The Book of Migration and Expeditions - Libri i Hixhretit dhe Betejave - كتاب الهجرة والمغازي

Parathënie (Hyrje) / Book Introduction / Muqaddimah
كِتَابُ الْهِجْرَةِ وَالْمَغَازِي بَابُ الْهِجْرَةِ إِلَى الْحَبَشَةِ عَنْ رَأْسِهَا فَوَضَعْتُهُ عَلَى فَرْجِي، فَقَالَتْ لِي: كَذَا، وَقُلْتُ: كَذَا، كَأَنَّهَا تَعْجَبُ مِنِّي، قَالَ: وَأَتَيْتُ جَعْفَرًا فَدَخَلْتُ عَلَيْهِ بَيْتَهُ، فَلَمَّا رَآنِي، قَالَ: مَا شَأْنُكَ؟ قُلْتُ: مَا هُوَ إِلا أَنْ أَتَيْتَ أَصْحَابِي فَكَأَنَّمَا شَهِدُونِي وَإِيَّاكَ، فَمَا سَأَلُونِي عَنْ شَيْءٍ حَتَّى طَرَحُوا عَلَى وَجْهِي قَطِيفَةً، غَمَّوْنِي بِهَا أَوْ غَمَزُونِي بِهَا، وَذَهَبُوا بِكُلِّ شَيْءٍ مِنَ الدُّنْيَا هُوَ لِي، وَمَا تَرَى عَلَيَّ إِلا قِنَاعَ حَبَشِيَّةٍ أَخَذْتُهُ مِنْ رَأْسِهَا، فَقَالَ: انْطَلِقْ، فَلَمَّا انْتَهَيْنَا إِلَى بَابِ النَّجَاشِيِّ نَادَى: ائْذَنْ لِحِزْبِ اللَّهِ، وَجَاءَ آذِنُهُ، فَقَالَ: إِنَّهُ مَعَ أَهْلِهِ، فَقَالَ: اسْتَأْذِنْ لِي عَلَيْهِ، فَاسْتَأْذَنَ لَهُ عَلَيْهِ، فَأَذِنَ لَهُ، فَلَمَّا دَخَلَ قَالَ: إِنَّ عَمْرًا قَدْ تَرَكَ دِينَهُ وَاتَّبَعَ دِينِي، قَالَ: كَلا، قَالَ: بَلَى، فَدَعَا آذِنَهُ، فَقَالَ: اذْهَبْ إِلَى عَمْرٍو، فَقَالَ: إِنَّ هَذَا يَزْعُمُ أَنَّكَ تَرَكْتَ دِينَكَ، وَاتَّبَعَتْ دِينَهُ، فَقُلْتُ: نَعَمْ، فَجَاءَ إِلَيَّ أَصْحَابِي حَتَّى قُمْنَا عَلَى بَابِ الْبَيْتِ، وَكَتَبْتُ كُلَّ شَيْءٍ حَتَّى كَتَبْتُ الْمِنْدِيلَ، فَلَمْ أَدَعْ شَيْئًا ذَهَبَ إِلا أَخَذْتُهُ، وَلَوْ أَشَاءُ أَنْ آخُذَ مِنْ أَمْوَالِهِمْ لَفَعَلْتُ، قَالَ: ثُمَّ كُنْتُ بَعْدُ مِنَ الَّذِينَ أَقْبَلُوا فِي السُّفُنِ مُسْلِمِينَ. قَالَ الْبَزَّارُ: لا نَعْلَمُهُ يُرْوَى عَنْ جَعْفَرٍ، عَنِ النَّبِيِّ ﷺ إِلا بِهَذَا الإِسْنَادِ. بَابُ الْهِجْرَةِ إِلَى الْمَدِينَةِ قَالَ الْبَزَّارُ: لا نَعْلَمُ رَوَاهُ عَنِ النَّبِيِّ ﷺ إِلا عُمَرُ، وَلا نَعْلَمُ رُوِيَ مُتَّصِلا عَنْ عُمَرَ إِلا بِهَذَا الإِسْنَادِ. بَابُ دَوَامِ الْهِجْرَةِ بَابٌ أَلَيْسَ تَكْرَهُ أَنْ يَمُوتَ الرَّجُلُ فِي الأَرْضِ الَّتِي هَاجَرَ مِنْهَا؟ قَالَ: بَلَى، وَلَعَلَّ اللَّهَ ﵎ يَرْفَعُكَ فَيَضُرُّ بِكَ قَوْمًا، وَيَنْفَعُ آخَرِينَ بِكَ. قَالَ الْبَزَّارُ: رَوَاهُ بَعْضُهُمْ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي بُرْدَةَ مُرْسَلا، وَكَانَ مُحَمَّدُ بْنُ عُمَرَ ثِقَةً. بَابُ فَضْلِ الْمُهَاجِرِينَ وَرَجُلَيْنِ، فَوَافَيْنَا عِنْدَهُ، فَقُلْنَا: يَا رَسُولَ اللَّهِ، عَلامَ نُبَايِعُكَ؟ فَقَالَ: «تُبَايِعُونِي عَلَى السَّمْعِ وَالطَّاعَةِ فِي النَّشَاطِ وَالْكَسَلِ، وَعَلَى النَّفَقَةِ فِي الْعُسْرِ وَالْيُسْرِ، وَعَلَى الأَمْرِ بِالْمَعْرُوفِ وَالنَّهْيِ عَنِ الْمُنْكَرِ، وَعَلَى أَنْ لا يَأْخُذَكُمْ فِي اللَّهِ لَوْمَةَ لائِمٍ، وَعَلَى أَنْ تَنْصُرُونِي إِذَا قَدِمْتُ عَلَيْكُمْ يَثْرِبَ، وَتَمْنَعُونِي مِمَّا تَمْنَعُونَ مِنْهُ أَنْفُسَكُمْ، وَنِسَاءَكُمْ، وَأَبْنَاءَكُمْ، وَلَكُمُ الْجَنَّةُ»، فَقُمْنَا نُبَايِعُهُ رَجُلٌ رَجُلٌ، وَأَخَذَ بِيَدِهِ أَسْعَدُ بْنُ زُرَارَةَ، وَهُوَ أَصْغَرُ السَّبْعِينَ رَجُلا إِلا أَنَا، فَقَالَ: يَا أَهْلَ يَثْرِبَ، إِنَّا لَمْ نَضْرِبْ إِلَيْهِ أَكْبَادَ الْمَطِيِّ إِلا وَنَحْنُ نَعْلَمُ أَنَّهُ رَسُولُ اللَّهِ، وَأَنَّ إِخْرَاجَهُ الْيَوْمَ مُفَارَقَةُ الْعَرَبِ كَافَّةً، وَقَتْلُ خِيَارِكُمْ وَأَنْ تَعَضَّكُمُ السُّيُوفُ، فَإِمَّا أَنْتُمْ قَوْمٌ تَصْبِرُونَ عَلَى عَضِّ السُّيُوفِ، وَعَلَى قَتْلِ خِيَارِكُمْ، وَمُفَارَقَةِ الْعَرَبِ، فَخُذُوهُ، وَأَجْرُكُمْ عَلَى اللَّهِ، وَإِمَّا أَنْتُمْ تَخَافُونَ عَلَى أَنْفُسِكُمْ فَذَرُوهُ، فَهُوَ أَعْذَرُ لَكُمْ عِنْدَ اللَّهِ، فَقَالُوا: أَمِطْ عَنَّا يَدَكَ يَا أَسْعَدَ بْنِ زُرَارَةَ، فَوَاللَّهِ لا نَذَرُ هَذِهِ الْبَيْعَةَ وَلا نَسْتَقِيلُهَا، فَقُمْنَا إِلَيْهِ نُبَايِعُهُ رَجُلٌ فَرَجُلٌ، يَأْخُذُ عَلَيْنَا، يَشْرُطُ عَلَيْنَا شَرْطَهُ، وَيُعْطِينَا عَنْ ذَلِكَ الْجَنَّةَ. قَالَ الْبَزَّارُ: قَدْ رَوَاهُ غَيْرُ وَاحِدٍ عَنِ ابْنِ خُثَيْمٍ، وَلا نَعْلَمُهُ عَلَى جَابِرٍ إِلا بِهَذَا الإِسْنَادِ. بَابُ أَوَّلُ أَمِيرٍ فِي الإِسْلامِ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ جَحْشٍ، عَقَدَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ عَلَيْنَا. قَالَ الْبَزَّارُ: لا نَعْلَمُهُ يُرْوَى عَنْ سَعْدٍ إِلا مِنْ هَذَا الْوَجْهِ. بَابُ غَزْوَةِ بَدْرٍ بَابُ غَزْوَةُ أُحُدٍ عَبْدُ الْوَاحِدِ، حَدَّثَنِي عُبَيْدُ بْنُ رِفَاعَةَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ: لَمَّا كَانَ يَوْمُ أُحُدٍ، انْكَفَأَ الْمُشْرِكُونَ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ: «اسْتَوُوا وَاثْبُتُوا حَتَّى أُثْنِيَ عَلَى رَبِّي»، فَاسْتَوَوْا خَلْفَهُ صُفُوفًا، فَقَالَ: «اللَّهُمَّ لَكَ الْحَمْدُ، لا قَابِضَ لِمَا بَسَطْتَ، وَلا بَاسِطَ لِمَا قَبَضْتَ، وَلا هَادِيَ لِمَا أَضْلَلْتَ، وَلا مُضِلَّ لِمَنْ هَدَيْتَ، وَلا مُعْطِيَ لِمَا مَنَعْتَ، وَلا مَانِعَ لِمَا أَعْطَيْتَ، وَلا مُقَرِّبَ لِمَا بَاعَدْتَ، وَلا مُبَاعِدَ لِمَا قَرَّبْتَ، اللَّهُمَّ ابْسِطْ عَلَيْنَا مِنْ بَرَكَاتِكَ، وَرَحْمَتِكَ، وَفَضْلِكَ، وَرِزْقِكَ، اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ النَّعِيمَ الْمُقِيمَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ، اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ شَرِّ مَا أَعْطَيْتَنَا، وَمِنْ شَرِّ مَا مَنَعْتَنَا، اللَّهُمَّ حَبِّبْ إِلَيْنَا الإِيمَانَ، وَزَيِّنْهُ فِي قُلُوبِنَا، وَكَرِّهْ إِلَيْنَا الْكُفْرَ وَالْفُسُوقَ وَالْعِصْيَانَ، وَاجْعَلْنَا مِنَ الرَّاشِدِينَ، اللَّهُمَّ تَوَفَّنَا مُسْلِمِينَ، وَأَلْحِقْنَا بِالصَّالِحِينَ، غَيْرَ خَزَايَا وَلا مَفْتُونِينَ، اللَّهُمَّ قَاتِلِ الْكَفَرَةَ الَّذِينَ يُكَذِّبُونَ رُسُلَكَ، اللَّهُمَّ اجْعَلْ عَلَيْهِمْ رِجْزَكَ وَعَذَابَكَ، اللَّهُمَّ قَاتِلْ كَفَرَةَ أَهْلِ الْكِتَابِ». قَالَ الْبَزَّارُ: لا نَعْلَمُهُ مَرْفُوعًا إِلا مِنْ حَدِيثِ رِفَاعَةَ، وَلا رَوَاهُ عَنْ عُبَيْدٍ إِلا عَبْدُ الرَّحْمَنِ، وَهُوَ مَشْهُورٌ لا بَأْسَ بِهِ، رَوَى عَنْهُ أَهْلُ الْعِلْمِ. بَابُ قَتْلِ كَعْبِ بْنِ الأَشْرَفِ لِيَقْتُلُوهُ مَشَى مَعَهُمْ إِلَى بَقِيعِ الْغَرْقَدِ، ثُمَّ وَجَّهَهُمْ، ثُمَّ قَالَ: «انْطَلِقُوا عَلَى اسْمِ اللَّهِ، اللَّهُمَّ أَعِنْهُمْ». قَالَ الْبَزَّارُ: رَوَاهُ جَمَاعَةٌ عَنْ دَاوُدَ، عَنْ عِكْرِمَةَ مُرْسَلا، وَلا نَعْلَمُ أَحَدًا وَصَلَهُ إِلا حَفْصٌ وَرَجُلٌ مِنْ أَهْلِ الْبَصْرَةِ، وَكَانَ ثِقَةً، يُقَال لَهُ: خَلَفُ بْنُ عَمْرٍو. بَابُ الْحُدَيْبِيَةِ بَعْضًا، حَتَّى تَلَاحَقْنَا، قَالَ: فَنَزَلَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ، وَنَزَلْنَا. قَالَ الْبَزَّارُ: لا نَعْلَمُ أَحَدًا رَوَاهُ هَكَذَا إِلا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ. جاء ليأخذ ماله، وما كان له ها هنا من شيء، ثم يذهب، فرد الله الكَآبة التي كانت على المسلمين على المشركين. قال البزار: لا نعلم رواه هكذا إلا معمر، ولا روى الحجاج إلا هذا. باب غزوة الفتح قَالَ الْبَزَّارُ: لا نَعْلَمُهُ يُرْوَى هَكَذَا إِلا عَنِ ابْنِ خُثَيْمٍ. «يَظْهَرُ الْمُسْلِمُونَ عَلَى الرُّومِ، وَيَظْهَرُ الْمُسْلِمُونَ عَلَى فَارِسَ، وَيَظْهَرُ الْمُسْلِمُونَ عَلَى جَزِيرَةِ الْعَرَبِ». قَالَ الْبَزَّارُ: لا نَعْلَمُهُ يُرْوَى عَنْ سَعْدٍ إِلا بِهَذَا الإِسْنَادِ، وَعَبْدُ اللَّهِ لا نَعْلَمُ رَوَى عَنْهُ إِلا يُونُسُ بْنُ عَمْرٍو. بَابُ فَتْحِ الْقُسْطَنْطِينِيَّةِ
CHAPTER
باب الهجرة إلى الحبشة
Hixhreti në Abisini
#1740
١٧٤٠ - Na ka treguar Muhamed ibn el-Muthena, na ka treguar Muadh ibn Muadh, na ka treguar Ibn Aun, nga Umejr ibn Is'haku, i cili ka thënë: Xhafer ibn Ebi Talibi tha: "O i Dërguari i Allahut, më jep leje të shkoj në një tokë ku mund ta adhuroj Allahun duke mos pasur frikë askënd derisa të vdes." Ai tha: Kështu ai (s.a.v.s.) i dha leje dhe ai shkoi te Nexhashiu (mbreti i Abisinisë).
Pastaj Muadhi tha: Më ka treguar Ibn Aun, i cili tha: Më ka treguar Umejr ibn Is'haku, i cili tha: Më ka treguar Amr ibn el-Asi, i cili ka thënë: "Kur pashë Xhaferin dhe shokët e tij të sigurt në tokën e Abisinisë, thashë: 'Do të bëj patjetër diçka për këtë (njeri) dhe shokët e tij.' Shkova te Nexhashiu dhe i thashë: 'Jepi leje Amr ibn el-Asit (të hyjë).' Ai më dha leje dhe unë hyra. I thashë: 'Në tokën tonë është një kushëri i këtij që pretendon se njerëzit nuk kanë zot tjetër përveç Një Zoti. Për Allahun, nëse nuk na çliron prej tij dhe shokëve të tij, unë nuk do ta kaloj kurrë më këtë ujë (det) drejt teje, e asnjë nga shokët e mi.' Ai pyeti: 'Ku është ai?' I thashë: 'Ai do të vijë me të dërguarin tënd; ai nuk do të vijë me mua.' Kështu ai dërgoi një lajmëtar bashkë me mua dhe ne e gjetëm atë të ulur mes shokëve të tij. Ai e thirri dhe ai erdhi. Kur arrita te dera, thirra: 'Jepi leje Amr ibn el-Asit.' Ndërsa pas meje u thirr: 'Jepi leje grupit të Allahut të Madhëruar e të Lartësuar.' Ai (Nexhashiu) e dëgjoi zërin e tij dhe i dha leje. Ai hyri dhe unë hyra, dhe ja ku ishte Nexhashiu mbi fron. Unë e vendosa atë pas shpine dhe ula mes çdo dy burrave nga shokët e tij një burrë nga shokët e mi. Ai (Nexhashiu) heshti dhe ne heshtëm, ai heshti dhe ne heshtëm, derisa thashë me vete: 'Mallkuar qoftë ky rob abisinas, pse nuk flet?' Pastaj ai foli dhe tha: 'Naxhirū.' Amri tha: 'Domethënë flisni.' Unë thashë: 'Kushëriri i këtij pretendon se njerëzit nuk kanë zot tjetër përveç Një Zoti. Për Allahun, nëse nuk e vret atë, unë nuk do ta kaloj kurrë këtë ujë drejt teje, as unë dhe asnjë nga shokët e mi.' Ai tha: 'O shokët e Amrit, çfarë thoni ju?' Ata thanë: 'Ne jemi në atë që tha Amri.' Ai tha: 'O grupi i Allahut, fol (naxhir).' Xhaferi atëherë shqiptoi dëshminë (teshehudin). Amri tha: Për Allahun, ajo ishte dita e parë që dëgjova teshehudin. Ai (Xhaferi) tha: 'Dëshmoj se nuk ka zot tjetër përveç Allahut dhe dëshmoj se Muhamedi është robi dhe i dërguari i Tij.' Ai (Nexhashiu) pyeti: 'Po ti, çfarë thua?' Ai tha: 'Unë jam në fenë e tij.' Atëherë ai ngriti dorën dhe e vendosi mbi ballë, ashtu siç e përshkroi Ibn Auni, pastaj tha: 'Ky është një Ligj (Namus) si Ligji i Musait! Çfarë thotë ai për Isain?' Ai tha: 'Thotë se ai është Shpirti i Allahut dhe Fjala e Tij.' Atëherë ai mori diçka nga toka, jo më të madhe se kjo (një fije thupër), dhe tha: 'Sikur të mos ishte mbretëria ime, unë do t'ju ndiqja juve. Shko ti, o Amr! Për Allahun, nuk më intereson nëse nuk vjen kurrë më te unë, as ti dhe asnjë nga shokët e tu. Dhe shko ti, o grupi i Allahut, sepse ti je i sigurt. Kushdo që të vret ty, unë do ta vras atë, dhe kushdo që të ofendon ty, unë do ta gjobis atë.' Ai i tha derëtarit të tij: 'Kujdesu për këtë njeri; mos e pengo të vijë tek unë, përveç nëse jam me familjen time. Nëse jam me familjen time, njoftoje; por nëse ai këmbëngul që t'i jepet leje, atëherë jepi leje.' Një mbrëmje, e takova atë (Xhaferin) në rrugë dhe pashë pas tij. Nuk pashë askënd pas tij, kështu që e kapa për dore dhe i thashë: 'Dije se unë dëshmoj se nuk ka zot tjetër përveç Allahut dhe se Muhamedi është i Dërguari i Allahut.' Amri tha: Ai (Xhaferi) më shkelni syrin dhe tha: 'Ti qenke në këtë (besim), e megjithatë po na përçan?' Sapo arrita te shokët e mi, ishte sikur ata të na kishin parë mua dhe atë. Nuk më pyetën për asgjë derisa më kapën dhe më rrëzuan përtokë. Më vendosën një mbulesë prej kadifeje mbi fytyrë dhe filluan të më mbytnin me të. Unë nxirrja kokën herë pas here derisa shpëtova lakuriq, pa asnjë rrobë në trup. Nuk më lanë asgjë, m'i morën të gjitha, kështu që mora një mbulesë koke gruaje."
