ - ﷿ - وَمَنْ لَمْ يَفْعَلْ مِنْ ذَلِكَ
شَيْئًا ضَمِنْتُ لَهُ عَلَى اللَّهِ الْجَنَّةَ» ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْأَوْسَطِ، وَرِجَالُهُ مُوَثَّقُونَ إِلَّا أَنَّهُ مِنْ رِوَايَةِ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ.

393 - And on the authority of 'Abdullah bin 'Amr, who said: "The Messenger of Allah (pbuh) said to his companions: 'I take your pledge that you shall not associate anything with Allah, you shall not kill the soul which Allah has forbidden except by right, you shall not commit adultery, you shall not steal, and you shall not drink an intoxicant. So, whoever among you commits any of that and the prescribed legal punishment is carried out upon him, it is an expiation. And whoever Allah conceals for him, his account is with Allah—Mighty and Majestic. And whoever does not commit any of those things, I guarantee for him Paradise from Allah.'"

Commentary Narrated by al-Tabarani in al-Awsat, and its narrators are deemed trustworthy, except that it is from the narration of 'Amr bin Shu'ayb from his father from his grandfather.

#394

394 - Nga Enes bin Maliku transmetohet se ka thënë: I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "Zjarri i tij nuk do të fiket, as krimbat e tij nuk do të vdesin dhe as dënimi i tij nuk do të lehtësohet: ai që i shoqëron shok Allahut – të Plotfuqishmit dhe të Madhërishmit –, njeriu që e dërgon (tërheq) një tjetër te një sundimtar pa pasur asnjë faj e ai e vret atë, dhe njeriu që sillet keq (është i pabindur) ndaj prindërve të tij."

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "el-Eusat", dhe në zinxhirin e tij është el-Ala bin Sinan, të cilin Ahmedi e ka konsideruar të dobët.

٣٩٤ - وَعَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ: " «لَا تُطْفَأُ نَارُهُ، وَلَا تَمُوتُ دِيدَانُهُ، وَلَا يُخَفَّفُ عَذَابُهُ - الَّذِي يُشْرِكُ بِاللَّهِ - ﷿ - وَرَجُلٌ جَرَّ رَجُلًا إِلَى سُلْطَانٍ بِغَيْرِ ذَنْبٍ فَقَتَلَهُ، وَرَجُلٌ عَقَّ وَالِدَيْهِ» ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْأَوْسَطِ، وَفِيهِ الْعَلَاءُ بْنُ سِنَانٍ، ضَعَّفَهُ أَحْمَدُ.

394 - And on the authority of Anas bin Malik, who said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "His fire shall not be extinguished, nor shall his worms die, nor shall his punishment be lightened: the one who associates partners with Allah - Mighty and Majestic - and a man who drags another man to an authority without a crime and he kills him, and a man who is undutiful to his parents."

Commentary It was narrated by al-Tabarani in al-Awsat, and in its chain is al-'Ala' bin Sinan, whom Ahmad declared weak.

#395

Dhe nga Abdullah bin Unejs el-Xhuhenij, nga i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) se ai ka thënë: "Prej mëkateve më të mëdha janë: shoqërimi i shokut Allahut dhe betimi i rremë (el-jeminul-gamus)."

Komentim E ka transmetuar Et-Taberaniu në "El-Evsat", ai gjendet i plotë në kapitujt e Besimit dhe të Zotimeve, dhe transmetuesit e tij janë të besueshëm.

٣٩٥ - وَعَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أُنَيْسٍ الْجُهَنِيِّ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ - ﷺ - أَنَّهُ قَالَ: " «مِنْ أَكْبَرِ الْكَبَائِرِ الشِّرْكُ بِاللَّهِ، وَالْيَمِينُ الْغَمُوسُ» ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْأَوْسَطِ، وَهُوَ بِتَمَامِهِ فِي الْإِيمَانِ وَالنُّذُورِ، وَرِجَالُهُ مُوَثَّقُونَ.

And from Abdullah bin Unays al-Juhani, from the Messenger of Allah (pbuh) that he said: "Of the greatest of major sins are associating partners with Allah and the false oath."

Commentary Narrated by al-Tabarani in al-Awsat, and it is cited in its entirety in the chapters of Faith and Vows, and its narrators are trustworthy.

#396

٣٩٦ - Dhe nga Muadh bin Xhebeli ka thënë: Një burrë erdhi te i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) dhe tha: "O i Dërguari i Allahut, më mëso një vepër që, nëse unë e veproj atë, do të hyj në Xhenet." Ai tha: "Mos i shoqëro Allahut asgjë, edhe nëse torturohesh dhe digjesh. Bindju prindërve të tu, edhe nëse ata të dëbojnë nga pasuria jote dhe nga çdo gjë që është e jotja. Mos e braktis namazin me qëllim, sepse kushdo që e braktis namazin qëllimisht, mbrojtja e Allahut është larguar prej tij. Mos pi alkool, sepse ai është çelësi i çdo të keqeje. Mos u konflikto për udhëheqjen me ata që janë kompetentë për të, edhe nëse mendon se ajo të takon ty. Shpenzo nga pasuria jote për familjen tënde, mos e ngri shkopin (e edukimit) prej tyre dhe bëji që të kenë frikë Allahun."

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "el-Awsat", dhe në të gjendet Amr bin Uakid; Buhariu dhe një grup dijetarësh e kanë konsideruar atë të dobët, ndërsa eth-Theuriu ka thënë: "Ai ishte i sinqertë".

٣٩٦ - وَعَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ قَالَ: «أَتَى رَسُولَ اللَّهِ - ﷺ - رَجُلٌ فَقَالَ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، عَلِّمْنِي عَمَلًا إِذَا أَنَا عَمِلْتُهُ دَخَلْتُ الْجَنَّةَ. قَالَ: " لَا تُشْرِكْ بِاللَّهِ شَيْئًا وَإِنْ عُذِّبْتَ وَحُرِّقْتَ، أَطِعْ وَالِدَيْكَ وَإِنْ أَخْرَجَاكَ مِنْ مَالِكَ وَمِنْ كُلِّ شَيْءٍ هُوَ لَكَ، لَا تَتْرُكِ الصَّلَاةَ مُتَعَمِّدًا، فَإِنَّهُ مَنْ تَرَكَ الصَّلَاةَ مُتَعَمِّدًا بَرِئَتْ مِنْهُ ذِمَّةُ اللَّهِ، لَا تَشْرَبِ الْخَمْرَ ; فَإِنَّهَا مِفْتَاحُ كُلِّ شَرٍّ، لَا تُنَازِعِ الْأَمْرَ أَهْلَهُ وَإِنْ رَأَيْتَ أَنَّهُ لَكَ، أَنْفِقْ مِنْ طَوْلِكَ عَلَى أَهْلِكَ، وَلَا تَرْفَعْ عَنْهُمْ عَصَاكَ، أَخِفْهُمْ فِي اللَّهِ» ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْأَوْسَطِ، وَفِيهِ عَمْرُو بْنُ وَاقِدٍ، ضَعَّفَهُ الْبُخَارِيُّ وَجَمَاعَةٌ، وَقَالَ الثَّوْرِيُّ: كَانَ صَدُوقًا.

396 - And from Mu'adh bin Jabal, who said: A man came to the Messenger of Allah (pbuh) and said: "O Messenger of Allah, teach me a deed which, if I perform it, I shall enter Paradise." He said: "Do not associate anything with Allah, even if you are tortured and burned. Obey your parents, even if they expel you from your wealth and everything that belongs to you. Do not abandon the prayer intentionally, for whoever abandons the prayer intentionally, the protection of Allah is absolved from him. Do not drink wine, for it is the key to every evil. Do not dispute the authority of its people, even if you believe it belongs to you. Spend from your means upon your family, do not lift your rod from them, and instill in them fear regarding Allah."

Commentary It was narrated by al-Tabarani in al-Awsat, and in its chain is 'Amr bin Waqid; al-Bukhari and a group of scholars declared him weak, while al-Thawri said: He was truthful.

#397

397 - Dhe nga Burejdeja përcillet se i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "Vërtet, ndër mëkatet më të mëdha janë: t'i shoqërosh Allahut dikë tjetër (shirku), mosrespektimi i prindërve, mohimi i tepricës së ujit dhe ndalimi i mashkullit (për mbarështim)."

Komentim E ka transmetuar El-Bezzari, dhe në zinxhirin e tij gjendet Salih bin Hajjani, i cili është i dobët dhe askush nuk e ka konsideruar të besueshëm.

٣٩٧ - وَعَنْ بُرَيْدَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ - ﷺ - قَالَ: " «إِنَّ أَكْبَرَ الْكَبَائِرِ الْإِشْرَاكُ بِاللَّهِ، وَعُقُوقُ الْوَالِدَيْنِ، وَمَنْعُ فَضْلِ الْمَاءِ، وَمَنْعُ الْفَحْلِ» ".
رَوَاهُ الْبَزَّارُ، وَفِيهِ صَالِحُ بْنُ حَيَّانَ، وَهُوَ ضَعِيفٌ وَلَمْ يُوَثِّقْهُ أَحَدٌ.

397 - And on the authority of Buraydah that the Messenger of Allah (pbuh) said: "Indeed, the greatest of the major sins are associating partners with Allah, undutifulness to parents, withholding surplus water, and withholding the stud."

Commentary It was narrated by al-Bazzar, and within its chain is Salih bin Hayyan, and he is weak and no one has declared him reliable.

#398

٣٩٨ - Dhe nga Fedale bin Ubejd, nga i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.), i cili ka thënë: "Për tre persona as që duhet pyetur: një njeri që është ndarë nga xhemati (bashkësia), ka kundërshtuar udhëheqësin e tij dhe ka vdekur në gjendje të kundërshtimit; një robëreshë ose një rob që ka ikur nga zotëria i tij dhe ka vdekur; si dhe një grua, burri i së cilës ka qenë i munguar dhe i ka siguruar asaj nevojat e jetës, por ajo është shfaqur me stoli (ka bërë teberruxh) pas largimit të tij. Dhe për tre të tjerë as që duhet pyetur: një njeri që sfidon Allahun për rrobën e Tij, sepse rroba e Tij është kryelartësia dhe mbulesa (izari) e Tij është madhështia; një njeri që ka qenë në dyshim për çështjen e Allahut; dhe ai që ka humbur shpresën nga mëshira e Allahut."

Komentim E shënon el-Bezzari dhe et-Taberaniu në "el-Kebir", të cilët i kanë trajtuar si dy hadithe të veçanta, dhe transmetuesit e tij janë të besueshëm (thikat).

٣٩٨ - وَعَنْ فَضَالَةَ بْنِ عُبَيْدٍ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ - ﷺ - قَالَ: " «ثَلَاثَةٌ لَا يُسْأَلُ عَنْهُمْ: رَجُلٌ فَارَقَ الْجَمَاعَةَ وَعَصَى إِمَامَهُ وَمَاتَ عَاصِيًا، وَأَمَةٌ أَوْ عَبْدٌ أَبَقَ مِنْ سَيِّدِهِ فَمَاتَ، وَامْرَأَةٌ غَابَ عَنْهَا زَوْجُهَا وَقَدْ كَفَاهَا أَمْرَ الدُّنْيَا فَتَبَرَّجَتْ بَعْدَهُ. وَثَلَاثَةٌ لَا يُسْأَلُ عَنْهُمْ: رَجُلٌ نَازَعَ اللَّهَ رِدَاءَهُ ; فَإِنَّ رِدَاءَهُ الْكِبْرُ، وَإِزَارَهُ الْعِزُّ، وَرَجُلٌ كَانَ فِي شَكٍّ مِنْ أَمْرِ اللَّهِ، وَالْقَنُوطُ مِنْ رَحْمَةِ اللَّهِ» ".
رَوَاهُ الْبَزَّارُ وَالطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، فَجَعَلَهُمَا حَدِيثَيْنِ، وَرِجَالُهُ ثِقَاتٌ.

398 - And from Fadalah ibn 'Ubayd, from the Messenger of Allah (pbuh), who said: "Three there are about whom one need not ask: a man who abandoned the community, disobeyed his leader, and died in a state of disobedience; a bondwoman or a slave who fled from their master and died; and a woman whose husband was absent from her and had sufficed her worldly needs, yet she displayed her beauty after he left. And three there are about whom one need not ask: a man who vied with Allah for His cloak, for His cloak is pride and His lower garment is might; a man who was in doubt concerning the matter of Allah; and despairing of the mercy of Allah."

Commentary Narrated by al-Bazzar and al-Tabarani in al-Kabir, and they presented them as two separate hadiths, and its narrators are trustworthy.

#399

399 - Dhe nga Muadh bin Xhebeli transmetohet se ka thënë: I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "Gruaja do të vazhdojë të jetë e mallkuar nga engjëjt – ose e mallkuar nga Allahu, engjëjt e Tij, rojtarët e mëshirës dhe rojtarët e dënimit – për aq kohë sa ajo shkel diçka prej ndalesave të Allahut përmes gjynaheve."

Komentim E ka transmetuar El-Bezzari, dhe në zinxhirin e tij është Ubejdullah bin Selman el-Egarru. Atë e ka konsideruar të besueshëm Ibn Hibbani, ndërsa El-Buhariu e ka përmendur në mesin e transmetuesve të dobët (ed-Du'afa). Ebu Hatimi ka thënë: "Ai duhet të zhvendoset nga libri i transmetuesve të dobët, pasi nuk kam parë ndonjë hadith të papranueshëm (munkar) prej tij."

٣٩٩ - وَعَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ: " «لَا تَزَالُ الْمَرْأَةُ تَلْعَنُهَا الْمَلَائِكَةُ أَوْ يَلْعَنُهَا اللَّهُ وَمَلَائِكَتُهُ وَخُزَّانُ الرَّحْمَةِ وَخُزَّانُ الْعَذَابِ - مَا انْتَهَكَتْ مِنْ مَعَاصِي اللَّهِ شَيْئًا» ".
رَوَاهُ الْبَزَّارُ، وَفِيهِ عُبَيْدُ اللَّهِ
بْنُ سَلْمَانَ الْأَغَرُّ، وَثَّقَهُ ابْنُ حِبَّانَ، وَذَكَرَهُ الْبُخَارِيُّ فِي الضُّعَفَاءِ، وَقَالَ أَبُو حَاتِمٍ: يُحَوَّلُ مِنْ كِتَابِ الضُّعَفَاءِ، لَمْ أَرَ لَهُ حَدِيثًا مُنْكَرًا.

399 - And on the authority of Mu'adh bin Jabal, who said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "A woman shall continue to be cursed by the angels—or cursed by Allah, His angels, the keepers of mercy, and the keepers of punishment—so long as she violates any of the prohibitions of Allah through acts of disobedience."

Commentary Narrated by al-Bazzar, and its chain contains Ubayd Allah bin Salman al-Agharr. Ibn Hibban declared him reliable, while al-Bukhari mentioned him in al-Du'afa' (The Weak Narrators). Abu Hatim said: He should be transferred from the book of weak narrators; I have not seen a single denounced (munkar) hadith from him.

#400

400 - Dhe nga Aishja transmetohet të ketë thënë: Pejgamberi (s.a.v.s.) ka thënë: "Janë shkatërruar ata që veprojnë punë të ndyra."

Komentim Ibn el-Ethiri ka thënë në "en-Nihaje": "El-mutaqadhdhirun" (ata që veprojnë punë të ndyra) janë ata që kryejnë vepra të turpshme dhe të ndyra. E ka transmetuar Taberaniu në "el-Evsat", dhe në zinxhirin e tij është Abdullah bin Said el-Makburi, i cili është shumë i dobët.

٤٠٠ - وَعَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ: قَالَ النَّبِيُّ - ﷺ: " «هَلَكَ الْمُتَقَذِّرُونَ» ". قَالَ ابْنُ الْأَثِيرِ فِي النِّهَايَةِ: الْمُتَقَذِّرُونَ: الَّذِينَ يَأْتُونَ الْقَاذُورَاتِ
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْأَوْسَطِ، وَفِيهِ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيُّ، وَهُوَ ضَعِيفٌ جِدًّا.

400 - And from Aisha, she said: The Prophet (pbuh) said: "The practitioners of filth are ruined."

Commentary Ibn al-Athir said in al-Nihayah: "al-Mutaqadhdhirun" (the practitioners of filth) are those who commit vile acts (al-qadhurat). It was narrated by al-Tabarani in al-Awsat, and in its chain is Abd Allah ibn Sa'id al-Maqburi, and he is very weak.

#401

401 - Dhe nga Ebu Saidi - domethënë el-Hudriu - i cili ka thënë: "Vërtet, ju bëni vepra të cilat në sytë tuaj janë më të holla se qimja, ndërsa ne në kohën e të Dërguarit të Allahut (s.a.v.s.) i konsideronim ato prej gjynaheve shkatërruese."

Komentim E ka transmetuar el-Bezzari, dhe në zinxhirin e tij është Abad ibn Rashidi; atë e ka konsideruar të besueshëm Ibn Meini dhe të tjerë, ndërsa e ka konsideruar të dobët Ebu Davudi dhe të tjerë. Unë them: Për këtë hadith do të vijnë rrugë të tjera transmetimi në kapitullin e Pendimit - në dashtë Allahu -.

٤٠١ - وَعَنْ أَبِي سَعِيدٍ - يَعْنِي الْخُدْرِيَّ - قَالَ: «إِنَّكُمْ لَتَعْمَلُونَ أَعْمَالًا - هِيَ أَدَقُّ فِي أَعْيُنِكُمْ مِنَ الشَّعْرِ - كُنَّا نَعُدُّهَا عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ - ﷺ - مِنَ الْمُوبِقَاتِ».
رَوَاهُ الْبَزَّارُ، وَفِيهِ عَبَّادُ بْنُ رَاشِدٍ، وَثَّقَهُ ابْنُ مَعِينٍ وَغَيْرُهُ، وَضَعَّفَهُ أَبُو دَاوُدَ وَغَيْرُهُ. قُلْتُ: وَيَأْتِي لِهَذَا الْحَدِيثِ طُرُقٌ فِي التَّوْبَةِ - إِنْ شَاءَ اللَّهُ -.

401 - And on the authority of Abu Sa'id - meaning al-Khudri - who said: "Verily, you perform deeds that are finer in your eyes than a hair, which we used to consider during the time of the Messenger of Allah (pbuh) to be among the destructive sins."

Commentary It was narrated by al-Bazzar, and in its chain is 'Abbad ibn Rashid; Ibn Ma'in and others deemed him trustworthy, while Abu Dawud and others deemed him weak. I say: Further chains for this Hadith will follow in the chapter of Repentance - if Allah wills -.

CHAPTER

[بَابُ لَا يُكَفَّرُ أَحَدٌ مِنْ أَهْلِ الْقِبْلَةِ بِذَنْبٍ]

Kapitulli: Askush nga njerëzit e Kibles nuk shpallet jobesimtar për shkak të një mëkati

76. Chapter: No One from the People of the Qiblah is Declared a Disbeliever Due to a Sin

#402

402 - Nga Ibn Umari transmetohet se ka thënë: I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "Përmbahuni nga njerëzit e 'La ilahe il-lAllah' (nuk ka zot tjetër përveç Allahut); mos i shpallni ata pabesimtarë për shkak të ndonjë mëkati, sepse kushdo që i shpall pabesimtarë njerëzit e 'La ilahe il-lAllah', ai është më afër pabesimit."

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "el-Kebir", dhe në zinxhirin e tij është ed-Dahhak b. Humre nga Ali b. Zejdi, e për të dy ka mospajtime lidhur me përdorimin e tyre si argument.

٤٠٢ - عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ: " «كُفُّوا عَنْ أَهْلِ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ، لَا تُكَفِّرُوهُمْ بِذَنْبٍ، فَمَنْ كَفَّرَ أَهْلَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ فَهُوَ إِلَى الْكُفْرِ أَقْرَبُ» ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَفِيهِ الضَّحَّاكُ بْنُ حُمْرَةَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ زَيْدٍ، وَقَدِ اخْتُلِفَ فِي الِاحْتِجَاجِ بِهِمَا.

402 - On the authority of Ibn Umar, who said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "Refrain from [attacking] the people of 'There is no god but Allah'; do not declare them disbelievers because of a sin, for whoever declares the people of 'There is no god but Allah' as disbelievers is himself closer to disbelief."

Commentary Reported by al-Tabarani in al-Kabir, and it contains al-Dahhak ibn Humrah on the authority of Ali ibn Zayd, and there is disagreement regarding using both of them as evidence.

#403

403 - Dhe nga Ebu ed-Derda, Ebu Umame, Uathile ibn el-Eska dhe Enes ibn Maliku, të cilët kanë thënë: «Doli para nesh i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ndërkohë që ne po debatonim për diçka nga çështjet e fesë. Pastaj ai e përmendi hadithin derisa tha: "Vërtet, Islami ka filluar si diçka e huaj dhe do të kthehet si i huaj." Ata thanë: "O i Dërguari i Allahut, po kush janë të huajt?" Ai tha: "Ata që përmirësojnë kur njerëzit prishen, që nuk debatojnë për fenë e Allahut dhe që nuk shpallin askënd nga ithtarët e Teuhidit si pabesimtar për shkak të ndonjë gjynahu."»

Komentim Them: Dhe do të sillet i plotë (më vonë). E ka shënuar Taberaniu në "el-Kebir", dhe në zinxhirin e tij është Kethir ibn Meruani, të cilin e kanë cilësuar gënjeshtar Jahja dhe Darekutni.

٤٠٣ - وَعَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِ، وَأَبِي أُمَامَةَ، وَوَاثِلَةَ بْنِ الْأَسْقَعِ، وَأَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالُوا: «خَرَجَ عَلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ - وَنَحْنُ نَتَمَارَى فِي شَيْءٍ مِنْ أَمْرِ الدِّينِ. فَذَكَرَ الْحَدِيثَ إِلَى أَنْ قَالَ: " إِنَّ الْإِسْلَامَ بَدَأَ غَرِيبًا، وَسَيَعُودُ غَرِيبًا " قَالُوا: يَا رَسُولَ اللَّهِ، وَمَنِ الْغُرَبَاءُ؟ قَالَ: " الَّذِينَ يَصْلُحُونَ إِذَا فَسَدَ النَّاسُ، وَلَمْ يُمَارُوا فِي دِينِ اللَّهِ، وَلَا تُكَفِّرُوا أَحَدًا مِنْ أَهْلِ التَّوْحِيدِ بِذَنْبٍ» ".
قُلْتُ: وَيَأْتِي بِتَمَامِهِ.
أَخْرَجَهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَفِيهِ كَثِيرُ بْنُ مَرْوَانَ، كَذَّبَهُ يَحْيَى وَالدَّارَقُطْنِيُّ.

403 - And on the authority of Abu al-Darda', Abu Umamah, Wathilah ibn al-Asqa', and Anas ibn Malik, who said: "The Messenger of Allah (pbuh) came out to us while we were disputing regarding a matter of religion. Then he mentioned the Hadith until he said: 'Indeed, Islam began as something strange, and it will return to being strange.' They said: 'O Messenger of Allah, and who are the strangers?' He said: 'Those who remain righteous when the people have become corrupt, and who do not dispute regarding the religion of Allah, and do not declare anyone from the people of Tawhid to be a disbeliever because of a sin.'"

Commentary I say: and it will be mentioned in its entirety. It was narrated by al-Tabarani in al-Kabir, and in its chain is Kathir ibn Marwan, whom Yahya and al-Daraqutni declared a liar.

#404

٤٠٤ - Dhe nga Aliu dhe Xhabiri, të cilët kanë thënë: Ka thënë i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.): "Islami është ndërtuar mbi tri gjëra: njerëzit e 'la ilahe il-lallah' – mos i shpallni ata mohues (kafirë) për shkak të ndonjë mëkati dhe mos dëshmoni kundër tyre për shirk (idhujtari); njohja e përcaktimeve (kaderit), e mira dhe e keqja e tyre janë prej Allahut; dhe xhihadi, i cili është i vazhdueshëm deri në Ditën e Kiametit që kur Allahu dërgoi Muhamedin (s.a.v.s.) e deri te grupi i fundit i muslimanëve; këtë nuk e shfuqizon as padrejtësia e një zullumqari e as drejtësia e një të drejti."

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "el-Evsat", dhe në zinxhirin e tij është Ismail ibn Jahja et-Tejmiu, i cili trillonte hadithe.

٤٠٤ - وَعَنْ عَلِيٍّ وَجَابِرٍ قَالَا: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ: " «بُنِيَ الْإِسْلَامُ عَلَى ثَلَاثَةٍ: أَهْلُ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ لَا تُكَفِّرُوهُمْ بِذَنْبٍ وَلَا تَشْهَدُوا عَلَيْهِمْ بِشِرْكٍ، وَمَعْرِفَةُ الْمَقَادِيرِ خَيْرِهَا وَشَرِّهَا مِنَ اللَّهِ، وَالْجِهَادُ مَاضٍ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ مُذْ بَعَثَ اللَّهُ مُحَمَّدًا - ﷺ - إِلَى آخِرِ عِصَابَةٍ مِنَ الْمُسْلِمِينَ، لَا يَنْقُضُ ذَلِكَ جَوْرُ جَائِرٍ وَلَا عَدْلُ عَادِلٍ» ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْأَوْسَطِ، وَفِيهِ إِسْمَاعِيلُ بْنُ يَحْيَى التَّيْمِيُّ، كَانَ يَضَعُ الْحَدِيثَ.