١٧٤٠ - حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، ثنا مُعَاذُ بْنُ مُعَاذٍ، ثنا ابْنُ عَوْنٍ، عَنْ عُمَيْرِ بْنِ إِسْحَاقَ، قَالَ: قَالَ جَعْفَرُ بْنُ أَبِي طَالِبٍ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، ائْذَنْ لِي أَنْ آتِيَ أَرْضًا أَعْبُدُ اللَّهَ فِيهَا لا أَخَافُ أَحَدًا حَتَّى أَمُوتَ، قَالَ: فَأَذِنَ لَهُ، فَأَتَى النَّجَاشِيَّ فَقَالَ مُعَاذٌ: حَدَّثَنِي ابْنُ عَوْنٍ، قَالَ: فَحَدَّثَنِي عُمَيْرُ بْنُ إِسْحَاقَ، قَالَ: حَدَّثَنِي عَمْرُو بْنُ الْعَاصِ، قَالَ: لَمَّا رَأَيْتُ جَعْفَرًا وَأَصْحَابَهُ آمِنِينَ بِأَرْضِ الْحَبَشَةِ، قُلْتُ: لأَفْعَلَنَّ بِهَذَا وَأَصْحَابِهِ، فَأَتَيْتُ النَّجَاشِيَّ، فَقُلْتُ: ائْذَنْ لِعَمْرِو بْنِ الْعَاصِ، فَأَذِنَ لِي فَدَخَلْتُ، فَقُلْتُ: إِنَّ بِأَرْضِنَا ابْنَ عَمٍّ لِهَذَا يَزْعُمُ أَنَّهُ لَيْسَ لِلنَّاسِ إِلا إِلَهٌ وَاحِدٌ، وَإِنَّا وَاللَّهِ إِنْ لَمْ تُرِحْنَا مِنْهُ وَأَصْحَابِهِ، لا أَقْطَعُ إِلَيْكَ هَذِهِ النُّطْفَةَ أَبَدًا وَلا أَحَدٌ مِنْ أَصْحَابِي، فَقَالَ: أَيْنَ هُوَ؟ فَقَالَ: إِنَّهُ يَجِيءُ مَعَ رَسُولِكَ، إِنَّهُ لا يَجِيءُ مَعِي، فَأَرْسَلَ مَعِي رَسُولا، فَوَجَدْنَاهُ قَاعِدًا بَيْنَ أَصْحَابِهِ فَدَعَاهُ، فَجَاءَ فَلَمَّا أَتَيْتُ الْبَابَ، نَادَيْتُ: ائْذَنْ لِعَمْرِو بْنِ الْعَاصِ، وَنَادَى خَلْفِي: ائْذَنْ لِحِزْبِ اللَّهِ ﷿، فَسَمِعَ صَوْتَهُ، فَأَذِنَ لَهُ، فَدَخَلَ وَدَخَلْتُ، فَإِذَا النَّجَاشِيُّ عَلَى السَّرِيرِ، وَجَعَلْتُهُ خَلْفَ ظَهْرِي، وَأَقْعَدْتُ بَيْنَ كُلِّ رَجُلَيْنِ مِنْ أَصْحَابِهِ رَجُلا مِنْ أَصْحَابِي، قَالَ: فَسَكَتَ وَسَكَتْنَا، وَسَكَتَ وَسَكَتْنَا، حَتَّى قُلْتُ فِي نَفْسِي: الْعَنْ هَذَا الْعَبْدَ الْحَبَشِيَّ أَلا يَتَكَلَّمُ؟ ثُمَّ تَكَلَّمَ، فَقَالَ: نَجِّرُوا، قَالَ عَمْرٌو: أَيْ تَكَلَّمُوا، فَقُلْتُ: إِنَّ ابْنَ عَمِّ هَذَا يَزْعُمُ أَنَّهُ لَيْسَ لِلنَّاسِ إِلا إِلَهٌ وَاحِدٌ، وَإِنَّكَ وَاللَّهِ إِنْ لَمْ تَقْتُلْهَ لا أَقْطَعُ إِلَيْكَ هَذِهِ النُّطْفَةَ أَبَدًا، أَنَا وَلا أَحَدٌ مِنْ أَصْحَابِي، فَقَالَ: يَا أَصْحَابَ عَمْرٍو، مَا تَقُولُونَ؟ قَالُوا: نَحْنُ عَلَى مَا قَالَ عَمْرٌو، قَالَ: يَا حِزْبَ اللَّهِ، نَجِّرْ، قَالَ: فَتَشَهَّدَ جَعْفَرٌ، فَقَالَ عَمْرٌو: وَاللَّهِ إِنَّهُ لأَوَّلُ يَوْمٍ سَمِعْتُ فِيهِ التَّشَهُّدَ لَيَوْمَئِذٍ، قَالَ: أَشْهَدُ أَنْ لا إِلَهَ إِلا اللَّهُ وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ، قَالَ: فَأَنْتَ فَمَا تَقُولُ؟ قَالَ: أَنَا عَلَى دِينِهِ، قَالَ: فَرَفَع يَدَهُ فَوَضَعَهَا عَلَى جَبِينِهِ فِيمَا وَصَفَ ابْنُ عَوْنٍ، ثُمَّ قَالَ: أَنَامُوسٌ كَنَامُوسِ مُوسَى، مَا يَقُولُ فِي عِيسَى؟ قَالَ: يَقُولُ: رُوحُ اللَّهِ وَكَلِمَتُهُ، قَالَ: فَأَخَذَ شَيْئًا مِنَ الأَرْضِ، مَا أَخْطَأَ فِيهِ مِثْلَ هَذِهِ، وَقَالَ: لَوْلا مُلْكِي لاتَّبَعْتُكُمْ، اذْهَبْ أَنْتَ يَا عَمْرُو، فَوَاللَّهِ مَا أُبَالِي أَنْ لا تَأْتِيَنِي أَنْتَ وَلا أَحَدٌ مِنْ أَصْحَابِكَ أَبَدًا، وَاذْهَبْ أَنْتَ يَا حِزْبَ اللَّهِ، فَأَنْتَ آمِنٌ، مَنْ قَتَلَكَ قَتَلْتُهُ، وَمَنْ سَبَّكَ غَرَّمْتُهُ، وَقَالَ لآذِنِهِ: انْظُرْ هَذَا فَلا تَحْجِبْهُ عَنِّي إِلا أَنْ أَكُونَ مَعَ أَهْلِي، فَإِنْ كُنْتُ مَعَ أَهْلِي فَأَخْبِرْهُ، فَإِنْ أَبَى إِلا أَنْ تَأْذَنَ لَهُ، فَأْذَنْ لَهُ، قَالَ: فَلَمَّا كَانَ ذَاتَ عَشِيَّةٍ لَقِيتُهُ فِي السِّكَّةِ فَنَظَرْتُ خَلْفَهُ، فَلَمْ أَرَ خَلْفَهُ أَحَدًا فَأَخَذْتُ بِيَدِهِ، فَقُلْت: تَعْلَمُ إِنِّي أَشْهَدُ أَنْ لا إِلَهَ إِلا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ، قَالَ: فَغَمَزَنِي، وَقَالَ: أَنْتَ عَلَى هَذَا، وَتُفَرِّقُنَا، فَمَا هُوَ إِلا أَنْ أَتَيْتُ أَصْحَابِي كَأَنَّمَا شَهِدُونِي وَإِيَّاهُ، فَمَا سَأَلُونِي عَنْ شَيْءٍ حَتَّى أَخَذُونِي فَصَرَعُونِي، فَجَعُلوا عَلَى وَجْهِي قَطِيفَةً، وَجَعُلوا يُغَمُّونَنِي بِهَا، وَجَعَلْتُ أُخْرِجُ رَأْسِي أَحْيَانًا حَتَّى انْفَلَتُّ عُرْيَانًا، مَا عَلَيَّ قِشْرَةٌ، وَلَمْ يَدَعُوا لِي شَيْئًا إِلا ذَهَبُوا بِهِ، فأَخَذْتُ قِنَاعَ امْرَأَةٍ
1740 - Muhammad ibn al-Muthanna narrated to us, Mu'adh ibn Mu'adh narrated to us, Ibn 'Awn narrated to us, from 'Umayr ibn Ishaq, who said: Ja'far ibn Abi Talib said: "O Messenger of Allah, permit me to go to a land where I may worship Allah, fearing no one until I die." He said: So he (pbuh) gave him permission, and he went to the Negus.

Then Mu'adh said: Ibn 'Awn narrated to me, saying: 'Umayr ibn Ishaq narrated to me, saying: 'Amr ibn al-'As narrated to me, saying: "When I saw Ja'far and his companions safe in the land of Abyssinia, I said, 'I shall surely do something about him and his companions.' So I went to the Negus and said, 'Permit 'Amr ibn al-'As to enter.' He gave me permission and I entered. I said, 'In our land, there is a cousin of this man [the Prophet (pbuh)] who claims that people have no god but One God. By Allah, if you do not rid us of him and his companions, I shall never cross this water to you again, nor will any of my companions.' He asked, 'Where is he?' I said, 'He will come with your messenger; he will not come with me.' So he sent a messenger with me, and we found him sitting among his companions. He summoned him, and he came. When I reached the door, I called out, 'Permit 'Amr ibn al-'As to enter.' And from behind me, he called out, 'Permit the party of Allah, the Mighty and Sublime.' He [the Negus] heard his voice and gave him permission. He entered and I entered, and there was the Negus on his throne. I placed him behind my back and seated one of my companions between every two of his companions. He [the Negus] remained silent and we remained silent, and he remained silent and we remained silent, until I said to myself, 'Curse this Abyssinian slave! Why does he not speak?' Then he spoke and said, 'Najjirū.' 'Amr said: Meaning, 'Speak.' I said, 'The cousin of this man claims that there is no god for people except One God. By Allah, if you do not kill him, I shall never cross this water to you again—neither I nor any of my companions.' He said, 'O companions of 'Amr, what do you say?' They replied, 'We hold the same opinion as 'Amr.' He then said, 'O party of Allah, speak (najjir).' Ja'far then recited the testimony of faith (Tashahhud). 'Amr said: By Allah, that was the first day I ever heard the Tashahhud. He [Ja'far] said: 'I bear witness that there is no god but Allah and I bear witness that Muhammad is His servant and His messenger.' He [the Negus] said: 'And you, what do you say?' He [Ja'far] said: 'I follow his religion.' He [the Negus] raised his hand and placed it on his forehead, as described by Ibn 'Awn, then said: 'A Law (Nāmūs) like the Law of Moses! What does he say about Jesus?' He [Ja'far] said: 'He says he is the Spirit of Allah and His Word.' He [the Negus] picked up something from the ground, no larger than this [a small stick], and said: 'Were it not for my kingdom, I would have followed you. Go, O 'Amr! By Allah, I do not care if you never come to me again, nor any of your companions. And go, O party of Allah, for you are safe. Whoever kills you, I shall kill him, and whoever insults you, I shall fine him.' He then said to his doorkeeper: 'Look after this man; do not bar him from me unless I am with my family. If I am with my family, inform him; but if he insists on being permitted, then permit him.' One evening, I met him [Ja'far] in the street and looked behind him. I saw no one behind him, so I took him by the hand and said: 'Know that I bear witness that there is no god but Allah and that Muhammad is the Messenger of Allah.' He ['Amr] said: He [Ja'far] winked at me and said, 'You are upon this [faith], yet you try to divide us?' No sooner had I reached my companions than it was as if they had witnessed me and him. They asked me nothing until they seized me and wrestled me down. They placed a velvet cloak over my face and began to stifle me with it. I would stick my head out occasionally until I escaped naked, with nothing on my skin. They left me with nothing, taking everything away, so I took a woman's head-covering."
CHAPTER
باب الهجرة إلى المدينة
Hixhreti në Medine
#1741
١٧٤١ - Na ka treguar Bishër ibn Muadh Ebu Sehl el-Akadi, i cili ka thënë: na ka treguar Uvejn ibn Amr el-Kajsi, i cili ka thënë: na ka treguar Ebu Mus’ab el-Mekki, i cili ka thënë: I kam takuar Zejd ibn Erkam-in, Mugire ibn Shu’be-n dhe Enes ibn Malik-un, të cilët tregonin: Se kur ishte nata në të cilën Pejgamberi (s.a.v.s.) buajti në shpellë, Allahu i Madhëruar urdhëroi një pemë, e cila mbinë përballë shpellës dhe e mbuloi Pejgamberin (s.a.v.s.). Allahu i Madhëruar urdhëroi merimangën, e cila thuri pëlhurën e saj mbi hyrjen e shpellës, dhe Allahu i Madhëruar urdhëroi dy pëllumba të egër, të cilët qëndruan në grykën e shpellës. Idhujtarët erdhën nga çdo fis derisa u ndodhën pranë Pejgamberit (s.a.v.s.) në një largësi prej dyzet kutësh, duke pasur me vete harqet dhe shkopinjtë e tyre. Një burrë prej tyre doli përpara, shikoi dhe pa dy pëllumbat, andaj u kthye te shokët e tij dhe u tha: "Nuk ka asgjë në shpellë. Pashë dy pëllumba në grykë të shpellës, prandaj e dita se nuk ka askënd brenda." Pejgamberi (s.a.v.s.) i dëgjoi fjalët e tij dhe e kuptoi se Allahu i Madhëruar i kishte zmbrapsur ata përmes atyre të dyve, andaj u lut për bekim mbi ta dhe përcaktoi shpërblimin (mbrojtjen) e tyre, dhe u morën dy zogj (pëllumbash) në Haremin e Allahut të Madhëruar. (Transmetuesi) thotë: Besoj se ai ka thënë: "Origjina e çdo pëllumbi në Harem është prej pasardhësve të tyre të dyve."
Komentim El-Bezzari ka thënë: Nuk dimë që këtë ta ketë transmetuar kush tjetër përveç Avn ibn Umejrit, i cili është një basras i njohur. Sa i përket Ebu Mus’abit, nuk dimë që prej tij të ketë transmetuar kush tjetër përveç Uvejnit. Uvejni dhe Rabahu ishin vëllezër.
١٧٤١ - حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ مُعَاذٍ أَبُو سَهْلٍ الْعَقَدِيُّ، ثنا عُوَيْنُ بْنُ عَمْرٍو الْقَيْسِيُّ، ثنا أَبُو مُصْعَبٍ الْمَكِّيُّ، قَالَ: أَدْرَكْتُ زَيْدَ بْنَ أَرْقَمَ، وَالْمُغِيرَةَ بْنَ شُعْبَةَ، وَأَنَسَ بْنَ مَالِكٍ، يُحَدِّثُونَ: أَنَّ النَّبِيَّ ﷺ لَمَّا كَانَتْ لَيْلَةُ بَاتَ فِي الْغَارِ أَمَرَ اللَّهُ ﵎ شَجَرَةً فَنَبَتَتْ فِي وَجْهِ الْغَارِ فَسَتَرَتْ وَجْهَ النَّبِيِّ ﷺ، وَأَمَرَ اللَّهُ ﵎ الْعِنْكَبُوتَ فَنَسَجَتْ عَلَى وَجْهِ الْغَارِ، وَأَمَرَ اللَّهُ ﵎ حَمَامَتَيْنِ وَحْشِيَّتَيْنِ فَوَقَفَتَا بِفَمِ الْغَارِ، وَأَتَى الْمُشْرِكُونَ مِنْ كُلِّ بَطْنٍ حَتَّى كَانُوا مِنَ النَّبِيِّ ﷺ عَلَى قَدْرِ أَرْبَعِينَ ذِرَاعًا مَعَهُمْ قِسِيُّهُمْ وَعِصِيُّهُمْ تَقَدَّمَ رَجُلٌ مِنْهُمْ، فَنَظَرَ فَرَأَى الْحَمَامَتَيْنِ، فَرَجَعَ فَقَالَ لأَصْحَابِهِ: لَيْسَ فِي الْغَارِ شَيْءٌ، رَأَيْتُ حَمَامَتَيْنِ عَلَى فَمِ الْغَارِ، فَعَرَفْتُ أَنَّهُ لَيْسَ فِيهِ أَحَدٌ، فَسَمِعَ النَّبِيُّ ﷺ قَوْلَهُ، فَعَلِمَ أَنَّ اللَّهَ ﵎ قَدْ دَرَأَ بِهِمَا عَنْهُ، فَسَمَّتْ عَلَيْهِمَا، وَفَرَضَ جَزَاءَهُمَا، وَاتَّخَذَ فِي حَرَمِ اللَّهِ ﵎ فَرْخَيْنِ، أَحْسِبُهُ قَالَ: فَأَصْلُ كُلِّ حَمَامٍ فِي الْحَرَمِ مِنْ فرَاخِهِمَا.
شرح قَالَ الْبَزَّارُ: لا نَعْلَمُ رَوَاهُ إِلا عَوْنُ بْنُ عُمَيْرٍ، وَهُوَ بَصْرِيٌّ مَشْهُورٌ، وَأَبُو مُصْعَبٍ فَلا نَعْلَمُ حَدَّثَ عَنْهُ إِلا عُوَيْنٌ، وَكَانَ عُوَيْنٌ وَرَبَاحٌ أَخَوَيْنِ.
1741 - Bishr ibn Mu'adh Abu Sahl al-'Aqadi narrated to us, saying: 'Uwayn ibn 'Amr al-Qaysi narrated to us, saying: Abu Mus'ab al-Makki narrated to us, saying: I met Zayd ibn Arqam, al-Mughirah ibn Shu'bah, and Anas ibn Malik, and they narrated: When it was the night the Prophet (pbuh) stayed in the cave, Allah, the Mighty and Sublime, commanded a tree, which then grew at the entrance of the cave, covering the Prophet (pbuh). And Allah, the Mighty and Sublime, commanded a spider, which spun its web over the entrance of the cave. And Allah, the Mighty and Sublime, commanded two wild pigeons, which stood at the mouth of the cave. The polytheists approached from every clan until they were about forty cubits away from the Prophet (pbuh), carrying their bows and sticks. One man among them stepped forward, looked, and saw the two pigeons. He returned and said to his companions: "There is nothing in the cave. I saw two pigeons at the mouth of the cave, so I knew that no one was inside." The Prophet (pbuh) heard his words and knew that Allah, the Mighty and Sublime, had warded them off through the two birds. So he invoked blessings upon them, mandated their protection, and took two hatchlings in the Sanctuary of Allah, the Mighty and Sublime. I think he said: "The origin of all pigeons in the Sanctuary is from their offspring."
Commentary Al-Bazzar said: We do not know it narrated except by 'Awn ibn 'Umayr—and he is a well-known Basran—and as for Abu Mus'ab, we do not know of anyone who narrated from him except 'Uwayn. 'Uwayn and Rabah were brothers.
#1742
1742 - Na tregoi Muhamed ibn Ma'meri, na tregoi Jakub ibn Muhamedi, na tregoi Abdurrahman ibn Ukbe ibn Abdurrahman ibn Xhabir ibn Abdil-lah, i cili ka thënë: më ka treguar babai im, nga babai i tij, nga Xhabiri, i cili ka thënë: Kur i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) dhe Ebu Bekri (r.a.) dolën si muhaxhirë dhe hynë në shpellë, në atë shpellë ishte një vrimë. Ebu Bekri (r.a.) e mbylli atë me thembrën e tij deri në mëngjes, nga frika se mos dilte diçka prej saj drejt të Dërguarit të Allahut (s.a.v.s.). Ata qëndruan në shpellë tri net, pastaj u larguan derisa u ndalën te tendat e Um Ma'bedit. Um Ma'bedi i dërgoi fjalë atij duke i thënë: "Unë shoh fytyra të bukura, dhe fisi është më i fortë se unë për t'ju ofruar mikpritje." Kur u ngrysën te ajo, ajo dërgoi djalin e saj të vogël me një thikë dhe një dele. I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) tha: "Ktheje thikën dhe më sill një farak – që do të thotë: një enë." Ajo i dërgoi fjalë se ajo (delja) nuk kishte as qumësht e as pjellë. Ai tha: "Më sill një farak." Ajo ia solli një farak, ndërsa ai e preku shpinën e saj (deles), e ajo filloi të përtypet dhe i rrodhi qumështi. Ai e moli derisa e mbushi enën dhe piu, si dhe i dha të pijë Ebu Bekrit (r.a.). Pastaj e moli përsëri dhe ia dërgoi atë Um Ma'bedit.
Komentim El-Bezzari ka thënë: Nuk dimë që kjo të jetë transmetuar me këtë formulim përveçse përmes këtij zinxhiri transmetimi. Për Abdurrahman ibn Ukben nuk dimë që dikush të ketë transmetuar prej tij përveç Jakubit, ndonëse ai është i njohur në gjenealogji.
١٧٤٢ - حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَعْمَرٍ، ثنا يَعْقُوبُ بْنُ مُحَمَّدٍ، ثنا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عُقْبَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ: ثنا أَبِي، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ: لَمَّا خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ وَأَبُو بَكْرٍ ﵁ مُهَاجِرِينَ فَدَخَلا الْغَارَ، فَإِذَا فِي الْغَارِ جُحْرٌ، فَأَلْقَمَهُ أَبُو بَكْرٍ ﵁ عَقِبَهُ حَتَّى أَصْبَحَ مَخَافَةَ أَنْ يَخْرُجَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ ﷺ مِنْهُ شَيْءٌ، فَأَقَامَا فِي الْغَارِ ثَلاثَ لَيَالٍ، ثُمَّ خَرَجَا حَتَّى نَزَلا بِخَيْمَاتِ أُمِّ مَعْبَدٍ، فَأْرَسَلَتْ إِلَيْهِ أُمُّ مَعْبَدٍ: إِنِّي أَرَى وُجُوهًا حِسَانًا، وَإِنَّ الْحَيَّ أَقْوَى عَلَى كَرَامَتِكُمْ مِنِّي، فَلَمَّا أَمْسَوْا عِنْدَهَا، بَعَثَتْ مَعَ ابْنٍ لَهَا صَغِيرٍ بِشَفْرَةٍ وَشَاةٍ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ: " ارْدُدِ الشَّفْرَةَ وَهَاتِ لِي فَرَقًا، يَعْنِي: الْقَدَحَ "، فَأَرَسَلَتْ إِلَيْهِ أَنْ لا لَبَنَ فِيهَا وَلا وَلَدَ، قَالَ: «هَاتِ لِي فَرَقًا»، فَجَاءَتْهُ بِفَرَقٍ فَضَرَبَ ظَهْرَهَا فَاجَتَّرَتْ، وَدَرَّتْ فَحَلَبَ، فَمَلأَ الْقَدَحَ فَشَرِبَ، وَسَقَى أَبَا بَكْرٍ ﵁، ثُمَّ حَلَبَ فَبَعَثَ بِهِ إِلَى أُمِّ مَعْبَدٍ.
شرح قَالَ الْبَزَّارُ: لا نَعْلَمُهُ يُرْوَى بِهَذَا اللَّفْظِ إِلا بِهَذَا الإِسْنَادِ، وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عُقْبَةَ لا نَعْلَمُ حَدَّثَ عَنْهُ إِلا يَعْقُوبُ وَإِنْ كَانَ مَعْرُوفًا فِي النَّسَبِ.
1742 - Muhammad ibn Ma'mar narrated to us, Ya'qub ibn Muhammad narrated to us, Abd al-Rahman ibn Uqbah ibn Abd al-Rahman ibn Jabir ibn Abdillah narrated to us, he said: my father narrated to us, from his father, from Jabir, who said: When the Messenger of Allah (pbuh) and Abu Bakr set out as emigrants and entered the cave, there was a hole in the cave. Abu Bakr plugged it with his heel until morning, fearing that something might come out of it toward the Messenger of Allah (pbuh). They stayed in the cave for three nights, then they departed until they stopped at the tents of Umm Ma'bad. Umm Ma'bad sent word to him, saying: "I see beautiful faces, and the tribe is better able to provide for your hospitality than I." When evening came upon them while they were with her, she sent a young son of hers with a blade and a sheep. The Messenger of Allah (pbuh) said: "Return the blade and bring me a faraq—meaning a vessel." She sent word to him that there was no milk in it and no offspring. He said: "Bring me a faraq." So she brought him a faraq, and he patted its back, then it chewed its cud and its milk flowed. He milked it until he filled the vessel and drank, and he gave Abu Bakr to drink. Then he milked it again and sent the milk to Umm Ma'bad.
Commentary Al-Bazzar said: We do not know of this being narrated with this wording except through this chain of transmission. As for Abd al-Rahman ibn Uqbah, we do not know of anyone who narrated from him except Ya'qub, even though he is well-known in genealogy.
#1743
١٧٤٣ - Na ka treguar Muhamed bin Ma’mar, na ka treguar Hisham bin Abdilmelik, na ka treguar Ubejdullah bin Ijad bin Lakit, i cili ka thënë: E kam dëgjuar Ijadin duke treguar nga Kajs bin Nu’mani, i cili ka thënë: "Kur i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) dhe Ebu Bekri u nisën fshehurazi, ata ndaluan te Ebu Ma’bedi. Ai tha: 'Pasha Allahun, ne nuk kemi asnjë dele [që jep qumësht]; delet tona janë mbarsë (shtatzëna) dhe nuk na ka mbetur qumësht.' I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) tha – mendoj se tha –: 'Atëherë, çfarë është ajo dele?' Kështu, ia sollën atë, dhe i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) u lut për bekim mbi të, pastaj moli një enë të madhe, i dha atij të pinte, e më pas pinë të gjithë. Ai (Ebu Ma’bedi) tha: 'A jeni ju ai për të cilin kurejshët pretendojnë se jeni sabeas (që ka lënë fenë e të parëve)?' Ai tha: 'Vërtet, ata ashtu thonë.' Ai tha: 'Dëshmoj se ajo që ke sjellë është e vërteta.' Pastaj tha: 'Do të të ndjek.' Ai (s.a.v.s.) tha: 'Jo, derisa të dëgjosh se ne kemi ngadhënjyer.' Kështu, ai e ndoqi atë më vonë."
Komentim El-Bezzari ka thënë: Nuk dimë që Kajsi të ketë transmetuar nga Pejgamberi (s.a.v.s.) përveç këtij hadithi, dhe nuk e dimë me këtë formulim përveçse prej tij. Ai bie ndesh me hadithet e tjera rreth tregimit të Umm Ma’bedit, por këtë e ka transmetuar Ubejd bin Ijadi.