404 - And from Ali and Jabir, they said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "Islam is built upon three: the people of 'there is no god but Allah'—do not declare them disbelievers due to a sin, and do not testify against them with polytheism; and the knowledge of the divine decrees, both their good and their evil being from Allah; and Jihad, which continues until the Day of Resurrection since the time Allah sent Muhammad (pbuh) until the last group of the Muslims; it is not invalidated by the injustice of an oppressor nor the justice of a just ruler."

Commentary Narrated by al-Tabarani in al-Awsat, and it contains Isma'il ibn Yahya al-Taymi, who used to fabricate Hadith.

#405

405 - Transmetohet nga Ebu Seid el-Hudriu se Pejgamberi (s.a.v.s.) ka thënë: "Askush nuk do të dalë nga besimi përveçse duke mohuar atë përmes së cilës ka hyrë në të."

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "el-Evsat", dhe në zinxhirin e tij është Ismail b. Jahja et-Tejmiu, i cili është një fabrikues (hadithesh), siç u përmend më parë.

٤٠٥ - وَعَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ أَنَّ النَّبِيَّ - ﷺ - قَالَ: " «لَنْ يَخْرُجَ أَحَدٌ مِنَ الْإِيمَانِ إِلَّا بِجُحُودِ مَا دَخَلَ فِيهِ» ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْأَوْسَطِ، وَفِيهِ إِسْمَاعِيلُ بْنُ يَحْيَى التَّيْمِيُّ، وَهُوَ وَضَّاعٌ كَمَا تَقَدَّمَ.

405 - And on the authority of Abu Sa'id al-Khudri, that the Prophet (pbuh) said: "No one shall exit from faith except by the denial of that which he entered into it."

Commentary It was narrated by al-Tabarani in al-Awsat, and within its chain is Isma'il ibn Yahya al-Taymi, and he is a fabricator, as previously mentioned.

#406

٤٠٦ - Dhe nga Ajsheja transmetohet se ka thënë: E kam dëgjuar të Dërguarin e Allahut (s.a.v.s.) duke thënë: "Mos e shpallni pabesimtar askënd nga njerëzit e Kiblës për shkak të një mëkati, edhe nëse ata veprojnë mëkate të mëdha; faluni me çdo imam dhe bëni xhihad me çdo udhëheqës."

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "el-Evsat", dhe në zinxhirin e tij është Ali ibn Ebi Sara, i cili është i dobët dhe hadithi i tij është i braktisur.

٤٠٦ - وَعَنْ
عَائِشَةَ قَالَتْ: سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ - ﷺ - يَقُولُ: " «لَا تُكَّفِرُوا أَحَدًا مِنْ أَهْلِ الْقِبْلَةِ بِذَنْبٍ، وَإِنْ عَمِلُوا بِالْكَبَائِرِ، وَصَلُّوا مَعَ كُلِّ إِمَامٍ، وَجَاهَدُوا مَعَ كُلِّ أَمِيرٍ» ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْأَوْسَطِ، وَفِيهِ عَلِيُّ بْنُ أَبِي سَارَةَ، وَهُوَ ضَعِيفٌ مَتْرُوكُ الْحَدِيثِ.

406 - And on the authority of Aisha, she said: I heard the Messenger of Allah (pbuh) say: "Do not declare anyone from the people of the Qibla to be a disbeliever due to a sin, even if they commit major sins; and pray behind every imam, and perform jihad with every commander."

Commentary Narrated by al-Tabarani in al-Awsat, and in its chain is Ali ibn Abi Sarah, and he is weak and abandoned in Hadith.

#407

٤٠٧ - Dhe nga Jezid er-Rakashi, nga Enes bin Maliku (r.a.), i cili ka thënë: I thashë: "O Ebu Hamza, vërtet ka njerëz që dëshmojnë kundër nesh me kufër (mohim) dhe shirk (shokvënie Allahut)." Enesi tha: "Ata janë krijesat më të këqija të njerëzisë dhe mbarë gjithësisë."

Komentim E ka transmetuar Ebu Jala, dhe në zinxhirin e tij është Jezid er-Rakashi, të cilin shumica e dijetarëve e kanë konsideruar të dobët, ndërsa Ebu Ahmed bin Adij e ka vlerësuar si të besueshëm dhe ka thënë: "Ai ka hadithe të mira (salih) nga Enesi, dhe shpresoj se nuk ka ndonjë problem me të."

٤٠٧ - وَعَنْ يَزِيدَ الرَّقَاشِيِّ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ: قُلْتُ يَا أَبَا حَمْزَةَ، إِنَّ نَاسًا يَشْهَدُونَ عَلَيْنَا بِالْكُفْرِ وَالشِّرْكِ، قَالَ أَنَسٌ: أُولَئِكَ شَرُّ الْخَلْقِ وَالْخَلِيقَةِ ".
رَوَاهُ أَبُو يَعْلَى، وَفِيهِ يَزِيدُ الرَّقَاشِيُّ، وَقَدْ ضَعَّفَهُ الْأَكْثَرُ، وَوَثَّقَهُ أَبُو أَحْمَدَ بْنُ عَدِيٍّ، وَقَالَ: عِنْدَهُ أَحَادِيثُ صَالِحَةٌ عَنْ أَنَسٍ، وَأَرْجُو أَنَّهُ لَا بَأْسَ بِهِ.

407 - And on the authority of Yazid al-Raqashi, on the authority of Anas bin Malik, who said: I said, "O Abu Hamza, indeed there are people who testify against us with disbelief and polytheism." Anas said: "Those are the worst of creation and of all creatures."

Commentary It was narrated by Abu Ya'la, and in its chain is Yazid al-Raqashi, whom the majority have weakened, while Abu Ahmad bin 'Adi deemed him trustworthy and said: "He has sound narrations on the authority of Anas, and I hope that there is no harm in him."

#408

408 - Dhe nga Ebu Sufjani përcillet se ka thënë: E pyeta Xhabirin ndërsa ai ishte banues në Mekë, i vendosur te fisi Beni Fihr, kur një burrë e pyeti atë: "A e quani ndonjërin nga ithtarët e kibles mushrik (idhujtar)?" Ai tha: "Allahu na ruajt!", dhe u tmerrua nga kjo (pyetje). Ai pyeti: "A e quani ndonjërin prej tyre kafir (pabesimtar)?" Ai tha: "Jo."

Komentim E ka transmetuar Ebu Ja'la dhe Taberaniu në "el-Kebir", dhe transmetuesit e tij janë transmetues të "Sahihut".

٤٠٨ - وَعَنْ أَبِي سُفْيَانَ قَالَ: سَأَلْتُ جَابِرًا وَهُوَ مُجَاوِرٌ بِمَكَّةَ، وَهُوَ نَازِلٌ فِي بَنِي فِهْرٍ، فَسَأَلَهُ رَجُلٌ: هَلْ كُنْتُمْ تَدْعُونَ أَحَدًا مِنْ أَهْلِ الْقِبْلَةِ مُشْرِكًا؟ قَالَ: مَعَاذَ اللَّهِ، فَفَزِعَ لِذَلِكَ. قَالَ: هَلْ كُنْتُمْ تَدْعُونَ أَحَدًا مِنْهُمْ كَافِرًا؟ قَالَ: لَا.
رَوَاهُ أَبُو يَعْلَى وَالطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَرِجَالُهُ رِجَالُ الصَّحِيحِ.

408 - And from Abu Sufyan, who said: I asked Jabir while he was residing in Mecca, staying among the Banu Fihr, and a man asked him: "Did you used to call anyone from the People of the Qibla a polytheist?" He replied: "Allah forbid!" and he was startled by that. He asked: "Did you used to call any of them a disbeliever?" He said: "No."

Commentary Narrated by Abu Ya'la and al-Tabarani in al-Kabir, and its narrators are the narrators of the Sahih.

CHAPTER

[بَابٌ فِي ضَعْفِ الْيَقِينِ]

Kapitulli: Rreth dobësisë së bindjes (Jekin-it)

77. Chapter: Regarding Weakness of Certainty

#409

409 - Nga Ebu Hurejre ka thënë: Ka thënë i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.): "Nuk kam frikë për umetin tim për asgjë tjetër, përveç dobësimit të bindjes."

Komentim E ka transmetuar et-Tabaraniu në el-Evsat, dhe transmetuesit e tij janë të besueshëm.

٤٠٩ - عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ: " «مَا أَخَافُ عَلَى أُمَّتِي إِلَّا ضَعْفَ الْيَقِينِ» ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْأَوْسَطِ، وَرِجَالُهُ ثِقَاتٌ.

409 - On the authority of Abu Hurayrah, who said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "I fear nothing for my nation except the weakness of certainty."

Commentary Reported by al-Tabarani in al-Awsat, and its narrators are trustworthy.

#410

410 - Dhe nga Nu'man ibn Beshiri transmetohet se ai thoshte mbi minberin e tij: "Vërtet, fatkeqësia e plotë është që të bësh vepra të këqija me një besim të keq."

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "el-Evsat" dhe transmetuesit e tij janë të besueshëm.

٤١٠ - وَعَنِ النُّعْمَانِ بْنِ بَشِيرٍ أَنَّهُ كَانَ يَقُولُ عَلَى مِنْبَرِهِ: إِنَّ الْبَلِيَّةَ كُلَّ الْبَلِيَّةِ أَنْ تَعْمَلَ أَعْمَالَ السُّوءِ فِي إِيمَانِ السُّوءِ.
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْأَوْسَطِ، وَرِجَالُهُ مُوَثَّقُونَ.

And on the authority of al-Nu'man ibn Bashir, that he used to say from his pulpit: "Indeed, the absolute calamity is that you perform evil deeds while possessing corrupt faith."

Commentary It was reported by al-Tabarani in al-Awsat, and its narrators are deemed reliable.

CHAPTER

[بَابٌ فِي النِّفَاقِ وَعَلَامَاتِهِ وَذِكْرِ الْمُنَافِقِينَ]

Kapitulli: Rreth hipokrizisë, shenjave të saj dhe përmendjes së hipokritëve

78. Chapter: Regarding Hypocrisy, Its Signs, and the Mention of the Hypocrites

#411

411 - Nga Ebu Hurejre, nga Pejgamberi (s.a.v.s.), i cili ka thënë: "Me të vërtetë, hipokritët kanë shenja me të cilat njihen: përshëndetja e tyre është mallkim, ushqimi i tyre është plaçkitje, prèja e tyre është përvetësim i fshehtë, nuk u afrohen xhamive përveçse rrallë, nuk vijnë në namaz përveçse në fund të tij, duke qenë mendjemëdhenj (me përjashtim të asaj që thonë), nuk shoqërohen me të tjerët dhe as të tjerët nuk shoqërohen me ta, janë si trungje druri natën dhe zhurmues ditën." Jezidi ka thënë një herë: "zhurmues ditën (me shkronjën s)".

Komentim E kanë transmetuar Ahmedi dhe El-Bezzari, dhe në zinxhirin e tij është Abdulmelik bin Kudame el-Xhumehi; atë e ka vlerësuar si të besueshëm Jahja bin Meini dhe të tjerë, ndërsa e ka vlerësuar si të dobët Ed-Darekutni dhe të tjerë.

٤١١ - عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنِ النَّبِيِّ - ﷺ - قَالَ: " «إِنَّ لِلْمُنَافِقِينَ عَلَامَاتٍ يُعْرَفُونَ بِهَا: تَحِيَّتُهُمْ لَعْنَةٌ، وَطَعَامُهُمْ نُهْبَةٌ، وَغَنِيمَتُهُمْ غُلُولٌ، لَا يَقْرَبُونَ الْمَسَاجِدَ إِلَّا هَجْرًا، وَلَا يَأْتُونَ الصَّلَاةَ إِلَّا دُبُرًا مُسْتَكْبِرِينَ إِلَّا بِالْقَوْلِ، لَا يَأْلَفُونَ وَلَا يُؤْلَفُونَ، خُشُبٌ بِاللَّيْلِ صُخُبٌ بِالنَّهَارِ "، وَقَالَ يَزِيدُ مَرَّةً: سُخُبٌ بِالنَّهَارِ».
رَوَاهُ أَحْمَدُ وَالْبَزَّارُ، وَفِيهِ عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ قُدَامَةَ الْجُمَحِيُّ، وَثَّقَهُ يَحْيَى بْنُ مَعِينٍ وَغَيْرُهُ، وَضَعَّفَهُ الدَّارَقُطْنِيُّ وَغَيْرُهُ.

411 - On the authority of Abu Hurayrah, from the Prophet (pbuh), who said: "Indeed, for the hypocrites there are signs by which they are known: their greeting is a curse, their food is plunder, their booty is embezzlement, they do not approach the mosques except infrequently, they do not come to the prayer except at its end, being arrogant except in speech, they neither harmonize with others nor are they harmonized with, they are like logs of wood by night and are boisterous by day." And Yazid said once: "clamorous by day."

Commentary Narrated by Ahmad and al-Bazzar, and in its chain is Abd al-Malik ibn Qudamah al-Jumahi; Yahya ibn Ma'in and others deemed him trustworthy, while al-Daraqutni and others graded him as weak.

#412

412 - Nga Enes ibn Maliku transmetohet se ka thënë: E kam dëgjuar të Dërguarin e Allahut (s.a.v.s.) duke thënë: "Tri cilësi, ai që i posedon ato është hipokrit, edhe nëse agjëron, falet, kryen Haxhin e Umren dhe thotë: 'Unë jam musliman': kur flet, gënjen; kur premton, e shkel premtimin; dhe kur i besohet diçka, tradhton."

Komentim E ka transmetuar Ebu Jala, dhe në zinxhirin e tij është Jezid er-Rekashiu, i cili është i dobët.

٤١٢ - وَعَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ: سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ - ﷺ - يَقُولُ: " «ثَلَاثٌ مَنْ كُنَّ فِيهِ فَهُوَ مُنَافِقٌ وَإِنْ صَامَ وَصَلَّى وَحَجَّ وَاعْتَمَرَ وَقَالَ إِنِّي مُسْلِمٌ: إِذَا حَدَّثَ كَذَبَ، وَإِذَا وَعَدَ أَخْلَفَ، وَإِذَا اؤْتُمِنَ خَانَ» ".
رَوَاهُ أَبُو يَعْلَى، وَفِيهِ يَزِيدُ الرَّقَاشِيُّ،
وَهُوَ ضَعِيفٌ.

412 - And on the authority of Anas ibn Malik, who said: I heard the Messenger of Allah (pbuh) saying: "Three traits, whoever possesses them is a hypocrite even if he fasts, prays, performs Hajj and Umrah, and says 'I am a Muslim': when he speaks, he lies; when he promises, he breaks it; and when he is entrusted, he betrays."

Commentary Reported by Abu Ya'la, and within its chain is Yazid al-Raqashi, and he is weak.

#413

413 - Dhe nga Xhabiri transmetohet se ka thënë: Ka thënë i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.): "Tek munafiku gjenden tri cilësi: kur flet, gënjen; kur premton, e shkel premtimin; dhe kur i besohet diçka, ai tradhton."

Komentim E ka shënuar El-Bezzari dhe Et-Taberaniu në "El-Evsat", dhe në zinxhirin e tij është Jusuf bin el-Hatabi, i cili është i panjohur (mexhhul).

٤١٣ - وَعَنْ جَابِرٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ: " «فِي الْمُنَافِقِ ثَلَاثٌ: إِذَا حَدَّثَ كَذَبَ، وَإِذَا وَعَدَ أَخْلَفَ، وَإِذَا اؤْتُمِنَ خَانَ» ".
رَوَاهُ الْبَزَّارُ وَالطَّبَرَانِيُّ فِي الْأَوْسَطِ، وَفِيهِ يُوسُفُ بْنُ الْخَطَّابِ، وَهُوَ مَجْهُولٌ.

413 - And on the authority of Jabir, who said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "In the hypocrite there are three traits: when he speaks, he lies; when he promises, he breaks his promise; and when he is entrusted, he betrays."

Commentary It was narrated by al-Bazzar and al-Tabarani in al-Awsat, and its chain includes Yusuf ibn al-Khattab, who is unknown.

#414

414 - Dhe nga Ebu Bekër es-Siddiku transmetohet se Pejgamberi (s.a.v.s.) ka thënë: "Shenjat e hipokritit janë: kur flet, gënjen; kur premton, e shkel premtimin; dhe kur i besohet diçka, tradhton."

Komentim E ka shënuar Taberaniu në "El-Eusat", dhe në senedin e tij gjendet Zenfel el-Aufiu, i cili është gënjeshtar.

٤١٤ - وَعَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ أَنَّ النَّبِيَّ - ﷺ - قَالَ: " «آيَاتُ الْمُنَافِقِ: إِذَا حَدَّثَ كَذَبَ، وَإِذَا وَعَدَ أَخْلَفَ، وَإِذَا اؤْتُمِنَ خَانَ» ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْأَوْسَطِ، وَفِيهِ زَنْفَلٌ الْعَوْفِيُّ كَذَّابٌ.

414 - And on the authority of Abu Bakr al-Siddiq that the Prophet (pbuh) said: "The signs of a hypocrite are: when he speaks, he lies; when he promises, he breaks it; and when he is entrusted, he betrays."

Commentary It was narrated by al-Tabarani in al-Awsat, and it contains Zanfal al-'Awfi, who is a liar.

#415

٤١٥ - Nga Selman el-Farisiu transmetohet se ka thënë: Ebu Bekri dhe Umeri hynë te i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.), dhe i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) tha: "Prej tipareve të hipokritit janë: kur flet, gënjen; kur premton, e shkel premtimin; dhe kur i besohet diçka, tradhton." Ata të dy dolën nga i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) duke qenë të rënduar (në shpirt). I takova ata dhe u thashë: "Përse ju shoh të rënduar?" Ata u përgjigjën: "Për shkak të një thënieje që dëgjuam nga i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.). Ai tha: 'Prej tipareve të hipokritit janë: kur flet, gënjen; kur premton, e shkel premtimin; dhe kur i besohet diçka, tradhton.'" Ai (Selmani) tha: "A nuk e pyetët atë?" Ata u përgjigjën: "Patëm drojë (respekt të madh) ndaj të Dërguarit të Allahut (s.a.v.s.)." Ai tha: "Por unë do ta pyes atë." Hyra te i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) dhe i thashë: "Më takuan Ebu Bekri dhe Umeri (r.a.) dhe ishin të rënduar," dhe i përmenda atë që kishin thënë. Atëherë ai (s.a.v.s.) tha: "Unë u fola atyre, por nuk e vendosa (kuptimin e thënies sime) në atë vend që e vendosën ata. Mirëpo, hipokriti është ai që kur flet një thënie, flet duke i thënë vetes (duke pasur ndërmend) se po gënjen; kur premton, premton duke i thënë vetes se do ta shkelë; dhe kur i besohet diçka, ai e merr duke i thënë vetes se do të tradhtojë."

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "El-Kebir". Në zinxhirin e tij është Ebu en-Nu'mani nga Ebu Vakkasi, dhe që të dy janë të panjohur (mexhhul) — siç ka thënë Tirmidhiu — ndërsa pjesa tjetër e transmetuesve të tij janë të besueshëm.

٤١٥ - «وَعَنْ سَلْمَانَ الْفَارِسِيِّ قَالَ: دَخَلَ أَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ - ﷺ - فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ: " مِنْ خِلَالِ الْمُنَافِقِ: إِذَا حَدَّثَ كَذَبَ، وَإِذَا وَعَدَ أَخْلَفَ، وَإِذَا اؤْتُمِنَ خَانَ "، فَخَرَجَا مِنْ عِنْدِ رَسُولِ اللَّهِ - ﷺ - وَهُمَا ثَقِيلَانِ، فَلَقِيتُهُمَا فَقُلْتُ: مَالِي أَرَاكُمَا ثَقِيلَيْنِ؟ فَقَالَا: حَدِيثًا سَمِعْنَاهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ - ﷺ - قَالَ: " مِنْ خِلَالِ الْمُنَافِقِ: إِذَا حَدَّثَ كَذَبَ، وَإِذَا وَعَدَ أَخْلَفَ، وَإِذَا اؤْتُمِنَ خَانَ ". قَالَ: أَوَلَا سَأَلْتُمَاهُ؟ قَالَا: هِبْنَا رَسُولَ اللَّهِ - ﷺ -. قَالَ: لَكِنِّي سَأَسْأَلُهُ، فَدَخَلْتُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ - ﷺ - فَقُلْتُ: لَقِيَنِي أَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ - ﵄ - وَهُمَا ثَقِيلَانِ، وَذَكَرْتُ مَا قَالَا، فَقَالَ: " قَدْ حَدَّثْتُهُمَا وَلَمْ أَضَعْهُ عَلَى الْمَوْضِعِ الَّذِي يَضَعَانِهِ، وَلَكِنَّ الْمُنَافِقَ إِذَا حَدَّثَ بِحَدِيثٍ وَهُوَ يُحَدِّثُ نَفْسَهُ أَنَّهُ يَكْذِبُ، وَإِذَا وَعَدَ وَهُوَ يُحَدِّثُ نَفْسَهُ أَنَّهُ يُخْلِفُ، وَإِذَا اؤْتُمِنَ وَهُوَ يُحَدِّثُ نَفْسَهُ أَنَّهُ يَخُونُ» ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَفِيهِ أَبُو النُّعْمَانِ عَنْ أَبِي وَقَّاصٍ، وَكِلَاهُمَا مَجْهُولٌ - قَالَهُ التِّرْمِذِيُّ - وَبَقِيَّةُ رِجَالِهِ مُوَثَّقُونَ.

415 - And on the authority of Salman al-Farisi, who said: Abu Bakr and Umar entered upon the Messenger of Allah (pbuh). The Messenger of Allah (pbuh) said: "Among the traits of the hypocrite are: when he speaks, he lies; when he promises, he breaks it; and when he is entrusted, he betrays." So they left the presence of the Messenger of Allah (pbuh) while they were heavy-hearted. I met them and said: "Why do I see you both heavy-hearted?" They replied: "Because of a narration we heard from the Messenger of Allah (pbuh). He said: 'Among the traits of the hypocrite are: when he speaks, he lies; when he promises, he breaks it; and when he is entrusted, he betrays.'" He [Salman] said: "Did you not ask him?" They replied: "We were in awe of the Messenger of Allah (pbuh)." He said: "But I shall ask him." So I entered upon the Messenger of Allah (pbuh) and said: "Abu Bakr and Umar met me and they were heavy-hearted," and I mentioned what they had said. He (pbuh) said: "I did speak to them, but I did not apply it in the way they applied it. Rather, the hypocrite is the one who, when he speaks a narration, he is telling himself that he is lying; and when he promises, he is telling himself that he will break it; and when he is entrusted, he is telling himself that he will betray."

Commentary It was narrated by al-Tabarani in al-Kabir, and in it is Abu al-Nu'man on the authority of Abu Waqqas, and both of them are unknown (majhul) — as stated by al-Tirmidhi — and the rest of its narrators are deemed reliable.

#416

Dhe nga Abdullah - domethënë Ibn Mes'udi - nga Pejgamberi (s.a.v.s.), i cili ka thënë: "Tri cilësi, ai që i posedon ato është hipokrit, e nëse ai posedon njërën prej tyre, atëherë ai ka një tipar të hipokrizisë: kur flet, gënjen; kur i besohet diçka, tradhton; dhe kur premton, e shkel premtimin."

Komentim E ka transmetuar El-Bezzari, dhe transmetuesit e tij janë transmetuesit e Sahihut.

٤١٦ - وَعَنْ عَبْدِ اللَّهِ - يَعْنِي ابْنَ مَسْعُودٍ - عَنِ النَّبِيِّ - ﷺ - قَالَ: " «ثَلَاثٌ مَنْ كُنَّ فِيهِ فَهُوَ مُنَافِقٌ، وَإِنْ كَانَ فِيهِ خَصْلَةٌ فَفِيهِ خَصْلَةٌ مِنَ النِّفَاقِ: إِذَا حَدَّثَ كَذَبَ، وَإِذَا اؤْتُمِنَ خَانَ، وَإِذَا وَعَدَ أَخْلَفَ» ".
رَوَاهُ الْبَزَّارُ، وَرِجَالُهُ رِجَالُ الصَّحِيحِ.

416 - And on the authority of Abdullah - meaning Ibn Mas'ud - from the Prophet (pbuh), who said: "Three traits, whoever possesses them is a hypocrite, and if he possesses one of them, then he possesses a trait of hypocrisy: when he speaks, he lies; when he is entrusted, he betrays; and when he promises, he breaks his promise."

Commentary Narrated by al-Bazzar, and its narrators are the narrators of the Sahih.

#417

417 - Dhe nga Ibn Mes’udi transmetohet se ka thënë: Vlerësojini munafikët (hipokritët) sipas tri cilësive: kur flet, gënjen; kur premton, e shkel premtimin; dhe kur lidh marrëveshje, tradhton. Atëherë Allahu – i Plotfuqishmi dhe i Madhërishmi – shpalli vërtetimin e kësaj në Librin e Tij: "E prej tyre pati që i dhanë besën Allahut: 'Nëse Ai na jep nga mirësia e Tij...'" [Et-Tevbe: 75] deri në fund të ajetit.

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "El-Kebir" dhe transmetuesit e tij janë transmetuesit e "Sahihut".

٤١٧ - وَعَنِ ابْنِ مَسْعُودٍ قَالَ: اعْتَبِرُوا الْمُنَافِقِينَ بِثَلَاثٍ: إِذَا حَدَّثَ كَذَبَ، وَإِذَا وَعَدَ أَخْلَفَ، وَإِذَا عَاهَدَ غَدَرَ، فَأَنْزَلَ اللَّهُ - ﷿ - تَصْدِيقَ ذَلِكَ فِي كِتَابِهِ: ﴿وَمِنْهُمْ مَنْ عَاهَدَ اللَّهَ لَئِنْ آتَانَا مِنْ فَضْلِهِ﴾ [التوبة: ٧٥] إِلَى آخِرِ الْآيَةِ.
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَرِجَالُهُ رِجَالُ الصَّحِيحِ.

417 - And on the authority of Ibn Mas'ud, who said: Judge the hypocrites by three traits: whenever he speaks, he lies; whenever he promises, he breaks his word; and whenever he enters into a covenant, he acts treacherously. Then Allah - Mighty and Majestic - revealed the confirmation of that in His Book: {And among them are those who made a covenant with Allah, [saying], 'If He should give us of His bounty...'} [At-Tawbah: 75] until the end of the verse.

Commentary Narrated by al-Tabarani in al-Kabir, and its narrators are the narrators of the Sahih.

#418

418 - Dhe nga Ebu Seid el-Hudriu transmetohet se ka thënë: Ka thënë i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.): "Prej shenjave të hipokritit janë: kur flet, gënjen; kur premton, e shkel premtimin; dhe kur i besohet diçka, ai të tradhton."

Komentim E ka transmetuar et-Taberaniu në "el-Evsat". Në vargun e tij të transmetimit është Abdurrahman bin Zejd bin Eslemi, i cili është i dobët, ndërsa pjesa tjetër e transmetuesve të tij janë të besueshëm.

٤١٨ - وَعَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ: " «مِنْ أَعْلَامِ الْمُنَافِقِ: إِذَا حَدَّثَ كَذَبَ، وَإِذَا وَعَدَ أَخْلَفَ، وَإِذَا ائْتَمَنْتَهُ خَانَكَ» ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْأَوْسَطِ، وَفِيهِ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، وَهُوَ ضَعِيفٌ، وَبَقِيَّةُ رِجَالِهِ ثِقَاتٌ.

418 - And on the authority of Abu Sa'id al-Khudri, who said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "Among the signs of the hypocrite are: when he speaks, he lies; when he promises, he breaks it; and when you entrust him, he betrays you."

Commentary It was narrated by al-Tabarani in al-Awsat, and it contains Abd al-Rahman bin Zayd bin Aslam, who is weak, while the rest of its narrators are trustworthy.

CHAPTER

[بَابٌ فِي نِيَّةِ الْمُؤْمِنِ وَالْمُنَافِقِ وَعَمَلِهِمَا]

Kapitulli: Rreth qëllimit dhe veprave të besimtarit dhe hipokritit

79. Chapter: Regarding the Intention and Deeds of the Believer and the Hypocrite

#419

٤١٩ - Nga Sahl ibn Sa'd el-Sa'idi transmetohet se ka thënë: I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "Nijeti i besimtarit është më i mirë se vepra e tij, ndërsa vepra e hipokritit është më e mirë se nijeti i tij. Secili vepron sipas nijetit të vet; prandaj, kur besimtari kryen një vepër, në zemrën e tij shkëlqen një dritë."

Komentim E ka transmetuar Taberaniu. Në zinxhirin e tij është Hatim ibn Abbad ibn Dinar, të cilin nuk e njoh, ndërsa pjesa tjetër e transmetuesve të tij janë të besueshëm.

٤١٩ - عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ السَّاعِدِيِّ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ: " «نِيَّةُ الْمُؤْمِنِ خَيْرٌ مِنْ عَمَلِهِ، وَعَمَلُ الْمُنَافِقِ خَيْرٌ مِنْ نِيَّتِهِ، وَكُلٌّ يَعْمَلُ عَلَى نِيَّتِهِ، فَإِذَا عَمِلَ الْمُؤْمِنُ عَمَلًا ثَارَ فِي قَلْبِهِ نُورٌ» ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ، وَفِيهِ حَاتِمُ بْنُ عَبَّادِ بْنِ دِينَارٍ، وَلَمْ أَعْرِفْهُ، وَبَقِيَّةُ رِجَالِهِ ثِقَاتٌ.

419 - On the authority of Sahl ibn Sa'd al-Sa'idi, who said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "The intention of the believer is better than his deed, and the deed of the hypocrite is better than his intention, and everyone acts according to his intention; thus, when the believer performs a deed, a light shines in his heart."

Commentary It was narrated by al-Tabarani, and within its chain is Hatim ibn 'Abbad ibn Dinar, whom I do not know, while the rest of its narrators are trustworthy.

CHAPTER

[بَابٌ مِنْهُ فِي الْمُنَافِقِينَ]

Kapitulli: Çështje të tjera rreth hipokritëve

80. Chapter: Further Matters Regarding the Hypocrites

#420

٤٢٠ - Nga Ebu Hurejra transmetohet se ka thënë: «I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) kaloi pranë Abdullahu ibn Ubejj ibn Selulit ndërsa ai ishte në hije, e ai (Ibn Ubejji) tha: "Na pluhurosi Ibn Ebi Kebshe." Atëherë djali i tij, Abdullahu, tha: "Pasha Atë që të nderoi dhe të shpalli Librin, nëse dëshiron, unë me siguri do të ta sjell kokën e tij." Pejgamberi (s.a.v.s.) tha: "Jo, por sillu mirë me babanë tënd dhe shoqëroje atë në mënyrë të hijshme."»

Komentim E ka shënuar Taberaniu në "el-Evsat" dhe ka thënë: "Zejd ibn Bishr el-Hadramiu është i vetmi në transmetimin e tij." Unë them: Atë e ka deklaruar të besueshëm Ibn Hibani, ndërsa transmetuesit e tjerë të tij janë të besueshëm.

٤٢٠ - عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ: «مَرَّ رَسُولُ - ﷺ - عَلَى عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أُبَيِّ ابْنِ سَلُولَ وَهُوَ فِي ظِلٍّ، فَقَالَ: قَدْ غَبَّرَ عَلَيْنَا ابْنُ أَبِي كَبْشَةَ، فَقَالَ ابْنُهُ عَبْدُ اللَّهِ: وَالَّذِي أَكْرَمَكَ وَأَنْزَلَ عَلَيْكَ الْكِتَابَ، لَئِنْ شِئْتَ لَأَتَيْتُكَ بِرَأْسِهِ، فَقَالَ النَّبِيُّ - ﷺ: " لَا، وَلَكِنْ بِرَّ أَبَاكَ وَأَحْسِنْ صُحْبَتَهُ» ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْأَوْسَطِ، وَقَالَ: تَفَرَّدَ بِهِ زَيْدُ بْنُ بِشْرٍ الْحَضْرَمِيُّ. قُلْتُ: وَثَّقَهُ ابْنُ حِبَّانَ، وَبَقِيَّةُ رِجَالِهِ ثِقَاتٌ.

420 - On the authority of Abu Huraira, who said: "The Messenger of Allah (pbuh) passed by Abd Allah ibn Ubayy ibn Salul while he was in the shade, and he said: 'Ibn Abi Kabsha has stirred up dust upon us.' So his son, Abd Allah, said: 'By the One who honored you and sent down the Book to you, if you wish, I will certainly bring you his head.' The Prophet (pbuh) said: 'No, but be dutiful to your father and maintain good companionship with him.'"

Commentary Narrated by al-Tabarani in al-Awsat, and he said: Zayd ibn Bishr al-Hadrami was alone in narrating it. I say: Ibn Hibban declared him trustworthy, and the rest of its narrators are trustworthy.

#421

٤٢١ - Dhe nga Sila ibn Zuferi, i cili ka thënë: «I thamë Hudhejfes: „Si e more vesh çështjen e munafikëve, ndërkohë që askush prej shokëve të të Dërguarit të Allahut (s.a.v.s.) nuk e dinte, as Ebu Bekri e as Umeri (r.a.)?“ Ai tha: „Unë po udhëtoja pas të Dërguarit të Allahut (s.a.v.s.) dhe atë e zuri gjumi mbi kafshën e tij të udhëtimit, kur dëgjova disa njerëz prej tyre duke thënë: 'Sikur ta rrëzonim nga kafsha e tij që t'i thyehej qafa, e kështu të shpëtonim prej tij.' Atëherë u futa mes tyre dhe atij, dhe fillova të lexoj e ta ngrë zërin. I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) u zgjua e tha: 'Kush është ky?' Thashë: 'Hudhejfe.' Ai tha: 'Kush janë këta?' Thashë: 'Filani dhe filani', derisa i numërova ata. Ai tha: 'A dëgjove çfarë thanë?' Thashë: 'Po, prandaj u futa mes teje dhe atyre.' Ai tha: 'Vërtet, këta — filani dhe filani —' derisa ua numëroi emrat '— janë munafikë, mos i trego askujt.'»

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në „Al-Kebir“, dhe në zinxhirin e tij është Muxhalid ibn Sa'idi, i cili ka pasur përzierje (në memorien e tij) dhe një grup dijetarësh e kanë konsideruar të dobët.

٤٢١ - وَعَنْ صِلَةَ بْنِ زُفَرَ قَالَ: «قُلْنَا لِحُذَيْفَةَ: كَيْفَ عَرَفْتَ أَمْرَ الْمُنَافِقِينَ وَلَمْ يَعْرِفْهُ أَحَدٌ مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ - ﷺ - وَلَا أَبُو بَكْرٍ وَلَا عُمَرُ - ﵃ -؟ قَالَ: إِنِّي كُنْتُ أَسِيرُ خَلْفَ رَسُولِ اللَّهِ - ﷺ - فَنَامَ عَلَى رَاحِلَتِهِ، فَسَمِعْتُ نَاسًا مِنْهُمْ يَقُولُونَ: لَوْ طَرَحْنَاهُ عَنْ رَاحِلَتِهِ فَانْدَقَّتْ عُنُقُهُ فَاسْتَرَحْنَا مِنْهُ، فَسِرْتُ بَيْنَهُمْ وَبَيْنَهُ، وَجَعَلْتُ أَقْرَأُ وَأَرْفَعُ صَوْتِي فَانْتَبَهَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ - فَقَالَ: " مَنْ هَذَا؟ " فَقُلْتُ: حُذَيْفَةُ. قَالَ: " مَنْ هَؤُلَاءِ؟ ". قُلْتُ: فُلَانٌ وَفُلَانٌ حَتَّى عَدَدْتُهُمْ. قَالَ: " وَسَمِعْتَ مَا قَالُوا؟ ". قُلْتُ: نَعَمْ، وَلِذَلِكَ سِرْتُ بَيْنَكَ وَبَيْنَهُمْ. قَالَ: " فَإِنَّ هَؤُلَاءِ فُلَانًا وَفُلَانًا " حَتَّى عَدَّ أَسْمَاءَهُمْ " مُنَافِقُونَ، لَا تُخْبِرَنَّ أَحَدًا» ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَفِيهِ مُجَالِدُ بْنُ سَعِيدٍ، وَقَدِ اخْتَلَطَ وَضَعَّفَهُ جَمَاعَةٌ.

421 - And on the authority of Silah ibn Zufar, who said: "We said to Hudhayfa: 'How did you come to know the matter of the hypocrites while none of the companions of the Messenger of Allah (pbuh) knew it, not even Abu Bakr or Umar?' He said: 'I was traveling behind the Messenger of Allah (pbuh) and he fell asleep on his mount. I heard some people among them saying: "If only we could throw him off his mount so his neck would break, then we would be rid of him." So I moved between them and him, and I began to recite and raise my voice. The Messenger of Allah (pbuh) woke up and said: "Who is this?" I said: "Hudhayfa." He asked: "Who are these people?" I said: "So-and-so and so-and-so," until I had counted them. He said: "And did you hear what they said?" I replied: "Yes, and that is why I moved between you and them." He said: "Indeed, these people—so-and-so and so-and-so"—until he enumerated their names—"are hypocrites; do not inform anyone."'"

Commentary It was narrated by al-Tabarani in al-Kabir, and in its chain is Mujalid ibn Sa'id, and he became confused and was declared weak by a group of scholars.

#422

422 - Transmetohet nga Hudhejfe, i cili ka thënë: "Isha duke mbajtur frerin e devesë së të Dërguarit të Allahut (s.a.v.s.), duke e udhëhequr, ndërsa Ammari po e ngiste — ose Ammari po e udhëhiqte dhe unë po e ngisja atë — kur na u shfaqën dymbëdhjetë burra të maskuar. Ai tha: 'Këta janë munafikët (hipokritët) deri në Ditën e Kiametit.' Unë thashë: 'O i Dërguari i Allahut, a nuk dërgon pas secilit prej tyre që t'i vrasësh?' Ai tha: 'Nuk më pëlqen që njerëzit të flasin se Muhamedi vret shokët e tij; mbase atyre u mjafton dubejleja.' Ne thamë: 'E çfarë është dubejleja?' Ai u përgjigj: 'Një flakë zjarri që vendoset mbi aortën e zemrës së ndonjërit prej tyre dhe e vret atë.'"

Komentim Unë them: Një pjesë e këtij hadithi gjendet në Sahih. E ka transmetuar Taberaniu në "el-Evsat", dhe në zinxhirin e tij është Abdullah bin Seleme, të cilin një grup dijetarësh e kanë konsideruar të besueshëm, ndërsa Buhariu ka thënë: "Nuk pasohet në hadithet e tij."

٤٢٢ - «وَعَنْ حُذَيْفَةَ قَالَ: كُنْتُ آخِذًا بِزِمَامِ نَاقَةِ رَسُولِ اللَّهِ - ﷺ - أَقُودُ، وَعَمَّارٌ يَسُوقُ - أَوْ عَمَّارٌ يَقُودُ وَأَنَا أَسُوقُ بِهِ - إِذِ اسْتَقْبَلَنَا اثْنَا عَشَرَ رَجُلًا مُتَلَثِّمِينَ. قَالَ: " هَؤُلَاءِ الْمُنَافِقُونَ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ ". قُلْتُ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، أَلَا تَبْعَثُ إِلَى كُلِّ رَجُلٍ مِنْهُمْ فَتَقْتُلُهُ؟ فَقَالَ: " أَكْرَهُ أَنْ يَتَحَدَّثَ النَّاسُ أَنَّ مُحَمَّدًا يَقْتُلُ أَصْحَابَهُ، وَعَسَى تُكْفِهُمُ الدُّبَيْلَةُ ". قُلْنَا: وَمَا الدُّبَيْلَةُ؟ قَالَ: شِهَابٌ مِنْ نَارٍ يُوضَعُ عَلَى نِيَاطِ قَلْبِ أَحَدِهِمْ فَيَقْتُلُهُ» ".
قُلْتُ: فِي الصَّحِيحِ بَعْضُهُ.
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْأَوْسَطِ، وَفِيهِ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَلَمَةَ، وَثَّقَهُ جَمَاعَةٌ، وَقَالَ الْبُخَارِيُّ: لَا يُتَابَعُ عَلَى
حَدِيثِهِ.

422 - And on the authority of Hudhayfah, who said: I was holding the bridle of the Messenger of Allah’s (pbuh) she-camel, leading it, while Ammar was driving it—or Ammar was leading it and I was driving it—when twelve masked men encountered us. He said: "These are the hypocrites until the Day of Resurrection." I said: "O Messenger of Allah, will you not send for each man among them and kill him?" He said: "I dislike that the people should talk that Muhammad kills his companions; perhaps the Dubaylah will suffice against them." We said: "And what is the Dubaylah?" He said: "A flame of fire placed upon the aorta of the heart of one of them, which kills him."

Commentary I say: Part of it is in the Sahih. It was narrated by al-Tabarani in al-Awsat, and it contains Abd Allah bin Salamah; a group [of scholars] declared him trustworthy, while al-Bukhari said: "His narrations are not followed."

#423

423 - Dhe nga Hudhejfeja transmetohet se ka thënë: "I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) mori rrugën nëpër fundin e luginës, ndërsa njerëzit morën rrugën nëpër qafën e malit. Atëherë erdhën shtatë persona të maskuar. Kur i pa i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) — ndërkohë që Hudhejfeja ishte udhëheqësi (përpara devesë) dhe Ammari ishte nxitësi (nga pas) — ai tha: 'Shtrëngojeni atë që është mes jush!' Ata nuk mundën të bënin asgjë. Pastaj i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) i shikoi ata dhe tha: 'O Hudhejfe, a e di se kush janë këta njerëz?' Unë thashë: 'Nuk njoh asnjë prej tyre, përveç pronarit të devesë së kuqe, sepse unë e di që ai është filani'."

Komentim Unë them: Ai ka një hadith në Sahih me një kontekst tjetër nga ky. E ka transmetuar Taberaniu në "el-Evsat", dhe në zinxhirin e tij është Telid ibn Sulejman; el-Ixhli e ka vlerësuar atë si të besueshëm dhe ka thënë: "Nuk ka asgjë të keqe me të, kishte prirje shiite dhe bënte tedlis", ndërsa një grup dijetarësh e kanë vlerësuar si të dobët.

٤٢٣ - «وَعَنْ حُذَيْفَةَ قَالَ: أَخَذَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ - بَطْنَ الْوَادِي، وَأَخَذَ النَّاسُ الْعَقَبَةَ، فَجَاءَ سَبْعَةُ نَفَرٍ مُتَلَثِّمُونَ، فَلَمَّا رَآهُمْ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ - وَكَانَ حُذَيْفَةُ الْقَائِدَ وَعَمَّارٌ السَّائِقَ - قَالَ: " شُدُّوا مَا بَيْنَكُمَا " فَلَمْ يَصْنَعُوا شَيْئًا، فَنَظَرَ إِلَيْهِمْ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ - فَقَالَ: " يَا حُذَيْفَةُ، هَلْ تَدْرِي مَنِ الْقَوْمُ؟ " قُلْتُ: مَا أَعْرِفُ مِنْهُمْ إِلَّا صَاحِبَ الْجَمَلِ الْأَحْمَرِ، فَإِنِّي أَعْلَمُ أَنَّهُ فُلَانٌ».
قُلْتُ: لَهُ حَدِيثٌ فِي الصَّحِيحِ غَيْرِ هَذَا السِّيَاقِ.
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْأَوْسَطِ، وَفِيهِ تَلِيدُ بْنُ سُلَيْمَانَ، وَثَّقَهُ الْعِجْلِيُّ وَقَالَ: لَا بَأْسَ بِهِ، كَانَ يَتَشَيَّعُ وَيُدَلِّسُ، وَضَعَّفَهُ جَمَاعَةٌ.

423 - And on the authority of Hudhayfah, who said: The Messenger of Allah (pbuh) took the path of the valley, while the people took the mountain pass. Then seven masked individuals approached. When the Messenger of Allah (pbuh) saw them—and Hudhayfah was the leader (at the front of the mount) and Ammar was the driver (at the rear)—he said: "Close the gap between you two." They did not achieve anything. Then the Messenger of Allah (pbuh) looked at them and said: "O Hudhayfah, do you know who these people are?" I said: "I do not recognize any of them except for the owner of the red camel, for I know that he is so-and-so."

Commentary I say: He has a Hadith in the Sahih with a context other than this one. It was narrated by al-Tabarani in al-Awsat, and its chain includes Talid ibn Sulayman; al-'Ijli declared him trustworthy and said: "He is alright, he held Shi'ite views and practiced Tadlis," while a group of scholars declared him weak.

#424

424 - Dhe nga Xhabiri, i cili ka thënë: Kishte një mosmarrëveshje ndërmjet Ammar bin Jasirit dhe Uediah bin Thabitit, dhe Uediah i tha Ammarit: "Ti nuk je tjetër veçse rob i Ebu Hudhejfe bin el-Mugires; ai nuk të ka liruar ende." Ammari tha: "Sa ishin shokët e Akabes?" Ai u përgjigj: "Allahu e di më së miri." Ammari tha: "Më trego atë që di." Uediah heshti. Ata që ishin të pranishëm thanë: "Tregoi për atë që të pyeti" — sepse Ammari synonte vetëm t'i tregonte se ai (Uediah) ishte në mesin e tyre — ai tha: "Ne thonim se ata ishin katërmbëdhjetë burra." Ammari tha: "Nëse unë isha në mesin e tyre, atëherë ata ishin pesëmbëdhjetë." Uediah tha: "Ndalo, o Ebu el-Jakdhan, të përgjërohem në Allahun që të mos më turpërosh sot." Ammari tha: "Pasha Allahun, unë nuk kam emëruar askënd dhe nuk do të emëroj askënd kurrë, por unë dëshmoj se nga ata pesëmbëdhjetë burra, dymbëdhjetë prej tyre janë pala e Allahut dhe e të Dërguarit të Tij (s.a.v.s.) në jetën e kësaj bote dhe në ditën kur do të ngrihen dëshmitarët."

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "el-Kebir" — dhe një pjesë e tij gjendet në "Sahih" — dhe në zinxhirin e tij është el-Uakidi, i cili është i dobët.

٤٢٤ - وَعَنْ جَابِرٍ قَالَ: كَانَ بَيْنَ عَمَّارِ بْنِ يَاسِرٍ وَوَدِيعَةَ بْنِ ثَابِتٍ كَلَامٌ، فَقَالَ وَدِيعَةُ لِعَمَّارٍ: إِنَّمَا أَنْتَ عَبْدُ أَبِي حُذَيْفَةَ بْنِ الْمُغِيرَةِ، مَا أَعْتَقَكَ بَعْدُ. قَالَ عَمَّارٌ: كَمْ كَانَ أَصْحَابُ الْعَقَبَةِ؟ قَالَ: اللَّهُ أَعْلَمُ. قَالَ: أَخْبِرْنِي عَنْ عِلْمِكَ؟ فَسَكَتَ وَدِيعَةُ. قَالَ مَنْ حَضَرَهُ: أَخْبِرْهُ عَمَّا سَأَلَكَ - وَإِنَّمَا أَرَادَ عَمَّارٌ أَنْ يُخْبِرَهُ أَنَّهُ كَانَ فِيهِمْ - قَالَ: كُنَّا نَتَحَدَّثُ أَنَّهُمْ أَرْبَعَةَ عَشَرَ رَجُلًا، فَقَالَ عَمَّارٌ: فَإِنْ كُنْتُ فِيهِمْ، فَإِنَّهُمْ خَمْسَةَ عَشَرَ. فَقَالَ وَدِيعَةُ: مَهْلًا يَا أَبَا الْيَقْظَانِ، أُنْشِدُكَ اللَّهَ أَنْ تَفْضَحَنِي الْيَوْمَ. فَقَالَ عَمَّارٌ: وَاللَّهِ مَا سَمَّيْتُ أَحَدًا وَلَا أُسَمِّيهِ أَبَدًا، وَلَكِنِّي أَشْهَدُ أَنَّ الْخَمْسَةَ عَشَرَ رَجُلًا اثْنَا عَشَرَ رَجُلًا مِنْهُمْ حِزْبُ اللَّهِ وَرَسُولِهِ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَيَوْمَ يَقُومُ الْأَشْهَادُ.
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ - وَفِي الصَّحِيحِ طَرَفٌ مِنْهُ - وَفِيهِ الْوَاقِدِيُّ، وَهُوَ ضَعِيفٌ.

424 - And on the authority of Jabir, who said: There was a dispute between Ammar bin Yasir and Wadi’ah bin Thabit, and Wadi’ah said to Ammar: "You are but the slave of Abu Hudhayfah bin al-Mughirah; he has not yet manumitted you." Ammar said: "How many were the companions of the 'Aqabah?" He replied: "Allah knows best." Ammar said: "Inform me of what you know." Wadi’ah remained silent. Those present said: "Inform him of what he asked you" — for Ammar only intended to inform him that he (Wadi’ah) was among them — he said: "We used to say they were fourteen men." Ammar said: "If I was among them, then they were fifteen." Wadi’ah said: "Desist, O Abu al-Yaqzan, I adjure you by Allah not to expose me today." Ammar said: "By Allah, I have not named anyone, nor will I ever name anyone, but I testify that of those fifteen men, twelve men among them are the party of Allah and His Messenger (pbuh) in the life of this world and on the day the witnesses stand forth."

Commentary Narrated by al-Tabarani in al-Kabir — and a portion of it is in the Sahih — and in its chain is al-Waqidi, and he is weak.