١٧٤٣ - حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَعْمَرٍ، ثنا هِشَامُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ، ثنا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ إِيَادِ بْنِ لَقِيطٍ، قَالَ: سَمِعْتُ إِيَادًا يُحَدِّثُ عَنْ قَيْسِ بْنِ النُّعْمَانِ، قَالَ: " لَمَّا انْطَلَقَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ وَأَبُو بَكْرٍ يَسْتَخْفِيَانِ نَزَلا بِأَبِي مَعْبَدٍ، فَقَالَ: وَاللَّهِ مَا لَنَا شَاةٌ، وَإِنَّ شَاءَنَا لَحَوَامِلُ فَمَا بَقِيَ لَنَا لَبَنٌ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ: أَحْسِبُهُ، فَمَا تِلْكَ الشَّاةُ؟ فَأَتى بِهَا، فَدَعَا رَسُولُ اللَّهِ ﷺ بِالْبَرَكَةِ عَلَيْهَا، ثُمَّ حَلَبَ عُسًّا، فَسَقَاهُ، ثُمَّ شَرِبُوا، فَقَالَ: أَنْتَ الَّذِي يَزْعُمُ قُرَيْشٌ إِنَّكَ صَابِئٌ؟ قَالَ: إِنَّهُمْ لَيَقُولُونَ، قَالَ: أَشْهَدُ أَنَّ مَا جِئْتَ بِهِ حَقٌّ، ثُمَّ قَالَ: أَتَّبِعُكَ، قَالَ: لا حَتَّى تَسْمَعَ أَنَّا قَدْ ظَهَرْنَا، فَاتَّبَعَهُ بَعْدُ ".
شرح قَالَ الْبَزَّارُ: لا نَعْلَمُ رَوَى قَيْسٌ، عَنِ النَّبِيِّ ﷺ إِلا هَذَا، وَلا نَعْلَمُهُ بِهَذَا اللَّفْظِ إِلا عَنْهُ، وَهُوَ يُخَالِفُ سَائِرَ الأَحَادِيثِ فِي قِصَّةِ أُمِّ مَعْبَدٍ، وَلَكِنْ هَذَا حَدَّثَ بِهِ عُبَيْدُ بْنُ إِيَادٍ.
1743 - Muhammad ibn Ma'mar narrated to us, Hisham ibn 'Abd al-Malik narrated to us, 'Ubayd Allah ibn Iyad ibn Laqit narrated to us, he said: I heard Iyad narrating from Qays ibn al-Nu'man, who said: "When the Messenger of Allah (pbuh) and Abu Bakr set out in hiding, they stopped at the place of Abu Ma'bad. He said: 'By Allah, we have no sheep [giving milk]; our sheep are pregnant and no milk remains for us.' The Messenger of Allah (pbuh) said—I think—'Then what is that sheep?' So it was brought to him, and the Messenger of Allah (pbuh) supplicated for blessing upon it, then he milked a large vessel and gave him to drink, and then they all drank. He (Abu Ma'bad) said: 'Are you the one whom the Quraysh claim is a Sabean?' He said: 'Indeed, they say so.' He said: 'I bear witness that what you have brought is the truth.' Then he said: 'I shall follow you.' He said: 'Not until you hear that we have prevailed.' So he followed him afterwards."
Commentary Al-Bazzar said: We do not know that Qays narrated from the Prophet (pbuh) except for this hadith, and we do not know it with this wording except from him. It contradicts the rest of the narrations concerning the story of Umm Ma'bad, but 'Ubayd ibn Iyad narrated it.
#1744
1744 - Na ka treguar Muhamed ibn Ma’mer, na ka treguar Jakub ibn Muhamed, na ka treguar Abdylaziz ibn Imran, na ka treguar Efleh ibn Seid, nga Sulejman ibn Fervah, nga Burejde el-Eslemi, i cili ka thënë: Kur i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) po vinte gjatë hixhretit të tij, takoi një grup kalorësish dhe tha: “O Ebu Bekër, pyeti njerëzit se prej nga janë?” Ata u përgjigjën: “Nga fisi Aslem.” Ai tha: “Shpëtove, o Ebu Bekër! Pyeti ata se nga cila degë e Aslemit janë?” Ata u përgjigjën: “Nga Beni Sehm.” Ai tha: “Hidhe shigjetën tënde, o Ebu Bekër.”
Komentim El-Bezzari ka thënë: Nuk dimë që këtë ta ketë transmetuar kush tjetër përveç Burejdes dhe nuk njohim për të asnjë rrugë tjetër përveç kësaj.
١٧٤٤ - حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَعْمَرٍ، ثنا يَعْقُوبُ بْنُ مُحَمَّدٍ، ثنا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عِمْرَانَ، ثنا أَفْلَحُ بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ فَرْوَةَ، عَنْ بُرَيْدَةَ الأَسْلَمِيِّ، قَالَ: لَمَّا أَقْبَلَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ فِي مُهَاجَرِهِ لَقِيَ رَكْبًا، فَقَالَ: «يَا أَبَا بَكْرٍ، سَلِ الْقَوْمَ مِمَّنْ هُمْ؟» قَالُوا: مِنْ أَسْلَمَ، قَالَ: «سَلِمْتَ يَا أَبَا بَكْرٍ، سَلْهُمْ مِنْ أَيِّ أَسْلَمَ؟» قَالُوا: مِنْ بَنِي سَهْمٍ، قَالَ: «ارْمِ بِسَهْمِكَ يَا أَبَا بَكْرٍ».
شرح قَالَ الْبَزَّارُ: لا نَعْلَمُ رَوَاهُ إِلا بُرَيْدَةُ، وَلا نَعْلَمُ لَهُ إِلا هَذَا الطَّرِيقَ.
1744 - Muhammad ibn Ma'mar narrated to us, Ya'qub ibn Muhammad narrated to us, Abd al-Aziz ibn 'Imran narrated to us, Aflah ibn Sa'id narrated to us, from Sulayman ibn Farwah, from Buraydah al-Aslami, who said: When the Messenger of Allah (pbuh) was arriving during his migration, he met a group of riders and said: "O Abu Bakr, ask the people who they are from." They said: "From Aslam." He said: "You are safe, O Abu Bakr; ask them from which branch of Aslam?" They said: "From Banu Sahm." He said: "Cast your arrow, O Abu Bakr."
Commentary Al-Bazzar said: We do not know it to be narrated except by Buraydah, and we do not know any route for it except this one.
#1745
١٧٤٥ - Na kanë treguar Musa ibn Isai dhe Abdullah ibn Shebibi, të cilët kanë thënë: Na ka treguar Is-hak ibn Muhamedi, na ka treguar Abdullah ibn Zejd ibn Eslemi, nga babai i tij, nga gjyshi i tij, i cili ka thënë: E kam dëgjuar Omer ibn el-Hatabin duke thënë: Na u duk se i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) po vonohej të vinte tek ne. Ensarët dilnin herët në mëngjes në skajet e el-Harrës dhe qëndronin ulur derisa ngrihej dita. Kur dita ngrihej lart dhe dielli nxehej, ata ktheheshin në shtëpitë e tyre. Omeri tha: Ne po prisnim të Dërguarin e Allahut (s.a.v.s.) kur një burrë prej hebrenjve u ngjit mbi njërën prej kështjellave të tyre dhe thirri me zë të lartë: "O ju arabë, ky është shoku juaj që po prisnit!" Omeri tha: Atëherë u dëgjua një ushtimë e madhe te Beni Amr ibn Avf dhe ai doli nga porta; dhe ja, myslimanët kishin marrë armët e tyre. Unë u nisa bashkë me njerëzit në kohën e drekës, dhe i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) mori nga e djathta derisa u vendos te Beni Amr ibn Avf.
١٧٤٥ - حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ عِيسَى، وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ شَبِيبٍ قَالا: ثنا إِسْحَاقُ بْنُ مُحَمَّدٍ، ثنا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ قَالَ: سَمِعْتُ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ يَقُولُ: كُنَّا قَدِ اسْتَبْطَأْنَا رَسُولَ اللَّهِ ﷺ فِي الْقُدُومِ عَلَيْنَا، وَكَانَتِ الأَنْصَارُ يَغْدُونَ إِلَى ظَهْرِ الْحَرَّةِ، فَيَجْلِسُونَ حَتَّى يَرْتَفِعَ النَّهَارُ، فَإِذَا ارْتَفَعَ النَّهَارُ وَحَمِيَتِ الشَّمْسُ، رَجَعَتْ إِلَى مَنَازِلِهَا، فَقَالَ عُمَرُ: وَكُنَّا نَنْتَظِرُ رَسُولَ اللَّهِ ﷺ إِذَا رَجُلٌ مِنَ الْيَهُودِ قَدْ أَوْفَى عَلَى أُطُمٍ مِنْ آطَامِهِمْ، فَصَاحَ بِأَعْلَى صَوْتِهِ: يَا مَعْشَرَ الْعَرَبِ، هَذَا صَاحِبُكُمُ الَّذِي تَنْتَظِرُونَ، قَالَ عُمَرُ: وَسُمِعَتِ الْوَجْبَةُ فِي بَنِي عَمْرِو بْنِ عَوْفٍ، فَأُخْرِجَ مِنَ الْبَابِ، وَإِذَا الْمُسْلِمُونَ قَدْ لَبِسُوا السِّلاحَ، فَانْطَلَقْتُ مَعَ الْقَوْمِ عِنْدَ الظُّهْرِ، فَأَخَذَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ ذَاتَ الْيَمِينِ حَتَّى نَزَلَ فِي بَنِي عَمْرِو بْنِ عَوْفٍ.
1745 - Musa ibn 'Isa and 'Abd Allah ibn Shabib narrated to us, they both said: Ishaq ibn Muhammad narrated to us, 'Abd Allah ibn Zayd ibn Aslam narrated to us, from his father, from his grandfather, who said: I heard 'Umar ibn al-Khattab saying: We had felt that the Messenger of Allah (pbuh) was delayed in arriving to us. The Ansar used to go out in the morning to the outskirts of al-Harrah and sit until the day rose high. When the day rose and the sun grew hot, they would return to their homes. 'Umar said: We were waiting for the Messenger of Allah (pbuh) when a man from the Jews climbed upon one of their fortresses and shouted at the top of his voice: "O assembly of Arabs, this is your companion whom you have been waiting for!" 'Umar said: A great roar was then heard among the Banu 'Amr ibn 'Awf, and he emerged from the gate; and behold, the Muslims had donned their weapons. So I went with the people at midday, and the Messenger of Allah (pbuh) took to the right until he settled among the Banu 'Amr ibn 'Awf.
#1746
Na tregoi Zuhejr bin Muhamed bin Kumejr, na njoftoi Sadaka bin Sabik, nga Muhamed bin Is'haku, i cili ka thënë: Më ka treguar Nafiu, nga Ibn Omeri, nga Omar bin el-Hatabi, i cili ka thënë: Kur u tubuam për hixhret, unë, Ajash bin Ebi Rabia dhe Hisham bin el-Asi u morëm vesh të takoheshim te vendi i abdestit (el-mejdah) i fisit Beni Gifar, sipër Sarifit. Thamë: "Kushdo prej nesh që nuk arrin atje deri në mëngjes, ai konsiderohet i penguar, prandaj dy shokët e tjerë le të vazhdojnë." Hisham bin el-Asi u pengua dhe nuk erdhi me ne. Kur arritëm në Medine, u vendosëm te fisi Beni Amr bin Avf. Ndërkohë, Ebu Xhehli bin Hishami dhe el-Harith bin Hishami dolën për të kërkuar Ajash bin Ebi Rabian — i cili ishte djali i axhës së tyre dhe vëllai i tyre prej nëne — derisa erdhën tek ne në Medine. Ata i folën atij dhe i thanë: "Në të vërtetë, nëna jote është betuar se nuk do t'i prekë flokët me krehër derisa të të shohë ty." Atij i erdhi keq për të. Unë i thashë: "O Ajash, pasha Allahun, këta njerëz nuk duan gjë tjetër veçse të të largojnë nga feja jote, prandaj ruaju prej tyre! Pasha Allahun, sikur nënën tënde ta shqetësonin morrat, ajo do t'i krehte flokët, dhe sikur t'i rëndonte vapa e Mekës" — mendoj se tha — "ajo do t'i krehte flokët." Ai tha: "Unë kam pasuri atje dhe do ta marr atë." Unë i thashë: "Pasha Allahun, ti e di se unë jam një nga kurejshët me më së shumti pasuri, andaj ty të takon gjysma e pasurisë sime, vetëm mos shko me ta." Por ai refuzoi dhe insistoi të dilte me ta. Kur ai nuk u bind, i thashë: "Nëse patjetër do ta bësh këtë që po bën, atëherë merre këtë devenë time, sepse ajo është një deve e stërvitur mirë, kështu që qëndro në shpinën e saj. Nëse dyshon në ndonjë hile nga ata njerëz, shpëto me të." Ai doli me ta mbi atë deve, derisa arritën në një pjesë të rrugës. Atëherë Ebu Xhehli bin Hishami tha: "Pasha Allahun, kjo deveja ime po më duket shumë e ngadaltë, a nuk më merr me vete mbi këtë devenë tënde?" Ai u përgjigj: "Po." Kështu, ai e uli devenë e tij dhe ata të dy i ulën devetë e tyre që ai të kalonte mbi të. Kur u gjendën të gjithë në tokë, ata u hodhën mbi të dhe e lidhën, pastaj e futën në Mekë dhe e sprovuan derisa ai ra në fitne (u thye). Omeri tha: Ne thonim: "Pasha Allahun, Allahu nuk do të pranojë prej atij që bie në fitne asnjë vepër të obligueshme e as vullnetare, dhe as nuk e pranon pendimin e një populli që e njohu Allahun e pastaj u kthye në kufër për shkak të një sprove që i goditi." Tha: Edhe ata vetë e thonin këtë për veten e tyre. Kur i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) erdhi në Medine, u shpall për ta, për atë që thonim ne për ta dhe për atë që thonin ata për veten e tyre: {O robërit Mi, të cilët keni tejkaluar me veten tuaj (duke bërë mëkate), mos e humbni shpresën në mëshirën e Allahut! Allahu, me të vërtetë, i fal të gjitha mëkatet} [Ez-Zumer: 53] deri te fjala e Tij: {pa e ndier fare} [Ez-Zumer: 55]. Omeri tha: E shkrova këtë në një fletë dhe ia dërgova Hisham bin el-Asit. Hishami tha: Fillova ta lexoja atë në Dhi Tuva, duke u ngjitur lart derisa e kuptova. Ai tha: Më lindi në shpirt bindja se kjo ishte shpallur për ne, për atë që thonim ne për veten tonë dhe për atë që thuhej për ne. Kështu që u ktheva, hipa mbi devenë time dhe u bashkova me të Dërguarin e Allahut (s.a.v.s.) në Medine.
١٧٤٦ - حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ قُمَيْرٍ، أنبا صَدَقَةُ بْنُ سَابِقٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ، قَالَ: حَدَّثَنِي نَافِعٌ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ قَالَ: لَمَّا اجْتَمَعْنَا لِلْهِجْرَةِ اتَّعَدْتُ أَنَا وَعَيَّاشُ بْنُ أَبِي رَبِيعَةَ وَهِشَامُ بْنُ الْعَاصِ الْمَيْضَأَةَ مَيْضَأَةَ بَنِي غِفَارٍ فَوْقَ سَرِفٍ، وَقُلْنَا: أَيُّكُمْ لَمْ يُصْبِحْ عِنْدَهَا فَقَدِ احْتَبَسَ، فَلْيُمْضِ صَاحِبَاهُ، فَحُبِسَ عَنَّا هِشَامُ بْنُ الْعَاصِ، فَلَمَّا قَدِمْنَا الْمَدِينَةَ [نَزَلْنَا فِي بَنِي عَمْرِو بْنِ عَوْفٍ، وَخَرَجَ أَبُو جَهْلِ بْنُ هِشَامٍ، وَالْحَارِثُ بْنُ هِشَامٍ إِلَى عَيَّاشِ بْنِ أَبِي رَبِيعَةَ وَكَانَ ابْنَ عَمِّهِمَا، وَأَخَاهُمَا لأُمِّهِمَا حَتَّى قَدِمَ عَلَيْنَا الْمَدِينَةَ] فَكَلَّمَاهُ فَقَالا لَهُ: إِنَّ أُمَّكَ نَذَرَتْ أَنْ لا يَمَسَّ رَأْسَهَا مُشْطٌ حَتَّى تَرَاكَ، فَرَقَّ لَهَا، فَقُلْتُ لَهُ يَا عَيَّاشُ، وَاللَّهِ إِنْ يُرِيدُكَ الْقَوْمُ إِلا عَنْ دِينِكَ، فَاحْذَرْهُمْ، فَوَاللَّهِ لَوْ قَدْ آذَى أُمُّكَ الْقَمْلُ لامْتَشَطَتْ، وَلَوْ قَدِ اشْتَدَّ عَلَيْهَا حَرُّ مَكَّةَ، أَحْسِبُهُ قَالَ: لامْتَشَطَتْ، قَالَ: إِنَّ لِي هُنَاكَ مَالا فَأَخَذَهُ، قَالَ قُلْتُ: وَاللَّهِ إِنَّكَ لَتَعْلَمُ أَنِّي مِنْ أَكْثَرِ قُرَيْشٍ مَالا، فَلَكَ نِصْفُ مَالِي، وَلا تَذْهَبُ مَعَهُمَا، فَأَبَى [إِلا] أَنْ يَخْرُجَ مَعَهُمَا، فَقُلْتُ لَهُ لَمَّا أَبَى عَلَيَّ: أَمَا إِذْ فَعَلْتَ مَا فَعَلْتَ، فَخُذْ نَاقَةَ هَذِهِ، فَإِنَّهَا نَاقَةٌ ذَلُولٌ فَالْزَمْ ظَهْرَهَا، فَإِنْ رَابَكَ مِنَ الْقَوْمِ رَيْبٌ، فَانْجُ عَلَيْهَا، فَخَرَجَ مَعَهُمَا عَلَيْهَا، حَتَّى إِذَا كَانُوا بِبَعْضِ الطَّرِيقِ، قَالَ أَبُو جَهْلِ بْنُ هِشَامٍ: وَاللَّهِ لَقَدِ اسْتَبْطَأْتُ بَعِيرِي هَذَا، أَفَلا تَحْمِلُنِي عَلَى نَاقَتِكَ هَذِهِ؟ قَالَ: بَلَى، فَأَنَاخَ وَأَنَاخَا لِيَتَحَوَّلَ عَلَيْهَا، فَلَمَّا اسْتَوَوْا بِالأَرْضِ عَدَيَا عَلَيْهِ وَأَوْثَقَاهُ، ثُمَّ أَدْخَلاهُ مَكَّةَ، وَفَتَنَاهُ فَافْتُتِنَ، قَالَ: فَكُنَّا نَقُولُ: وَاللَّهِ لا يَقْبَلُ اللَّهُ مِمَّنِ افْتُتِنَ صَرْفًا وَلا عَدْلا، وَلا يَقْبَلُ تَوْبَةَ قَوْمٍ عَرَفُوا اللَّهَ، ثُمَّ رَجَعُوا إِلَى الْكُفْرِ لِبَلاءٍ أَصَابَهُ، قَالَ: وَكَانُوا يَقُولُونَ ذَلِكَ لأَنْفُسِهِمْ، فَلَمَّا قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ الْمَدِينَةَ أُنْزِلَ فِيهِمْ وَفِي قَوْلِنَا لَهُمْ، وَقَوْلِهِمْ لأَنْفُسِهِمْ ﴿يَا عِبَادِيَ الَّذِينَ أَسْرَفُوا عَلَى أَنْفُسِهِمْ لا تَقْنَطُوا مِنْ رَحْمَةِ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ يَغْفِرُ الذُّنُوبَ جَمِيعًا﴾ [الزمر: ٥٣ إِلَى قَوْلِهِ: وَأَنْتُمْ لا تَشْعُرُونَ سورة الزمر آية ٥٥]، قَالَ عُمَرُ: فَكَتَبْتُهَا فِي صَحِيفَةٍ وَبَعَثْتُ بِهَا إِلَى هِشَامِ بْنِ الْعَاصِي، قَالَ هِشَامٌ: فَلَمْ أَزَلْ أَقْرَؤُهَا بِذِي طُوًى أَصْعَدُ بِهَا فِيهِ حَتَّى فَهِمْتُهَا، قَالَ: فَأَلْقَى فِي نَفْسِي إِنَّمَا نَزَلَتْ فِينَا، وَفِيمَا كُنَّا نَقُولُ فِي أَنْفُسِنَا، وَيُقَالُ فِينَا، فَرَجَعْتُ فَجَلَسْتُ عَلَى بَعِيرِي، فَلَحِقْتُ بِرَسُولِ اللَّهِ ﷺ بِالْمَدِينَةِ.
Zuhayr bin Muhammad bin Qumayr narrated to us, Sadaqah bin Sabiq informed us, from Muhammad bin Ishaq, who said: Nafi' narrated to me, from Ibn Umar, from Umar bin al-Khattab, who said: When we gathered for the migration, I, Ayyash bin Abi Rabi'ah, and Hisham bin al-Aas made an appointment to meet at the washbasin of Bani Ghifar above Sarif. We said: "Whichever of you does not reach it by morning, he has been detained, so let his two companions proceed." Hisham bin al-Aas was detained from us, and when we arrived in Medina [we stayed among the Banu 'Amr bin 'Awf. Abu Jahl bin Hisham and al-Harith bin Hisham went out to Ayyash bin Abi Rabi'ah—who was their cousin and their brother through their mother—until they reached us in Medina]. They spoke to him and said: "Indeed, your mother has vowed that no comb shall touch her head until she sees you." So he felt compassion for her. I said to him: "O Ayyash, by Allah, the people only want [to lure] you away from your religion, so beware of them. By Allah, if lice were to bother your mother, she would surely comb her hair, and if the heat of Mecca became intense for her"—I think he said—"she would surely comb her hair." He said: "I have wealth there which I will take." I said: "By Allah, you know that I am one of the wealthiest of the Quraysh, so you shall have half of my wealth, but do not go with them." He refused [anything] except to go out with them. When he refused me, I said to him: "Since you have done what you have done, take this she-camel of mine, for she is a well-trained camel, so stay on her back. If you suspect any treachery from the people, escape upon her." So he went out with them upon her until they were partway on the road. Abu Jahl bin Hisham said: "By Allah, I find this camel of mine slow; will you not carry me upon this she-camel of yours?" He replied: "Yes." So he made her kneel, and they both made their camels kneel so he could transfer to it. When they were level with the ground, they fell upon him and bound him, then they brought him into Mecca and tempted him, and he fell into trial. He said: We used to say, "By Allah, Allah will not accept from one who was tried (and fell) any obligatory or voluntary act, nor does He accept the repentance of a people who knew Allah and then returned to disbelief due to a trial that afflicted them." He said: And they used to say that about themselves. When the Messenger of Allah (pbuh) arrived in Medina, there was revealed concerning them, concerning what we said about them, and what they said about themselves: {O My servants who have transgressed against themselves, do not despair of the mercy of Allah. Indeed, Allah forgives all sins} [Az-Zumar: 53] until His saying: {while you do not perceive} [Az-Zumar: 55]. Umar said: So I wrote it on a scroll and sent it to Hisham bin al-Aas. Hisham said: I continued to read it at Dhu Tuwa, going up with it until I understood it. He said: It was cast into my soul that it was revealed concerning us and concerning what we used to say about ourselves and what was said about us. So I returned, sat upon my camel, and joined the Messenger of Allah (pbuh) in Medina.
CHAPTER
باب دوام الهجرة
Vazhdimësia e hixhretit
#1747
١٧٤٧ - Na ka treguar Omer ibn el-Hatab es-Sixhistaniu, na ka treguar Ebu el-Jemani, na ka treguar Ismail ibn Ajjashi, na ka treguar Damdam ibn Zur'ah, nga Shurejh ibn Ubejdi, nga Malik ibn Juhamir es-Seksaki, nga Abdurrahman ibn Aufi, se i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "Hixhreti përbëhet nga dy cilësi: njëra është braktisja e të këqijave, ndërsa tjetra është shpërngulja tek Allahu dhe i Dërguari i Tij (s.a.v.s.). Hixhreti nuk do të ndërpritet përderisa pranohet pendimi, dhe pendimi do të vazhdojë të jetë i pranuar derisa dielli të lindë nga perëndimi. E kur ai të lindë (nga perëndimi), çdo zemër do të vuloset me atë që gjendet në të dhe njerëzve do t'u mjaftojnë veprat (e tyre të kryera)."
Komentim El-Bezzari ka thënë: Nuk dimë që ky hadith të jetë transmetuar nga Abdurrahmani përveçse përmes kësaj rruge.
١٧٤٧ - حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ السِّجِسْتَانِيُّ، ثنا أَبُو الْيَمَانِ، ثنا إِسْمَاعِيلُ بْنُ عَيَّاشٍ، ثنا ضَمْضَمُ بْنُ زُرْعَةَ، عَنْ شُرَيْحٍ بن عُبَيْدٍ، عَنْ مَالِكِ بْنِ يُخَامِرَ السَّكْسَكِيِّ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ﷺ قَالَ: " الْهِجْرَةُ خَصْلَتَانِ: أَنْ تَهْجُرَ السَّيِّئَاتِ إِحْدَاهُمَا، وَالأُخْرَى أَنْ تُهَاجِرَ إِلَى اللَّهِ وَرَسُوله ﷺ، وَلا تَنْقَطِعُ الْهِجْرَةُ مَا قُبِلَتِ التَّوْبَةُ، وَلا تَزَالُ التَّوْبَةُ مَقْبُولَةً حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ مِنَ الْمَغْرِبِ، فَإِذَا طَلَعَتْ طُبِعَ عَلَى كُلِّ قَلْبٍ بِمَا فِيهِ، وَكُفِيَ النَّاسُ الْعَمَلَ ".
شرح قَالَ الْبَزَّارُ: لا نَعْلَمُهُ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ إِلا مِنْ هَذَا الْوَجْهِ.
1747 - Umar ibn al-Khattab al-Sijistani narrated to us, Abu al-Yaman narrated to us, Ismail ibn 'Ayyash narrated to us, Damdam ibn Zur'ah narrated to us, from Shurayh ibn 'Ubayd, from Malik ibn Yukhamir al-Saksaki, from 'Abd al-Rahman ibn 'Awf, that the Messenger of Allah (pbuh) said: "Migration (Hijrah) consists of two qualities: one of them is that you abandon evil deeds, and the other is that you migrate to Allah and His Messenger (pbuh). Migration shall not cease as long as repentance is accepted, and repentance shall remain accepted until the sun rises from the west. When it rises, every heart shall be sealed with what it contains, and the people shall be sufficient of deeds."
Commentary Al-Bazzar said: We do not know it to be narrated from 'Abd al-Rahman except through this route.
#1748
1748 - Na kanë treguar Seleme bin Shebib dhe el-Abbas bin Abdullah et-Terkufi, të cilët kanë thënë: Na ka treguar Ebu el-Mugira, më ka treguar el-Velid bin Sulejman bin Ebi es-Saib, nga Bishr bin Ubejdullah, nga Ebu Idris el-Haulani, nga Ibn es-Sa'di, nga Muhamed bin Habib el-Mudari, i cili ka thënë: Ka thënë i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.): "Hixhreti nuk do të ndërpritet përderisa luftohen jobesimtarët."
Komentim El-Bezzari ka thënë: Nuk dimë që Muhamedi të ketë transmetuar diçka tjetër përveç kësaj. Them: Ai ka edhe një hadith tjetër te Nesaiu.
١٧٤٨ - حَدَّثَنَا سَلَمَةُ بْنُ شَبِيبٍ، وَالْعَبَّاسُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ التَّرْقُفِيُّ، قَالا: ثنا أبو الْمُغِيرَةُ، حَدَّثَنِي الْوَلِيدُ بْنُ سُلَيْمَانَ بْنِ أَبِي السَّائِب، عَنْ بِشْرِ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ، عَنْ أَبِي إِدْرِيسَ الْخَوْلَانِيِّ، عَنِ ابْنِ السَّعْدِيِّ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ حَبِيبٍ الْمُضَرِيِّ، قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ: «لا تَنْقَطِعُ الْهِجْرَةُ مَا قُوتِلَ الْكُفَّارُ».
شرح قَالَ الْبَزَّارُ: لا نَعْلَمُ رَوَى مُحَمَّدٌ إِلَّا هَذَا، قُلْتُ: لَهُ حَدِيثٌ آخَرُ عِنْدَ النَّسَائِيِّ.
1748 - Salamah bin Shabib and al-Abbas bin Abdullah al-Tarqufi narrated to us, they both said: Abu al-Mughirah narrated to us, al-Walid bin Sulayman bin Abi al-Sa'ib narrated to me, from Bishr bin Ubaydillah, from Abu Idris al-Khawlani, from Ibn al-Sa'di, from Muhammad bin Habib al-Mudari, who said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "Migration shall not cease as long as the disbelievers are fought."
Commentary Al-Bazzar said: We do not know that Muhammad narrated anything other than this. I say: He has another hadith in the collection of al-Nasa'i.
#1749
1749 - Na ka treguar Ibrahim ibn Seid el-Xhevheriu, na ka treguar Er-Rebi’ ibn Nafiu, na ka treguar Jezid ibn Rabia, nga Ebu el-Esh’ath es-San’aniu, nga Ebu Uthmani, nga Theubani, i cili ka thënë: Ka thënë i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.): "Hixhreti (shpërngulja) nuk do të ndërpritet përderisa luftohen jobesimtarët."
١٧٤٩ - حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعِيدٍ الْجَوْهَرِيُّ، ثنا الرَّبِيعُ بْنُ نَافِعٍ، ثنا يَزِيدُ بْنُ رَبِيعَةَ، عَنْ أَبِي الأَشْعَثِ الصَّنْعَانِيِّ، عَنْ أَبِي عُثْمَانَ، عَنْ ثَوْبَانَ، قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ: «لَنْ تَنْقَطِعَ الْهِجْرَةُ مَا قُوتِلَ الْكُفَّارُ».
1749 - Ibrahim ibn Sa'id al-Jawhari narrated to us, saying: Al-Rabi' ibn Nafi' narrated to us, saying: Yazid ibn Rabi'ah narrated to us, from Abu al-Ash'ath al-San'ani, from Abu 'Uthman, from Thawban, who said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "Migration shall not cease as long as the disbelievers are fought."
CHAPTER
بَابٌ
Kapitulli
#1750
١٧٥٠ - Na ka treguar Bishr bin Ademi, na ka treguar Ebu Davudi, na ka treguar Muhamed bin Ebil-Vedahu, na ka treguar El-Ala bin Abdullah bin Rafi’, nga Hanan bin Harixheh, nga Abdullah bin Amri, i cili ka thënë: Një beduin erdhi te i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) dhe tha: "O i Dërguari i Allahut, na trego për hixhretin (mërgimin). A është ai drejt teje kudo që të jesh? Apo drejt teje në veçanti? Apo drejt një toke të njohur? Apo nëse ti vdes, ai ndërpritet?" I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) heshti për një çast, pastaj tha: "Ku është pyetësi?" Ai tha: "Këtu jam, o i Dërguari i Allahut." Ai tha: "Hixhret do të thotë t'i braktisësh punët e shëmtuara (të turpshmet), ato që janë të dukshme prej tyre dhe ato që janë të fshehura; atëherë ti je muhaxhir (mërgimtar) edhe nëse vdes në el-Hadrami."
Komentim Unë thashë: Ai e përmendi hadithin, ndërsa pjesa tjetër e tij gjendet në kapitullin mbi rrobat e banorëve të Xhenetit.
١٧٥٠ - حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ آدَمَ، ثنا أَبُو دَاوُدَ، ثنا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي الْوَضَّاحِ، ثنا الْعَلاءُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ رَافِعٍ، عَنْ حَنَانِ بْنِ خَارِجَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، قَالَ: جَاءَ أَعْرَابِيٌّ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ ﷺ فَقَالَ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، أَخْبِرْنَا عَنِ الْهِجْرَةِ، أَهِيَ إِلَيْكَ أَيْنَمَا كُنْتَ؟ أَوْ إِلَيْكَ خَاصَّةً؟ أَوْ إِلَى أَرْضٍ مَعْرُوفَةٍ؟ أَوْ إِذَا مِتَّ انْقَطَعَتْ؟ فَسَكَتَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ سَاعَةً، ثُمَّ قَالَ: «أَيْنَ السَّائِلُ؟» قَالَ: هَا أَنَا ذَا يَا رَسُولَ اللَّهِ، قَالَ: «الْهِجْرَةُ أَنْ تَهْجُرَ الْفَوَاحِشَ مَا ظَهَر مِنْهَا وَمَا بَطَنَ، ثُمَّ أَنْتَ مُهَاجِرٌ وَإِنْ مِتَّ بِالْحَضْرَمِيِّ». قُلْتُ: فَذَكَرَ الْحَدِيثَ، وَبَقِيَّتُهُ فِي بَابِ ثِيَابِ أَهْلِ الْجَنَّةِ.
1750 - Bishr bin Adam narrated to us, Abu Dawud narrated to us, Muhammad bin Abi al-Waddah narrated to us, al-Ala' bin 'Abdullah bin Rafi' narrated to us, from Hanan bin Kharijah, from 'Abdullah bin 'Amr, who said: A bedouin came to the Messenger of Allah (pbuh) and said: "O Messenger of Allah, tell us about migration (al-Hijrah). Is it to you wherever you are? Or to you specifically? Or to a known land? Or does it cease when you die?" The Messenger of Allah (pbuh) remained silent for a while, then he said: "Where is the questioner?" He replied: "Here I am, O Messenger of Allah." He said: "Migration is that you abandon lewdness, what is apparent of it and what is hidden; then you are a migrant even if you die in al-Hadrami."
Commentary I said: So he mentioned the Hadith, and the remainder of it is in the chapter regarding the garments of the people of Paradise.
CHAPTER
باب كراهية موت المهاجر بأرض هاجر منها
Pëlqyeshmëria që migranti të mos vdesë në tokën nga e cila ka migruar
#1751
1751 - Na ka treguar Ibrahim bin Sa'idi, na ka treguar Muhammed bin Rebi'a el-Kilabiu, nga Abdullah bin Sa'idi, nga babai i tij, nga Ibn Umeri, i cili ka thënë: I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) kur hynte në Mekë thoshte: «O Allah, mos e bëj vdekjen tonë në të derisa të na nxjerrësh prej saj.»
١٧٥١ - حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعِيدٍ، ثنا مُحَمَّدُ بْنُ رَبِيعَةَ الْكِلابِيُّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ: كَانَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ إِذَا دَخَلَ مَكَّةَ قَالَ: «اللَّهُمَّ لا تَجْعَلْ مَنَايَانَا بِهَا حَتَّى تُخْرِجْنَا».
1751 - Ibrahim bin Sa'id narrated to us, Muhammad bin Rabi'ah al-Kilabi narrated to us, from 'Abdullah bin Sa'id, from his father, from Ibn 'Umar, who said: The Messenger of Allah (pbuh) used to say when he entered Makkah: "O Allah, do not make our deaths occur in it until You have brought us out of it."
#1752
1752 - Na ka treguar Muhamed ibn Omer ibn Hejjaxh, na ka treguar el-Fadl ibn Dukejn Ebu Nuajm, na ka treguar Muhamed ibn Kajsi, nga Ebu Burdeja, nga Ebu Musa, i cili ka thënë: Sadi u sëmur në Mekë dhe erdhi Pejgamberi (s.a.v.s.) për ta vizituar, e ai i tha: "O i Dërguari i Allahut,"
١٧٥٢ - حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُمَرَ بْنِ هَياجٍ، ثنا الْفَضْلُ بْنُ دُكَيْنٍ أَبُو نُعَيْمٍ، ثنا مُحَمَّدُ بْنُ قَيْسٍ، عَنْ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ أَبِي مُوسَى قَالَ: مَرِضَ سَعْدٌ بِمَكَّةَ، فَأَتَاهُ النَّبِيُّ ﷺ يَعُودُهُ، فَقَالَ لَهُ: يَا رَسُولَ اللَّهِ،
1752 - Muhammad ibn 'Umar ibn Hayyaj narrated to us, al-Fadl ibn Dukayn Abu Nu'aym narrated to us, Muhammad ibn Qays narrated to us, from Abu Burdah, from Abu Musa, who said: Sa'd fell ill in Mecca, and the Prophet (pbuh) came to visit him, so he said to him: "O Messenger of Allah,"
CHAPTER
بَابُ فَضْلِ الْمُهَاجِرِينَ
Kapitulli: Vlera e muhaxhirëve
#1753
١٧٥٣ - Hamza bin Malik bin Hamza bin Sufjan el-Medeniu më shkroi duke më informuar në letrën e tij se xhaxhai i tij, Sufjan bin Hamza, i ka treguar atij nga Kethir bin Zejdi, nga Abdurrahman bin Ebi Seid el-Hudriu, i cili tha: Na tregoi babai im se i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "Vërtet, për muhaxhirët ka minberë prej ari mbi të cilët do të ulen në Ditën e Kiametit, duke qenë të siguruar nga tmerri." Ebu Seidi tha: "Pasha Allahun, sikur t'ia dhuroja këtë dikujt, do t'ia dhuroja popullit tim."
Komentim El-Bezzari ka thënë: Nuk e njohim këtë hadith me këtë tekst përveçse përmes këtij zinxhiri transmetimi.
Kapitulli: Betimi për besnikëri (Bej'eti) për luftë.
١٧٥٣ - كَتَبَ إِلَيَّ حَمْزَةُ بْنُ مَالِكِ بْنِ حَمْزَةَ بْنِ سُفْيَانَ الْمَدَنِيُّ، يُخْبِرُنِي فِي كِتَابِهِ أَنَّ عَمَّهُ سُفْيَانَ بْنَ حَمْزَةَ حَدَّثَهُ عَنْ كَثِيرِ بْنِ زَيْدٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، ثنا أَبِيهِ، قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ: «إِنَّ لِلْمُهَاجِرِينَ مَنَابِرَ مِنْ ذَهَبٍ يَجْلِسُونَ عَلَيْهَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ قَدْ أَمِنُوا مِنَ الْفَزَعِ»، قَالَ أَبُو سَعِيد: وَاللَّهِ لَوْ حَبَوْتَ بِهَا أَحَدًا لَحَبَوْتُ بِهَا قَوْمِي.
شرح قَالَ الْبَزَّارُ: لا نَعْلَمُهُ بِهَذَا اللَّفْظِ إِلا بِهَذَا الإِسْنَادِ.
بَابُ الْبَيْعَةِ عَلَى الْحَرْبِ
1753 - Hamzah bin Malik bin Hamzah bin Sufyan al-Madani wrote to me, informing me in his letter that his uncle Sufyan bin Hamzah narrated to him from Kathir bin Zayd, from Abdur-Rahman bin Abi Sa'id al-Khudri, who said: My father narrated to us, saying: The Messenger of Allah (pbuh) said: "Indeed, for the Emigrants there are pulpits of gold upon which they will sit on the Day of Resurrection, having been secured from the terror." Abu Sa'id said: "By Allah, if I were to grant this to anyone, I would have granted it to my people."
Commentary Al-Bazzar said: We do not know it with this wording except through this chain of transmission.
Chapter: The Pledge of Allegiance for War.
CHAPTER
باب البيعة على الحرب
Betimi për luftë
#1754
١٧٥٤ - Na ka treguar Abdullah bin Shabib, na ka treguar Is-hak bin Muhamed el-Farwi, më ka treguar Usame bin Zejd bin Eslem, nga babai i tij, nga Eslemi, i liri i Omerit, nga Omer bin el-Hattabi, i cili ka thënë: I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) qëndroi në Mekë duke ia paraqitur veten fiseve arabe, fis pas fisei, gjatë sezonit të haxhit, por nuk gjeti askënd që t'i përgjigjej, derisa Allahu solli këtë fis të Ensarëve, për shkak të lumturisë që Allahu u caktoi atyre dhe nderit që u dhuroi. Kështu, ata e strehuan dhe e ndihmuan; Allahu i shpërbleftë ata me të mira për atë që bënë për Pejgamberin e tyre. Pasha Allahun, ne nuk e kemi përmbushur detyrimin ndaj tyre ashtu siç u kemi dhënë besën; ne u kemi thënë atyre: "Ne jemi prijësit, ndërsa ju jeni këshilltarët", dhe nëse jetoj deri në krye të vitit, nuk do të mbetet asnjë shërbëtor i imi pa qenë ensari.
Komentim El-Bezzari ka thënë: Nuk e njohim këtë hadith nga Omeri, nga Pejgamberi (s.a.v.s.), përveçse përmes kësaj rruge, dhe zinxhiri i tij i transmetimit është i mirë (hasen).
١٧٥٤ - حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ شَبِيبٍ، ثنا إِسْحَاقُ بْنُ مُحَمَّدٍ الْفَرْوِيُّ، حَدَّثَنِي أُسَامَةُ بْنُ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ أَسْلَمَ مَوْلَى عُمَرَ، عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ، قَالَ: قَامَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ بِمَكَّةَ يَعْرِضُ نَفْسَهُ عَلَى قَبَائِلِ الْعَرَبِ قَبِيلَةً قَبِيلَةً فِي الْمَوْسِمِ، مَا يَجِدُ أَحَدًا يُجِيبُهُ، حَتَّى جَاءَ اللَّهُ بِهَذَا الْحَيِّ مِنَ الأَنْصَارِ، لِمَا أَسْعَدَهُمُ اللَّهُ، وَسَاقَ لَهُمْ مِنَ الْكَرَامَةِ، فَآوَوْا وَنَصَرُوا، فَجَزَاهُمُ اللَّهُ عَنْ نَبِيِّهِمْ خَيْرًا، وَاللَّهِ مَا وَفَيْنَا لَهُمْ، كَمَا عَاهَدْنَاهُمْ عَلَيْهِ، إِنَّا قُلْنَا لَهُمْ: نَحْنُ الأُمَرَاءُ وَأَنْتُمُ الْوُزَرَاءُ، وَلَئِنْ بَقِيتُ إِلَى رَأْسِ الْحَوْلِ لا يَبْقَى لِي غُلامٌ إِلَّا أَنْصَارِيٌّ.
شرح قَالَ الْبَزَّارُ: لا نَعْلَمُهُ عَنْ عُمَرَ، عَنِ النَّبِيِّ ﷺ إِلا مِنْ هَذَا الْوَجْهِ، وَإِسْنَادُهُ حَسَنٌ.
1754 - Abdullah bin Shabib narrated to us, Ishaq bin Muhammad al-Farwi narrated to us, Usama bin Zayd bin Aslam narrated to me, from his father, from Aslam, the freed slave of Umar, from Umar bin al-Khattab, who said: The Messenger of Allah (pbuh) stood in Mecca presenting himself to the Arab tribes, tribe by tribe, during the season, finding no one who would respond to him, until Allah brought this tribe of the Ansar, for the felicity Allah decreed for them and the honor He directed toward them. Thus, they provided refuge and support; may Allah reward them with goodness on behalf of their Prophet. By Allah, we have not fulfilled our obligation to them as we had pledged to them; indeed, we said to them: "We are the commanders and you are the ministers," and if I live until the turn of the year, there shall not remain any servant for me except an Ansari.
Commentary Al-Bazzar said: We do not know of it from Umar, from the Prophet (pbuh), except through this route, and its chain of transmission is Hasan (good).
#1755
1755 - Na ka treguar Muhamed ibn Ma'meri, na ka treguar Kabisaja, na ka treguar Sufjani, nga Xhabiri dhe Davudi, nga esh-Sha'biu, nga Xhabiri, i cili ka thënë: I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) u tha përfaqësuesve të Ensarëve: "A do të më strehoni dhe do të më mbroni?" Ata thanë: "Po, e çfarë do të fitojmë ne?" Ai tha: "Xhenetin."
Komentim El-Bezzari ka thënë: Nuk dimë të jetë transmetuar nga esh-Sha'biu, nga Xhabiri, përveçse përmes këtij zinxhiri të transmetimit.
١٧٥٥ - حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَعْمَرٍ، ثنا قَبِيصَةُ، ثنا سُفْيَانُ، عَنْ جَابِرٍ، وَدَاوُدَ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ لِلنُّقَبَاءِ مِنَ الأَنْصَارِ: «تَأْوُونِي وَتَمْنَعُونِي؟» قَالُوا: نَعَمْ، فَمَا لَنَا؟ قَالَ: «الْجَنَّةُ».
شرح قَالَ الْبَزَّارُ: لا نَعْلَمُهُ يُرْوَى عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنْ جَابِرٍ إِلا بِهَذَا الإِسْنَادِ.
1755 - Muhammad ibn Ma'mar narrated to us, Qabisah narrated to us, Sufyan narrated to us, from Jabir and Dawud, from al-Sha'bi, from Jabir, who said: The Messenger of Allah (pbuh) said to the representatives of the Ansar: "Will you shelter me and protect me?" They said: "Yes, so what shall we have?" He said: "Paradise."
Commentary Al-Bazzar said: We do not know it to be narrated from al-Sha'bi, from Jabir, except through this chain of transmission.
#1756
١٧٥٦ - Na ka treguar Halid bin Jusuf bin Halid, i cili ka thënë: Më ka treguar babai im, i cili ka thënë: Na ka treguar Abdull-llah bin Uthman bin Huthajm, nga Ebu ez-Zubejri, nga Xhabiri. (h) Dhe na e ka treguar këtë El-Husejn bin Mehdi, i cili ka thënë: Na ka njoftuar Abdurrezaku, i cili ka thënë: Na ka njoftuar Ma'meri, nga Ibn Huthajmi, nga Ebu ez-Zubejri, nga Xhabiri; transmetimet e tyre janë të ngjashme në përmbajtje: se i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) qëndroi dhjetë vite duke ndjekur pelegrinët në vendqëndrimet e tyre gjatë sezonit, në Mexheneh, Ukadh dhe në vendqëndrimet e tyre në Mina, duke thënë: «Kush do të më strehojë dhe kush do të më ndihmojë që t'i përcjell mesazhet e Zotit tim, e për të do të jetë Xheneti?» Por askush nuk e strehonte dhe as nuk e ndihmonte, aq sa kur vinte ndonjë burrë, shoku i tij i thoshte: «Ruaju nga djaloshi i Kurejshëve, që të mos të sprovojë me diçka», derisa erdhën Ensarët. Ne u mblodhëm shtatëdhjetë burra dhe thamë: «Deri kur do ta lëmë të Dërguarin e Allahut (s.a.v.s.) të dëbuar nëpër malet e Mekës dhe të jetë i frikësuar?» Kështu, u nisëm derisa arritëm dhe u morëm vesh me të për t'u takuar në Akabe, ku u mblodhëm burrë për burrë...