#425

٤٢٥ - Dhe nga Ebu et-Tufejli përcillet se ka thënë: "I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) doli për në betejën e Tebukut dhe arriti te një qafë mali (akabe). Ai urdhëroi lajmëtarin e tij, i cili thirri: 'Asnjëri të mos kalojë nëpër këtë qafë mali, sepse i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) po kalon nëpër të.' I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) po udhëtonte, ndërkohë që Hudhejfeja po e udhëhiqte (devenë), kurse Ammar ibn Jasiri po e ngiste nga mbrapa. Atëherë u afrua një grup njerëzish të maskuar mbi kafshë kalërimi, derisa e rrethuan Pejgamberin (s.a.v.s.). Ammari u kthye dhe i goditi fytyrat e kafshëve të tyre të kalërimit. Pejgamberi (s.a.v.s.) i tha Hudhejfes: 'Prij, prij!', ndërsa Ammari e arriti atë dhe ai i tha: 'Nise, nise!', derisa e uli devenë. Pastaj ai i tha Ammarit: 'A i njohe ata njerëz?' Ai u përgjigj: 'Jo, ishin të maskuar, por i njoha pothuajse të gjitha kafshët e tyre.' Ai tha: 'A e dini se çfarë synonin t'i bënin të Dërguarit të Allahut (s.a.v.s.)?' Thashë: 'Allahu dhe i Dërguari i Tij e dinë më së miri.' Ai tha: 'Ata synonin ta trembnin (kafshën e) të Dërguarit të Allahut (s.a.v.s.) që ta rrëzonin atë nga qafa e malit.' Më vonë, ndodhi një mospajtim mes Ammarit dhe njërit prej atyre burrave, siç ndodh rëndom mes njerëzve. Ai (Ammari) i tha: 'Të betoj në Allahun, sa ishin ata njerëz të qafës së malit që synuan të thurnin komplot kundër të Dërguarit të Allahut (s.a.v.s.)?' Ai u përgjigj: 'Ne mendojmë se ishin katërmbëdhjetë.' Ai (Ammari) tha: 'Nëse ti ishe në mesin e tyre, atëherë kanë qenë pesëmbëdhjetë. Dhe Ammari dëshmon se dymbëdhjetë prej tyre janë një grupim (armiqësor) ndaj Allahut dhe të Dërguarit të Tij në jetën e kësaj bote dhe në ditën kur do të ngrihen dëshmitarët.'"

Komentim E shënon Taberaniu në "El-Kebir" dhe transmetuesit e tij janë të besueshëm.

٤٢٥ - وَعَنْ أَبِي الطُّفَيْلِ قَالَ: «خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ - إِلَى غَزْوَةِ تَبُوكَ فَانْتَهَى إِلَى عَقَبَةٍ، فَأَمَرَ مُنَادِيَهُ فَنَادَى: لَا يَأْخُذَنَّ الْعَقَبَةَ أَحَدٌ ; فَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ - ﷺ - يَسِيرُ يَأْخُذُهَا، وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ - يَسِيرُ، وَحُذَيْفَةُ يَقُودُهُ وَعَمَّارُ بْنُ يَاسِرٍ يَسُوقُهُ، فَأَقْبَلَ رَهْطٌ مُتَلَثِّمِينَ عَلَى الرَّوَاحِلِ حَتَّى غَشُّوا النَّبِيَّ - ﷺ - فَرَجَعَ عَمَّارٌ فَضَرَبَ وَجُوهَ الرَّوَاحِلِ، فَقَالَ النَّبِيُّ - ﷺ - لِحُذَيْفَةَ: " قُدْ قُدْ " فَلَحِقَهُ عَمَّارٌ، فَقَالَ: سُقْ سُقْ، حَتَّى أَنَاخَ، فَقَالَ لِعَمَّارٍ: هَلْ تَعْرِفُ الْقَوْمَ؟ فَقَالَ: لَا، كَانُوا مُتَلَثِّمِينَ، وَقَدْ عَرَفْتُ عَامَّةَ الرَّوَاحِلِ. قَالَ: أَتَدْرِي مَا أَرَادُوا بِرَسُولِ اللَّهِ - ﷺ -؟ قُلْتُ: اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ. قَالَ: أَرَادُوا أَنْ يَنْفِرُوا بِرَسُولِ اللَّهِ - ﷺ - فَيَطْرَحُوهُ مِنَ الْعَقَبَةِ. فَلَمَّا كَانَ بَعْدَ ذَلِكَ نَزَعَ بَيْنَ عَمَّارٍ وَبَيْنَ رَجُلٍ مِنْهُمْ شَيْءٌ مَا، يَكُونُ بَيْنَ النَّاسِ، فَقَالَ: أَنْشُدُكَ بِاللَّهِ كَمْ أَصْحَابُ الْعَقَبَةِ الَّذِينَ أَرَادُوا أَنْ يَمْكُرُوا بِرَسُولِ اللَّهِ - ﷺ -؟ قَالَ: نَرَى أَنَّهُمْ أَرْبَعَةَ عَشَرَ. قَالَ: فَإِنْ كُنْتُ فِيهِمْ فَكَانُوا خَمْسَةَ عَشَرَ، وَيَشْهَدُ عَمَّارٌ أَنَّ اثْنَيْ عَشَرَ حِزْبًا لِلَّهِ وَرَسُولِهِ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَيَوْمَ يَقُومُ الْأَشْهَادُ».
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَرِجَالُهُ ثِقَاتٌ.

425 - And on the authority of Abu al-Tufayl, who said: "The Messenger of Allah (pbuh) went out to the expedition of Tabuk and reached a mountain pass. He commanded his herald, who announced: 'No one is to take the pass, for the Messenger of Allah (pbuh) is traversing it.' The Messenger of Allah (pbuh) was traveling, while Hudhayfah was leading him and 'Ammar ibn Yasir was driving [the mount] from behind. Then, a group of masked men on riding mounts approached until they overtook the Prophet (pbuh). 'Ammar turned back and struck the faces of the mounts. The Prophet (pbuh) said to Hudhayfah: 'Lead on, lead on!' and 'Ammar caught up to him, so he said: 'Drive on, drive on!' until he made the mount kneel. He then said to 'Ammar: 'Do you recognize the people?' He replied: 'No, they were masked, though I recognized most of the mounts.' He said: 'Do you know what they intended for the Messenger of Allah (pbuh)?' I said: 'Allah and His Messenger know best.' He said: 'They intended to startle the mount of the Messenger of Allah (pbuh) to throw him off the pass.' Later, a dispute arose between 'Ammar and one of those men, as occurs between people. He ['Ammar] said: 'I adjure you by Allah, how many were the companions of the pass who intended to plot against the Messenger of Allah (pbuh)?' He replied: 'We consider them to have been fourteen.' He ['Ammar] said: 'If you were among them, then they were fifteen. And 'Ammar testifies that twelve are a faction [hostile] to Allah and His Messenger in the life of this world and on the day the witnesses arise.'"

Commentary Reported by al-Tabarani in al-Kabir, and its narrators are trustworthy.

#426

Tabaraniu ka thënë: Na ka treguar Ali ibn Abdil-Aziz, na ka treguar Ez-Zubejr ibn Bekkar, i cili ka thënë: Emërtimi i shokëve të Akabes (pjesëmarrësve në pritën e pabesë): Muatib ibn Kushajr ibn Mulejl prej fisit Beni Amr ibn Avf; ai ka qenë pjesëmarrës në Bedr dhe ai është ai i cili ka thënë: "Muhamedi na premton thesaret e Kisras dhe Çezarit, ndërsa ndonjëri prej nesh nuk ndihet i sigurt as për të shkuar në nevojtore," dhe ai është ai i cili ka thënë: "Sikur të kishim ne diçka në dorë në këtë çështje, nuk do të vriteshim këtu." Ez-Zubejri ka thënë: "Dhe ai është ai kundër të cilit dëshmoi Ez-Zubejri (ibn el-Avvami) për këtë fjalë." Dhe Vediah ibn Thabit ibn Amr ibn Avf; ai është ai i cili ka thënë: "Ne vetëm po bisedonim dhe po luanim," dhe ai është ai i cili ka thënë: "Çfarë është kjo që po shoh te këta lexuesit tanë (kuranorë); janë më grykësit (barkmëdhenjtë) tanë dhe më frikacakët tanë gjatë takimit me armikun." Dhe Xhed ibn Abdilah ibn Nebtel ibn el-Harith prej fisit Beni Amr ibn Avf; ai është ai për të cilin Xhibrili (a.s.) ka thënë: "O Muhamed, kush është ky njeri i zi, me shumë qime, sytë e të cilit janë si dy enë prej bakri, që shikon me sytë e djallit dhe mëlçinë e ka si mëlçia e gomarit, i cili i njofton hipokritët për lajmet e tua, dhe ai është ai për të cilin u njoftua lajmi i tij?" Dhe el-Harith ibn Jezid et-Tai, aleat i fisit Beni Amr ibn Avf; ai është ai që nxitoi drejt El-Veshelit — që do të thotë pusit — për të cilin i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) kishte ndaluar që ta paraprinte dikush, por ai nxori ujë prej tij. Dhe Evs ibn Kibti, i cili ishte nga fisi Beni Haritheh; ai është ai që tha: "Vërtet, shtëpitë tona janë të pambrojtura," dhe ai është gjyshi i Jahja ibn Seid ibn Kajsit. Dhe el-Xhulas ibn Suvejd ibn es-Samit, i cili ishte nga fisi Beni Amr ibn Avf; na ka arritur se ai u pendua pas kësaj. Dhe Sa'd ibn Zurarah, nga fisi Beni Malik ibn en-Nexhar; ai ishte ai që sillej me keqdashje ndaj të Dërguarit të Allahut (s.a.v.s.) dhe ishte më i riu prej tyre në moshë dhe më i ligu prej tyre. Dhe Suvejdi dhe Raishi, të cilët ishin nga Bel-Hubla; ata ishin ndër ata që Ibn Ubeji i përgatiti gjatë betejës së Tebukut për t'i dekurajuar njerëzit. Dhe Kajs ibn Amr ibn Fehd. Dhe Zejd ibn el-Lusajb, i cili ishte nga hebrenjtë e Kajnukasë; ai shfaqi Islamin formalisht, ndërsa në të kishte mashtrimin e hebrenjve dhe hipokrizinë e hipokritëve. Dhe Sulaleh ibn el-Humam, nga fisi Beni Kajnuka; edhe ai e shfaqi Islamin (për sy e faqe).

Komentim E ka transmetuar Tabaraniu në "El-Mu'xhem el-Kebir" nga thënia e Ez-Zubejr ibn Bekkarit, ashtu siç po e sheh.

٤٢٦ - قَالَ
الطَّبَرَانِيُّ: حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ، حَدَّثْنَا الزُّبَيْرُ بْنُ بَكَّارٍ، قَالَ: تَسْمِيَةُ أَصْحَابِ الْعَقَبَةِ: مُعَتِّبُ بْنُ قُشَيْرِ بْنِ مُلَيْلٍ مِنْ بَنِي عَمْرِو بْنِ عَوْفٍ شَهِدَ بَدْرًا، وَهُوَ الَّذِي قَالَ: يَعِدُنَا مُحَمَّدٌ كُنُوزَ كِسْرَى وَقَيْصَرَ وَأَحَدُنَا لَا يَأْمَنُ عَلَى خَلَائِهِ، وَهُوَ الَّذِي قَالَ: لَوْ كَانَ لَنَا مِنَ الْأَمْرِ شَيْءٌ مَا قُتِلْنَا هَاهُنَا. قَالَ الزُّبَيْرُ: وَهُوَ الَّذِي شَهِدَ عَلَيْهِ الزُّبَيْرُ بِهَذَا الْكَلَامِ.
وَوَدِيعَةُ بْنُ ثَابِتِ بْنِ عَمْرِو بْنِ عَوْفٍ، وَهُوَ الَّذِي قَالَ: إِنَّمَا كُنَّا نَخُوضُ وَنَلْعَبُ، وَهُوَ الَّذِي قَالَ: مَالِي أَرَى قُرَّاءَنَا هَؤُلَاءِ أَرْغَبُنَا بُطُونًا وَأَجْبَنُنَا عِنْدَ اللِّقَاءِ.
وَجَدُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نَبْتَلَ بْنِ الْحَارِثِ مِنْ بَنِي عَمْرِو بْنِ عَوْفٍ، وَهُوَ الَّذِي قَالَ جِبْرِيلُ ﵇: يَا مُحَمَّدُ، مَنْ هَذَا الْأَسْوَدُ كَثِيرُ شَعْرٍ، عَيْنَاهُ كَأَنَّهُمَا قِدْرَانِ مِنْ صُفْرٍ، يَنْظُرُ بِعَيْنَيْ شَيْطَانِ، وَكَبِدُهُ كَبِدُ حِمَارٍ، يُخْبِرُ الْمُنَافِقِينَ بِخَبَرِكَ، وَهُوَ الْمُخْبَرُ بِخَبَرِهِ؟.
وَالْحَارِثُ بْنُ يَزِيدَ الطَّائِيِّ، حَلِيفٌ لِبَنِي عَمْرِو بْنِ عَوْفٍ، وَهُوَ الَّذِي سَبَقَ إِلَى الْوَشَلِ - يَعْنِي الْبِئْرَ - الَّتِي نَهَى رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ - أَنْ يَسْبِقَهُ أَحَدٌ، فَاسْتَقَى مِنْهُ.
وَأَوْسُ بْنُ قِبْطِيٍّ، وَهُوَ مِنْ بَنِي حَارِثَةَ، وَهُوَ الَّذِي قَالَ: إِنَّ بُيُوتَنَا عَوْرَةٌ، وَهُوَ جَدُّ يَحْيَى بْنِ سَعِيدِ بْنِ قَيْسٍ.
وَالْجُلَّاسُ بْنُ سُوَيْدِ بْنِ الصَّامِتِ، وَهُوَ مِنْ بَنِي عَمْرِو بْنِ عَوْفٍ، وَبَلَغَنَا أَنَّهُ تَابَ بَعْدَ ذَلِكَ.
وَسَعْدُ بْنُ زُرَارَةَ، مِنْ بَنِي مَالِكِ بْنِ النَّجَّارِ، وَهُوَ الْمُدَّخَنُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ - ﷺ - وَهُوَ أَصْغَرُهُمْ سِنًّا، وَأَخْبَثُهُمْ.
وَسُوَيْدٌ وَرَاعِشٌ، وَهُمَا مِنْ بَلْحُبْلَى، وَهُمَا مِمَّنْ جَهَّزَ ابْنُ أُبَيٍّ فِي غَزْوَةِ تَبُوكَ لِخِذْلَانِ النَّاسِ.
وَقَيْسُ بْنُ عَمْرِو بْنِ فَهْدٍ.
وَزَيْدُ بْنُ اللُّصَيْبِ، وَكَانَ مِنْ يَهُودِ قَيْنُقَاعَ، فَأَظْهَرَ الْإِسْلَامَ وَفِيهِ غِشُّ الْيَهُودِ وَنِفَاقُ مَنْ نَافَقَ.
وَسُلَالَةُ بْنُ الْحُمَامِ، مِنْ بَنِي قَيْنُقَاعَ، فَأَظْهَرَ الْإِسْلَامَ.
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ مِنْ قَوْلِ الزُّبَيْرِ بْنِ بَكَّارٍ كَمَا تَرَى.

426 - Al-Tabarani said: Ali ibn Abd al-Aziz narrated to us, Al-Zubayr ibn Bakkar narrated to us, he said: The naming of the companions of Al-Aqaba: Mu'attib ibn Qushayr ibn Mulayl from Banu 'Amr ibn 'Awf; he witnessed Badr, and he is the one who said: "Muhammad promises us the treasures of Khosrow and Caesar, while one of us does not feel safe even going to the privy," and he is the one who said: "Had we had any say in the matter, we would not have been killed here." Al-Zubayr said: And he is the one whom Al-Zubayr [ibn al-Awwam] bore witness against regarding this speech. And Wadi'ah ibn Thabit ibn 'Amr ibn 'Awf, and he is the one who said: "We were only conversing and playing," and he is the one who said: "I have not seen the likes of these reciters of ours; they have the largest bellies and are the most cowardly upon meeting [the enemy]." And Jadd ibn Abd Allah ibn Nabtal ibn al-Harith from Banu 'Amr ibn 'Awf, and he is the one about whom Gabriel (peace be upon him) said: "O Muhammad, who is this black man, hairy, whose eyes are like two pots of brass, who looks with the eyes of a devil, and whose liver is the liver of a donkey, informing the hypocrites of your news, and he is the one reported about?" And Al-Harith ibn Yazid al-Ta’i, an ally of Banu 'Amr ibn 'Awf, and he is the one who hurried to the trickle of water—meaning the well—to which the Messenger of Allah (pbuh) had forbidden anyone to precede him, yet he drew water from it. And Aws ibn Qibti, and he was from Banu Harithah, and he is the one who said: "Indeed, our houses are exposed," and he is the grandfather of Yahya ibn Sa'id ibn Qays. And Al-Julas ibn Suwayd ibn al-Samit, and he was from Banu 'Amr ibn 'Awf, and it has reached us that he repented after that. And Sa'd ibn Zurarah, from Banu Malik ibn al-Najjar, and he was the one who acted with malice against the Messenger of Allah (pbuh), and he was the youngest of them in age and the most wicked of them. And Suwayd and Ra'ish, and they were from Bal-Hubla, and they were among those whom Ibn Ubayy prepared during the Battle of Tabuk to discourage the people. And Qays ibn 'Amr ibn Fahd. And Zayd ibn al-Lusayb, and he was from the Jews of Qaynuqa', so he outwardly professed Islam while harboring the deceit of the Jews and the hypocrisy of those who were hypocrites. And Sulalah ibn al-Humam, from Banu Qaynuqa', so he outwardly professed Islam.

Commentary Al-Tabarani narrated it in Al-Mu'jam al-Kabir from the words of Al-Zubayr ibn Bakkar as you see.

#427

427 - Dhe nga Ebu et-Tufejli përcillet se ka thënë: "Gjatë Betejës së Tebukut, thirrësi i Pejgamberit (s.a.v.s.) njoftoi: 'Vërtet, uji është i pakët, andaj askush të mos më paraprijë tek ai.' Kur ai (Pejgamberi) erdhi tek uji, pa se disa njerëz kishin shkuar para tij, kështu që ai i mallkoi ata."

Komentim E ka transmetuar et-Taberaniu në "el-Kebir", dhe në zinxhirin e tij është Jahja bin Muhamed bin es-Seken nga Bekr bin Bekkari, dhe nuk kam parë askënd që të ketë paraqitur biografi për ta.

٤٢٧ - وَعَنْ أَبِي الطُّفَيْلِ قَالَ: «لَمَّا كَانَ غَزْوَةُ تَبُوكَ نَادَى مُنَادِي النَّبِيِّ - ﷺ: " إِنَّ الْمَاءَ قَلِيلٌ فَلَا يَسْبِقْنِي إِلَيْهِ أَحَدٌ "، فَأَتَى الْمَاءَ وَقَدْ سَبَقَهُ أَقْوَامٌ، فَلَعَنَهُمْ».
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَفِيهِ يَحْيَى بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ السَّكَنِ عَنْ بَكْرِ بْنِ بَكَّارٍ، وَلَمْ أَرَ مَنْ تَرْجَمَهُمَا.

427 - And on the authority of Abu al-Tufayl, who said: "During the Expedition of Tabuk, the caller of the Prophet (pbuh) announced: 'Indeed, the water is scarce, so let no one precede me to it.' Then he came to the water and found that some people had already preceded him to it, so he cursed them."

Commentary It was narrated by al-Tabarani in Al-Kabir, and its chain includes Yahya bin Muhammad bin al-Sakan on the authority of Bakr bin Bakkar, and I have not seen anyone who provided a biography for either of them.

#428

٤٢٨ - Dhe nga Abdullah ibn Uthman ibn Huthajmi transmetohet se ka thënë: "Hyra tek Ebu et-Tufejli dhe e gjeta në disponim të mirë, ndaj thashë: 'Do ta shfrytëzoj patjetër këtë rast prej tij.' I thashë: 'O Ebu et-Tufejl, ata njerëz të cilët i ka mallkuar i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.), kush janë ata? Mi emërto, kush janë?' Tha: Ai u bë gati të më tregonte për ta, por gruaja e tij, Seuda, i tha: 'Ndalo, o Ebu et-Tufejl! A nuk të ka arritur se i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "O Allah, unë jam vetëm një njeri, andaj cilindo rob prej besimtarëve që unë e kam mallkuar, bëje atë për të pastrim dhe mëshirë"?'"

Komentim E ka transmetuar Ahmedi dhe transmetuesit e tij janë të besueshëm.

٤٢٨ - وَعَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُثْمَانَ بْنِ خُثَيْمٍ قَالَ: «دَخَلْتُ عَلَى أَبِي الطُّفَيْلِ فَوَجَدْتُهُ طَيِّبَ النَّفْسِ، فَقُلْتُ: لَأَغْتَنِمَنَّ ذَلِكَ مِنْهُ فَقُلْتُ: يَا أَبَا الطُّفَيْلِ، النَّفَرُ الَّذِينَ لَعَنَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ - مَنْ هُمْ؟ سَمِّهِمْ مَنْ هُمْ؟ قَالَ: فَهَمَّ
أَنْ يُخْبِرَنِي بِهِمْ، فَقَالَتْ لَهُ امْرَأَتُهُ سَوْدَةُ: مَهْ يَا أَبَا الطُّفَيْلِ، أَمَا بَلَغَكَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ - ﷺ - قَالَ: " اللَّهُمَّ إِنَّمَا أَنَا بَشَرٌ، فَأَيُّمَا عَبْدٍ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ دَعَوْتُ عَلَيْهِ بِدَعْوَةٍ فَاجْعَلْهَا لَهُ زَكَاةً وَرَحْمَةً» "؟.
رَوَاهُ أَحْمَدُ، وَرِجَالُهُ ثِقَاتٌ.

428 - And on the authority of Abd Allah ibn Uthman ibn Khuthaym, who said: "I entered upon Abu al-Tufayl and found him in good spirits, so I said: 'I shall surely seize this opportunity from him.' I said: 'O Abu al-Tufayl, the group whom the Messenger of Allah (pbuh) cursed, who are they? Name them, who are they?' He said: So he intended to inform me of them, but his wife Sawdah said to him: 'Desist, O Abu al-Tufayl! Has it not reached you that the Messenger of Allah (pbuh) said: "O Allah, I am only a human being, so whichever servant among the believers I have invoked a curse upon, make it for him a means of purification and mercy"?'"

Commentary Narrated by Ahmad, and its narrators are trustworthy.

#429

٤٢٩ - Dhe nga Ebu Mes'udi transmetohet se ka thënë: "I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) na mbajti një hytbe, ku e lavdëroi Allahun dhe e lartësoi Atë, e pastaj tha: 'Vërtet, në mesin tuaj ka munafikë; prandaj, atë që unë e emëroj, le të ngrihet.' Pastaj tha: 'Ngrihu o filan, ngrihu o filan, ngrihu o filan,' derisa emëroi tridhjetë e gjashtë burra. Pastaj tha: 'Vërtet, janë mes jush ose prej jush, prandaj kijeni frikë Allahun.' Tha: Pastaj Omeri kaloi pranë një njeriu prej atyre që ai i kishte emëruar, i cili e kishte mbuluar fytyrën, dhe ai e njihte atë. Ai e pyeti: 'Çfarë ke?' Ai e njoftoi për atë që kishte thënë i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.). Atëherë ai (Omeri) tha: 'Qofsh i larguar (nga mëshira) për pjesën e mbetur të ditës!'"

Komentim E ka transmetuar Ahmedi dhe Taberaniu në "El-Kebir"; në zinxhirin e tij është Ijad ibn Ijad, i cili transmeton nga babai i tij, dhe nuk kam parë askënd që të ketë shkruar biografi për këta të dy.

٤٢٩ - وَعَنْ أَبِي مَسْعُودٍ قَالَ: «خَطَبَنَا رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ - خُطْبَةً فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ، ثُمَّ قَالَ: " إِنَّ مِنْكُمْ مُنَافِقِينَ، فَمَنْ سَمَّيْتُ فَلْيَقُمْ " ثُمَّ قَالَ: " قُمْ يَا فُلَانُ، قُمْ يَا فُلَانُ، قُمْ يَا فُلَانُ " حَتَّى سَمَّى سِتَّةً وَثَلَاثِينَ رَجُلًا ثُمَّ قَالَ: " إِنَّ فِيكُمْ أَوْ مِنْكُمْ، فَاتَّقُوا اللَّهَ " قَالَ فَمَرَّ عُمَرُ عَلَى رَجُلٍ مِمَّنْ سَمَّى مُقَنَّعٍ، قَدْ كَانَ يَعْرِفُهُ، قَالَ: مَالَكَ؟ قَالَ: فَحَدَّثَهُ بِمَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ - فَقَالَ: بُعْدًا لَكَ سَائِرَ الْيَوْمِ».
رَوَاهُ أَحْمَدُ وَالطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَفِيهِ عِيَاضُ بْنُ عِيَاضٍ عَنْ أَبِيهِ، وَلَمْ أَرَ مَنْ تَرْجَمَهُمَا.

429 - And on the authority of Abu Mas'ud, who said: "The Messenger of Allah (pbuh) delivered a sermon to us. He praised Allah and extolled Him, then said: 'Indeed, among you are hypocrites; so whoever I name, let him stand up.' Then he said: 'Stand up, O so-and-so; stand up, O so-and-so; stand up, O so-and-so,' until he had named thirty-six men. Then he said: 'Indeed, [they are] among you or from you, so fear Allah.' He [Abu Mas'ud] said: 'Then Umar passed by one of those he had named, who was covering his face, and he [Umar] used to know him. He asked: 'What is the matter with you?' So he informed him of what the Messenger of Allah (pbuh) had said. Thereupon [Umar] said: 'May you be far removed for the rest of the day!'"

Commentary Narrated by Ahmad and At-Tabarani in Al-Kabir; its chain includes Iyad ibn Iyad, from his father, and I have not seen anyone who provided a biographical entry for the two of them.

#430

٤٣٠ - Dhe nga Umm Seleme transmetohet se ka thënë: Ka thënë Pejgamberi (s.a.v.s.): "Prej shokëve të mi ka të tillë që nuk do t'i shoh e as nuk do të më shohin kurrë pasi të ndërroj jetë." Tha: Kjo i arriti Omerit, kështu që ai erdhi tek ajo me nxitim - ose shpejtoi - e i tha asaj: "Të betoj në Allahun, a jam unë prej tyre?" Ajo u përgjigj: "Jo, dhe nuk do të shfajësoj askënd pas teje kurrë." E ka transmetuar Ahmedi, Ebu Jala dhe Taberaniu në "El-Kebir". Në një transmetim tjetër të Ebu Jalas dhe Ahmedit prej saj: "Abdurrahman bin Aufi hyri tek ajo dhe tha: 'O nëna ime, kam frikë se mos po më shkatërron bollëku i pasurisë sime, sepse unë jam kurajshiti me më së shumti pasuri.' Ajo i tha: 'O biri im, shpenzo; sepse vërtet e kam dëgjuar të Dërguarin e Allahut (s.a.v.s.) duke thënë: 'Vërtet, prej shokëve të mi ka të tillë që nuk do të më shohin pasi të ndahem prej tyre'" - dhe e përmendi ngjashëm me këtë.

Komentim Në zinxhirin e tij është Asim bin Behdaleh, i cili është i besueshëm, por bën gabime.

٤٣٠ - وَعَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَتْ: قَالَ النَّبِيُّ - ﷺ: " «مِنْ أَصْحَابِي مَنْ لَا أَرَاهُ وَلَا يَرَانِي بَعْدَ أَنْ أَمُوتَ أَبَدًا " قَالَ: فَبَلَغَ ذَلِكَ عُمَرَ فَأَتَاهُمَا يَشْتَدُّ - أَوْ يُسْرِعُ - فَقَالَ لَهَا: أَنْشُدُكِ اللَّهَ أَنَا مِنْهُمْ؟ قَالَتْ: لَا، وَلَا أُبَرِّئُ بَعْدَكَ أَحَدًا أَبَدًا».
رَوَاهُ أَحْمَدُ وَأَبُو يَعْلَى وَالطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَفِي رِوَايَةٍ أُخْرَى لِأَبِي يَعْلَى وَأَحْمَدَ عَنْهَا: «دَخَلَ عَلَيْهَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَوْفٍ، قَالَ: فَقَالَ: يَا أُمَّهْ، قَدْ خِفْتُ أَنْ يُهْلِكَنِي كَثْرَةُ مَالِي، أَنَا أَكْثَرُ قُرَيْشٍ مَالًا، قَالَتْ: يَا بُنَيَّ، أَنْفِقْ ; فَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ - ﷺ - يَقُولُ: " إِنَّ مِنْ أَصْحَابِي مَنْ لَا يَرَانِي بَعْدَ أَنْ أُفَارِقَهُ» " - فَذَكَرَ نَحْوَهُ وَفِيهِ عَاصِمُ بْنُ بَهْدَلَةَ، وَهُوَ ثِقَةٌ يُخْطِئُ.

430 - And on the authority of Umm Salamah, who said: The Prophet (pbuh) said: "Among my companions are those whom I shall never see, and who shall never see me after I die." He said: When that reached Umar, he came to her walking rapidly—or hurrying—and said to her: "I adjure you by Allah, am I among them?" She said: "No, and I shall never exonerate anyone after you." It was narrated by Ahmad, Abu Ya'la, and al-Tabarani in al-Kabir. In another narration by Abu Ya'la and Ahmad on her authority: Abdul-Rahman bin Awf entered upon her and said: "O Mother, I fear that the abundance of my wealth may destroy me, for I am the wealthiest of the Quraysh." She said: "O my son, spend in charity; for I heard the Messenger of Allah (pbuh) say: 'Indeed, among my companions are those who will not see me after I depart from them,'" and he mentioned the like of it.

Commentary And in its chain is Asim bin Bahdalah, and he is trustworthy but makes mistakes.

#431

431 - Dhe nga Abdullah bin Amri transmetohet se ka thënë: "Ishim të ulur te Pejgamberi (s.a.v.s.), ndërkohë që Amr bin el-Asi kishte shkuar të vishte rrobat e tij për t'u bashkuar me mua. Ai (Pejgamberi) tha — ndërsa ne ishim tek ai —: 'Sigurisht që tek ju do të hyjë një njeri i mallkuar.' Pasha Allahun, mbeta i shqetësuar, duke shikuar jashtë e brenda derisa hyri filani — d.m.th. el-Hakemi."

Komentim E ka transmetuar Ahmedi, dhe transmetuesit e tij janë transmetues të Sahihut.

٤٣١ - وَعَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو قَالَ: «كُنَّا جُلُوسًا عِنْدَ النَّبِيِّ - ﷺ - وَقَدْ ذَهَبَ عَمْرُو بْنُ الْعَاصِ يَلْبَسُ ثِيَابَهُ لِيَلْحَقَنِي، فَقَالَ - وَنَحْنُ عِنْدَهُ -: " لَيَدْخُلَنَّ عَلَيْكُمْ رَجُلٌ لَعِينٌ "، فَوَاللَّهِ مَازِلْتُ وَجِلًا أَتَشَوَّفُ خَارِجًا وَدَاخِلًا حَتَّى دَخَلَ فُلَانٌ - يَعْنِي الْحَكَمَ» -.
رَوَاهُ أَحْمَدُ، وَرِجَالُهُ رِجَالُ الصَّحِيحِ.

431 - And from Abdullah bin 'Amr, who said: "We were sitting with the Prophet (pbuh), and 'Amr bin al-'As had gone to put on his clothes to join me. He (the Prophet) said—while we were with him—: 'A cursed man shall surely enter upon you.' By Allah, I remained anxious, looking outside and inside, until so-and-so entered—meaning al-Hakam."

Commentary Narrated by Ahmad, and its narrators are the narrators of the Sahih.

#432

432 - Dhe prej tij transmetohet se ka thënë: I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "Do të shfaqet me siguri para jush një burrë i cili do të ringjallet në Ditën e Kiametit jo sipas sunetit tim - ose jo sipas fesë sime -". [Transmetuesi thotë]: E unë e kisha lënë babanë tim në shtëpi, andaj u frikësova se mos ishte ai, por u shfaq një burrë tjetër, e atëherë i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) tha: "Ai është ky."

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "El-Kebir", dhe transmetuesit e tij janë transmetues të Sahihut, përveç se në të është një burrë që nuk është emëruar.

٤٣٢ - وَعَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ: " «لَيَطَّلِعَنَّ عَلَيْكُمْ رَجُلٌ يُبْعَثُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ عَلَى غَيْرِ سُنَّتِي - أَوْ عَلَى غَيْرِ مِلَّتِي - " وَكُنْتُ تَرَكْتُ أَبِي فِي الْمَنْزِلِ، فَخِفْتُ أَنْ يَكُونَ هُوَ، فَاطَّلَعَ رَجُلٌ غَيْرُهُ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ: " هُوَ هَذَا» ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَرِجَالُهُ رِجَالُ الصَّحِيحِ، إِلَّا أَنَّ فِيهِ رَجُلًا لَمْ يُسَمَّ.

432 - And from him, he said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "A man will surely appear before you who will be resurrected on the Day of Resurrection upon other than my Sunnah - or upon other than my religion - " and I had left my father at home, so I feared that it might be him, then a man other than him appeared, and the Messenger of Allah (pbuh) said: "It is this one."

Commentary It was narrated by al-Tabarani in al-Kabir, and its narrators are the narrators of the Sahih, except that there is a man in it who was not named.

#433

433 - Dhe prej tij (përcillet) se ka thënë: I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "Do t’ju shfaqet një burrë nga kjo qafë mali, i cili është prej banorëve të Zjarrit." (Transmetuesi thotë:) E kisha lënë babanë tim duke marrë abdest, andaj u frikësova se mos ishte ai, por u shfaq dikush tjetër. Atëherë i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) tha: "Ky është ai."

Komentim Transmetuesit e tij janë transmetuesit e Sahihut.

٤٣٣ - وَعَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ: " «يَطْلُعُ عَلَيْكُمْ رَجُلٌ مِنْ هَذَا الْفَجِّ مِنْ أَهْلِ النَّارِ " وَكُنْتُ تَرَكْتُ أَبِي يَتَوَضَّأُ، فَخَشِيتُ أَنْ يَكُونَ هُوَ، فَاطَّلَعَ غَيْرُهُ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ: " هُوَ هَذَا» ".
وَرِجَالُهُ رِجَالُ الصَّحِيحِ.

433 - And from him, he said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "A man will appear to you from this mountain pass who is from the people of the Fire." And I had left my father performing ablution, so I feared that it might be him, but someone else appeared. Then the Messenger of Allah (pbuh) said: "It is this one."

Commentary Its narrators are the narrators of the Sahih.

#434

434 - Dhe nga Ibn ez-Zubejri transmetohet se ka thënë: Ka thënë i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.): "I pari që do të shfaqet nga kjo derë është prej banorëve të Zjarrit." Atëherë u shfaq filani.

Komentim E ka transmetuar et-Taberaniu në "el-Kebir", dhe në zinxhirin e tij është Ibn Lehi'ah, i cili është i dobët.

٤٣٤ - وَعَنِ ابْنِ الزُّبَيْرِ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ: " «أَوَّلُ مَنْ يَطْلُعُ مِنْ هَذَا الْبَابِ مِنْ أَهْلِ النَّارِ " فَطَلَعَ فُلَانٌ».
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَفِيهِ ابْنُ لَهِيعَةَ، وَهُوَ ضَعِيفٌ.

434 - And from Ibn al-Zubayr who said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "The first person to emerge from this door is of the people of the Fire." Then so-and-so emerged.

Commentary It was reported by al-Tabarani in al-Kabir, and in it is Ibn Lahi'ah, and he is weak.

#435

435 - Dhe nga Ibn Abbasi transmetohet se ka thënë: Ndonjëri prej tyre thotë: "Babai im e ka shoqëruar të Dërguarin e Allahut (s.a.v.s.) dhe ka qenë me të Dërguarin e Allahut (s.a.v.s.)", ndërsa një sandale e vjetër është më e mirë se babai i tij.

Komentim E ka transmetuar El-Bezzari dhe transmetuesit e tij janë transmetuesit e Sahihut.

٤٣٥ - وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: يَقُولُ أَحَدُهُمْ: أَبِي صَحِبَ رَسُولَ اللَّهِ - ﷺ - وَكَانَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ - ﷺ - وَلَنَعْلٌ خَلِقٌ خَيْرٌ مِنْ أَبِيهِ.
رَوَاهُ الْبَزَّارُ، وَرِجَالُهُ رِجَالُ الصَّحِيحِ.

435 - And on the authority of Ibn Abbas, who said: One of them says, "My father accompanied the Messenger of Allah (pbuh) and was with the Messenger of Allah (pbuh)," but indeed, a worn-out sandal is better than his father.

Commentary Al-Bazzar reported it, and its narrators are the narrators of the Sahih.

#436

436 - Transmetohet nga el-Hasan b. Ali se ai i tha Ebu el-A'uer es-Sulemiut: "Mjerë ti! A nuk i mallkoi i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) Ri'lin, Dhekuanin dhe Amër b. Sufjanin?"

Komentim E ka shënuar Ebu Ja'la dhe transmetuesit e tij janë transmetues të Sahiut, përveç Abdurrahman b. Ebi Aufit, i cili është i besueshëm (thiqah). Ai ka përmendur edhe një zinxhir tjetër transmetimi deri te el-Hasani, i cili ka thënë: "I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) hyri tek ne në shtëpinë e Fatimes", dhe e përmendi hadithin; ne e kemi shënuar atë në hadithet e Ibn Numejrit gjatë diktimit (el-imla).

٤٣٦ - وَعَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ أَنَّهُ قَالَ لِأَبِي الْأَعْوَرِ السُّلَمِيِّ: «وَيْحَكَ، أَلَمْ يَلْعَنْ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ - رِعْلًا وَذَكْوَانَ وَعَمْرَو بْنَ سُفْيَانَ»؟.
رَوَاهُ أَبُو يَعْلَى، وَرِجَالُهُ رِجَالُ الصَّحِيحِ غَيْرَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي عَوْفٍ، وَهُوَ ثِقَةٌ.
وَذَكَرَ سَنَدًا آخَرَ إِلَى الْحَسَنِ، قَالَ: دَخَلَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ - عَلَيْنَا بَيْتَ فَاطِمَةَ، قَالَ: وَذَكَرَ الْحَدِيثَ، وَكَتَبْنَاهُ فِي أَحَادِيثِ ابْنِ نُمَيْرٍ فِي الْإِمْلَاءِ.

436 - And on the authority of al-Hasan ibn Ali that he said to Abu al-A'war al-Sulami: "Woe to you! Did not the Messenger of Allah (pbuh) curse Ri'l, Dhakwan, and 'Amr ibn Sufyan?"

Commentary It was narrated by Abu Ya'la, and its narrators are the narrators of the Sahih except for Abd al-Rahman ibn Abi 'Awf, and he is trustworthy. And he mentioned another chain to al-Hasan, who said: "The Messenger of Allah (pbuh) entered upon us in the house of Fatimah," and he mentioned the hadith, and we wrote it among the hadiths of Ibn Numayr in the dictation.

#437

437 - Dhe nga Safineja transmetohet se Pejgamberi (s.a.v.s.) ishte ulur, kur kaloi një burrë mbi një deve, ndërsa përpara tij ishte një udhëheqës dhe pas tij një ngasës. Atëherë ai tha: "Allahu e mallkoftë udhëheqësin, ngasësin dhe kalorësin."

Komentim E transmeton El-Bezzari dhe transmetuesit e tij janë të besueshëm.

٤٣٧ - وَعَنْ سَفِينَةَ «أَنَّ النَّبِيَّ - ﷺ - كَانَ جَالِسًا، فَمَرَّ رَجُلٌ عَلَى بَعِيرٍ وَبَيْنَ يَدَيْهِ قَائِدٌ وَخَلْفَهُ سَائِقٌ، فَقَالَ: " لَعَنَ اللَّهُ الْقَائِدَ وَالسَّائِقَ وَالرَّاكِبَ» ".
رَوَاهُ الْبَزَّارُ، وَرِجَالُهُ ثِقَاتٌ.

437 - And on the authority of Safinah that the Prophet (pbuh) was sitting, and a man passed by on a camel with a leader in front of him and a driver behind him, so he said: "May Allah curse the leader, the driver, and the rider."

Commentary Reported by al-Bazzar, and its narrators are trustworthy.

#438

438 - Dhe nga El-Muhaxhir bin Kunfudhi, i cili ka thënë: «I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) pa tre persona mbi një deve dhe tha: "I treti është i mallkuar"».

Komentim E ka transmetuar Et-Taberaniu në "El-Kebir" dhe transmetuesit e tij janë të besueshëm.

٤٣٨ - وَعَنِ الْمُهَاجِرِ بْنِ قُنْفُذٍ، قَالَ: «رَأَى رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ - ثَلَاثَةً عَلَى بَعِيرٍ، فَقَالَ: " الثَّالِثُ مَلْعُونٌ».
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَرِجَالُهُ ثِقَاتٌ.

438 - And on the authority of Al-Muhajir bin Qunfudh, who said: The Messenger of Allah (pbuh) saw three [people] on a camel, and he said: "The third is cursed."

Commentary It was narrated by Al-Tabarani in Al-Kabir, and its narrators are trustworthy.

#439

٤٣٩ - Dhe nga Sa'd bin Hudhejfe transmetohet se ka thënë: Ammar bin Jasiri ka thënë në ditën e Sifinit, ndërsa përmendi çështjen e tyre dhe çështjen e pajtimit: "Pasha Allahun, ata nuk u bënë muslimanë, por vetëm u dorëzuan dhe e fshehën mosbesimin. E kur panë se kishin ndihmëtarë për të, ata e shfaqën atë."

Komentim E ka shënuar Taberaniu në "El-Kebir", ndërsa për Sa'd bin Hudhejfen nuk kam parë ndonjë që të ketë shkruar biografinë e tij.

٤٣٩ - وَعَنْ سَعْدِ بْنِ حُذَيْفَةَ قَالَ: قَالَ عَمَّارُ بْنُ يَاسِرٍ يَوْمَ صِفِّينَ، وَذَكَرَ أَمْرَهُمْ وَأَمْرَ الصُّلْحِ، فَقَالَ: وَاللَّهِ مَا أَسْلَمُوا، وَلَكِنِ اسْتَسْلَمُوا وَأَسَرُّوا الْكُفْرَ، فَلَمَّا رَأَوْا عَلَيْهِ أَعْوَانًا أَظْهَرُوهُ.
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَسَعْدُ بْنُ حُذَيْفَةَ لَمْ أَرَ مَنْ تَرْجَمَهُ.

And on the authority of Sa'd bin Hudhayfah, who said: Ammar bin Yasir said on the Day of Siffin—while mentioning their situation and the matter of the reconciliation—: "By Allah, they did not embrace Islam; rather, they merely submitted and concealed disbelief. Then, when they found supporters for it, they manifested it."

Commentary It was narrated by al-Tabarani in al-Kabir, and as for Sa'd bin Hudhayfah, I have not found anyone who provided a biography for him.

#440

٤٤٠ - Nga Abdullah bin Amri ka thënë: "Myezini thërret ezanin dhe një popull fal namazin, ndërsa ata nuk janë besimtarë."

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "el-Kebir", dhe në të gjendet një burrë që nuk është emërtuar.

٤٤٠ - عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو قَالَ: يُؤَذِّنُ الْمُؤَذِّنُ، وَيُقِيمُ الصَّلَاةَ قَوْمٌ، وَمَا هُمْ بِمُؤْمِنِينَ.
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَفِيهِ رَجُلٌ لَمْ يُسَمَّ.

440 - On the authority of 'Abdullah bin 'Amr, who said: The caller will call the Adhan, and a people will establish the prayer, yet they are not believers.

Commentary Narrated by al-Tabarani in al-Kabir, and in its chain is a man who was not named.

#441

441 - Dhe nga Abdurrahman bin Aufi, i cili ka thënë: Hyra te Omeri dhe ai tha: "O Abdurrahman bin Auf, a ke frikë se njerëzit do ta braktisin Islamin dhe do të dalin prej tij?" Thashë: "Jo - dashtë Allahu - dhe si mund ta braktisin atë ndërkohë që mes tyre është Libri i Allahut dhe sunetet e të Dërguarit të Allahut (s.a.v.s.)?" Ai tha: "Nëse do të ndodhte diçka prej kësaj, kjo do të ndodhte prej bijve të filanit."

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "el-Evsat" dhe transmetuesit e tij janë transmetuesit e Sahihut.

٤٤١ - وَعَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ قَالَ: دَخَلْتُ عَلَى عُمَرَ فَقَالَ: يَا عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ عَوْفٍ، أَتَخْشَى أَنْ يَتْرُكَ النَّاسُ الْإِسْلَامَ وَيَخْرُجُونَ مِنْهُ؟ قُلْتُ: لَا - إِنْ شَاءَ اللَّهُ - وَكَيْفَ يَتْرُكُونَهُ وَفِيهِمْ كِتَابُ اللَّهِ وَسُنَنُ رَسُولِ اللَّهِ - ﷺ -؟ فَقَالَ: لَئِنْ كَانَ مِنْ ذَلِكَ شَيْءٌ لَيَكُونَنَّ بَنُو فُلَانٍ.
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْأَوْسَطِ، وَرِجَالُهُ رِجَالُ الصَّحِيحِ.

441 - And from 'Abd al-Rahman bin 'Awf who said: I entered upon 'Umar and he said: "O 'Abd al-Rahman bin 'Awf, do you fear that the people will abandon Islam and depart from it?" I said: "No—God willing—and how could they abandon it when among them is the Book of Allah and the Sunan of the Messenger of Allah (pbuh)?" He said: "If anything of that were to occur, it would be [caused by] the sons of so-and-so."

Commentary Reported by al-Tabarani in al-Awsat, and its narrators are the narrators of the Sahih.

CHAPTER

[بَابُ تُحْشَرُ كُلُّ نَفْسٍ عَلَى هَوَاهَا]

Kapitulli: Çdo shpirt do të ringjallet sipas dëshirave të tij

81. Chapter: Every Soul Will Be Resurrected Upon Its Desires

#442

442 - Nga Xhabiri përcillet se ka thënë: I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "Çdo shpirt do të ringjallet sipas dëshirave (prirjeve) të tij; andaj kushdo që anon nga mosbesimi, ai do të jetë me mosbesimtarët dhe puna e tij nuk do t'i bëjë asnjë dobi."

Komentim Unë them: Në Sahih (koleksionin e saktë), ky hadith gjendet vetëm si: "Çdo rob do të ringjallet sipas asaj gjendjeje në të cilën ka vdekur." Atë e ka transmetuar Taberaniu në "el-Evsat", dhe në zinxhirin e tij është Ibn Lahi'ah, i cili është i dobët.

٤٤٢ - عَنْ جَابِرٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ: " «كُلُّ نَفْسٍ تُحْشَرُ عَلَى هَوَاهَا، فَمَنْ هَوِيَ الْكُفْرَ فَهُوَ مَعَ الْكَفَرَةِ وَلَا يَنْفَعُهُ عَمَلُهُ شَيْئًا» ".
قُلْتُ: لَهُ فِي الصَّحِيحِ: " «يُبْعَثُ كُلُّ عَبْدٍ عَلَى مَا مَاتَ عَلَيْهِ» " فَقَطْ.
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْأَوْسَطِ، وَفِيهِ ابْنُ لَهِيعَةَ، وَهُوَ ضَعِيفٌ.

442 - On the authority of Jabir, who said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "Every soul shall be gathered according to its desires; so whoever desires disbelief, he shall be with the disbelievers, and his deeds will not benefit him in the least."

Commentary I say: In the Sahih collection, it is narrated as: "Every servant is resurrected according to what he died upon" only. It was narrated by al-Tabarani in al-Awsat, and its chain contains Ibn Lahi'ah, who is weak.

#443

443 - Dhe nga Fedale bin Ubejdi, transmetohet nga i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.), se ai ka thënë: "Kushdo që vdes në njërën nga këto grada, do të ringjallet në po atë gradë Ditën e Kiametit."

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "el-Mu'xhem el-Kebir", dhe transmetuesit e tij janë të besueshëm në njerin prej dy zinxhirëve të transmetimit.

٤٤٣ - وَعَنْ فَضَالَةَ بْنِ عُبَيْدٍ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ - ﷺ - أَنَّهُ قَالَ: " «مَنْ مَاتَ عَلَى مَرْتَبَةٍ مِنْ هَذِهِ الْمَرَاتِبِ يُبْعَثُ عَلَيْهَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ» ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَرِجَالُهُ ثِقَاتٌ فِي أَحَدِ السَّنَدَيْنِ.

443 - And on the authority of Fadalah ibn Ubayd, from the Messenger of Allah (pbuh), that he said: "Whoever dies upon one of these ranks will be resurrected upon it on the Day of Resurrection."

Commentary It was narrated by al-Tabarani in al-Kabir, and its narrators are trustworthy in one of the two chains of transmission.

CHAPTER

[بَابُ الْبَرَاءَةِ مِنَ النِّفَاقِ]

Kapitulli: Çlirimi nga hipokrizia

82. Chapter: Freedom from Hypocrisy

#444

444 - Një burrë i tha Abdullah ibn Mes'udit: "Vërtet, unë kam frikë se mos jam munafik (hipokrit)." Ai i tha: "Sikur të ishe munafik, nuk do ta kishit atë frikë."

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "el-Kebir" dhe ky transmetim është i ndërprerë (munkati').

٤٤٤ - قَالَ رَجُلٌ لِعَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ: إِنِّي أَخَافُ أَنْ أَكُونَ مُنَافِقًا، قَالَ: لَوْ كُنْتَ مُنَافِقًا مَا خِفْتَ ذَلِكَ.
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَهُوَ مُنْقَطِعٌ.

444 - A man said to Abdullah bin Mas'ud: "Indeed, I fear that I am a hypocrite." He replied: "If you were a hypocrite, you would not have feared that."

Commentary Narrated by al-Tabarani in al-Kabir, and it is disconnected.

CHAPTER

[بَابٌ فِي إِبْلِيسَ وَجُنُودِهِ]

Kapitulli: Rreth Iblisit dhe ushtarëve të tij

83. Chapter: Regarding Iblis and His Soldiers

#445

٤٤٥ - Nga Ibn Abbasi transmetohet se ka thënë: Ka thënë i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.): "Iblisi i tha Zotit të tij: 'O Zot, Ti e zbrite Ademin dhe unë e kam ditur se do të ketë Libër dhe të dërguar; cilët janë Librat e tyre dhe të dërguarit e tyre?' Ai tha: 'Të dërguarit e tyre janë engjëjt dhe Pejgamberët prej tyre, ndërsa Librat e tyre janë Tevrati, Inxhili, Zeburi dhe Furkani.' Ai tha: 'Po cili është libri im?' Ai tha: 'Libri yt është tatuazhi, kurani (leximi) yt është poezia, të dërguarit e tu janë fallxhorët, ushqimi yt është ai mbi të cilin nuk përmendet emri i Allahut, pija jote është çdo gjë dehëse, e vërteta jote është gënjeshtra, shtëpia jote është banja, kurthet e tua janë gratë, muezini yt është fyelli dhe xhamitë e tua janë tregjet'."

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "El-Kebir" dhe në të gjendet Jahja bin Salih el-Ejliu, të cilin El-Ukajli e ka vlerësuar si të dobët. Them: Hadithi i Ebu Umames do të vijë në pjesët e fundit të "El-Edebit" (Mirësjelljes) rreth poezisë, i ngjashëm me këtë ose më i plotë – në dashtë Allahu.