١٧٥٦ - حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ يُوسُفَ بْنِ خَالِدٍ، حَدَّثَنِي أَبِي، ثنا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُثْمَانَ بْنِ خُثَيْمٍ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ (ح) وَحَدَّثَنَاهُ الْحُسَيْنُ بْنُ مَهْدِيٍّ، أبنا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أبنا مَعْمَرٌ، عَنِ ابْنِ خُثَيْمٍ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، يَتَقَارَبَانِ فِي حَدِيثِهِمَا أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ﷺ لَبِثَ عَشْرَ سِنِينَ يَتْبَعُ الْحَاجَّ فِي مَنَازِلِهِمْ فِي الْمَوْسِمِ، بِمَجَنَّةَ وَعُكَاظَ، وَمَنَازِلِهِمْ بِمِنًى، يَقُولُ: «مَنْ يُؤْوِينِي وَيَنْصُرُنِي حَتَّى أُبَلِّغَ رِسَالاتِ رَبِّي وَلَهُ الْجَنَّةُ؟» فَلا أَحَدَ يُؤْوِيهِ وَلا يَنْصُرُهُ، حَتَّى إِنَّ الرَّجُلَ يَأْتِيهِ فَيَقُولُ لَهُ صَاحِبُهُ: احْذَرْ مِنْ فَتَى قُرَيْشٍ لا يَفْتِنُكَ بِشَيْءٍ، حَتَّى جَاءَتِ الأَنْصَارُ، وَاجْتَمَعْنَا سَبْعِينَ رَجُلا، فَقُلْنَا: حَتَّى مَتَى نَذَرُ رَسُولَ اللَّهِ ﷺ يُطْرَدُ فِي جِبَالِ مَكَّةَ وَيَخَافُ؟ فَرَحَلْنَا حَتَّى قَدِمْنَا، فَوَاعَدْنَاهُ الْعَقَبَةَ، فَاجْتَمَعْنَا مِنْ رَجُلٍ
1756 - Khalid ibn Yusuf ibn Khalid narrated to us, saying: My father narrated to me, saying: Abd Allah ibn Uthman ibn Khuthaym narrated to us, from Abu al-Zubayr, from Jabir. (h) And al-Husayn ibn Mahdi narrated it to us, saying: Abd al-Razzaq informed us, saying: Ma'mar informed us, from Ibn Khuthaym, from Abu al-Zubayr, from Jabir; their two narrations are similar in content: that the Messenger of Allah (pbuh) stayed for ten years following the pilgrims to their campsites during the season, at Majannah and 'Ukaz, and their campsites in Mina, saying: "Who will provide me refuge and who will support me so that I may convey the messages of my Lord, and for him shall be Paradise?" But no one would provide him refuge or support him, to the extent that when a man would arrive, his companion would say to him: "Beware of the youth of Quraysh, lest he tempt you with anything," until the Ansar came. And we met as seventy men and said: "Until when shall we leave the Messenger of Allah (pbuh) being driven away into the mountains of Mecca and in fear?" So we set out until we arrived, and we made an appointment with him at al-'Aqaba, and we gathered there man by man...
CHAPTER
باب أول أمير في الإسلام
Komandanti i parë në Islam
#1757
1757 - Na ka treguar Abdullah ibn Said el-Kindi, na ka treguar Ahmed ibn Beshir, na ka treguar Muxhalid, nga Zijad ibn Ilaka, nga Sa’di, i cili ka thënë: "Prijësi i parë për të cilin u lidh flamuri në Islam."
١٧٥٧ - حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ الْكِنْدِيُّ، ثنا أَحْمَدُ بْنُ بَشِيرٍ، ثنا مُجَالِدٌ، عَنْ زِيَادِ بْنِ عِلاقَةَ، عَنْ سَعْدٍ، قَالَ: أَوَّلُ أَمِيرٍ عُقِدَ لَهُ فِي الإِسْلامِ
1757 - 'Abdullah ibn Sa'id al-Kindi narrated to us, Ahmad ibn Bashir narrated to us, Mujalid narrated to us, from Ziyad ibn 'Ilaqah, from Sa'd, who said: "The first commander for whom a banner was bound in Islam."
CHAPTER
باب غزوة بدر
Beteja e Bedrit
#1758
١٧٥٨ - Na ka treguar Muhamed ibn Ma’mer, na ka treguar Ubejdullah ibn Abdil-Mexhid, na ka treguar Israili, nga Ebu Is’haku, nga Amr ibn Mejmun, nga Abdullahu, i cili ka thënë: Utbe ibn Rebiah ishte mik i Saad ibn Muadhit në kohën e injorancës (Xhahilijetit). Sa herë që Utbeja vinte në Medine, ai bujte te Saad ibn Muadhi, ndërsa kur Saadi vinte në Mekë, ai bujte te Utbeja; Utbeja kishte zakon ta quante atë "vëllai im jethribas". Ai tha: Kur i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) erdhi në Medine, Saad ibn Muadhi shkoi në Mekë ashtu siç shkonte zakonisht dhe bujti te Utbeja. Ai tha: "Dëshiroj të bëj tavaf rreth Shtëpisë." Utbeja i tha atij: "Prit derisa të shpërndahet paria e Kurejshëve nga xhamia ose nga rreth Shtëpisë." Ai tha: Kështu që ai priti pak, pastaj (Utbeja) i tha: "Nisu me mua." Kur arriti te Shtëpia, Ebu Xhehli e takoi Saadin dhe i tha: "O Saad, ju i dhatë strehë Muhamedit dhe pastaj po bën tavaf rreth Shtëpisë i sigurt?" Saadi i tha: "Nëse më pengon, unë do të ta ndërpres – ose do të ta bllokoj – rrugën tënde tregtare për në filan vendin," duke përmendur një vend që ai e specifikoi. Ai tha: Zërat e tyre u lartësuan, kështu që Utbeja i tha Saadit: "A po e ngre zërin ndaj Ebu el-Hakemit?" Ai tha: Saadi i tha: "Edhe ti po e thua këtë? Vërtet e kam dëgjuar të Dërguarin e Allahut (s.a.v.s.) duke thënë: 'Ai është vrasësi yt'." Ai tha: Atëherë ai (Utbeja) e tërhoqi dorën e tij nga dora e tij dhe tha: "Vërtet, Muhamedi nuk gënjen." Ai tha: Saadi bëri tavaf e pastaj u largua. Utbeja shkoi te gruaja e tij dhe i tha: "A nuk e dëgjove atë që tha vëllai im jethribas?" Ajo e pyeti: "E çfarë tha?" Ai u përgjigj: "Ai pretendon se Muhamedi është vrasësi im, dhe vërtet Muhamedi nuk gënjen." Ai tha: Nuk kaloi shumë kohë derisa ndodhi çështja e Bedrit. Ai tha: Ebu Xhehli filloi të sillej rreth njerëzve... dhe ai e përmendi hadithin.
Komentim Unë them: Në Sahih qëndron se ai kishte bujtur te Umeje ibn Halefi, ndërsa sa i përket përmendjes së Utbes, nuk e kam parë atë.
١٧٥٨ - حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَعْمَرٍ، ثنا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الْمَجِيدِ، ثنا إِسْرَائِيلُ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ مَيْمُونٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ: كَانَ عُتْبَةُ بْنُ رَبِيعَةَ صَدِيقًا لِسَعْدِ بْنِ مُعَاذٍ فِي الْجَاهِلِيَّةِ، فَكَانَ إِذَا قَدِمَ عُتْبَةُ الْمَدِينَةَ، نَزَلَ عَلَى سَعْدِ بْنِ مُعَاذٍ، وَإِذَا قَدِمَ سَعْدٌ مَكَّةَ، نَزَلَ عَلَى عُتْبَةَ، فَكَانَ عُتْبَةُ يُسَمِّيهِ أَخِي الْيَثْرِبِيّ، قَالَ: فَلَمَّا قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ الْمَدِينَةَ، قَدِمَ سَعْدُ بْنُ مُعَاذٍ مَكَّةَ، كَمَا كَانَ يَقْدَمُ، فَنَزَلَ عَلَى عُتْبَةَ، فَقَالَ: إِنِّي أُرِيدُ أَنْ أَطُوفَ بِالْبَيْتِ، فَقَالَ لَهُ عُتْبَةُ: أَمْهِلْ حَتَّى يَتَفَرَّقَ الْمَلأُ مِنْ قُرَيْشٍ مِنَ الْمَسْجِدِ، أَوْ مِنْ حَوْلِ الْبَيْتِ، قَالَ: فَأَمْهَلَ قَلِيلا، ثُمَّ قَالَ: انْطَلِقْ مَعِي، فَلَمَّا أَتَى الْبَيْتَ، يَلْقَى أَبُو جَهْلٍ سَعْدًا، فَقَالَ: يَا سَعْدُ، آوَيْتُمْ مُحَمَّدًا ثُمَّ تَطُوفُ بِالْبَيْتِ آمِنًا؟ فَقَالَ سَعْدٌ: لَئِنْ مَنَعْتَنِي، لأُقَطِّعَنَّ عَلَيْكَ، أَوْ لأَمْنَعَنَّكَ تِجَارَتَكَ إِلَى مَوْضِعِ كَذَا، لِمَوْضِعٍ ذَكَرَهُ، قَالَ: وَارْتَفَعَتْ أَصْوَاتُهُمَا، فَقَالَ عُتْبَةُ لِسَعْدٍ: أَتَرْفَعُ صَوْتَكَ عَلَى أَبِي الْحَكَمِ؟ قَالَ: فَقَالَ لَهُ سَعْدٌ: وَأَنْتَ تَقُولُ ذَلِكَ؟ لَقَدْ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ ﷺ يَقُولُ: «إِنَّهُ قَاتَلَكَ»، قَالَ: فَنَفَضَ يَدَهُ مِنْ يَدِهِ، وَقَالَ: إِنَّ مُحَمَّدًا لا يَكْذِبُ، قَالَ: فَطَافَ سَعْدٌ ثُمَّ انْصَرَفَ، وَأَتَى عُتْبَةَ امْرَأَتَهُ فَقَالَ: أَلَمْ تَسْمَعِي مَا قَالَ أَخِي الْيَثْرِبِيُّ؟ قَالَتْ: فَمَا قَالَ؟ قَالَ: يَزْعُمُ أَنَّ مُحَمَّدًا قَاتِلِي، وَإِنَّ مُحَمَّدًا لا يَكْذِبُ، قَالَ: فَمَا كَانَ إِلا قَلِيلا حَتَّى كَانَ مِنْ أَمْرِ بَدْرٍ، قَالَ: فَجَعَلَ أَبُو جَهْلٍ يَطُوفُ عَلَى النَّاسِ، قَالَ: وَذَكَرَ الْحَدِيثَ. قُلْتُ: هُوَ فِي الصَّحِيحِ أَنَّهُ نَزَلَ عَلَى أُمَيَّةَ بْنِ خَلَفٍ، وَأَمَّا ذِكْرُ عُتْبَةَ فَلَمْ أَرَهُ.
1758 - Muhammad ibn Ma'mar narrated to us, 'Ubayd Allah ibn 'Abd al-Majid narrated to us, Isra'il narrated to us, from Abu Ishaq, from 'Amr ibn Maymun, from 'Abd Allah, who said: 'Utbah ibn Rabi'ah was a friend of Sa'd ibn Mu'adh during the Jahiliyyah. Whenever 'Utbah came to Medina, he would stay with Sa'd ibn Mu'adh, and whenever Sa'd came to Mecca, he would stay with 'Utbah; 'Utbah used to call him "my Yathribi brother." He said: When the Messenger of Allah (pbuh) arrived in Medina, Sa'd ibn Mu'adh came to Mecca as he used to come, and he stayed with 'Utbah. He said, "I wish to perform Tawaf around the House." 'Utbah said to him, "Wait until the assembly of Quraysh disperses from the Mosque, or from around the House." He said: So he waited a little, then he said, "Proceed with me." When he reached the House, Abu Jahl met Sa'd and said, "O Sa'd, you people have sheltered Muhammad and then you perform Tawaf around the House in safety?" Sa'd replied, "If you prevent me, I shall certainly cut off for you—or I shall certainly block you from—your trade route to such-and-such a place," mentioning a place. He said: Their voices rose, so 'Utbah said to Sa'd, "Do you raise your voice against Abu al-Hakam?" He said: Sa'd said to him, "And you say that? I have indeed heard the Messenger of Allah (pbuh) say: 'He is your killer.'" He said: So he ('Utbah) shook his hand from his hand and said, "Indeed, Muhammad does not lie." He said: Sa'd performed Tawaf and then departed. 'Utbah went to his wife and said, "Did you not hear what my Yathribi brother said?" She asked, "What did he say?" He said, "He claims that Muhammad is my killer, and indeed Muhammad does not lie." He said: It was but a short while until the matter of Badr occurred. He said: Abu Jahl began going around among the people... and he mentioned the rest of the Hadith.
Commentary I say: It is in the Sahih that he stayed with Umayyah ibn Khalaf, but as for the mention of 'Utbah, I have not seen it.
#1759
1759 - Na ka treguar Amr ibn Aliu, na ka treguar Abdurrahman ibn Mehdiu, na ka treguar Hammad ibn Seleme, nga Asimi, nga Zerri, nga Abdullahu, i cili ka thënë: Aliu dhe Ebu Lubabe ishin shoqëruesit e udhëtimit të të Dërguarit të Allahut (s.a.v.s.). Kur vinte radha e të Dërguarit të Allahut (s.a.v.s.) për të ecur në këmbë, ata të dy i thoshin: "Hip Ti në shalë, ndërsa ne do të ecim." Ai u përgjigjej: "Ju të dy nuk jeni më të fortë se unë, e as unë nuk jam më pak nevojtar për shpërblimin sesa ju të dy."
Komentim El-Bezzari ka thënë: Nuk dimë që dikush tjetër ta ketë transmetuar këtë nga Asimi, nga Zerri, nga Abdullahu, përveç Hammadit.
١٧٥٩ - حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، ثنا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ، ثنا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنْ عَاصِمٍ، عَنْ زَرٍّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ: كَانَ زَمِيلَ رَسُولِ اللَّهِ ﷺ عَلِيٌّ وَأَبُو لُبَابَةَ، فَكَانَ إِذا حَانَتْ عَقَبَةُ رَسُولِ اللَّهِ ﷺ قَالا: ارْكَبْ حَتَّى نَمْشِيَ، فَيَقُولُ: مَا أَنْتُمَا بِأَقْوَى مِنِّي، وَمَا أَنَا بِأَغْنَى عَنِ الأَجْرِ مِنْكُمَا.
شرح قَالَ الْبَزَّارُ: لا نَعْلَمُ رَوَاهُ عَنْ عَاصِمٍ عَنْ زَرٍّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ إِلا حَمَّادٌ.
1759 - 'Amr ibn 'Ali narrated to us, 'Abd al-Rahman ibn Mahdi narrated to us, Hammad ibn Salamah narrated to us, from 'Asim, from Zarr, from 'Abdullah who said: 'Ali and Abu Lubabah were the traveling companions of the Messenger of Allah (pbuh). When it was the turn of the Messenger of Allah (pbuh) to walk, they both said: "Ride, while we walk." He replied: "You two are not stronger than I am, and I am not less in need of the reward than you two."
Commentary Al-Bazzar said: We do not know of anyone who narrated this from 'Asim, from Zarr, from 'Abdullah, except Hammad.
#1760
١٧٦٠ - Na ka treguar Ahmed ibn Mensuri, na ka treguar Jakub ibn Muhamedi, na ka treguar Abdulaziz ibn Amrani, na ka treguar Rifa'ah - që do të thotë el-Ensariu - nga Muadh ibn Rifa'ah, nga babai i tij, i cili ka thënë: Unë dhe vëllai im, Halladi, dolëm së bashku me të Dërguarin e Allahut (s.a.v.s.) për në Bedr, mbi një kamilen tonë të dobët. Kur arritëm në stacionin e postës që ndodhet pas er-Ravha-së, kamilja jonë u gjunjëzua (dhe ndaloi). Unë thashë: "O Allah, Ty të takon zotimi ynë se nëse na kthen në Medinë, do ta therrim atë." Ndërsa ishim në këtë gjendje, kaloi pranë nesh i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) dhe tha: "Çfarë keni ju të dy?" Ne e njoftuam se kamilja na ishte gjunjëzuar. Atëherë i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) zbriti, mori abdest e pastaj pështyu në ujin e tij të abdestit. Ai na urdhëroi dhe ne ia hapëm gojën kamilës së re, e ai derdhi në fytin e saj prej ujit të abdestit të tij. Pastaj derdhi mbi kokën e kamilës, pastaj mbi qafën e saj, pastaj mbi xhidonë e saj (pjesa mes qafës dhe shpinës), pastaj mbi gungën e saj, pastaj mbi pjesën e pasme, pastaj mbi bishtin e saj dhe tha: "O Allah, mbaji Rafiun dhe Halladin." I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) vazhdoi rrugën, ndërsa ne u bëmë gati dhe u nisëm. E arritëm Pejgamberin (s.a.v.s.) në fillim të el-Mansafit, duke qenë në krye të karvanit. Kur na pa i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.), buzëqeshi. Vazhduam derisa arritëm në Bedr. Kur u afruam pranë Bedrit, ajo u gjunjëzua, kështu që ne thamë: "Elhamdulilah (Falënderimi i takon Allahut)", pastaj e therrëm atë dhe e dhamë mishin e saj sadaka.
Komentim El-Bezzari ka thënë: Këtë nuk e transmeton askush tjetër përveç Rifa'ah-s, dhe nuk ka rrugë tjetër transmetimi prej tij përveç kësaj rruge.
١٧٦٠ - حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنْصُور، ثنا يَعْقُوبُ بْنُ مُحَمَّدٍ، ثنا عَبْد الْعَزِيزِ بْن عَمَّران، ثنا رِفَاعَةُ، يَعْنِي: الأَنْصَارِيّ، عَنْ مُعَاذِ بْنِ رِفَاعَةَ، عَنْ أَبِيهِ قَالَ: خَرَجْت أَنَا وَأَخِي خَلَّادٌ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ ﷺ إِلَى بَدْرٍ، عَلَى بَعِيرٍ لَنَا أَعْجَفَ، حَتَّى إِذَا كَانَ مَوْضِعُ الْبَرِيدِ الَّذِي خَلْفَ الرَّوْحَاءِ، بَرَكَ بِنَا بَعِيرُنَا، فَقُلْتُ: اللَّهُمَّ لَكَ عَلَيْنَا لَئِنْ أَدَّيْتَنَا إِلَى الْمَدِينَةِ لَنَنْحَرَنَّهُ، فَبَيْنَا نَحْنُ كَذَلِكَ إِذْ مَرَّ بِنَا رَسُولُ اللَّهِ ﷺ، فَقَالَ: «مَا لَكُمَا؟» فَأَخْبَرْنَاهُ أَنَّهُ بَرَكَ عَلَيْنَا، فَنَزَلَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ، فَتَوَضَّأَ ثُمَّ بَصَقَ فِي وَضُوئِهِ، وَأَمَرَنَا فَفَتَحْنَا لَهُ فَمَ الْبَعِيرِ، فَصَبَّ فِي جَوْفِ الْبِكْرِ مِنْ وَضُوئِهِ، ثُمَّ صَبَّ عَلَى رَأْسِ الْبِكْرِ، ثُمَّ عَلَى عُنُقِهِ، ثُمَّ عَلَى حَارِكِهِ، ثُمَّ عَلَى سَنَامِهِ، ثُمَّ عَلَى عَجُزِهِ، ثُمَّ عَلَى ذَنَبِهِ، ثُمَّ قَالَ: «اللَّهُمَّ احْمِلْ رَافِعًا وَخَلَّادًا»، فَمَضَى رَسُولُ اللَّهِ ﷺ، وَقُمْنَا نَرْتَحِلُ، فَارْتَحَلْنَا، فَأَدْرَكْنَا النَّبِيَّ ﷺ عَلَى رَأْسِ الْمَنْصَفِ، وَبَكَرْنَا أَوَّلَ الرَّكْبِ، فَلَمَّا رَآنَا رَسُولُ اللَّهِ ﷺ ضَحِكَ، فَمَضَيْنَا حَتَّى أَتَيْنَا بَدْرًا، حَتَّى إِذَا كُنَّا قَرِيبًا مِنْ بَدْرٍ، بَرَكَ عَلَيْنَا، فَقُلْنَا: الْحَمْدُ لِلَّهِ فَنَحَرْنَاهُ وَصَدَّقْنَا بِلَحْمِهِ.
شرح قَالَ الْبَزَّارُ: لا يَرْوِي هَذَا إِلا رِفَاعَةُ، وَلا لَهُ عَنْهُ إِلا هَذَا الطَّرِيقُ.
1760 - Ahmad ibn Mansur narrated to us, Ya'qub ibn Muhammad narrated to us, 'Abd al-'Aziz ibn 'Amran narrated to us, Rifa'ah—meaning the Ansari—narrated to us, from Mu'adh ibn Rifa'ah, from his father, who said: My brother Khallad and I went out with the Messenger of Allah (pbuh) to Badr on an emaciated camel of ours. When we reached the postal station that is behind al-Rawha', our camel knelt down with us. I said: "O Allah, it is a vow to You from us that if You deliver us to Medina, we shall certainly sacrifice it." While we were in that state, the Messenger of Allah (pbuh) passed by us and said: "What is the matter with the two of you?" So we informed him that it had knelt down with us. The Messenger of Allah (pbuh) dismounted, performed ablution, and then spat into his ablution water. He commanded us, so we opened the mouth of the young camel for him, and he poured some of his ablution water into the gullet of the young camel. Then he poured it over the head of the young camel, then over its neck, then over its withers, then over its hump, then over its rump, then over its tail. Then he said: "O Allah, carry Rafi' and Khallad." The Messenger of Allah (pbuh) moved on, and we stood up to depart. We set off and caught up with the Prophet (pbuh) at the head of al-Mansaf, and we were at the front of the caravan. When the Messenger of Allah (pbuh) saw us, he laughed. We continued until we reached Badr. When we were near Badr, it knelt down with us. We said: "Praise be to Allah," so we sacrificed it and gave its meat in charity.
Commentary Al-Bazzar said: No one narrates this except Rifa'ah, and there is no path for him except through this route.