٤٤٥ - عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ: " «قَالَ إِبْلِيسُ لِرَبِّهِ: يَا رَبِّ، أَهْبَطْتَ آدَمَ، وَقَدْ عَلِمْتُ أَنَّهُ سَيَكُونُ كِتَابٌ وَرُسُلٌ، فَمَا كِتَابُهُمْ وَرُسُلُهُمْ؟ قَالَ: رُسُلُهُمُ الْمَلَائِكَةُ، وَالنَّبِيُّونَ مِنْهُمْ، وَكُتُبُهُمُ التَّوْرَاةُ وَالْإِنْجِيلُ وَالزَّبُورُ وَالْفُرْقَانُ. قَالَ: فَمَا كِتَابِي؟ قَالَ: كِتَابُكَ الْوَشْمُ، وَقُرْآنُكَ الشِّعْرُ، وَرُسُلُكَ الْكَهَنَةُ، وَطَعَامُكَ مَالَا يُذْكَرُ اسْمُ اللَّهِ عَلَيْهِ، وَشَرَابُكَ كُلُّ مُسْكِرٍ، وَصِدْقُكَ الْكَذِبُ، وَبَيْتُكَ الْحَمَّامُ، وَمَصَايِدُكَ النِّسَاءُ، وَمُؤَذِّنُكَ الْمِزْمَارُ، وَمَسْجِدُكَ الْأَسْوَاقُ» ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَفِيهِ يَحْيَى بْنُ صَالِحٍ الْأَيْلِيُّ، ضَعَّفَهُ الْعُقَيْلِيُّ.
قُلْتُ: وَيَأْتِي حَدِيثُ أَبِي أُمَامَةَ فِي أَوَآخِرِ الْأَدَبِ فِي الشِّعْرِ مِثْلُ هَذَا، أَوْ أَتَمُّ - إِنْ شَاءَ اللَّهُ -.

445 - On the authority of Ibn Abbas, who said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "Iblis said to his Lord: 'O Lord, You have sent Adam down, and I have known that there will be Scriptures and messengers; so what are their Scriptures and messengers?' He said: 'Their messengers are the angels and the prophets from among them, and their Scriptures are the Torah, the Gospel, the Psalms, and the Criterion (the Furqan).' He said: 'Then what is my scripture?' He said: 'Your scripture is tattooing, your recitation (Qur'an) is poetry, your messengers are the soothsayers, your food is that over which the name of Allah is not mentioned, your drink is every intoxicant, your truth is falsehood, your home is the bathhouse, your snares are women, your caller to prayer (Mu'adhin) is the flute, and your mosques are the marketplaces.'"

Commentary It was narrated by at-Tabarani in Al-Mu'jam al-Kabir, and it contains Yahya bin Salih al-Ayli, whom al-Uqayli graded as weak. I say: The hadith of Abu Umamah will be mentioned in the later chapters of 'Manners' (al-Adab) regarding poetry, similar to this or more complete—if Allah wills.

#446

٤٤٦ - Dhe nga Ebu Musa el-Esh'ariu, transmetohet se Pejgamberi (s.a.v.s.) ka thënë: "Kur gdhihet Iblisi, ai dërgon ushtritë e tij dhe thotë: 'Kushdo që sot e shpie në humbje një musliman, unë do t'i vendos atij kurorën.' Atëherë ata vijnë dhe njëri prej tyre thotë: 'Nuk iu ndava derisa e bëra të divorcojë gruan e tij.' Ai (Iblisi) thotë: 'Ai mund të martohet përsëri.' Vjen një tjetër e thotë: 'Nuk iu ndava derisa u bë i pabindur ndaj prindërve të tij.' Ai thotë: 'Ai mund të bëhet sërish i mirë me ta.' Pastaj vjen ky (tjetri) e thotë: 'Nuk iu ndava derisa bëri shirk.' Atëherë ai thotë: 'Ti! Ti!'"

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "el-Kebir". Në zinxhirin e tij gjendet Ata' bin es-Saib, i cili ka pasur përzierje të memories (ikhtilat), ndërsa pjesa tjetër e transmetuesve të tij janë të besueshëm (thikat).

٤٤٦ - وَعَنْ أَبِي مُوسَى الْأَشْعَرِيِّ عَنِ النَّبِيِّ - ﷺ - قَالَ: " «إِذَا أَصْبَحَ إِبْلِيسُ بَعَثَ جُنُودَهُ فَيَقُولُ: مَنْ أَضَلَّ الْيَوْمَ مُسْلِمًا أَلْبَسْتُهُ التَّاجَ، فَيَجِيئُونَ فَيَقُولُ أَحَدُهُمْ: لَمْ أَزَلْ بِهِ حَتَّى طَلَّقَ امْرَأَتَهُ، فَيَقُولُ: يُوشِكُ أَنْ يَتَزَوَّجَ. وَيَجِيءُ هَذَا فَيَقُولُ: لَمْ أَزَلْ بِهِ حَتَّى عَقَّ وَالِدَيْهِ، فَيَقُولُ: يُوشِكُ أَنْ يَبِرَّ. وَيَجِيءُ هَذَا فَيَقُولُ: لَمْ أَزَلْ بِهِ حَتَّى أَشْرَكَ، فَيَقُولُ: أَنْتَ أَنْتَ» ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَفِيهِ عَطَاءُ بْنُ السَّائِبِ، اخْتَلَطَ، وَبَقِيَّةُ رِجَالِهِ ثِقَاتٌ.

446 - And on the authority of Abu Musa al-Ash'ari, from the Prophet (pbuh), who said: "When Iblis starts the morning, he sends out his troops and says: 'Whoever misguides a Muslim today, I will clothe him with the crown.' So they come, and one of them says: 'I did not leave him until he divorced his wife,' and he (Iblis) says: 'He is likely to remarry.' And another comes and says: 'I did not leave him until he was undutiful to his parents,' and he says: 'He is likely to be dutiful again.' And this one comes and says: 'I did not leave him until he committed shirk (associating partners with Allah),' and he (Iblis) says: 'You! You!'"

Commentary It was narrated by al-Tabarani in al-Kabir, and within its chain is 'Ata' ibn al-Sa'ib, who suffered from memory confusion (ikhtilat), while the rest of its narrators are trustworthy.

#447

447 - Dhe nga Ebu Rejhaneja, i cili ka thënë: Ka thënë i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.): "Vërtet, Iblisi e vendos fronin e tij mbi det, duke u përpjekur t'i ngjasojë Allahut - i Fuqishëm dhe i Madhërishëm është Ai - ndërsa para tij ka vello. Ai i thërret ushtarët e tij dhe thotë: 'Kush do të merret me filan njeriun?' Atëherë ngrihen dy prej tyre, dhe ai u thotë: 'Ju kam dhënë afat një vit; nëse e devijoni atë, do t'ju çliroj nga mundimi, e nëse jo, do t'ju kryqëzoj të dyve'." Ai (transmetuesi) tha: Dhe ai i thoshte Ebu Rejhanes: "Vërtet, shumë janë kryqëzuar për shkakun tënd."

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "el-Kebir", dhe në zinxhirin e tij është Jahja bin Talha el-Jerbu'i, të cilin Nesaiu e ka konsideruar të dobët, ndërsa Ibn Hibani e ka përmendur atë në "et-Thikat" (Librin e të Besueshmëve).

٤٤٧ - وَعَنْ أَبِي رَيْحَانَةَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ: " «إِنَّ إِبْلِيسَ يَضَعُ عَرْشَهُ عَلَى الْبَحْرِ فَيَتَشَبَّهُ بِاللَّهِ - ﷿ - وَدُونَهُ الْحُجُبُ، فَيَنْدُبُ جُنُودَهُ فَيَقُولُ: مَنْ لِفُلَانٍ الْآدَمِيِّ؟ فَيَقُومُ اثْنَانِ فَيَقُولُ: قَدْ أَجَّلْتُكُمَا سَنَةً، فَإِنْ أَغْوَيْتُمَاهُ وَضَعْتُ عَنْكُمَا التَّعَبَ، وَإِلَّا صَلَبْتُكُمَا ". قَالَ: فَكَانَ يَقُولُ لِأَبِي رَيْحَانَةَ: " لَقَدْ صُلِبَ فِيكَ كَثِيرٌ» ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَفِيهِ يَحْيَى بْنُ طَلْحَةَ الْيَرْبُوعِيُّ، ضَعَّفَهُ النَّسَائِيُّ، وَذَكَرَهُ ابْنُ حِبَّانَ فِي الثِّقَاتِ.

447 - And on the authority of Abu Rayhanah, who said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "Indeed, Iblis places his throne upon the sea, seeking to imitate Allah—Mighty and Majestic is He—and before him are veils. He then summons his soldiers and says: 'Who is for so-and-so among the humans?' Two of them stand up, and he says: 'I have granted you both a period of one year; if you misguide him, I shall relieve you of your toil, and if not, I shall crucify you both.'" He said: And he used to say to Abu Rayhanah: "Many have been crucified because of you."

Commentary It was narrated by al-Tabarani in al-Kabir, and in its chain is Yahya bin Talhah al-Yarbu'i; al-Nasa'i deemed him weak, while Ibn Hibban mentioned him in al-Thiqat.

CHAPTER

[بَابٌ فِيمَنْ يُغْوِيهِمُ الشَّيْطَانُ]

Kapitulli: Rreth atyre që Shejtani i çon në humbje

84. Chapter: Regarding Those Whom Satan Leads Astray

#448

٤٤٨ - Nga Mu'awijeh bin Kurra, nga babai i tij, i cili ka thënë: «Isha me babanë tim duke u nisur drejt Pejgamberit (s.a.v.s.). Kur ishim në një pjesë të rrugës, kaluam pranë një vendbanimi dhe e kaluam natën aty. Papritmas, erdhi bariu te njerëzit e vendbanimit duke vrapuar e duke thënë: "Nuk do t'ua ruaj më bagëtinë, sepse ujku vjen çdo natë dhe merr një dele nga kopeja, ndërsa idhulli shikon e as nuk e kundërshton e as nuk e ndryshon këtë gjendje." Ata i thanë: "Qëndro me ne" — mendoj se ka thënë: "derisa të shkojmë tek ai (idhulli)" — kështu që shkuan tek ai dhe folën rreth tij. Ai i tha bariut: "Qëndro këtë natë." Bariu tha: "Do të qëndroj këtë natë që të shohim se çfarë do të ndodhë." Ai tha: E kaluam natën tonë, dhe kur erdhi koha e namazit të mëngjesit, bariu erdhi me vrap te njerëzit e fshatit duke u thënë: "Lajm i mirë! A nuk po e shihni ujkun të lidhur para dhenve pa asnjë litar?" Ata erdhën, e edhe ne erdhëm bashkë me ta. Ai tha: Atëherë ai (zëri nga idhulli) tha: "Po, kështu vepro." Pastaj arritëm te i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) dhe babai im ia tregoi ngjarjen, e ai tha: "Shejtani po luhet me ta."»

Komentim E ka transmetuar El-Bezzari dhe zinxhiri i tij sillet rreth Ezher bin Sinanit, të cilin Ibn Meini e ka deklaruar të dobët, ndërsa Ibn Adiu ka thënë: "Hadithet e tij janë të pranuara (saliha) dhe nuk janë shumë të panjohura (munkere)."

٤٤٨ - عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ قُرَّةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَ: «كُنْتُ مَعَ أَبِي نُرِيدُ النَّبِيَّ - ﷺ - فَلَمَّا كُنَّا بِبَعْضِ
الطَّرِيقِ مَرَرْنَا بِحَيٍّ فَبِتْنَا فِيهِ، فَإِذَا الرَّاعِي قَدْ جَاءَ إِلَى أَهْلِ الْحَيِّ يَسْعَى يَقُولُ: لَسْتُ أَرْعَى لَكُمْ، فَإِنَّ الذِّئْبَ يَجِيءُ كُلَّ لَيْلَةٍ فَيَأْخُذُ شَاةً مِنَ الْغَنَمِ، وَالصَّنَمُ يَنْظُرُ لَا يُنْكِرُ وَلَا يُغَيِّرُ، فَقَالُوا: أَقِمْ عَلَيْنَا - أَحْسَبُهُ قَالَ: حَتَّى نَأْتِيَهُ - فَأَتَوْهُ، فَتَكَلَّمُوا حَوْلَهُ. قَالَ لِلرَّاعِي: أَقِمِ اللَّيْلَةَ. قَالَ: إِنِّي أُقِيمُ اللَّيْلَةَ حَتَّى نَنْظُرَ. قَالَ: فَبِتْنَا لَيْلَتَنَا، فَلَمَّا كَانَ صَلَاةُ الْغَدَاةِ إِذِ الرَّاعِي يَشْتَدُّ إِلَى أَهْلِ الْقَرْيَةِ يَقُولُ لَهُمْ: الْبُشْرَى، أَلَا تَرَوْنَ الذِّئْبَ مَرْبُوطًا بَيْنَ يَدَيِ الْغَنَمِ بِغَيْرِ وِثَاقٍ؟ فَجَاءُوا وَجِئْنَا مَعَهُمْ. قَالَ: فَقَالَ: نَعَمْ، هَكَذَا فَاصْنَعْ، فَقَدِمْنَا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ - ﷺ - فَحَدَّثَهُ أَبِي الْحَدِيثَ فَقَالَ: " يَتَلَعَّبُ بِهِمُ الشَّيْطَانُ» ".
رَوَاهُ الْبَزَّارُ، وَمَدَارُهُ عَلَى أَزْهَرَ بْنِ سِنَانٍ، ضَعَّفَهُ ابْنُ مَعِينٍ، وَقَالَ ابْنُ عَدِيٍّ: أَحَادِيثُهُ صَالِحَةٌ لَيْسَتْ بِالْمُنْكَرَةِ جِدًّا.

448 - From Mu'awiyah bin Qurrah, from his father, who said: "I was with my father, heading toward the Prophet (pbuh). When we were at a certain point on the road, we passed by a settlement and spent the night there. Suddenly, the shepherd came to the people of the settlement running, saying: 'I will not herd for you, for the wolf comes every night and takes a sheep from the flock, while the idol looks on, neither disapproving nor changing anything.' They said: 'Stay with us'—I think he said: 'until we go to it'—so they went to it and spoke around it. He said to the shepherd: 'Stay tonight.' He said: 'I will stay tonight so that we may see.' He said: 'So we spent our night, and when it was time for the morning prayer, the shepherd came running to the people of the village, saying to them: "Glad tidings! Do you not see the wolf tied before the sheep without any physical bond?" They came, and we came with them.' He said: 'Then he said: "Yes, do thus."' We then came to the Messenger of Allah (pbuh), and my father narrated the story to him, and he said: 'Satan is playing with them.'"

Commentary Narrated by al-Bazzar, and its transmission revolves around Azhar bin Sinan; Ibn Ma'in declared him weak, while Ibn 'Adi said: "His hadiths are suitable and are not very rejected."

#449

449 - Po ashtu, prej tij (përcillet se) ka thënë: "Shkova të pranoj Islamin kur u dërgua Pejgamberi (s.a.v.s.) dhe synoja të hyja në Islam bashkë me dy ose tre burra të tjerë. Erdha te uji ku mblidheshin njerëzit, kur shoh bariun e fshatit që kulloste delet e tyre, i cili tha: 'Nuk do t’i kullos më delet tuaja.' Ata e pyetën: 'Pse?' Ai u përgjigj: 'Ujku vjen çdo natë dhe merr nga një dele, ndërsa ky idhulli ynë qëndron aty e as nuk dëmton, as nuk bën dobi, as nuk ndryshon asgjë dhe as nuk e kundërshton (atë që ndodh).' Ai (transmetuesi) tha: 'Kështu ata u kthyen, ndërsa unë shpresoja që ata të pranonin Islamin. Kur u gdhi, erdhi bariu me nxitim [duke thirrur]: 'Çfarë sihariqi! Çfarë sihariqi! Ujku është sjellë dhe ja ku është i lidhur këmbë e duar para deleve.' Shkova bashkë me ta, e ata filluan ta puthnin atë dhe t’i bënin sexhde, duke më thënë: 'Vepro edhe ti kështu.' Pastaj hyra te Pejgamberi (s.a.v.s.) dhe ia tregova këtë ndodhi, e ai tha: 'Shejtani është tallur me ta.'"

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "El-Kebir", ndërsa diskutimi rreth këtij transmetimi ka paraprirë më herët.

٤٤٩ - وَعَنْهُ أَيْضًا قَالَ: «ذَهَبْتُ لِأُسْلِمَ حِينَ بُعِثَ النَّبِيُّ - ﷺ - وَأَرَدْتُ أَنْ أَدْخَلَ مَعَ رَجُلَيْنِ أَوْ ثَلَاثَةٍ فِي الْإِسْلَامِ، فَأَتَيْتُ الْمَاءَ حَيْثُ يَجْتَمِعُ النَّاسُ، فَإِذَا أَنَا بِرَاعِي الْقَرْيَةِ الَّذِي يَرْعَى أَغْنَامَهُمْ، فَقَالَ: لَا أَرْعَى لَكُمْ أَغْنَامَكُمْ. قَالُوا: لِمَ؟ قَالَ: يَجِيءُ الذِّئْبُ كُلَّ لَيْلَةٍ، فَيَأْخُذُ شَاةً وَصَنَمُنَا هَذَا قَائِمٌ لَا يَضُرُّ وَلَا يَنْفَعُ وَلَا يُغَيِّرُ وَلَا يُنْكِرُ. قَالَ: فَرَجَعُوا وَأَنَا أَرْجُو أَنْ يُسَلِّمُوا، فَلَمَّا أَصْبَحْنَا جَاءَ الرَّاعِي يَشْتَدُّ، مَا الْبُشْرَى؟ مَا الْبُشْرَى؟ قَدْ جِيءَ بِالذِّئْبِ فَهُوَ بَيْنَ يَدَيِ الْغَنَمِ مَقْمُوطًا، فَذَهَبْتُ مَعَهُمْ، فَقَبَّلُوهُ وَسَجَدُوا لَهُ، وَقَالُوا: هَكَذَا فَاصْنَعْ. فَدَخَلْتُ عَلَى النَّبِيِّ - ﷺ - فَحَدَّثْتُهُ هَذَا الْحَدِيثَ فَقَالَ: " عَبَثَ بِهِمُ الشَّيْطَانُ» ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَقَدْ تَقَدَّمَ الْكَلَامُ عَلَيْهِ قَبْلَهُ.

449 - And on his authority also, he said: "I went to embrace Islam when the Prophet (pbuh) was commissioned, and I intended to enter into Islam along with two or three men. I came to the water where the people gather, and there was the village shepherd who grazes their sheep. He said: 'I will not graze your sheep for you.' They asked: 'Why?' He replied: 'The wolf comes every night and takes a sheep, while this idol of ours stands [there], neither harming nor benefiting, nor changing [anything], nor denouncing [anything].'" He said: "So they turned back, and I was hoping they would embrace Islam. When morning came, the shepherd arrived rushing, [saying]: 'What is the good news? What is the good news? The wolf has been brought, and it is bound before the sheep.' So I went with them, and they kissed it and prostrated to it, and they said: 'Do exactly like this.' Then I entered upon the Prophet (pbuh) and narrated this account to him, and he said: 'Satan has toyed with them.'"

Commentary It was narrated by al-Tabarani in al-Kabir, and the discussion concerning it has preceded before this.

#450

Nga Sa'ibi transmetohet se ka thënë: "Familja ime më dërgoi me një enë me qumësht dhe gjalpë te zotat e tyre. Shkova me të dhe vërtet kisha frikë të haja diçka prej tij. E vendosa atë, kur erdhi një qen, e piu qumështin, e hëngri gjalpin dhe urinoi mbi idhullin."

Komentim E ka shënuar Taberaniu në "El-Kebir" dhe transmetuesit e tij janë të besueshëm.

٤٥٠ - عَنِ السَّائِبِ قَالَ: بَعَثَ مَعِي أَهْلِي بِقَدَحِ لَبَنٍ وَزُبْدٍ إِلَى آلِهَتِهِمْ، فَذَهَبْتُ بِهِ فَلَقَدْ خِفْتُ أَنْ آكُلَ مِنْهُ شَيْئًا، فَوَضَعْتُهُ إِذْ جَاءَ الْكَلْبُ فَشَرِبَ اللَّبَنَ وَأَكَلَ الزُّبْدَ وَبَالَ عَلَى الصَّنَمِ.
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَرِجَالُهُ ثِقَاتٌ.

450 - On the authority of al-Sa’ib, who said: My family sent me with a bowl of milk and butter to their gods. I went with it, and I was indeed afraid to eat anything from it. I placed it down, whereupon a dog came, drank the milk, ate the butter, and urinated on the idol.

Commentary Reported by al-Tabarani in al-Kabir, and its narrators are trustworthy.

#451

Dhe prej tij gjithashtu [përcillet]: se ai ishte ndër ata që e ndërtuan Qabenë në kohën e injorancës (Xhahilijetit). Ai tha: "Unë kisha një gur që e kisha skalitur me dorën time, të cilin e adhuroja në vend të Allahut - të Lartësuar. Sillja qumësht të trashë, të cilin ia kursyeja vetes, dhe e derdhja mbi të; pastaj vinte qeni, e lëpinte atë, pastaj ngrinte këmbën dhe urinonte." Ai e përmendi hadithin, dhe ai gjendet i plotë te kapitulli i ndërtimit të Qabesë.

Komentim E ka shënuar Ahmedi, dhe transmetuesit e tij janë transmetuesit e Sahiut.

٤٥١ - وَعَنْهُ أَيْضًا: أَنَّهُ كَانَ فِيمَنْ بَنَى الْكَعْبَةَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ. قَالَ: وَلِي حَجَرٌ أَنَا نَحَتُّهُ بِيَدِي، أَعْبُدُهُ مِنْ دُونِ اللَّهِ - تَعَالَى - وَأَجِيءُ بِاللَّبَنِ الْخَاثِرِ الَّذِي أُنَفِّسُهُ عَلَى نَفْسِي فَأَصُبُّهُ عَلَيْهِ، فَيَجِيءُ الْكَلْبُ فَيَلْحَسُهُ، ثُمَّ يَشْغَرُ فَيَبُولُ. فَذَكَرَ الْحَدِيثَ، وَهُوَ بِتَمَامِهِ فِي بِنَاءِ الْكَعْبَةِ.
رَوَاهُ أَحْمَدُ، وَرِجَالُهُ رِجَالُ الصَّحِيحِ.

And from him also: that he was among those who built the Kaaba during the Pre-Islamic Period of Ignorance (Jahiliyyah). He said: "I had a stone that I carved with my own hand, worshipping it instead of Allah—the Exalted. I would bring thick milk which I would have begrudged for myself and pour it over it; then a dog would come and lick it, then lift its leg and urinate [on it]." He then mentioned the narration, and it is cited in its entirety regarding the building of the Kaaba.

Commentary Ahmad narrated it, and its narrators are the narrators of the Sahih.

CHAPTER

[بَابٌ فِي شَيْطَانِ الْمُؤْمِنِ]

Kapitulli: Rreth shejtanit të besimtarit

85. Chapter: Regarding the Devil of the Believer

#452

452 - Transmetohet nga Ebu Hurejreja se i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "Vërtet, besimtari i rraskapit djajtë e tij ashtu siç ndonjëri prej jush e rraskapit devenë e tij gjatë udhëtimit."

Komentim E ka transmetuar Ahmedi, dhe në zinxhirin e tij është Ibn Lehia.

٤٥٢ - عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ - ﷺ - قَالَ: " «إِنَّ الْمُؤْمِنَ لَيُنْضِي شَيَاطِينَهُ كَمَا يُنْضِي أَحَدُكُمْ بَعِيرَهُ فِي السَّفَرِ» ".
رَوَاهُ أَحْمَدُ، وَفِيهِ ابْنُ لَهِيعَةَ.

452 - On the authority of Abu Hurayrah that the Messenger of Allah (pbuh) said: "Indeed, the believer wears out his devils just as one of you wears out his camel during travel."

Commentary Narrated by Ahmad, and its chain of narrators contains Ibn Lahi'ah.

CHAPTER

[بَابٌ فِي أَهْلِ الْجَاهِلِيَّةِ]

Kapitulli: Mbi njerëzit e periudhës para-islame të injorancës (Xhahilijetit)

86. Chapter: On the People of the Pre-Islamic Period of Ignorance (Jahiliyyah)

#453

Nga Abdullah bin Mes'udi, nga Pejgamberi (s.a.v.s.), i cili ka thënë: "Vërtet, i pari që liroi devetë (sava’ib) dhe adhuroi idhujt ishte Ebu Huza’ah, Amër bin Amiri, dhe unë e pashë atë duke i tërhequr zorrët e tij në Zjarr."

Komentim E ka transmetuar Ahmedi, dhe në të është Ibrahim el-Hexheriu, i cili është i dobët.

٤٥٣ - عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ عَنِ النَّبِيِّ - ﷺ - قَالَ: " «إِنَّ أَوَّلَ مَنْ سَيَّبَ السَّوَائِبَ وَعَبَدَ الْأَصْنَامَ: أَبُو خُزَاعَةَ عَمْرُو بْنُ عَامِرٍ، وَإِنِّي رَأَيْتُهُ يَجُرُّ أَمْعَاءَهُ فِي النَّارِ» ".
رَوَاهُ أَحْمَدُ، وَفِيهِ إِبْرَاهِيمُ الْهَجَرِيُّ، وَهُوَ ضَعِيفٌ.

453 - From Abdullah bin Mas'ud, from the Prophet (pbuh), who said: "Indeed, the first who set free the Sawa'ib (camels dedicated to idols) and worshiped idols was Abu Khuza'ah, 'Amr bin 'Amir, and I saw him dragging his intestines in the Fire."

Commentary Narrated by Ahmad, and it includes Ibrahim al-Hajari, and he is weak.

#454

٤٥٤ - Dhe nga Ibn Abbasi transmetohet se ka thënë: I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "I pari që ndryshoi fenë e Ibrahimit ishte Amr bin Luhaj bin Kam'ah bin Hindif, Ebu Huza'ah."

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "el-Kebir" dhe "el-Evsat". Në zinxhirin e tij është Salihu, skllavi i liruar i et-Tevemesë; ai është konsideruar i dobët për shkak të përzierjes së tij (humbjes së kujtesës në pleqëri), por Ibn Ebi Dhi'bi ka dëgjuar prej tij para kësaj përzierjeje, dhe ky hadith është nga transmetimi i Ibn Ebi Dhi'bit prej tij.

٤٥٤ - وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ: " «أَوَّلُ مَنْ غَيَّرَ دِينَ إِبْرَاهِيمَ عَمْرُو بْنُ لُحَيِّ بْنِ قَمْعَةَ بْنِ خِنْدِفَ أَبُو خُزَاعَةَ» ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ وَالْأَوْسَطِ، وَفِيهِ صَالِحٌ مَوْلَى التَّوْأَمَةِ، وَضَعَّفَهُ بِسَبَبِ اخْتِلَاطِهِ، وَابْنُ أَبِي ذِئْبٍ سَمِعَ مِنْهُ قَبْلَ الِاخْتِلَاطِ، وَهَذَا مِنْ رِوَايَةِ ابْنِ أَبِي ذِئْبٍ عَنْهُ.

454 - And on the authority of Ibn ‘Abbas, who said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "The first to change the religion of Abraham was ‘Amru bin Luhayy bin Qam‘ah bin Khindif Abu Khuza‘ah."

Commentary Narrated by al-Tabarani in al-Kabir and al-Awsat, and it contains Salih, the freed slave of al-Taw’ama; he was declared weak due to his confusion, but Ibn Abi Dhi’b heard from him before the confusion, and this is from the narration of Ibn Abi Dhi’b from him.

#455

455 - Dhe nga Alkama transmetohet se ka thënë: "Ishim të ulur te Aisheja, kur hyri Ebu Hurejra, e ajo i tha: 'A je ti ai që tregon se një grua u ndëshkua për shkak të një maceje që e kishte lidhur, e as nuk e kishte ushqyer e as nuk i kishte dhënë ujë?' Ai u përgjigj: 'E kam dëgjuar prej tij' - që do të thotë prej Pejgamberit (s.a.v.s.). Ajo tha: 'A e di se kush ishte ajo grua? Vërtet ajo grua, krahas asaj që bëri, ishte mohuese (kafire), dhe vërtet besimtari është më i nderuar tek Allahu - i Plotfuqishmi dhe i Madhërishmi - sesa që Ai ta ndëshkojë atë për një mace. Prandaj, kur të tregosh nga i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.), shiko se si tregon'."

Komentim E ka transmetuar Ahmedi, dhe transmetuesit e tij janë transmetues të Sahihut.

٤٥٥ - وَعَنْ عَلْقَمَةَ قَالَ: «كُنَّا جُلُوسًا عِنْدَ عَائِشَةَ، فَدَخَلَ أَبُو هُرَيْرَةَ فَقَالَتْ: أَنْتَ الَّذِي تُحَدِّثُ أَنَّ امْرَأَةً عُذِّبَتْ فِي هِرَّةٍ رَبَطَتْهَا، فَلَمْ تُطْعِمْهَا وَلَمْ تَسْقِهَا؟ فَقَالَ: سَمِعْتُهُ مِنْهُ - يَعْنِي النَّبِيَّ - ﷺ - فَقَالَتْ: هَلْ تَدْرِي مَا كَانَتِ الْمَرْأَةُ؟ إِنَّ الْمَرْأَةَ مَعَ مَا فَعَلَتْ كَانَتْ كَافِرَةً، وَإِنَّ الْمُؤْمِنَ أَكْرَمُ عَلَى اللَّهِ - ﷿ - مِنْ أَنْ يُعَذِّبَهُ فِي هِرَّةٍ، فَإِذَا حَدَّثْتَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ - ﷺ - فَانْظُرْ كَيْفَ تُحَدِّثُ».
رَوَاهُ أَحْمَدُ، وَرِجَالُهُ رِجَالُ الصَّحِيحِ.

455 - And on the authority of 'Alqama, who said: "We were sitting with 'Aisha, and Abu Hurayrah entered. She said: 'Are you the one who narrates that a woman was punished on account of a cat she tied up, neither feeding it nor giving it water?' He replied: 'I heard it from him'—meaning the Prophet (pbuh). She said: 'Do you know who that woman was? Indeed, the woman, in addition to what she did, was a disbeliever. Truly, the believer is more noble to Allah—the Mighty and Majestic—than for Him to punish them because of a cat. Therefore, when you narrate from the Messenger of Allah (pbuh), look to how you narrate.'"

Commentary Reported by Ahmad, and its narrators are the narrators of the Sahih.

#456

456 - Transmetohet nga Ebu Rezin el-Ukejli, nga xhaxhai i tij, i cili ka thënë: «I thashë: "O i Dërguar i Allahut, ku është nëna ime?" Ai (s.a.v.s.) tha: "Nëna jote është në Zjarr." (Xhaxhai) tha: I thashë: "Po ku janë ata që kanë ndërruar jetë nga familja jote?" Ai (s.a.v.s.) tha: "A nuk të kënaq fakti që nëna jote të jetë së bashku me nënën time?"»

Komentim E ka transmetuar Ahmedi dhe Taberaniu në "el-Kebir", dhe transmetuesit e tij janë të besueshëm.

٤٥٦ - وَعَنْ أَبِي رَزِينٍ الْعُقَيْلِيِّ عَنْ عَمِّهِ قَالَ: «قُلْتُ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، أَيْنَ أُمِّي؟ قَالَ: " أُمُّكَ فِي النَّارِ ". قَالَ: قُلْتُ: فَأَيْنَ مَنْ مَضَى مِنْ أَهْلِكَ؟ قَالَ: " أَمَا تَرْضَى أَنْ تَكُونَ أُمُّكَ مَعَ أُمِّي».
رَوَاهُ أَحْمَدُ وَالطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَرِجَالُهُ ثِقَاتٌ.

456 - And from Abu Razin al-Uqayli, from his uncle, who said: "I said: 'O Messenger of Allah, where is my mother?' He (pbuh) said: 'Your mother is in the Fire.' I said: 'Then where are those who have passed away from your family?' He (pbuh) said: 'Does it not please you that your mother is with my mother?'"

Commentary Narrated by Ahmad and al-Tabarani in al-Kabir, and its narrators are trustworthy.

#457

457 - Dhe nga Burejdeja transmetohet se ka thënë: «Ishim me Pejgamberin (s.a.v.s.) dhe ai zbriti kur ne ishim me të, rreth një mijë kalorës. Ai i fali dy rekate, pastaj u kthye nga ne me fytyrën e tij ndërsa sytë i lotonin. Atëherë u ngrit Omer ibn el-Hatabi dhe u drejtua tek ai, duke flijuar për të nënën dhe babanë e tij e duke thënë: "O i Dërguari i Allahut, çfarë keni?" Ai tha: "Vërtet, unë i kërkova Zotit tim - të Fuqishmit dhe të Madhërishmit - që të kërkoj falje për nënën time, por Ai nuk më dha leje; prandaj sytë e mi lëshuan lot nga mëshira për të prej Zjarrit"».

Komentim E ka transmetuar Ahmedi dhe transmetuesit e tij janë transmetuesit e Sahihut.

٤٥٧ - وَعَنْ بُرَيْدَةَ قَالَ: «كُنَّا مَعَ النَّبِيِّ - ﷺ - فَنَزَلَ وَنَحْنُ مَعَهُ قَرِيبٌ مِنْ أَلْفِ رَاكِبٍ، فَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَيْنَا بِوَجْهِهِ وَعَيْنَاهُ تَذْرِفَانِ، فَقَامَ إِلَيْهِ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ فَفَدَّاهُ بِالْأُمِّ وَالْأَبِ يَقُولُ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، مَالَكَ؟ قَالَ: " إِنِّي سَأَلْتُ رَبِّي - ﷿ - فِي الِاسْتِغْفَارِ لِأُمِّي، فَلَمْ يَأْذَنْ لِي، فَدَمَعَتْ عَيْنَايَ رَحْمَةً لَهَا مِنَ النَّارِ» ".
رَوَاهُ أَحْمَدُ، وَرِجَالُهُ رِجَالُ الصَّحِيحِ ".

457 - And from Buraydah, who said: "We were with the Prophet (pbuh) when he dismounted while we were with him, and we were nearly one thousand riders. He prayed two rak'ahs, then he turned his face toward us while his eyes were overflowing with tears. Umar ibn al-Khattab stood up and went to him, ransoming him with his mother and father, saying: 'O Messenger of Allah, what is the matter with you?' He said: 'Indeed, I asked my Lord—Mighty and Majestic—to seek forgiveness for my mother, but He did not grant me permission; so my eyes shed tears out of mercy for her from the Fire.'"

Commentary Narrated by Ahmad, and its narrators are the narrators of the Sahih.

#458

٤٥٨ - Nga Burejda transmetohet se ka thënë: „Ishim me të Dërguarin e Allahut (s.a.v.s.) derisa arritëm në Veddan ose te varrezat, ku ai kërkoi ndërmjetësim për nënën e tij – besoj se kështu tha – atëherë Xhibrili (a.s.) e goditi në gjoksin e tij dhe i tha: 'Mos kërko falje për atë që ka vdekur si idhujtar'.“

Komentim E ka transmetuar El-Bezzari, i cili ka thënë: „Nuk e ka transmetuar me këtë zinxhir transmetimi askush tjetër përveç Muhamed bin Xhabirit, nga Simak bin Harbi.“ Unë (autori) them: Dhe nuk kam parë askënd që ta ketë përmendur këtë Muhamed bin Xhabirin.

٤٥٨ - عَنْ بُرَيْدَةَ قَالَ: «كُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ - ﷺ - حَتَّى إِذَا كُنَّا بِوَدَّانَ أَوْ بِالْقُبُورِ سَأَلَ الشَّفَاعَةَ لِأُمِّهِ - أَحْسَبُهُ قَالَ: - فَضَرَبَ جِبْرِيلُ - ﷺ - صَدْرَهُ، وَقَالَ: لَا تَسْتَغْفِرْ لِمَنْ مَاتَ مُشْرِكًا» ".
رَوَاهُ الْبَزَّارُ، وَقَالَ: لَمْ يَرْوِهِ بِهَذَا الْإِسْنَادِ إِلَّا مُحَمَّدُ بْنُ جَابِرٍ عَنْ سِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ. قُلْتُ: وَلَمْ أَرَ مَنْ ذَكَرَ مُحَمَّدَ بْنَ جَابِرٍ هَذَا.

458 - On the authority of Buraydah, who said: "We were with the Messenger of Allah (pbuh) until, when we were at Waddan or at the graves, he asked for intercession for his mother—I think he said—then Gabriel (pbuh) struck his chest and said: 'Do not seek forgiveness for one who died as a polytheist.'"

Commentary It was narrated by al-Bazzar, and he said: "None narrated it with this chain of transmission except Muhammad bin Jabir on the authority of Simak bin Harb." I say: And I have not seen anyone who mentioned this Muhammad bin Jabir.

#459

Dhe nga Ibn Abbasi transmetohet se kur Pejgamberi (s.a.v.s.) u kthye nga beteja e Tebukut dhe kreu Umren, kur zbriti nga qafa e malit të Usfanit, i urdhëroi shokët e tij që të qëndronin te kodrina derisa ai të kthehej tek ata. Ai shkoi dhe u ndal te varri i nënës së tij, ku u lut gjatë Zotit të tij. Pastaj ai qau, dhe e qara e tij u bë e fortë, saqë edhe ata qanë për shkak të të qarit të tij e thanë: "Pejgamberi i Allahut (s.a.v.s.) nuk ka qajtur në këtë vend vetëm se duhet të ketë ndodhur diçka me umetin e tij që nuk mund ta përballojë." Kur ata qanë, ai u ngrit, u kthye tek ata dhe u tha: "Çfarë po ju bën të qani?" Ata thanë: "O i Dërguari i Allahut, qamë sepse ju pamë juve duke qajtur dhe thamë: ndoshta ka ndodhur diçka me umetin tuaj që nuk mund ta përballojë." Ai tha: "Jo, megjithëse një pjesë e saj ka ndodhur. Por, unë u ndala te një varr dhe iu luta Allahut që të më lejonte të ndërmjetësoja për të në Ditën e Kiametit, por Allahu refuzoi të më jepte leje. Atëherë ndjeva dhembshuri për të, sepse ajo është nëna ime, prandaj qava. Pastaj më erdhi Xhibrili (a.s.) dhe tha: 'Lutja e Ibrahimit për faljen e babait të tij nuk ishte tjetër veçse për shkak të një premtimi që ai ia kishte dhënë atij. Por, kur iu bë e qartë se ai ishte armik i Allahut, ai u distancua prej tij' [et-Teube: 114]. Prandaj, distancohu nga nëna jote ashtu siç u distancua Ibrahimi nga babai i tij. Edhe pse ndjeva dhembshuri për të si nëna ime, unë iu luta Zotit tim që të largonte nga umeti im katër gjëra; Ai i largoi dy prej tyre dhe refuzoi t'i largonte dy të tjera: Iu luta Zotit tim që të largonte prej tyre gjuajtjen me gurë nga qielli dhe mbytjen nga toka, dhe që të mos i përçajë në grupe e të mos i bëjë të shijojnë dhunën e njëri-tjetrit. Kështu, Ai e largoi prej tyre gjuajtjen me gurë nga qielli dhe mbytjen nga toka, por Allahu refuzoi t'i largonte dy të tjera: vrasjen dhe trazirat (el-herxh)." Ai u kthye te varri i nënës së tij sepse ajo ishte varrosur në atë vend, dhe Usfani u përkiste atyre.

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "el-Kebir". Në zinxhirin e tij janë Ebu ed-Derda dhe Abd el-Ghaffar ibn el-Munib, nga Is'hak ibn Abdullahu, nga babai i tij, nga Ikrimeja. Përveç Ikrimas, unë nuk i njoh të tjerët dhe nuk kam parë ndonjë që t'i ketë përmendur ata.

٤٥٩ - وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ «أَنَّ النَّبِيَّ - ﷺ - لَمَّا أَقْبَلَ مِنْ غَزْوَةِ تَبُوكَ وَاعْتَمَرَ، فَلَمَّا هَبَطَ مِنْ ثَنِيَّةِ عُسْفَانَ، أَمَرَ أَصْحَابَهُ أَنْ يَسْتَسْنِدُوا إِلَى الْعَقَبَةِ حَتَّى أَرْجِعَ إِلَيْكُمْ، فَذَهَبَ فَنَزَلَ عَلَى قَبْرِ أُمِّهِ، فَنَاجَى رَبَّهُ طَوِيلًا، ثُمَّ إِنَّهُ بَكَى فَاشْتَدَّ بُكَاؤُهُ وَبَكَى هَؤُلَاءِ لِبُكَائِهِ، وَقَالُوا: مَا بَكَى نَبِيُّ اللَّهِ - ﷺ - بِهَذَا الْمَكَانِ إِلَّا وَقَدْ حَدَثَ فِي أُمَّتِهِ شَيْءٌ لَا يُطِيقُهُ، فَلَمَّا بَكَى هَؤُلَاءِ، قَامَ فَرَجَعَ إِلَيْهِمْ فَقَالَ: " مَا يُبْكِيكُمْ؟ " قَالُوا: يَا نَبِيَّ اللَّهِ، بَكَيْنَا لِبُكَائِكَ، قُلْنَا: لَعَلَّهُ حَدَثَ فِي أُمَّتِكَ شَيْءٌ لَا تُطِيقُهُ، قَالَ: " لَا، وَقَدْ كَانَ بَعْضُهُ، وَلَكِنْ نَزَلْتُ عَلَى قَبْرٍ، فَدَعَوْتُ اللَّهَ أَنْ يَأْذَنَ لِي فِي شَفَاعَتِهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ، فَأَبَى اللَّهُ أَنْ يَأْذَنَ لِي، فَرَحِمْتُهَا وَهِيَ أُمِّي فَبَكَيْتُ، ثُمَّ جَاءَنِي جِبْرِيلُ ﵇ فَقَالَ: " ﴿وَمَا كَانَ اسْتِغْفَارُ إِبْرَاهِيمَ لِأَبِيهِ إِلَّا عَنْ مَوْعِدَةٍ وَعَدَهَا إِيَّاهُ فَلَمَّا تَبَيَّنَ لَهُ أَنَّهُ عَدُوٌّ لِلَّهِ تَبَرَّأَ مِنْهُ﴾ [التوبة: ١١٤] "، فَتَبْرَأْ مِنْ أُمِّكَ كَمَا تَبَرَّأَ إِبْرَاهِيمُ مِنْ أَبِيهِ، فَرَحِمْتُهَا وَهِيَ أُمِّي، فَدَعَوْتُ رَبِّي أَنْ يَرْفَعَ عَنْ أُمَّتِي أَرْبَعًا فَرَفَعَ عَنْهُمُ اثْنَتَيْنِ، وَأَبَى أَنْ يَرْفَعَ عَنْهُمُ اثْنَتَيْنِ: دَعَوْتُ رَبِّي أَنْ يَرْفَعَ عَنْهُمُ الرَّجْمَ مِنَ السَّمَاءِ، وَالْغَرَقَ مِنَ الْأَرْضِ، وَأَنْ لَا يُلْبِسَهُمْ شِيَعًا، وَأَنْ لَا يُذِيقَ بَعْضَهُمْ بَأْسَ بَعْضٍ، فَرَفَعَ عَنْهُمُ الرَّجْمَ مِنَ السَّمَاءِ، وَالْغَرَقَ مِنَ الْأَرْضِ، وَأَبَى اللَّهُ أَنْ تُرْفَعَ عَنْهُمُ اثْنَتَانِ: الْقَتْلُ وَالْهَرْجُ ". وَإِنَّمَا عَدَلَ إِلَى قَبْرِ أُمِّهِ ; لِأَنَّهَا مَدْفُونَةٌ تَحْتَ كَذَا وَكَذَا، وَكَانَ عُسْفَانَ لَهُمْ».
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَفِيهِ أَبُو الدَّرْدَاءِ وَعَبْدُ الْغَفَّارِ بْنُ الْمُنِيبِ عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عِكْرِمَةَ، وَمَنْ عَدَا عِكْرِمَةَ لَمْ أَعْرِفْهُمْ، وَلَمْ أَرَ مَنْ ذَكَرَهُمْ.

459 - And from Ibn Abbas that when the Prophet (pbuh) arrived from the Battle of Tabuk and performed 'Umrah, and when he descended from the mountain pass of 'Usfan, he commanded his companions to rest against the hillside until he returned to them. He then went and stopped at the grave of his mother and privately supplicated to his Lord for a long time. Then he wept, and his weeping intensified, and they wept because of his weeping. They said: "The Prophet of Allah (pbuh) did not weep in this place except that something has happened concerning his Ummah which it cannot endure." When they wept, he stood up and returned to them and said: "What makes you weep?" They said: "O Prophet of Allah, we wept because of your weeping; we said: Perhaps something has happened concerning your Ummah which it cannot endure." He said: "No, though some of it has been. Rather, I stopped at a grave and supplicated to Allah to permit me to intercede for her on the Day of Resurrection, but Allah refused to permit me. So I felt compassion for her, for she is my mother, and I wept. Then Gabriel (peace be upon him) came to me and said: 'And Ibrahim's seeking of forgiveness for his father was only because of a promise he had made to him. But when it became apparent to him that he was an enemy to Allah, he disassociated himself from him' [At-Tawbah: 114]. So disassociate yourself from your mother just as Ibrahim disassociated himself from his father. So I felt compassion for her, as she is my mother. Then I supplicated to my Lord to lift four things from my Ummah; He lifted two from them and refused to lift two from them: I supplicated to my Lord to lift from them being pelted with stones from the sky, and drowning from the earth, and that He does not confuse them into sects, and that He does not make them taste the violence of one another. So He lifted from them being pelted with stones from the sky and drowning from the earth, but Allah refused to lift two from them: killing and turmoil (al-Harj)." He only turned aside to the grave of his mother because she was buried under such-and-such, and 'Usfan belonged to them.

Commentary It was narrated by al-Tabarani in al-Kabir, and in its chain are Abu al-Darda’ and ‘Abd al-Ghaffar ibn al-Munib, on the authority of Ishaq ibn ‘Abd Allah, on the authority of his father, on the authority of ‘Ikrima. As for those other than ‘Ikrima, I do not know them, and I have not seen anyone who mentioned them.

#460

460 - Dhe nga Imran ibn el-Husajni transmetohet se babai i tij, Husajni, erdhi te Pejgamberi (s.a.v.s.) dhe i tha: "Çfarë mendon për një burrë që e gostiste mysafirin dhe i mbante lidhjet farefisnore, i cili ka vdekur para teje, e ai ishte babai yt?" Ai tha: "Vërtet, babai im, babai yt dhe ti jeni në Zjarr." Dhe Husajni vdiq si idhujtar.

Komentim E ka transmetuar et-Taberaniu në "el-Kebir" dhe transmetuesit e tij janë transmetues të Sahihut.

٤٦٠ - وَعَنْ عِمْرَانَ بْنِ الْحُصَيْنِ «أَنَّ أَبَاهُ الْحُصَيْنَ أَتَى النَّبِيَّ - ﷺ - فَقَالَ: أَرَأَيْتَ رَجُلًا كَانَ يُقْرِي الضَّيْفَ وَيَصِلُ الرَّحِمَ مَاتَ قَبْلَكَ، وَهُوَ أَبُوكَ؟ فَقَالَ: إِنَّ أَبِي وَأَبَاكَ وَأَنْتَ فِي النَّارِ " فَمَاتَ حُصَيْنٌ مُشْرِكًا».
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَرِجَالُهُ رِجَالُ الصَّحِيحِ.

460 - And on the authority of 'Imran ibn al-Husayn that his father al-Husayn came to the Prophet (pbuh) and said: "What do you think regarding a man who used to provide hospitality to guests and maintain the ties of kinship, who died before you, and he was your father?" He said: "Indeed, my father, your father, and you are in the Fire." And al-Husayn died as a polytheist.

Commentary It was narrated by al-Tabarani in al-Kabir, and its narrators are the narrators of the Sahih.

#461

461 - Dhe nga S’adi – që do të thotë Ibn Ebi Vekasi – transmetohet: „Se një beduin erdhi te Pejgamberi (s.a.v.s.) dhe i tha: 'O i Dërguari i Allahut, ku është babai im?' Ai u përgjigj: 'Në Zjarr.' Ai pyeti: 'Po babai yt ku është?' Ai tha: 'Kudo që të kalosh pranë varrit të një mohuesi, përgëzoje atë me Zjarr.'“

Komentim E ka transmetuar El-Bezzari dhe Et-Taberani në „El-Kebir“, ku shtohet: „Pastaj beduini u bë musliman dhe tha: 'I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) më ngarkoi me një detyrë të mundimshme; nuk kam kaluar pranë asnjë varri të një mohuesi pa e përgëzuar atë me Zjarr.'“ Transmetuesit e tij janë transmetuesit e Sahihut.

٤٦١ - وَعَنْ سَعْدٍ - يَعْنِي ابْنَ أَبِي وَقَّاصٍ -: «أَنَّ أَعْرَابِيًّا أَتَى النَّبِيَّ - ﷺ - فَقَالَ: يَا رَسُولَ اللَّهِ أَيْنَ
أَبِي؟ قَالَ: " فِي النَّارِ " قَالَ: فَأَيْنَ أَبُوكَ؟ قَالَ: " حَيْثُمَا مَرَرْتَ بِقَبْرِ كَافِرٍ، فَبَشِّرْهُ بِالنَّارِ» ".
رَوَاهُ الْبَزَّارُ وَالطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَزَادَ: فَأَسْلَمَ الْأَعْرَابِيُّ، فَقَالَ: لَقَدْ كَلَّفَنِي رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ - بِعَنَاءٍ، مَا مَرَرْتُ بِقَبْرِ كَافِرٍ إِلَّا بَشَّرْتُهُ بِالنَّارِ ". وَرِجَالُهُ رِجَالُ الصَّحِيحِ.

461 - And on the authority of Sa’d—meaning Ibn Abi Waqqas: That a Bedouin came to the Prophet (pbuh) and said, “O Messenger of Allah, where is my father?” He said, “In the Fire.” He asked, “Then where is your father?” He replied, “Wherever you pass by the grave of a disbeliever, give him tidings of the Fire.”

Commentary It was narrated by al-Bazzar and al-Tabarani in al-Kabir, and he added: Then the Bedouin embraced Islam and said, “The Messenger of Allah (pbuh) has assigned me a strenuous task; I have not passed by the grave of a disbeliever except that I gave him tidings of the Fire.” And its narrators are the narrators of the Sahih.