#1761
١٧٦١ - Na ka treguar Muhamed ibn el-Muthena, [i cili ka thënë:] na ka treguar Uthman ibn Omer, na ka treguar Israili, nga Ebu Is’haku, nga Harithe ibn Mudarrib, nga Ali ibn Ebi Talibi, i cili ka thënë: Kur erdhëm në Medine, klima e saj nuk na u përshtat dhe na goditën ethet. Pejgamberi (s.a.v.s.) po kërkonte informacione për kurejshët dhe i erdhi lajmi se ata kishin ndaluar në Bedër, që është një pus. Ai dërgoi dy burra; njëri prej tyre ishte Ez-Zubejri, ndërsa Ebu Is’haku mendon se tjetri ishte Aliu. Ata kapën dy burra: një burrë nga Kurejshët dhe një skllav (meula) të Ukbe ibn Ebi Muajtit. Kurejshiti arriti të arratisej, ndërsa sollën skllavin. Filluan ta pyesnin duke i thënë: "Sa është numri i njerëzve?" ose "Sa janë ata?" Ai thoshte: "Pasha Allahun, ata janë të shumtë në numër dhe të fuqishëm në luftë", derisa e dërguan te i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.). Ai i tha të njëjtën gjë, kështu që ai (s.a.v.s.) pyeti: "Sa deve therin ata çdo ditë?" Ai u përgjigj: "Dhjetë deve." Ai (s.a.v.s.) tha: "Një deve për çdo njëqind; populli janë një mijë." Aliu tha: Gjatë natës na ra një shi i lehtë, kështu që u shpërndamë nën pemë dhe nën mburoja prej lëkure. I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) e kaloi natën duke u lutur e duke thënë: "O Allah, nëse shkatërrohet ky grup, Ti nuk do të adhurohesh më në tokë." Kur agoi agimi, ai thirri: "Namazi, o robër të Allahut!" Atëherë u afruam nga nën pemët dhe mburojat. Ai na nxiti ose na inkurajoi për luftë dhe tha: "Sikur po i shoh vendet ku do të vriten ata." Kur armiku u afrua, u shfaq një burrë që po lëvizte mes njerëzve mbi një deve të kuqe. Pejgamberi (s.a.v.s.) i tha Zubejrit: "Thirri disa nga shokët e tu dhe pyeti: Kush është pronari i devesë së kuqe? Sepse nëse ka ndonjë në atë popull që urdhëron për mirë, ai është ai." Zubejri pyeti: "Kush është pronari i devesë së kuqe?" Ata u përgjigjën: "Utbe ibn Rebi'ah", i cili po i ndalonte nga lufta duke thënë: "O populli im, unë po shoh një popull që po kërkon vdekjen; pasha Allahun, nuk mendoj se do t'i arrini ata derisa të shkatërroheni." Aliu tha: Kur Ebu Xhehli dëgjoi çfarë po thoshte ai, u afrua dhe i tha: "Mëlçitë e tua u mbushën me tmerr kur pe Muhamedin dhe shokët e tij." Utbeja i tha: "Për mua e ke fjalën, o ti me të ndenjura të verdha? Së shpejti do ta marrësh vesh se cili prej nesh është më frikacak." Pastaj zbriti nga deveja e tij, i ndjekur nga vëllai i tij Shejbe dhe djali i tij El-Velidi, dhe kërkuan dyluftim. Disa të rinj nga Ensarët nxituan drejt tyre, por ai (Utbeja) pyeti: "Kush jeni ju?" Pasi i treguan, ai tha: "Nuk kemi nevojë për ju; ne duam kushërinjtë tanë." Atëherë i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) tha: "Ngrihu, o Hamza; ngrihu, o Ali; ngrihu, o Ubejde ibn el-Harith." Aliu tha: Hamza u përball me Utben, unë u përballa me Shejben, ndërsa Ubejde u përball me El-Velidin. Hamza nuk vonoi shumë me kundërshtarin e tij derisa e mbaroi punën me të. Edhe unë nuk vonova me kundërshtarin tim. Ndërmjet El-Velidit dhe Ubejdës u shkëmbyen dy goditje dhe secili prej tyre e plagosi rëndë tjetrin. Atëherë unë dhe Hamza u afruam drejt tyre, e përfunduam punën me El-Velidin dhe e mbartëm Ubejdën. Unë (nën-transmetuesi) them: Ebu Davudi ka shënuar një pjesë të këtij hadithi.
Komentim El-Bezzari ka thënë: Nuk dimë që ky hadith të jetë transmetuar nga Aliu përveçse përmes këtij zinxhiri të transmetimit.
١٧٦١ - حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، ثنا عُثْمَان بْن عُمَرَ، ثنا إِسْرَائِيلُ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ حَارِثَةَ بْنِ مُضَرِّبٍ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ، قَالَ: لَمَّا قَدِمْنَا الْمَدِينَةَ اجْتَوَيْنَاهَا، وَأَصَابَنَا فِيهَا وَعْكٌ، وَكَانَ النَّبِيُّ ﷺ يَتَخَبَّرُ عَنْ قُرَيْشٍ، فَبَلَغَهُ أَنَّهُمْ قَدْ نَزَلُوا بَدْرًا، وَهِيَ بِئْرٌ، فَأَرْسَلَ رَجُلَيْنِ، أَحَدُهُمَا الزُّبَيْرُ، وَالآخَرُ: يَرَى أَبُو إِسْحَاق أَنَّهُ عَلِيٌّ، فَأَصَابُوا رَجُلَيْنِ؛ رَجُلٌ مِنْ قُرَيْشٍ، وَمَوْلًى لِعُقْبَةَ بْنِ أَبِي مُعَيْطٍ، فَانْفَلَتَ الْقُرَشِيُّ وَجَاءُوا بِالْمَوْلَى، فَجَعَلُوا يَسْأَلُونَهُ وَيَقُولُونَ لَهُ: كَمِ الْقَوْمُ؟ أَوْ كَمْ هُمْ؟ فَيَقُولُ: هُمْ وَاللَّهِ كَثِيرٌ عَدَدُهُمْ، وَشَدِيدٌ بَأْسُهُمْ، حَتَّى أَتَوْا بِهِ رَسُولَ ﷺ، فَقَالَ ذَلِكَ، فَقَالَ: «كَمْ يَنْحَرُ الْقَوْمُ كُلَّ يَوْمٍ؟» قَالَ: عَشْرُ جَزَائِرَ، قَالَ: «جَزُورٌ لِمِائَةٍ، الْقَوْمُ أَلْفٌ»، قَالَ: فَأَصَابَنَا مِنَ اللَّيْلِ طَشٌّ، فَتَفَرَّقْنَا تَحْتَ الشَّجَرِ وَالْجَحَفِ، وَبَاتَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْلَتَهُ يَدْعُو، وَيَقُولُ: «اللَّهُمَّ إِنْ تُهْلِكَ هَذِهِ الْعُصَابَةَ لا تُعْبَدُ فِي الأَرْضِ»، فَلَمَّا طَلَعَ الْفَجْرُ، قَالَ: «الصَّلاةَ عِبَادَ اللَّهِ»، فَأَقْبَلْنَا مِنْ تَحْتِ الشَّجَرِ وَالْجَحَفِ، فَحَثَّ أَوْ حَطَّ عَلَى الْقِتَالِ، فَقَالَ: كَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَى صَرْعَاهُمْ، فَلَمَّا دَنَا الْقَوْمُ إِذَا رَجُلٌ يَسِيرُ فِي الْقَوْمِ عَلَى جَمَلٍ أَحْمَرَ، فَقَالَ النَّبِيُّ ﷺ لِلزُّبَيْرِ: «نَادِ بَعْضَ أَصْحَابِكَ، فَسَلْهُ مَنْ صَاحِبُ الْجَمَلِ الأْحَمْرِ؟ فَإِنْ يَكُنْ فِي الْقَوْمِ أَحَدٌ يَأْمُرُ بِخَيْرٍ فَهُوَ»، فَسَأَلَ الزُّبَيْرُ: مَنْ صَاحِبُ الْجَمَلِ الأَحْمَرِ؟ قَالُوا: عُتْبَةُ بْنُ رَبِيعَةَ، وَهُوَ يَنْهَى عَنِ الْقِتَالِ، وَهُوَ يَقُولُ: يَا قَوْمُ، إِنِّي أَرَى قَوْمًا مُسْتَمِيتِينَ، وَاللَّهِ مَا أَظُنُّ أَنْ تَصِلُوا إِلَيْهِمْ حَتَّى تَهْلِكُوا، قَالَ: فَلَمَّا بَلَغَ أَبَا جَهْلٍ مَا يَقُولُ أَقْبَلَ إِلَيْهِ، فَقَالَ: مُلِئَتْ رِئَتُكَ رُعْبًا حِينَ رَأَيْتَ مُحَمَّدًا وَأَصْحَابَهُ، فَقَالَ لَهُ عُتْبَةُ: إِيَّايَ تَعْنِي يَا مُصَفَّرَ اسْتِهِ؟ سَتَعْلَمُ أَيُّنَا أَجْبَنُ، فَنَزَلَ عَنْ جَمَلِهِ، وَاتَّبَعَهُ أَخُوهُ شَيْبَةُ، وَابْنُهُ الْوَلِيدُ، فَدَعَوْا إِلَى الْبَرَازِ، فَابْتَدَرَتْ لَهُمْ شَبَابٌ مِنَ الأَنْصَارِ، فَقَالَ: مَنْ أَنْتُمْ؟ فَأَخْبَرُوهُ، فَقَالَ: لا حَاجَةَ لَنَا فِيكُمْ، إِنَّمَا أَرَدْنَا بَنِي عَمِّنَا، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ: «قُمْ يَا حَمْزَةُ، قُمْ يَا عَلِيُّ، قُمْ يَا عُبَيْدَةُ بْنَ الْحَارِثِ»، قَالَ: فَأَقْبَلَ حَمْزَةُ عَلَى عُتْبَةَ، وَأَقْبَلْتُ عَلَى شَيْبَةَ، وَأَقْبَلَ عُبَيْدَةُ عَلَى الْوَلِيدِ، قَالَ: فَلَمْ يَلْبَثْ حَمْزَة صَاحِبه أَنْ فَرَغَ مِنْهُ، قَالَ: وَلَمْ أَلْبَثْ صَاحِبِي، قَالَ: وَاخْتَلَفَتْ بَيْنَ الْوَلِيدِ وَعُبَيْدَةَ ضَرْبَتَانِ، وَأَثْخَنَ كُلُّ وَاحِدٍ مِنْهُمَا صَاحِبَهُ، قَالَ: فَأَقْبَلْتُ أَنَا وَحَمْزَةُ إِلَيْهِمَا فَفَرَغْنَا مِنَ الْوَلِيدِ، وَاحْتَمَلْنَا عُبَيْدَة. قُلْتُ: عِنْدَ أَبِي دَاوُد طَرَفٌ مِنْهُ.
شرح قَالَ الْبَزَّارُ: لا نَعْلَمُهُ يُرْوَى عَنْ عَلِيٍّ إِلا بِهَذَا الإِسْنَادِ.
1761 - Muhammad ibn al-Muthanna narrated to us, [saying] 'Uthman ibn 'Umar narrated to us, [saying] Isra'il narrated to us, on the authority of Abu Ishaq, on the authority of Harithah ibn Mudarrib, on the authority of 'Ali ibn Abi Talib, who said: When we arrived in Medina, its climate did not suit us and we were afflicted with a fever. The Prophet (pbuh) used to seek information about the Quraysh, and it reached him that they had encamped at Badr, which is a well. So, he sent two men: one of them was al-Zubayr, and Abu Ishaq believes the other was 'Ali. They encountered two men: a man from the Quraysh and a client of 'Uqbah ibn Abi Mu'ayt. The Qurayshi man escaped, and they brought the client. They began questioning him, saying: "How many are the people?" or "How many are they?" He would say: "By Allah, they are many in number and formidable in strength," until they brought him to the Messenger of Allah (pbuh). He said the same to him, so the Prophet (pbuh) asked: "How many [camels] do the people slaughter every day?" He replied: "Ten camels." He said: "One camel for every hundred; the people are a thousand." He said: During the night, we were struck by a light drizzle, so we scattered under the trees and the leather shields. The Messenger of Allah (pbuh) spent his night praying and saying: "O Allah, if this small band is destroyed, You will not be worshipped on the earth." When dawn broke, he said: "The prayer, O servants of Allah." So we came forward from under the trees and the shields. He then urged or encouraged us for battle, and said: "It is as if I am looking at their fallen bodies." When the people drew near, there was a man riding among them on a red camel. The Prophet (pbuh) said to al-Zubayr: "Call some of your companions and ask him, 'Who is the owner of the red camel?' For if there is anyone among the people who commands good, it is he." Al-Zubayr asked: "Who is the owner of the red camel?" They replied: "'Utbah ibn Rabi'ah," and he was forbidding them from fighting, saying: "O my people, I see a people who are seeking death; by Allah, I do not think you will reach them until you are destroyed." He said: When Abu Jahl heard what he was saying, he approached him and said: "Your lungs have been filled with terror when you saw Muhammad and his companions." 'Utbah said to him: "Is it me you mean, O you with the yellow buttocks? You will soon know which of us is more cowardly." Then he dismounted from his camel, followed by his brother Shaybah and his son al-Walid, and they challenged [the Muslims] to a duel. Some young men from the Ansar rushed out to face them, but 'Utbah asked: "Who are you?" They told him, and he said: "We have no need of you; we only want our cousins." Then the Messenger of Allah (pbuh) said: "Stand up, O Hamzah; stand up, O 'Ali; stand up, O 'Ubaydah ibn al-Harith." He said: So Hamzah faced 'Utbah, I faced Shaybah, and 'Ubaydah faced al-Walid. He said: Hamzah did not take long to finish his opponent, and I did not take long to finish mine. He said: Two blows were exchanged between al-Walid and 'Ubaydah, and each of them wounded the other severely. He said: Then Hamzah and I turned toward them, finished off al-Walid, and carried 'Ubaydah away. I [the sub-narrator] say: A portion of this is narrated by Abu Dawud.
Commentary Al-Bazzar said: We do not know of this being narrated from 'Ali except through this chain of transmission.
#1762
١٧٦٢ - Na treguan Ibrahim ibn Said el-Xheuheriu dhe el-Hasen ibn Junus Ebu Ali ed-Darir, të cilët kanë thënë: Na tregoi Jezid ibn Haruni, na njoftoi Xherir ibn Hazimi, nga vëllai i tij Jezid ibn Hazimi, nga Ikrime, nga Ibn Abbasi, i cili ka thënë: Kur muslimanët u fushuan në Bedr dhe idhujtarët u afruan, i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) e shikoi Utbe ibn Rabiahun, i cili po qëndronte mbi një deve të kuqe, dhe tha: «Nëse ka ndonjë mirësi te ndonjëri prej njerëzve, ajo është te pronari i devesë së kuqe; nëse i binden atij, do të udhëzohen drejt.» Ndërsa ai (Utbeja) thoshte: «O populli im, më dëgjoni mua lidhur me këta njerëz, sepse nëse e bëni këtë (i luftoni), kjo gjë nuk do të largohet kurrë nga zemrat tuaja; çdo njeri do të shikojë vrasësin e vëllait të tij apo vrasësin e babait të tij. Prandaj, ma ngarkoni mua frikën dhe kthehuni.» Atëherë Ebu Xhehli tha: «Pasha Allahun, mushkëritë e tij janë fryrë (nga frika) kur pa Muhamedin dhe shokët e tij. Muhamedi dhe shokët e tij nuk janë veçse sa një vakt i një deveje të therur; po t'i takonim (do të mbaronin).» Utbeja u përgjigj: «Do ta mësosh se kush është frikacaku që po e shkatërron popullin e tij. Pasha Allahun, unë po shoh një popull që do t'ju godasë ashpër. A nuk po i shihni kokat e tyre sikur të ishin nepërka dhe fytyrat e tyre sikur të ishin shpata?» Pastaj ai thirri vëllain dhe djalin e tij dhe doli duke ecur mes tyre dhe kërkoi dyluftim.
Komentim El-Bezzari ka thënë: Nuk dimë që dikush ta ketë transmetuar me këtë tekst përveç Ibn Abbasit, dhe nuk ka rrugë tjetër transmetimi përveç kësaj. Askush nuk e ka transmetuar si të lidhur (musned) përveç Jezid ibn Harunit; ai një herë e ka transmetuar si musned, ndërsa në libra e ka transmetuar si mursel (të shkëputur). Jezid ibn Hazimi nuk ka transmetuar asnjë hadith tjetër musned përveç këtij.
١٧٦٢ - حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعِيدٍ الْجَوْهَرِيُّ، وَالْحَسَنُ بْنُ يُونُسَ أَبُو عَلِيٍّ الضَّرِيرُ، قَالا: ثنا يَزِيدُ بْن هَارُونَ، أبنا جَرِيرُ بْنُ حَازِمٍ، عَنْ أَخِيهِ يَزِيدَ بْنِ حَازِمٍ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: لَمَّا نَزَلَ الْمُسْلِمُونَ بَدْرًا وَأَقْبَلَ الْمُشْرِكُونَ، نَظَرَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ إِلَى عُتْبَةَ بْنِ رَبِيعَةَ وَهُوَ عَنْ جَمَلٍ أَحْمَرَ، فَقَالَ: «إِنْ يَكُنْ عِنْدَ أَحَدٍ مِنَ الْقَوْمِ خَيْرٌ فَهُوَ عِنْدَ صَاحِبِ الْجَمَلِ الأَحْمَرِ، إِنْ يُطِيعُوهَ يَرْشُدُوا»، وَهُوَ يَقُولُ: يَا قَوْمِ، أَطِيعُونِي فِي هَؤُلاءِ الْقَوْمِ، فَإِنَّكُمْ إِنْ فَعَلْتُمْ لَمْ يَزَلْ ذَلِكَ فِي قُلُوبِكُمْ، يَنْظُرُ كُلُّ رَجُلٍ إِلَى قَاتِلِ أَخِيهِ، وَقَاتِلِ أَبِيهِ، فَاجْعَلُوا جُبْنَهَا بِرَأْسِي وَارْجِعُوا، فَقَالَ أَبُو جَهْلٍ: انْتَفَخَ وَاللَّهِ سَحَرُهُ حِينَ رَأَى مُحَمَّدًا وَأَصْحَابَهُ، إِنَّمَا مُحَمَّدٌ وَأَصْحَابُهُ كَأَكَلَةِ جَزُورٍ، لَوْ قَدِ الْتَقَيْنَا، فَقَالَ عُتْبَةُ: سَتَعْلَمُ مَنِ الْجَبَانُ الْمُفْسِدُ لِقَوْمِهِ، أَمَا وَاللَّهِ إِنِّي لأَرَى قَوْمًا يَضْرِبُونَكُمْ ضَرْبًا، أَمَا تَرَوْنَ كَأَنَّ رُءُوسَهُمُ الأَفَاعِي، وَكَأَنَّ وُجُوهَهُمُ السُّيُوفُ، ثُمَّ دَعَا أَخَاهُ وَابْنَهُ فَخَرَجَ يَمْشِي بَيْنَهمَا وَدَعَا بِالْمُبَارَزَةِ.
شرح قَالَ الْبَزَّارُ: لا نَعْلَمُ يَرْوِيهِ بِهَذَا اللَّفْظِ إِلا ابْنُ عَبَّاسٍ، وَلا لَهُ إِلا هَذَا الطَّرِيقُ، وَلا أَسْنَدَهُ إِلا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، وَحَدَّثَ بِهِ مَرَّةً مُسْنَدًا وَحَدَّثَ بِهِ فِي الْكُتُبِ مُرْسَلا وَيَزِيدُ بْنُ حَازِمٍ لَمْ يُسْنِدْ غَيْرَ هَذَا الْحَدِيثِ.
1762 - Ibrahim ibn Sa'id al-Jauhari and al-Hasan ibn Yunus Abu Ali al-Darir narrated to us, they both said: Yazid ibn Harun narrated to us, Jarir ibn Hazim informed us, from his brother Yazid ibn Hazim, from 'Ikrimah, from Ibn 'Abbas, who said: When the Muslims encamped at Badr and the polytheists approached, the Messenger of Allah (pbuh) looked at 'Utbah ibn Rabi'ah while he was on a red camel and said: "If there is any good in any of the people, it is with the owner of the red camel; if they obey him, they will be rightly guided." And he ['Utbah] was saying: "O my people, obey me concerning these people, for if you do [fight them], it will never cease to be in your hearts; every man will look at the killer of his brother and the killer of his father. So, attribute the cowardice of it to me and return." Abu Jahl said: "By Allah, his lungs have swollen [with fear] since he saw Muhammad and his companions. Indeed, Muhammad and his companions are but like a single meal of a slaughtered camel; if we meet them [it will be over]." 'Utbah replied: "You will soon know who is the coward that corrupts his people. By Allah, I see a people who will strike you severely. Do you not see that their heads are like vipers and their faces are like swords?" Then he called for his brother and his son, and he went out walking between them and called for a duel.
Commentary Al-Bazzar said: We do not know anyone who narrated it with this wording except Ibn 'Abbas, and it has no other chain except this one. No one narrated it as a connected report (Musnad) except Yazid ibn Harun; he narrated it once as Musnad and narrated it in the books as a disconnected report (Mursal). Yazid ibn Hazim did not narrate any connected (Musnad) hadith other than this one.
#1763
1763 - Na ka treguar Jusuf ibn Musa, na ka treguar Ubejdullah ibn Musa, nga Israili, nga Ebu Is’haku, nga Harithe ibn Mudarribi, nga Aliu, i cili ka thënë: Ka thënë i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.): "Këdo që keni mundësi ta zini rob nga bijtë e Abdylmutalibit, (zini), sepse ata janë nxjerrë (në luftë) vetëm me forcë."
Komentim El-Bezzari ka thënë: Nuk dimë që këtë hadith ta ketë ngritur (deri te Pejgamberi) dikush tjetër përveç Aliut, dhe askush nuk e ka transmetuar prej tij përveç Harithes.
١٧٦٣ - حَدَّثَنَا يُوسُفُ بْنُ مُوسَى، ثنا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى، عَنْ إِسْرَائِيلَ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ حَارِثَةَ بْنِ مُضَرِّبٍ، عَنْ عَلِيٍّ، قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ: «مَنِ اسْتَطَعْتُمْ أَنْ تَأْسِرُوهُ مِنْ بَنِي عَبْدِ الْمُطَّلِبِ فَإِنَّمَا أُخْرِجُوا كَرْهًا».
شرح قَالَ الْبَزَّارُ: لا نَعْلَمُ رَفَعَهُ إِلا عَلِيٌّ وَلا عَنْهُ إِلا حَارِثَةُ.
1763 - Yusuf ibn Musa narrated to us, Ubayd Allah ibn Musa narrated to us, from Isra'il, from Abu Ishaq, from Harithah ibn Mudarrib, from Ali, who said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "Whomever of the Banu Abd al-Muttalib you are able to take captive, [do so], for they were only brought out under compulsion."
Commentary Al-Bazzar said: We do not know of anyone who attributed this to the Prophet (marfu') except Ali, and no one narrated it from him except Harithah.
#1764
1764 - Na ka treguar Abdullah bin Shebibi, na ka treguar Ibrahim bin Shejbani, na ka treguar Ibrahim ibn Jahja bin Haniu, më ka treguar babai im, nga Muhamed bin Ishaku, nga Abas bin Abdilah bin Ma'bed bin el-Abasi, nga babai i tij, nga Ibn Abasi, i cili ka thënë: El-Muxhedh-dher bin Zijadi i tha Ebu el-Bahtari bin Hishamit: "Me të vërtetë, i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) e ka ndaluar vrasjen tënde."