#462

٤٦٢ - Transmetohet nga Ebu Saidi se i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "Një burrë me siguri do ta kapë babanë e tij për dore në Ditën e Kiametit dhe do ta kalojë atë përmes Zjarrit, duke dëshiruar ta fusë atë në Xhenet. Tha: Atëherë do të thirret se në Xhenet nuk hyn asnjë idhujtar; vërtet Allahu e ka ndaluar Xhenetin për çdo idhujtar. Tha: Ai do të thotë: 'O Zoti im, babai im!' Tha: Pastaj ai do të shndërrohet në një formë të shëmtuar dhe me erë të qelbur, kështu që ai do ta lërë atë." Tha: "Ndërsa shokët e të Dërguarit të Allahut (s.a.v.s.) mendonin se ai ishte Ibrahimi, dhe i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) nuk u shtoi atyre asgjë më shumë se aq."

Komentim E kanë transmetuar Ebu Jala dhe El-Bezzari, dhe transmetuesit e tyre janë transmetuesit e Sahihut.

٤٦٢ - وَعَنْ أَبِي سَعِيدٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ - ﷺ - قَالَ: " «لَيَأْخُذَنَّ رَجُلٌ بِيَدِ أَبِيهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ، فَلَيُقْطِعَنَّهُ نَارًا، يُرِيدُ أَنْ يُدْخِلَهُ الْجَنَّةَ، قَالَ: فَيُنَادَى أَنَّ الْجَنَّةَ لَا يَدْخُلُهَا مُشْرِكٌ، إِنَّ اللَّهَ قَدْ حَرَّمَ الْجَنَّةَ عَلَى كُلِّ مُشْرِكٍ، قَالَ: فَيَقُولُ: أَيْ رَبِّ، أَبِي. قَالَ: فَيَتَحَوَّلُ فِي صُورَةٍ قَبِيحَةٍ وَرِيحٍ مُنْتِنَةٍ، فَيَتْرُكُهُ " قَالَ: وَكَانَ أَصْحَابُ رَسُولِ اللَّهِ يَرَوْنَ أَنَّهُ إِبْرَاهِيمُ، وَلَمْ يَزِدْهُمْ رَسُولُ - ﷺ - عَلَى ذَلِكَ».
رَوَاهُ أَبُو يَعْلَى وَالْبَزَّارُ، وَرِجَالُهُمَا رِجَالُ الصَّحِيحِ.

462 - And on the authority of Abu Sa'id that the Messenger of Allah (pbuh) said: "A man will surely take his father by the hand on the Day of Resurrection and lead him across the Fire, desiring to enter him into Paradise. He said: Then it will be proclaimed that Paradise shall not be entered by a polytheist; indeed, Allah has forbidden Paradise to every polytheist. He said: So he will say: 'O my Lord, my father!' He said: Then he will be transformed into an ugly form with a foul odor, and so he will leave him." He said: "And the companions of the Messenger of Allah (pbuh) used to consider that he was Ibrahim, and the Messenger of Allah (pbuh) did not add anything further for them than that."

Commentary Narrated by Abu Ya'la and al-Bazzar, and their narrators are the narrators of the Sahih.

#463

463 - Nga Ebu Hurejreja, nga Pejgamberi (s.a.v.s.) ka thënë: "Një burrë do ta takojë babanë e tij në Ditën e Kiametit e do t'i thotë: 'O babai im, a do të më bindesh sot? Dhe a do të më ndjekësh sot?' Ai do të përgjigjet: 'Po.' Atëherë ai do ta kapë për dore dhe do të niset me të derisa ta sjellë tek Allahu - i Lartësuar - ndërsa Ai është duke i paraqitur krijesat (për gjykim). Ai do të thotë: 'O Zoti im, vërtet Ti më ke premtuar se nuk do të më poshtërosh.' Por Allahu - i Lartësuar - do të shmanget prej tij. Pastaj ai do të thotë sërish të njëjtën gjë. Atëherë Allahu do ta shndërrojë babanë e tij në një hienë dhe ai do të bjerë në Zjarr. Ai (Allahu) do të thotë: 'Babai yt?' Ndërsa ai do të thotë: 'Nuk të njoh'."

Komentim E ka transmetuar El-Bezzari dhe transmetuesit e tij janë të besueshëm.

٤٦٣ - عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ - ﷺ - قَالَ: " «يَلْقَى رَجُلٌ أَبَاهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَيَقُولُ: يَا أَبَتِ، هَلْ أَنْتَ مُطِيعِي الْيَوْمَ؟ وَهَلْ أَنْتَ تَابِعِي الْيَوْمَ؟ فَيَقُولُ: نَعَمْ، فَيَأْخُذُ بِيَدِهِ فَيَنْطَلِقُ بِهِ حَتَّى يَأْتِيَ بِهِ اللَّهَ - ﵎ - وَهُوَ يَعْرِضُ الْخَلْقَ، فَيَقُولُ: أَيْ رَبِّ، إِنَّكَ وَعَدْتَنِي أَنْ لَا تُخْزِنِي، فَيُعْرِضُ اللَّهُ - ﵎ - عَنْهُ، ثُمَّ يَقُولُ: مِثْلَ ذَلِكَ، فَيَمْسَخُ اللَّهُ أَبَاهُ ضَبُعًا فَيَهْوِي فِي النَّارِ، فَيَقُولُ: أَبُوكَ، فَيَقُولُ: لَا أَعْرِفُكَ» ".
رَوَاهُ الْبَزَّارُ، وَرِجَالُهُ ثِقَاتٌ.

463 - On the authority of Abu Hurayrah, from the Prophet (pbuh), who said: "A man will meet his father on the Day of Resurrection and say: 'O my father, will you obey me today? And will you follow me today?' He will reply: 'Yes.' So he will take him by his hand and set out with him until he brings him before Allah - the Exalted - while He is presenting the creation [for judgment]. He will say: 'O my Lord, indeed You promised me that You would not disgrace me.' But Allah - the Exalted - will turn away from him. Then he will say the same thing again. Then Allah will transform his father into a hyena, and he will plummet into the Fire. He [Allah] will say: 'Your father?' He will reply: 'I do not recognize you.'"

Commentary Reported by al-Bazzar, and its narrators are trustworthy.

#464

٤٦٤ - Dhe transmetohet nga Umm Seleme, bashkëshortja e Pejgamberit (s.a.v.s.), se el-Harith bin Hisham erdhi te Pejgamberi (s.a.v.s.) ditën e Haxhit të Lamtumirës dhe tha: "O i Dërguari i Allahut, ti nxit për mbajtjen e lidhjeve farefisnore, mirësinë ndaj fqinjit, strehimin e jetimit, ushqyerjen e musafirit dhe ushqyerjen e të varfrit; të gjitha këto i bënte Hisham bin el-Mugirah, pra çfarë mendon për të, o i Dërguari i Allahut?" I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) tha: "Çdo varr, i zoti i të cilit nuk ka dëshmuar se nuk ka zot tjetër (me të drejtë) përveç Allahut, është një thëngjill prej Zjarrit. Unë e gjeta axhën tim, Ebu Talibin, në thellësi të Zjarrit, por Allahu e nxori atë prej andej për shkak të pozitës së tij ndaj meje dhe mirësisë së tij ndaj meje, dhe e vendosi atë në një pjesë të cekët të Zjarrit."

Komentim E ka transmetuar et-Taberaniu në "el-Evsat" dhe "el-Kebir", dhe në të është Abdullah bin Muhamed bin Akil, i cili është 'Munkar el-Hadith' (transmetues i haditheve të refuzuara); ata nuk argumentojnë me hadithin e tij, ndonëse ai është konsideruar i besueshëm.

٤٦٤ - وَعَنْ أُمِّ سَلَمَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ - ﷺ - «أَنَّ الْحَارِثَ بْنَ هِشَامٍ أَتَى النَّبِيَّ - ﷺ - يَوْمَ حَجَّةِ الْوَدَاعِ فَقَالَ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، إِنَّكَ تَحُثُّ عَلَى صِلَةِ الرَّحِمِ، وَالْإِحْسَانِ إِلَى الْجَارِ، وَإِيوَاءِ الْيَتِيمِ، وَإِطْعَامِ الضَّيْفِ، وَإِطْعَامِ الْمِسْكِينِ، وَكُلُّ هَذَا كَانَ يَفْعَلُهُ هِشَامُ بْنُ الْمُغِيرَةِ، فَمَا ظَنُّكَ بِهِ يَا رَسُولَ اللَّهِ؟ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ: " كُلُّ قَبْرٍ لَا يَشْهَدُ صَاحِبُهُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ فَهُوَ جَذْوَةٌ مِنَ النَّارِ، وَقَدْ وَجَدْتُ عَمِّي أَبَا طَالِبٍ فِي طِمْطَامٍ مِنَ النَّارِ، فَأَخْرَجَهُ اللَّهُ لِمَكَانِهِ مِنِّي وَإِحْسَانِهِ إِلَيَّ، فَجَعَلَهُ فِي ضِحْضَاحٍ مِنَ النَّارِ».
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْأَوْسَطِ وَالْكَبِيرِ، وَفِيهِ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ، وَهُوَ مُنْكَرُ الْحَدِيثِ لَا يَحْتَجُّونَ بِحَدِيثِهِ، وَقَدْ وُثِّقَ.

464 - And on the authority of Umm Salama, the wife of the Prophet (pbuh), that al-Harith bin Hisham came to the Prophet (pbuh) on the day of the Farewell Pilgrimage and said: "O Messenger of Allah, you encourage the upholding of kinship ties, kindness to neighbors, sheltering the orphan, feeding the guest, and feeding the needy; and Hisham bin al-Mughirah used to do all of this, so what is your thought concerning him, O Messenger of Allah?" The Messenger of Allah (pbuh) said: "Every grave whose occupant did not bear witness that there is no god but Allah is a brand of the Fire. Indeed, I found my uncle Abu Talib in the depth of the Fire, but Allah brought him out because of his standing with me and his kindness toward me, and placed him in a shallow part of the Fire."

Commentary It was narrated by al-Tabarani in al-Awsat and al-Kabir, and it includes Abdullah bin Muhammad bin Aqil, who is 'Munkar al-Hadith' (a narrator of rejected reports); they do not rely on his hadith as evidence, though he has been declared trustworthy.

#465

Dhe nga Umm Seleme transmetohet se ka thënë: Thashë: «O i Dërguari i Allahut, vërtet xhaxhai im, Hisham ibn el-Mugira, jepte ushqim, mbante lidhjet farefisnore dhe bënte këtë e atë; sikur të të kishte arritur ty, ai do të kishte pranuar Islamin.» Atëherë i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) tha: «Ai jepte për këtë botë, për lavdinë dhe famën e saj, dhe asnjëherë nuk ka thënë: "O Allah, më fal gabimin tim në Ditën e Gjykimit"».

Komentim E ka shënuar Taberaniu në El-Kebir dhe Ebu Jala, dhe transmetuesit e tij janë transmetues të Sahihut.

٤٦٥ - وَعَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَتْ: قُلْتُ: «يَا رَسُولَ اللَّهِ، إِنَّ عَمِّي هِشَامَ بْنَ الْمُغِيرَةِ كَانَ يُطْعِمُ الطَّعَامَ، وَيَصِلُ الرَّحِمَ، وَيَفْعَلُ وَيَفْعَلُ، فَلَوْ أَدْرَكَكَ أَسْلَمَ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ: " كَانَ يُعْطِي لِلدُّنْيَا وَحَمْدِهَا وَذِكْرِهَا، وَمَا قَالَ يَوْمًا قَطُّ: اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِي خَطِيئَتِي يَوْمَ الدِّينِ» ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ وَأَبُو يَعْلَى، وَرِجَالُهُ رِجَالُ الصَّحِيحِ.

465 - And from Umm Salama, she said: I said: "O Messenger of Allah, indeed my uncle Hisham ibn al-Mughirah used to provide food, maintain ties of kinship, and do this and that; had he reached your time, he would have embraced Islam." So the Messenger of Allah (pbuh) said: "He used to give for the sake of the worldly life, its praise, and its renown, and he never once said: 'O Allah, forgive me my sin on the Day of Judgment'."

Commentary Narrated by al-Tabarani in al-Kabir and Abu Ya'la, and its narrators are the narrators of the Sahih.

#466

466 - Nga Seleme bin Jezid el-Xhu'fij transmetohet se ka thënë: "Unë, vëllai im dhe babai im shkuam te i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.). Ai tha: Ne thamë: 'O i Dërguari i Allahut, nëna jonë, Mulejke, i mbante lidhjet farefisnore, e priste mirë mysafirin dhe bënte këtë e atë (vepra të mira). Ajo vdiq në kohën e injorancës (Xhahilijet), a do t'i bëjë dobi kjo ndonjë gjë?' Ai tha: 'Jo.' Ai tha: Ne thamë: 'Ajo kishte varrosur për së gjalli një motër të saj, a do t'i bëjë dobi kjo ndonjë gjë?' Ai tha: 'Ajo që varros për së gjalli dhe ajo që varroset për së gjalli janë në Zjarr, përveç nëse ajo që varros e arrin Islamin, që Allahu ta falë atë.'"

Komentim E ka transmetuar Ahmedi dhe transmetuesit e tij janë transmetuesit e Sahihut, si dhe Taberaniu në 'el-Kebir' me tekst të ngjashëm.

٤٦٦ - وَعَنْ سَلَمَةَ بْنِ يَزِيدَ الْجُعْفِيِّ قَالَ: «انْطَلَقْتُ أَنَا وَأَخِي وَأَبِي إِلَى رَسُولِ اللَّهِ - ﷺ - قَالَ: قُلْنَا: يَا رَسُولَ اللَّهِ، إِنَّ أُمَّنَا مُلَيْكَةَ كَانَتْ تَصِلُ الرَّحِمَ، وَتُقْرِي الضَّيْفَ وَتَفْعَلُ وَتَفْعَلُ،
هَلَكَتْ فِي الْجَاهِلِيَّةِ، فَهَلْ ذَلِكَ نَافِعُهَا شَيْئًا؟ قَالَ: " لَا ". قَالَ: قُلْنَا: فَإِنَّهَا كَانَتْ وَأَدَتْ أُخْتًا لَهَا فَهَلْ ذَلِكَ نَافِعُهَا شَيْئًا؟ قَالَ: " الْوَائِدَةُ وَالْمَوْءُودَةُ فِي النَّارِ، إِلَّا أَنْ تُدْرِكَ الْوَائِدَةُ الْإِسْلَامَ لِيَعْفُوَ اللَّهُ عَنْهَا» ".
رَوَاهُ أَحْمَدُ، وَرِجَالُهُ رِجَالُ الصَّحِيحِ، وَالطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ بِنَحْوِهِ.

466 - And on the authority of Salama bin Yazid al-Ju'fi, who said: "My brother, my father, and I went to the Messenger of Allah (pbuh). He said: We said: 'O Messenger of Allah, our mother Mulaykah used to uphold the ties of kinship, honor the guest, and do such and such; she died during the Pre-Islamic Period of Ignorance (Jahiliyyah), so will that benefit her at all?' He said: 'No.' He said: We said: 'Indeed, she had buried alive a sister of hers, so will that benefit her at all?' He said: 'The one who buries alive and the one buried alive are in the Fire, unless the one who buries alive reaches Islam so that Allah may forgive her.'"

Commentary Narrated by Ahmad, and its narrators are the narrators of the Sahih, and by al-Tabarani in al-Kabir in a similar manner.

#467

467 - Dhe nga Adi bin Hatimi transmetohet se ka thënë: I thashë: "O i Dërguari i Allahut, vërtet babai im i mbante lidhjet farefisnore dhe bënte këtë e atë." Ai (s.a.v.s.) tha: "Vërtet babai yt synoi një çështje dhe e arriti atë" – që dëshiron të thotë: famën (përmendjen).

Komentim E ka transmetuar Ahmedi dhe transmetuesit e tij janë të besueshëm, si dhe Taberaniu në "El-Kebir".

٤٦٧ - وَعَنْ عَدِيِّ بْنِ حَاتِمٍ قَالَ: قُلْتُ: «يَا رَسُولَ اللَّهِ، إِنَّ أَبِي كَانَ يَصِلُ الرَّحِمَ، وَيَفْعَلُ كَذَا وَكَذَا. قَالَ: " إِنَّ أَبَاكَ أَرَادَ أَمْرًا فَأَدْرَكَهُ " - يَعْنِي الذِّكْرَ» -.
رَوَاهُ أَحْمَدُ، وَرِجَالُهُ ثِقَاتٌ، وَالطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ.

467 - And on the authority of 'Adi bin Hatim, who said: I said: "O Messenger of Allah (pbuh), indeed my father used to maintain the ties of kinship and do such and such." He (pbuh) said: "Indeed, your father desired a matter and he attained it" - meaning, fame.

Commentary Narrated by Ahmad, and its narrators are trustworthy, and al-Tabarani in al-Kabir.

#468

Nga Sehl ibn Sa'di transmetohet se Adij ibn Hatimi erdhi te i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) dhe tha: "O i Dërguari i Allahut, vërtet babai im i mbante lidhjet farefisnore, i ndihmonte të dobëtit (dhe nevojtarët) dhe i ushqente njerëzit." Ai (Pejgamberi) tha: "A e arriti ai Islamin?" Ai u përgjigj: "Jo." Atëherë ai tha: "Vërtet babai yt dëshironte të përmendej, dhe ashtu u përmend."

Komentim E ka transmetuar et-Tabaraniu në "el-Kebir", dhe në zinxhirin e tij është Rishdin ibn Sa'di, i cili është i braktisur (metruk) në hadith.

٤٦٨ - وَعَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ «أَنَّ عَدِيَّ بْنَ حَاتِمٍ أَتَى رَسُولَ اللَّهِ - ﷺ - فَقَالَ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، إِنَّ أَبِي كَانَ يَصِلُ الرَّحِمَ، وَيَحْمِلُ الْكَلَّ، وَيُطْعِمُ الطَّعَامَ. قَالَ: فَهَلْ أَدْرَكَ الْإِسْلَامَ؟ قَالَ: " لَا " قَالَ: " فَإِنَّ أَبَاكَ كَانَ يُحِبُّ أَنْ يُذْكَرَ فَذُكِرَ» ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَفِيهِ رِشْدِينُ بْنُ سَعْدٍ، وَهُوَ مَتْرُوكُ الْحَدِيثِ.

468 - On the authority of Sahl ibn Sa'd, that Adi ibn Hatim came to the Messenger of Allah (pbuh) and said: "O Messenger of Allah, indeed my father used to maintain the ties of kinship, assist the overburdened, and provide food." He said: "Did he live to witness Islam?" He replied: "No." He said: "Indeed, your father loved to be remembered, and so he was remembered."

Commentary It was narrated by al-Tabarani in al-Kabir, and in its chain is Rishdin ibn Sa'd, and he is abandoned in Hadith.

#469

469 - Nga Ibn 'Umari transmetohet të ketë thënë: U përmend Hatimi tek Pejgamberi (s.a.v.s.), e ai tha: "Ai ishte një burrë që synoi një çështje dhe e arriti atë."

Komentim E ka transmetuar El-Bezzari, dhe në zinxhirin e tij është Ubejd ibn Vakid el-Kajsiu, të cilin Ebu Hatimi e ka konsideruar të dobët.

٤٦٩ - وَعَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَ: «ذُكِرَ حَاتِمٌ عِنْدَ النَّبِيِّ - ﷺ - فَقَالَ: " ذَاكَ رَجُلٌ أَرَادَ أَمْرًا فَأَدْرَكَهُ» ".
رَوَاهُ الْبَزَّارُ، وَفِيهِ عُبَيْدُ بْنُ وَاقَدٍ الْقَيْسِيُّ، ضَعَّفَهُ أَبُو حَاتِمٍ.

469 - And on the authority of Ibn 'Umar, who said: Hatim was mentioned in the presence of the Prophet (pbuh), and he said: "That was a man who desired a matter and attained it."

Commentary It was narrated by al-Bazzar, and in its chain is 'Ubayd ibn Waqid al-Qaysi, whom Abu Hatim declared weak.

#470

Dhe nga Seleme bin Amir ed-Dabbi transmetohet se ka thënë: "Erdha te Pejgamberi (s.a.v.s.) dhe i thashë: 'O i Dërguari i Allahut, babai im i mbante lidhjet farefisnore, e priste mikun me bujari dhe i përmbushte zotimet (besën).' Ai (s.a.v.s.) pyeti: 'A nuk e arriti ai Islamin?' Thashë: 'Jo.' Kur u ktheva për t'u larguar, ai tha: 'Ma sillni atë burrin.' Atëherë tha: 'Kjo (mirësi) do të mbetet te pasardhësit e tu; ju nuk do të shuheni dhe nuk do të përçaheni kurrë.'"

Komentim E transmeton Taberaniu në "el-Mu'xhem el-Kebir" dhe transmetuesit e tij janë të konsideruar të besueshëm.

٤٧٠ - وَعَنْ سَلَمَةَ بْنِ عَامِرٍ الضَّبِّيِّ قَالَ: «أَتَيْتُ النَّبِيَّ - ﷺ - فَقُلْتُ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، إِنَّ أَبِي كَانَ يَصِلُ الرَّحِمَ، وَيَقْرِي الضَّيْفَ، وَيَفِي بِالذِّمَّةِ. قَالَ: " وَلَمْ يُدْرِكِ الْإِسْلَامَ؟ ". قَالَ: لَا. فَلَمَّا وَلَّيْتُ، فَقَالَ: " عَلَيَّ بِالشَّيْخِ " قَالَ: " يَكُونُ ذَلِكَ فِي عَقِبِكَ، فَلَنْ تَزُولُوا، وَلَنْ تَتَفَرَّقُوا أَبَدًا» ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَرِجَالُهُ مُوَثَّقُونَ.

470 - And from Salamah bin 'Amir al-Dabbi who said: "I came to the Prophet (pbuh) and said: 'O Messenger of Allah, my father used to uphold the ties of kinship, provide hospitality to guests, and fulfill his covenants.' He asked: 'And did he not reach [the era of] Islam?' I replied: 'No.' When I turned to leave, he said: 'Bring the man back to me.' He then said: 'That [blessing] shall remain among your descendants; you shall never perish, nor shall you ever be divided.'"

Commentary Reported by al-Tabarani in al-Kabir, and its narrators are deemed trustworthy.

#471

471 - Dhe nga Afif el-Kindiu transmetohet se ka thënë: "Ndërkohë që ishim te Pejgamberi (s.a.v.s.), erdhi një delegacion nga Jemeni, të cilët përmendën Imru' el-Kajs ibn Huxhr el-Kindiun dhe cituan dy vargje nga poezia e tij, në të cilat përmendej Darixhi, një burim uji prej burimeve të arabëve. Atëherë i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) tha: 'Ai është një njeri i përmendur në këtë botë, por i harruar në botën tjetër; i nderuar në këtë botë, por i panjohur në botën tjetër. Ai do të vijë në Ditën e Kiametit duke mbajtur flamurin e poetëve, duke i prirë ata drejt Zjarrit.'"

Komentim E ka transmetuar Taberaniu në "el-Kebir" përmes rrugës së Sa'd ibn Ferveh ibn Afifit, nga babai i tij, nga gjyshi i tij; dhe nuk kam parë ndonjë që të ketë shkruar biografi (të ketë dhënë të dhëna biografike) për ta.

٤٧١ - وَعَنْ عَفِيفٍ الْكِنْدِيِّ قَالَ: «بَيْنَا نَحْنُ عِنْدَ النَّبِيِّ - ﷺ - إِذْ أَقْبَلَ وَفْدٌ مِنَ الْيَمَنِ، فَذَكَرُوا امْرَأَ الْقَيْسِ بْنَ حُجْرٍ الْكِنْدِيَّ، وَذَكَرُوا بَيْتَيْنِ مِنْ شِعْرِهِ فِيهِمَا ذِكْرُ ضَارِجِ مَاءٍ مِنْ مِيَاهِ الْعَرَبِ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ - ﷺ: " ذَاكَ رَجُلٌ مَذْكُورٌ فِي الدُّنْيَا، مَنْسِيٌّ فِي الْآخِرَةِ، شَرِيفٌ فِي الدُّنْيَا خَامِلٌ فِي الْآخِرَةِ، يَجِيءُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ مَعَهُ لِوَاءُ الشُّعَرَاءِ يَقُودُهُمْ إِلَى النَّارِ» ".
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ مِنْ طَرِيقِ سَعْدِ بْنِ فَرْوَةَ بْنِ عَفِيفٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ، وَلَمْ أَرَ مَنْ تَرْجَمَهُمْ.

471 - And on the authority of Afif al-Kindi, who said: "While we were with the Prophet (pbuh), a delegation from Yemen arrived. They mentioned Imru' al-Qais ibn Hujr al-Kindi and recited two verses of his poetry, which included a mention of Darij, a water source among the water sources of the Arabs. Then the Messenger of Allah (pbuh) said: 'That is a man who is renowned in this world but forgotten in the Hereafter; noble in this world but obscure in the Hereafter. He will come on the Day of Resurrection carrying the banner of the poets, leading them into the Fire.'"

Commentary It was narrated by al-Tabarani in al-Kabir by way of Sa'd ibn Farwa ibn Afif, from his father, from his grandfather; and I have not seen anyone who has provided biographical entries for them.