١٧٦٤ - حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ شَبِيبٍ، ثنا إِبْرَاهِيمُ بْنُ شيبان، ثنا إِبْرَاهِيمُ ابْنُ يَحْيَى بْنِ هَانِئٍ، حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ، عَنْ عَبَّاسِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَعْبَدِ بْنِ الْعَبَّاسِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ: قَالَ الْمُجَذَّرُ بْنُ زِيَادٍ لأَبِي الْبَخْتَرِيِّ بْنِ هِشَامٍ: إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ ﷺ نَهَى عَنْ قَتْلِكَ.
1764 - Abdullah bin Shabib narrated to us, Ibrahim bin Shayban narrated to us, Ibrahim ibn Yahya bin Hani' narrated to us, my father narrated to me, from Muhammad bin Ishaq, from 'Abbas bin 'Abdullah bin Ma'bad bin al-'Abbas, from his father, from Ibn 'Abbas, who said: Al-Mujadhdhar bin Ziyad said to Abu al-Bakhtari bin Hisham: "Indeed, the Messenger of Allah (pbuh) has forbidden your killing."
#1765
1765 - Na ka treguar Muhamed ibn el-Muthanna, na ka treguar Ebu Ahmed ez-Zubejriu, na ka treguar Mis’ari, nga Ebu Avni, nga Ebu Salih el-Hanefiu, nga Aliu (r.a.), i cili ka thënë: Pejgamberi (s.a.v.s.) më tha mua dhe Ebu Bekrit (r.a.) në ditën e Bedrit: "Me njërin prej jush është Xhibrili, ndërsa me tjetrin është Mikaili; kurse Israfili është një melek i madh që dëshmon luftën, ose qëndron në rresht."
Komentim El-Bezzari ka thënë: Nuk dimë që ky hadith të jetë transmetuar nga Pejgamberi (s.a.v.s.) përveçse përmes këtij zinxhiri transmetimi.
١٧٦٥ - حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، ثنا أَبُو أَحْمَدَ الزُّبَيْرِيُّ، ثنا مِسْعَرٌ، عَنْ أَبِي عَوْنٍ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ الْحَنَفِيِّ، عَنْ عَلِيٍّ، قَالَ: قَالَ لِي النَّبِيُّ ﷺ وَلأَبِي بَكْرٍ ﵁ يَوْمَ بَدْرٍ: «مَعَ أَحَدِكُمَا جِبْرِيلُ، وَمَعَ الآخَرُ مِيكَائِيلُ وَإِسْرَافِيلُ مَلَكٌ عَظِيمٌ يَشْهَدُ الْقِتَالَ، أَوْ يَكُونُ فِي الصَّفِّ».
شرح قَالَ الْبَزَّارُ: لا نَعْلَمُهُ يُرْوَى عَنِ النَّبِيِّ ﷺ إِلا بِهَذَا الإِسْنَادِ.
1765 - Muhammad ibn al-Muthanna narrated to us, Abu Ahmad al-Zubayri narrated to us, Mis'ar narrated to us, from Abu 'Awn, from Abu Salih al-Hanafi, from 'Ali, who said: The Prophet (pbuh) said to me and to Abu Bakr on the day of Badr: "With one of you is Gabriel, and with the other is Michael; and Israfil is a great angel who witnesses the battle, or stands in the ranks."
Commentary Al-Bazzar said: We do not know it being narrated from the Prophet (pbuh) except through this chain of narrators.
#1766
١٧٦٦ - Na ka treguar Ali bin el-Fadl el-Karabisi, më ka treguar Ibrahim bin Sa'di, më ka treguar babai im, nga gjyshi im, nga Abdurrahman bin Aufi, i cili ka thënë: Më ka thënë Umeje bin Halefi (h) - dhe na ka treguar Bishr bin Halidi, na ka treguar el-Mugira bin Siklabi, na ka treguar Muhamed bin Ishaku, më ka treguar Abdul-Uahid bin Ebi Auni, nga Sa'd bin Ibrahimi, nga babai i tij, nga gjyshi i tij, i cili ka thënë: Umeje bin Halefi më tha: "O Abd Ilah, kush është ai burri i shënuar me një pendë struci në gjoksin e tij ditën e Bedrit?" I thashë: "Ai është xhaxhai i të Dërguarit të Allahut (s.a.v.s.), ai është Hamza bin Abdul-Mutalibi (r.a.)." Ai tha: "Ai është ai që na i bëri ato bëma."
Komentim El-Bezzari ka thënë: Nuk dimë që kjo të jetë transmetuar nga Abdurrahmani përveçse përmes kësaj rruge.
١٧٦٦ - حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ الْفَضْلِ الْكَرَابِيسِيُّ، حَدَّثَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ، حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ جَدِّي، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ، قَالَ: قَالَ لِي أُمَيَّةُ بْنُ خَلَفٍ (ح) وَحَدَّثَنَاهُ بِشْرُ بْنُ خَالِدٍ، ثنا الْمُغِيرَةُ بْنُ سِقْلابٍ، ثنا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَاقَ، حَدَّثَنِي عَبْدُ الْوَاحِدِ بْنُ أَبِي عَوْنٍ، عَنْ سَعْدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ قَالَ: قَالَ لِي أُمَيَّةُ بْنُ خَلَفٍ: يَا عَبْدَ إِلاهُ، مَنِ الرَّجُلُ الْمُعَلَّمُ بِرِيشَةِ نَعَامَةٍ فِي صَدْرِهِ يَوْمَ بَدْرٍ؟ قُلْتُ: ذَاكَ عَمُّ رَسُولِ اللَّهِ ﷺ، ذَاكَ حَمْزَةُ بْنُ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ ﵁، قَالَ: ذَلِكَ الَّذِي فَعَلَ بِنَا الأَفَاعِيلَ.
شرح قَالَ الْبَزَّارُ: لا نَعْلَمُهُ يُرْوَى عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ إِلا مِنْ هَذَا الْوَجْهِ.
1766 - Ali bin al-Fadl al-Karabisi narrated to us, Ibrahim bin Sa'd narrated to me, my father narrated to me, from my grandfather, from 'Abd al-Rahman bin 'Awf, who said: Umayyah bin Khalaf said to me— (H) and Bishr bin Khalid narrated it to us, al-Mughirah bin Siqlab narrated to us, Muhammad bin Ishaq narrated to us, 'Abd al-Wahid bin Abi 'Awn narrated to me, from Sa'd bin Ibrahim, from his father, from his grandfather, who said: Umayyah bin Khalaf said to me: "O 'Abd Ilah, who is the man marked with an ostrich feather on his chest on the day of Badr?" I said: "That is the uncle of the Messenger of Allah (pbuh), that is Hamzah bin 'Abd al-Muttalib (may Allah be pleased with him)." He said: "That is the one who did those [mighty] deeds to us."
Commentary Al-Bazzar said: We do not know it to be narrated from 'Abd al-Rahman except through this route.
#1767
١٧٦٧ - Na ka treguar Muhamed ibn Abdullâh ibn Bezi'i, na ka treguar Abdurrahman ibn Uthman el-Bekrauijju, na ka treguar es-Salt ibn Dinar, nga Ebu el-Melihu, nga babai i tij, i cili ka thënë: Engjëjt zbritën ditën e Bedrit në pamjen e ez-Zubejrit, duke mbajtur çallma të verdha.
Komentim El-Bezzari ka thënë: Nuk transmetohet nga Usameja përveçse përmes kësaj rruge, edhe pse es-Salti është i dobët në hadith. Gjykimi i tij është si ai i hadithit merfu' (i ngritur te Pejgamberi), edhe nëse nuk përmendet shprehimisht si i tillë; sepse kjo ishte një ngjarje që ndodhi me të Dërguarin e Allahut (s.a.v.s.).
١٧٦٧ - حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بَزِيعٍ، ثنا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عُثْمَانَ الْبَكْرَاوِيُّ، ثنا الصَّلْتُ بْنُ دِينَارٍ، عَنْ أَبِي الْمَلِيحِ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ: نَزَلَتِ الْمَلائِكَةُ يَوْمَ بَدْرٍ عَلَى سِيمَاءِ الزُّبَيْرِ، عَلَيْهَا عَمَائِمُ صُفْرٌ.
شرح قَالَ الْبَزَّارُ: لا يُرْوَى عَنْ أُسَامَةَ إِلا مِنْ هَذَا الطَّرِيقِ، وَإِنْ كَانَ الصَّلْتُ لَيِّنَ الْحَدِيثِ، وَحُكْمُهُ حُكْمُ الْمَرْفُوعِ، وَإِنْ لَمْ يُذْكَرْ؛ لأَنَّهُ كَانَ فَعَلَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ ﷺ.
1767 - Muhammad ibn Abd Allah ibn Bazi' narrated to us, Abd al-Rahman ibn Uthman al-Bakrawi narrated to us, al-Salt ibn Dinar narrated to us, from Abu al-Malih, from his father, who said: The angels descended on the day of Badr in the appearance of al-Zubayr, wearing yellow turbans.
Commentary Al-Bazzar said: It is not narrated from Usamah except through this route, and although al-Salt is weak in hadith, its ruling is that of an elevated (marfu') report, even if it is not explicitly mentioned [as such]; because it was an event that occurred with the Messenger of Allah (pbuh).
#1768
1768 - Na ka treguar Ibrahim ibn Jusuf el-Kufi, na ka treguar Ebu Muavije, nga el-A'meshi, nga Ibrahimi, nga Alkameja, nga Abdullahu, i cili ka thënë: "Sadi luftonte përkrah të Dërguarit të Allahut (s.a.v.s.) ditën e Bedrit, duke bërë luftën e kalorësit dhe të këmbësorit."
١٧٦٨ - ثنا إِبْرَاهِيمُ بْنُ يُوسُفَ الْكُوفِيُّ، ثنا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ عَلْقَمَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ: كَانَ سَعْدٌ يُقَاتِلُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ ﷺ يَوْمَ بَدْرٍ قِتَالَ الْفَارِسِ وَالرَّاجِلِ.
1768 - Ibrahim ibn Yusuf al-Kufi narrated to us, Abu Mu'awiyah narrated to us, from al-A'mash, from Ibrahim, from Alqamah, from Abdullah, who said: Sa'd was fighting alongside the Messenger of Allah (pbuh) on the day of Badr, fighting the fight of both the horseman and the foot-soldier.
#1769
1769 - Dhe na e ka treguar atë Muhamed bin el-Muthenna, na ka treguar Ebu Muavije, nga el-A'meshi, nga Ibrahimi, nga Abdullahu, i cili ka thënë diçka të ngjashme dhe nuk ka thënë "nga Alkameja".
١٧٦٩ - وَحَدَّثَنَاهُ مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، ثنا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ بِنَحْوِهِ، وَلَمْ يَقُلْ عَنْ عَلْقَمَةَ.
1769 - And Muhammad ibn al-Muthanna narrated it to us, Abu Mu'awiyah narrated to us, from al-A'mash, from Ibrahim, from Abdullah, who narrated something similar, and he did not say "from 'Alqamah."
#1770
1770 - Na ka treguar Muhamed ibn Kajsi, na ka treguar Is-hak ibn Muhamedi, nga Abdullah ibn Xhaferi, nga Ismail ibn Muhamed ibn Sa'di, nga Amir ibn Sa'di, nga babai i tij Sa'di, se Pejgamberi (s.a.v.s.) e vështroi Umejr ibn Ebi Vakkasin dhe e konsideroi shumë të ri kur u nis për në Bedër, por më pas e lejoi atë. Sa'di tha: "Dhe thuhet se shpata e tij e tradhtoi." Abdullahu tha: "Ai u vra në ditën e Bedrit."
Komentim El-Bezzari ka thënë: Nuk dimë të jetë transmetuar nga Sa'di përveçse përmes këtij zinxhiri transmetimi.
١٧٧٠ - حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ قَيْسٍ، ثنا إِسْحَاقُ بْنُ مُحَمَّدٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَعْفَرٍ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ سَعْدٍ، عَنْ عَامِرِ بْنِ سَعْدٍ، عَنْ أَبِيهِ سَعْدٍ، أَنَّ النَّبِيَّ ﷺ نَظَرَ إِلَى عُمَيْرِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ، فَاسْتَصْغَرَهُ حِينَ خَرَجَ إِلَى بَدْرٍ ثُمَّ أَجَازَهُ، قَالَ سَعْدٌ: وَيُقَالُ: إِنَّهُ خَانَهُ سَيْفُهُ، قَالَ عَبْدُ اللَّهِ: قُتِلَ يَوْمَ بَدْرٍ.
شرح قَالَ الْبَزَّارُ: لا نَعْلَمُهُ يُرْوَى عَنْ سَعْدٍ إِلا بِهَذَا الإِسْنَادِ.
1770 - Muhammad ibn Qays narrated to us, Ishaq ibn Muhammad narrated to us, from Abdullah ibn Ja'far, from Isma'il ibn Muhammad ibn Sa'd, from 'Amir ibn Sa'd, from his father Sa'd, that the Prophet (pbuh) looked at 'Umayr ibn Abi Waqqas and deemed him too young when he set out for Badr, but then he permitted him. Sa'd said: And it is said: His sword betrayed him. Abdullah said: He was killed on the day of Badr.
Commentary Al-Bazzar said: We do not know it to be narrated from Sa'd except through this chain of narrators.
#1771
1771 - Na ka treguar Ahmedi, na ka treguar Jakubi, na ka treguar Abdylaziz b. Imrani, na ka treguar Rifa’ah b. Jahja, nga Muadh b. Rifa’ah b. Rafi’, nga babai i tij, i cili ka thënë: Në ditën e Bedrit njerëzit u mblodhën rreth Umeje b. Halafit dhe ne u drejtuam drejt tij. Pashë një pjesë të parzmores së tij që ishte shkëputur poshtë sqetullës, kështu që e godita me shpatë. Po atë ditë, në Bedër, u godita me një shigjetë dhe syri im doli. Atëherë i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) pështyu në të dhe u lut për mua, dhe pas kësaj nuk ndjeva më kurrë dhimbje prej tij.
Komentim El-Bezzari ka thënë: Nuk dimë që këtë hadith ta ketë transmetuar dikush tjetër përveç Rifa’as, dhe ai nuk ka rrugë tjetër transmetimi përveç kësaj.
١٧٧١ - حَدَّثَنَا أَحْمَدُ، ثنا يَعْقُوبُ، ثنا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عِمْرَانَ، ثنا رِفَاعَةُ بْنُ يَحْيَى، عَنْ مُعَاذِ بْنِ رِفَاعَةَ بْنِ رَافِعٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ: لَمَّا كَانَ يَوْمُ بَدْرٍ تَجَمَّعَ النَّاسُ عَلَى أُمَيَّةَ بْنِ خَلَفٍ، فَأَقْبَلْنَا إِلَيْهِ، فَنَظَرْتُ إِلَى قِطْعَةٍ مِنْ دِرْعِهِ قَدِ انْقَطَعَتْ مِنْ تَحْتِ إِبِطِهِ، فَأَطْعَنَهُ بِالسَّيْفِ طَعْنَةً، وَرُمِيتُ يَوْمَ بَدْرٍ بِسَهْمٍ، فَفُقِئَتْ عَيْنِي، فَبَصَقَ فِيهَا رَسُولُ اللَّهِ ﷺ وَدَعَا لِي فِيهَا فَمَا آذَانِي شَيْءٌ.
شرح قَالَ الْبَزَّارُ: لا نَعْلَمُ رَوَاهُ إِلا رِفَاعَةُ، وَلا لَهُ إِلا هَذَا الطَّرِيقُ.
1771 - Ahmad narrated to us, Ya'qub narrated to us, Abd al-Aziz ibn Imran narrated to us, Rifa'ah ibn Yahya narrated to us, from Mu'adh ibn Rifa'ah ibn Rafi', from his father, who said: On the day of Badr, the people gathered against Umayyah ibn Khalaf, and we approached him. I saw a piece of his armor that had broken from under his armpit, so I stabbed him with a sword. I was struck by an arrow on the day of Badr, and my eye was put out. Then the Messenger of Allah (pbuh) spat into it and supplicated for me regarding it, and nothing ever pained me thereafter.
Commentary Al-Bazzar said: We do not know of anyone who narrated it except Rifa'ah, and it has no route of transmission except this one.
#1772
1772 - Na ka treguar Bishr bin Mu’adh el-Askari, na ka treguar el-Mugira bin Siklab el-Harrani, na ka treguar Muhamed bin Is-haku, nga Jezid bin Rumani, nga Urve, nga Aisha, e cila ka thënë: Kur i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) urdhëroi për të vrarët, ata u tërhoqën zvarrë drejt pusit dhe u hodhën në të, përveç asaj që kishte mbetur nga Umeje bin Halefi; sepse ai ishte dekompozuar ose ishte fryrë brenda parzmores së tij, saqë e kishte mbushur atë. Kur shkuan për ta nxjerrë, ai filloi të shpërbëhej, prandaj e lanë ashtu siç ishte dhe hodhën mbi të dher dhe gurë. Pasi u hodhën në pus, i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) qëndroi mbi ta dhe tha: "O njerëz të pusit, a e gjetët të vërtetë atë që ju premtoi Zoti juaj? Sepse unë e gjeta të vërtetë atë që më premtoi Zoti im." Ata i thanë: "O i Dërguari i Allahut, a po thërret njerëz që kanë vdekur?" Ai tha: "Ata tashmë e kanë marrë vesh se ajo që u kam premtuar është e vërtetë." Aisha tha: "Ndërsa njerëzit thonë: 'Ata e dëgjuan atë që the'."
Komentim Thashë: Nuk e kam parë me këtë kontekst.
١٧٧٢ - حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ مُعَاذٍ الْعَسْكَرِيُّ، ثنا الْمُغِيرَةُ بْنُ سِقْلَابٍ الْحَرَّانِيُّ، ثنا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَاقَ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ رُومَانَ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ: لَمَّا أَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ بِالْقَتْلَى فَجُرُّوا إلَى الْقَلِيبِ، طُرِحُوا فِيهِ إِلا مَا كَانَ مِنْ أُمَيَّةَ بْنِ خَلَفٍ، فَإِنَّهُ تَفَسَّخَ أَوِ انْتَفَخَ فِي دِرْعِهِ، فَمَلأَهَا، فَذَهَبُوا لِيُخْرِجُوهُ فَتَزَايَلَ، فَأَقَرُّوهُ وَأَلَقَوْا عَلَيْهِ مِنَ التُّرَابِ وَالْحِجَارَةِ، فَلَمَّا أُلْقُوا فِي الْقَلِيبِ، وَقَفَ عَلَيْهِمْ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ، فَقَالَ: «يَا أَهْلَ الْقَلِيبِ، هَلْ وَجَدْتُمْ مَا وَعَدَ رَبُّكُمْ حَقًّا؟ فَإِنِّي قَدْ وَجَدْتُ مَا وَعَدَنِي رَبِّي حَقًّا»، قَالُوا: يَا رَسُولَ اللَّهِ، تُنَادِي قَوْمًا مَوْتَى؟ قَالَ: «لَقَدْ عَلِمُوا أَنَّ مَا وَعَدْتُهُمْ حَقٌّ»، قَالَتْ عَائِشَةُ: وَالنَّاسُ يَقُولُونَ: لَقَدْ سَمِعُوا مَا قُلْتَهُ. قُلْتُ: لَمْ أَرَهُ بِهَذَا السِّيَاقِ.
1772 - Bishr bin Mu'adh al-Askari narrated to us, al-Mughira bin Siqlab al-Harrani narrated to us, Muhammad bin Ishaq narrated to us, from Yazid bin Ruman, from Urwah, from Aisha, who said: When the Messenger of Allah (pbuh) ordered that the slain be dragged to the well, they were thrown into it, except for what was of Umayyah bin Khalaf; for he had decomposed or bloated within his armor, filling it. When they went to move him, he fell apart, so they left him as he was and cast earth and stones over him. When they were thrown into the well, the Messenger of Allah (pbuh) stood over them and said: "O people of the well, have you found what your Lord promised you to be true? For I have found what my Lord promised me to be true." They said: "O Messenger of Allah, are you calling out to a people who are dead?" He said: "They have indeed known that what I promised them is true." Aisha said: And the people say, "They heard what you said."
Commentary I said: I have not seen it with this context.
#1773
1773 - Na e ka transmetuar Omer ibn Shebbe, na ka treguar Sadaka ibn Sabik, i cili ka thënë: I kam lexuar Ibn Is'hakut, nga Jezid ibn Rumani, nga Urveja, nga Ajsheja, nga Pejgamberi (s.a.v.s.), i cili ka thënë të ngjashmen me të.
Komentim El-Bezzari ka thënë: Nuk dimë që dikush tjetër ta ketë transmetuar atë në tërësinë e tij përveç Jezid ibn Rumanit, ndonëse pjesë të tij janë transmetuar edhe përmes rrugëve të tjera.
١٧٧٣ - حَدَّثَنَاهُ عُمَرُ بْنُ شَبَّةَ، ثنا صَدَقَةُ بْنُ سَابِقٍ، قَالَ: قَرَأْتُ عَلَى ابْنِ إِسْحَاقَ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ رُومَانَ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، عَنِ النَّبِيِّ ﷺ قَالَ نَحْوَهُ.
شرح قَالَ الْبَزَّارُ: لا نَعْلَمُ أَحَدًا رَوَاهُ بِتَمَامِهِ إِلا يَزِيدُ بْنُ رُومَانَ، وَقَدْ رَوَى بَعْضَهُ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ.
1773 - Umar ibn Shabbah narrated it to us, Sadaqah ibn Sabiq narrated to us, he said: I read to Ibn Ishaq, on the authority of Yazid ibn Ruman, from Urwah, from Aisha, from the Prophet (pbuh) who said the like of it.
Commentary Al-Bazzar said: We do not know of anyone who narrated it in its entirety except for Yazid ibn Ruman, though parts of it have been narrated through other routes.
#1774
١٧٧٤ - Na kanë treguar Muhamed ibn Abdurrahim dhe el-Fadl ibn Sehl, të cilët kanë thënë: Na ka treguar Shababe ibn Seuuar, na ka treguar Ebu Bekr el-Hudheli, na ka treguar Ebu el-Melih, nga Abdurrahman ibn Abdullahu, nga babai i tij, i cili ka thënë: Arrita te Ebu Xhehli në ditën e Bedrit, ndërsa ai ishte mbuluar me parzmore hekuri saqë dukej si qepë (për nga shtresat) dhe ishte rrëzuar. Ia mora shpatën e tij, ndërsa ai ngriti kokën dhe tha: "Vogëlushi ynë bari në Mekë?" Tha: E godita me shpatën time derisa u ftoh (vdiq), pastaj erdha te i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) dhe thashë: "E kam vrarë Ebu Xhehlin". Akili, i cili ishte rob lufte te Pejgamberi (s.a.v.s.), tha: "Gënjeve, ti nuk e ke vrarë". Unë i thashë: "Përkundrazi, ti je gënjeshtari mëkatar, o armik i Allahut! Për Allahun, unë e kam vrarë atë". Ai (Pejgamberi) tha: "Cila është shenja e tij?" Thashë: "Në kofshën e tij është një shenjë si rreth, si kjo e kjo" – duke iu referuar një shenje në kofshën e tij. Ai tha: "Të vërtetën e the". Unë (autori) them: Nuk e kam parë këtë hadith me këtë kontekst.
Komentim El-Bezzari ka thënë: Nuk dimë që Ebu el-Melihi të ketë transmetuar nga Abdurrahmani, nga babai i tij, përveç këtij hadithi.
١٧٧٤ - حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحِيمِ، وَالْفَضْلُ بْنُ سَهْلٍ قَالا: ثنا شَبَابَةُ بْنُ سَوَّارٍ، ثنا أَبُو بَكْرٍ الْهُذَلِيُّ، ثنا أَبُو الْمَلِيحِ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ: دَفَعْتُ إلَى أَبِي جَهْلٍ يَوْمَ بَدْرٍ، وَقَدْ تَظَاهَرَ عَلَيْهِ الْحَدِيدُ، كَأَنَّهُ بَصَلَةٌ، وَقَدْ أُقْعِدَ، فَأُخِذَتْ سَيْفُهُ، فَرَفَعَ رَأْسَهُ فَقَالَ: أَرُوَيْعِينَا بِمَكَّةَ؟ قَالَ: فَضَرَبْتُهُ بِسَيْفِي حَتَّى بَرَدَ، ثُمَّ أَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ ﷺ فَقُلْتُ: قَتَلْتُ أَبَا جَهْلٍ، فَقَالَ عُقَيْلٌ، وَهُوَ أَسِيرٌ عِنْدَ النَّبِيِّ ﷺ: كَذَبْتَ، مَا قَتَلْتَهُ، فَقُلْتُ: بَلْ أَنْتَ الْكَاذِبُ الآثِمُ يَا عَدُوَّ اللَّهِ، قَدْ وَاللَّهِ قَتَلْتُهُ، قَالَ: فَمَا عَلامَتُهُ؟ قُلْتُ: بِفَخِذِهِ حَلَقَةٌ كَحَلَقَةِ كَذَا، لِشَيْءٍ ذَكَرَهُ، يَعْنِي: أَثَرًا فِي فَخِذِهِ، قَالَ: صَدَقْتَ. قُلْتُ: لَمْ أَرَهُ بِهَذَا السِّيَاقِ.
شرح قَالَ الْبَزَّارُ: لا نَعْلَمُ رَوَى أَبُو الْمَلِيحِ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِيهِ إِلا هَذَا.
1774 - Muhammad ibn ‘Abd al-Rahim and al-Fadl ibn Sahl narrated to us, they said: Shababa ibn Sawwar narrated to us, Abu Bakr al-Hudhali narrated to us, Abu al-Malih narrated to us, from ‘Abd al-Rahman ibn ‘Abd Allah, from his father, who said: I came upon Abu Jahl on the day of Badr, and he was encased in iron armor as if he were an onion, and he had been incapacitated. I took his sword, and he raised his head and said: "Our little shepherd in Mecca?" He said: So I struck him with my sword until he died. Then I came to the Messenger of Allah (pbuh) and said: "I have killed Abu Jahl." ‘Aqil, who was then a prisoner with the Prophet (pbuh), said: "You have lied; you did not kill him." I said: "Rather, you are the sinful liar, O enemy of Allah; by Allah, I have killed him." He [the Prophet] said: "What is his identifying mark?" I said: "On his thigh is a ring-like mark, like such and such," referring to a mark on his thigh. He said: "You have spoken the truth." I [the author] say: I have not seen it with this specific context.
Commentary Al-Bazzar said: We do not know of Abu al-Malih narrating from ‘Abd al-Rahman, from his father, except for this hadith.
#1775
1775 - Na ka treguar Muhamed bin Jahja el-Kati’i, na ka treguar Ebu Davudi, na ka treguar Ebu el-Ahvasi, nga Ebu Ishaku, nga Amr bin Mejmuni, nga Abdullahu, i cili ka thënë: Kur e vrava Ebu Xhehlin, erdha te i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.), e ai tha: "Ky është Faraoni i këtij umeti."
١٧٧٥ - حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى الْقَطِعُّي، ثنا أَبُو دَاوُدَ، ثنا أَبُو الأَحْوَصِ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ مَيْمُونٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ: لَمَّا قَتَلْتُ أَبَا جَهْلٍ أَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ ﷺ، فَقَالَ: «هَذَا فِرْعَوْنُ هَذِهِ الأُمَّةِ».
1775 - Muhammad ibn Yahya al-Qat'i narrated to us, Abu Dawud narrated to us, Abu al-Ahwas narrated to us, from Abu Ishaq, from Amr ibn Maymun, from Abdullah, who said: When I killed Abu Jahl, I came to the Messenger of Allah (pbuh), and he said: "This is the Pharaoh of this nation."
#1776
1776 - Na treguan Muhamedi ibn el-Muthanna dhe Ibrahim ibn el-Mustemirr, të cilët kanë thënë: Na tregoi Bekër ibn Jahja ibn Zebban el-Anzi, na tregoi Hibban ibn Aliu, nga Muxhahidi, nga Amiri, nga Mesruku, nga Abdullahu, i cili ka thënë: Kur u soll Ebu Xhehli duke u tërhequr zvarrë drejt pusit, i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) tha: "Sikur të ishte gjallë Ebu Talibi, ai do ta merrte vesh se shpatat tona tashmë janë ndeshur me majat e gishtave."
Komentim El-Bezzari ka thënë: Nuk dimë që dikush ta ketë transmetuar këtë nga Muxhalidi përveç Hibbanit, dhe askush nuk ka transmetuar prej tij përveç Bekrit.
١٧٧٦ - حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، وَإِبْرَاهِيُم بْنُ الْمُسْتَمَرِّ، قَالا: ثنا بَكْرُ بْنُ يَحْيَى بْنِ زَبَّانَ الْعَنْزِيُّ، ثنا حِبَّانُ بْنُ عَلِيٍّ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنْ عَامِرٍ، عَنْ مَسْرُوقٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ: لَمَّا جِيءَ بِأَبِي جَهْلٍ يُجَرُّ إِلَى الْقَلِيبِ، قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ: «لَوْ كَانَ أَبُو طَالِبٍ حَيًّا لَعَلِمَ أَنَّ أَسْيَافَنَا قَدِ الْتَبَسَتْ بِالأَنَامِلِ».
شرح قَالَ الْبَزَّارُ: لا نَعْلَمُ رَوَاهُ عَنْ مُجَالِدٍ إِلا حِبَّانُ، وَلا رَوَى عَنْهُ إِلا بَكْرٌ.
1776 - Muhammad bin al-Muthanna and Ibrahim bin al-Mustamirr narrated to us, they said: Bakr bin Yahya bin Zabban al-'Anzi narrated to us, Hibban bin 'Ali narrated to us, from Mujahid, from 'Amir, from Masruq, from 'Abdullah, who said: When Abu Jahl was brought being dragged to the well, the Messenger of Allah (pbuh) said: "Had Abu Talib been alive, he would have known that our swords have become entangled with the fingertips."
Commentary Al-Bazzar said: We do not know anyone who narrated this from Mujalid except Hibban, and no one narrated it from him except Bakr.
#1777
١٧٧٧ - Na ka treguar Muhamed bin Me’mer, na ka treguar Jakub bin Muhamed ez-Zuhriu, na ka treguar Abdylaziz bin Imran, na ka treguar Abdylmelik bin Abdylaziz, nga Ishak bin Abdulla bin Ebi Ferueh, nga Amir el-Ansariu, nga Xhabir bin Abdulla, nga Abdurrahman bin Aufi, i cili ka thënë: I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) dërgoi dikë te Ikrime bin Ebi Xhehli dhe e pyeti: "Kush e goditi babanë tënd?" Ikrimeja u përgjigj: "Ai, të cilit babai im i preu këmbën." Atëherë, ai (s.a.v.s.) ia akordoi plaçkën e tij të luftës Muadh bin Amr bin el-Xhemukut.
Komentim El-Bezzari ka thënë: Nuk dimë që kjo të jetë transmetuar me këtë formulim si transmetim i lidhur (mutesil) përveçse përmes Abdurrahman bin Aufit; Ishaku është i dobët, si dhe Ishaku nuk e ka specifikuar prejardhjen (lineazhin) e Amir el-Ansariut.
١٧٧٧ - حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَعْمَرٍ، ثنا يَعْقُوبُ بْنُ مُحَمَّدٍ الزُّهْرِيُّ، ثنا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عِمْرَانَ، ثنا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ، عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْن أَبِي فَرْوَةَ، عَنْ عَامِرٍ الأَنْصَارِيِّ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ، قَالَ: بَعَثَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ إِلَى عِكْرِمَةَ ابْنِ أَبِي جَهْلٍ: «مَنْ ضَرَبَ أَبَاكَ؟» فَقَالَ عِكْرِمَةُ: الَّذِي قَطَعَ أَبِي رِجْلَهُ، فَقَضَى بِسَلَبِهِ لِمُعَاذِ بْنِ عَمْرِو بْنِ الْجَمُوحِ.
شرح قَالَ الْبَزَّارُ: لا نَعْلَمُ رَوَاهُ بِهَذَا اللَّفْظِ مُتَّصِلا إِلا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَوْفٍ، وَإِسْحَاقُ ضَعِيفٌ، وَعَامِرٌ الأَنْصَارِيُّ، فَلَمْ يَنْسُبْهُ إِسْحَاقُ.
1777 - Muhammad ibn Ma'mar narrated to us, Ya'qub ibn Muhammad al-Zuhri narrated to us, Abd al-Aziz ibn Imran narrated to us, Abd al-Malik ibn Abd al-Aziz narrated to us, from Ishaq ibn Abd Allah ibn Abi Farwah, from 'Amir al-Ansari, from Jabir ibn Abd Allah, from Abd al-Rahman ibn Awf, who said: The Messenger of Allah (pbuh) sent for Ikrimah ibn Abi Jahl and asked: "Who struck your father?" Ikrimah replied: "The one whose leg my father cut off." So he awarded his spoils to Mu'adh ibn Amr ibn al-Jamuh.
Commentary Al-Bazzar said: We do not know of this being narrated with this wording as a connected report except through Abd al-Rahman ibn Awf; Ishaq is weak, and Ishaq did not provide a lineage for 'Amir al-Ansari.
#1778
1778 - Na ka treguar Muhamed bin Ma'mer, na ka treguar Omer bin Junus el-Jemami, na ka treguar babai im, nga Husejn bin Abdilah, nga Ikrimah, i liri i Ibn Abasit, i cili tha: Ebu Rafi' ka thënë: Isha përgjegjës për pasurinë e el-Abasit dhe Islami tashmë kishte hyrë në mesin tonë, njerëzve të shtëpisë; kështu që unë pranova Islamin, si dhe pranoi Islamin Ummu el-Fadl. El-Abasi kishte frikë nga populli i tij dhe nuk dëshironte t'i kundërshtonte ata, andaj e mbante të fshehtë Islamin e tij. Ai ishte njeri me pasuri të madhe dhe të shpërndarë ndër popullin e tij. Ebu Lehebi nuk kishte marrë pjesë [në betejën e Bedrit] dhe kishte dërguar në vend të tij el-Asi bin Hisham bin el-Mugirah; kështu vepronin ata—asnjë burrë nuk mbetej pas pa dërguar një tjetër në vend të tij. Kur erdhi lajmi për fatkeqësinë që i gjeti Kurejshët në Bedr, ndjemë brenda nesh forcë dhe krenari. Unë isha një njeri i dobët fizikisht dhe punoja duke gdhendur kupa në dhomën e Zemzemit. Betohem në Allahun, teksa isha ulur aty duke gdhendur kupat e mia dhe Ummu el-Fadl ishte ulur me mua—e ishim gëzuar nga lajmi që na kishte arritur—erdhi Ebu Lehebi derisa u ul pranë litarit të dhomës, duke mbështetur shpinën e tij pas shpinës sime. Atëherë njerëzit thanë: "Ka arritur Ebu Sufjan bin el-Harith bin Abd el-Mutalib." Njerëzit u mblodhën rreth tij dhe [Ebu Lehebi] i tha: "O nipi im, më trego, se ti e ke lajmin." Ai tha: "Jo, betohem në Allahun, sapo u takuam me ata njerëz, ne ua kthyem krahët; ata na vrisnin si të donin dhe na zinin robër si të donin. Betohem në Allahun, përkundër kësaj, kam parë burra mbi kuaj laramanë mes tokës dhe qiellit, të cilëve asgjë nuk mund t'u bënte ballë." Ebu Rafi' tha: E ngrita litarin e dhomës dhe thashë: "Betohem në Allahun, ata ishin engjëjt!" Ebu Lehebi ngriti dorën e tij dhe më goditi fort në fytyrë. Unë u përlesha me të, por ai më ngriti dhe më përplasi për toke, pastaj u gjunjëzua mbi mua dhe filloi të më rrahë—e unë isha njeri i dobët. Ummu el-Fadl tha: "E pashë që ai e konsideronte të dobët," kështu që ai u ngrit dhe u largua i poshtëruar. Betohem në Allahun, ai nuk jetoi pas kësaj veçse shtatë net, derisa Allahu e goditi me el-adasah (një lloj plage malinje), e cila e mbyti. Bijtë e tij e lanë për dy apo tri net pa e varrosur, derisa trupi i tij filloi të kalbej e të kundërmonte. Kurejshët i frikësoheshin 'adasah-it' ashtu siç i frikësohen njerëzit murtajës, derisa një burrë kurejsh i tha djalit të tij—ose dy djemve të tij: "Mjerë për ju! A nuk ju vjen turp? Babai juaj është kalbur në shtëpinë e tij e ju nuk po e varrosni!" Ata u përgjigjën: "Ne i frikësohemi asaj prej tij." Ai tha: "Shkoni, se unë jam me ju." Ata nuk e lanë (pastruan) atë, përveçse duke i hedhur ujë nga larg pa e prekur fare. Pastaj e bartën dhe e varrosën në pjesën e sipërme të Mekës.
١٧٧٨ - حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَعْمَرٍ، ثنا عُمَرُ بْنُ يُونُسَ الْيَمَامِيُّ، ثنا أَبِي، عَنْ حُسَيْنِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ عِكْرِمَةَ مَوْلَى ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ: قَالَ أَبُو رَافِعٍ: كُنْتُ عَلَى مَالِ الْعَبَّاسِ، وَكَانَ الإِسْلامُ قَدْ دَخَلَنَا أَهْلَ الْبَيْتِ، فَأَسَلَمْتُ، وَأَسْلَمَتْ أُمُّ الْفَضْلِ، وَكَانَ الْعَبَّاسُ يَهَابُ قَوْمَهُ، وَيَكْرَهُ خِلافَهُمْ، وَكَانَ يَكْتُمُ إِسْلامَهُ، وَكَانَ ذَا مَالٍ كَثِيرٍ وَمُتَفَرِّقٍ فِي قَوْمِهِ، وَكَانَ أَبُو لَهَبٍ قَدْ تَخَلَّفَ، وَبَعَثَ مَكَانَهُ الْعَاصِيَ بْنَ هِشَامِ بْنِ الْمُغِيرَةِ، وَكَذَلِكَ كَانُوا يَصْنَعُونَ، لَمْ يَتَخَلَّفْ رَجُلٌ إِلا بَعَثَ مَكَانَهُ رَجُلا، فَلَمَّا جَاءَ الْخَبَرُ عَنْ مُصَابِ قُرَيْشٍ بِبَدْرٍ، وَجَدْنَا فِي أَنْفُسِنَا قُوَّةً وَعِزَّةً، وَكُنْتُ رَجُلا ضَعِيفًا، وَكُنْتُ أَعْمَلُ الأَقْدَاحَ أَنْحِتُهَا فِي حُجْرَةِ زَمْزَمَ، فَوَاللَّهِ إِنِّي لَجَالِسٌ فِيهَا أَنْحِتُ أَقْدَاحِي، وَعِنْدِي أُمُّ الْفَضْلِ جَالِسَةٌ، وَقَدْ سِرْنَا مَا جَاءَنَا إِذْ أَقْبَلَ أَبُو لَهَبٍ حَتَّى جَلَسَ إِلَى طُنْبِ الْحُجْرَةِ، وَأَسْنَدَ ظَهْرَهُ إِلَى ظَهْرِي، إِذْ قَالَ النَّاسُ: أَبُو سُفْيَانَ بْنُ الْحَارِثِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ قَدْ قَدِمَ، وَالنَّاسُ قِيَامٌ عَلَيْهِ، فَقَالَ: ابْنُ أَخِي أَخْبِرْنِي، فَعِنْدَكَ الْخَبَرُ، فَقَالَ: لا، وَاللَّهِ إِنْ هُوَ إِلا أَنْ لَقِينَا الْقَوْمَ، فَمَنَحْنَاهُمْ أَكْتَافَنَا يَقْتُلُونَنَا كَيْفَ شَاءُوا، وَيَأْسِرُونَنَا كَيْفَ شَاءُوا، وَايْمُ اللَّهِ مَعَ ذَلِكَ قَدْ رَأَيْتُ رِجَالا عَلَى خَيْلٍ بُلْقٍ بَيْنَ الأَرْضِ وَالسَّمَاءِ، لا يَقُومُ لَهَا شَيْءٍ، قَالَ أَبُو رَافِعٍ: فَرَفَعْتُ طُنْبَ الْحُجْرَةِ، وَقُلْتُ: تِلْكَ وَاللَّهِ الْمَلائِكَةُ، فَرَفَعَ أَبُو لَهَبٍ يَدَهُ، فَضَرَبَ بِهَا وَجْهِي ضَرْبَةً شَدِيدَةً، وَثَاوَرْتُهُ فَاحْتَمَلَنِي فَضَرَبَ بِي الأَرَض، ثُمَّ بَرَكَ عَلَيَّ يَضْرِبُنِي، وَكُنْتُ رَجُلا ضَعِيفًا، قَالَتْ أُمُّ الْفَضْلِ: اسْتَضْعَفْتُهُ فَقَامَ مُوَلِّيًا ذَلِيلا، وَاللَّهِ مَا عَاشَ بَعْدَ ذَلِكَ إِلا سَبْعَ لَيَالٍ، حَتَّى رَمَاهُ اللَّهُ بِالْعَدَسَةِ فَقَتَلَهُ، فَلَقَدْ تَرَكَهُ بَنُوهُ لَيْلَتَيْنِ أَوْ ثَلاثًا مَا يَدْفِنُونَهُ حَتَّى أُنْتِنَ، وَكَانَتْ قُرَيْشٌ تَتَّقِي الْعَدَسَةَ كَمَا يَتَّقِي النَّاسُ الطَّاعُونَ، حَتَّى قَالَ لابْنِهِ رَجُلٌ، أَوْ لابْنَيْهِ رَجُلٌ مِنْ قُرَيْشٍ: وَيْحَكُمَا أَلَا تَسْتَحِيَانِ؟ إِنَّ أَبَاكُمَا قَدْ أُنْتِنَ فِي بَيْتِهِ لا تَدْفِنَانِهِ، قَالا: إِنَّا نَخْشَى مِنْهُ، قَالَ: انْطَلِقَا فَأَنَا مَعَكُمَا، فَمَا غَسَّلُوهُ إِلا قَذْفًا بِالْمَاءِ عَلَيْهِ مِنْ بَعِيدٍ فَمَا يَمَسُّونَهُ، ثُمَّ احْتَمَلُوهُ فَدَفَنُوهُ بِأَعْلَى مَكَّةَ.
1778 - Muhammad bin Ma'mar narrated to us, Umar bin Yunus al-Yamami narrated to us, my father narrated to us, from Husayn bin Abdillah, from Ikrimah, the freed slave of Ibn Abbas, who said: Abu Rafi' said: I was in charge of the wealth of al-Abbas, and Islam had already entered us, the people of the household; so I embraced Islam, and Umm al-Fadl embraced Islam. Al-Abbas used to fear his people and disliked opposing them, so he kept his Islam secret. He was a man of great wealth that was scattered among his people. Abu Lahab had stayed behind [from the Battle of Badr] and sent in his place al-Asi bin Hisham bin al-Mughirah; and they used to do as such—no man stayed behind except that he sent a man in his place. When the news arrived of the calamity that befell the Quraysh at Badr, we felt strength and honor within ourselves. I was a weak man, and I used to make cups, carving them in the chamber of Zamzam. By Allah, while I was sitting therein carving my cups, and Umm al-Fadl was sitting with me—and we were delighted by the news that reached us—Abu Lahab approached until he sat at the tent-rope of the chamber, leaning his back against my back. Then the people said: "Abu Sufyan bin al-Harith bin Abd al-Muttalib has arrived." The people stood around him, and [Abu Lahab] said: "O nephew, tell me, for you have the news." He said: "No, by Allah, it was only that we met the people and offered them our shoulders; they were killing us as they pleased and capturing us as they pleased. By Allah, despite that, I saw men on piebald horses between the earth and the sky, whom nothing could withstand." Abu Rafi' said: I lifted the tent-rope of the chamber and said: "By Allah, those were the angels!" Abu Lahab raised his hand and struck my face a severe blow. I grappled with him, but he picked me up and threw me to the ground, then knelt over me and began beating me—and I was a weak man. Umm al-Fadl said: "I deemed him weak," so he stood up and turned away humiliated. By Allah, he lived for only seven nights after that until Allah afflicted him with the adasah (malignant sore), which killed him. His sons left him for two or three nights without burying him until he began to rot. The Quraysh used to avoid the adasah just as people avoid the plague, until a man from Quraysh said to his son—or to his two sons: "Woe to you both! Are you not ashamed? Your father has rotted in his house and you do not bury him!" They replied: "We fear it from him." He said: "Proceed, and I am with you." They did not wash him except by splashing water on him from a distance without touching him. Then they carried him and buried him in the upper part of Mecca.
#1779
1779 - Na ka treguar Abdullah bin Shebibi, na ka treguar Ibrahim bin el-Mundhiri, na ka treguar Abdul Aziz bin Imrani, na ka treguar Bukejr bin Mismari, nga Amir bin Sa'di, nga babai i tij, i cili ka thënë: Unë dhe Ez-Zubejr bin el-Avvami e zunë rob el-Velid bin el-Velidin në ditën e Bedrit. Pastaj erdhi Hisham bin el-Velidi për shpengimin e tij; unë ia dhurova atij pjesën timë, ndërsa Ez-Zubejri e mori pjesën e tij nga shpërblesa.
Komentim El-Bezzari ka thënë: Nuk dimë që ky hadith të jetë transmetuar nga Sa'di përveçse përmes këtij zinxhiri transmetimi.
١٧٧٩ - حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ شَبِيبٍ، ثنا إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْمُنْذِرِ، ثنا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عِمْرَانَ، ثنا بُكَيْرُ بْنُ مِسْمَارٍ، عَنْ عَامِرِ بْنِ سَعْدٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ: أَسَرْتُ أَنَا وَالزُّبَيْرُ بْنُ الْعَوَّامِ الْوَليِدَ بْنَ الْوَلِيدِ يَوْمَ بَدْرٍ، فَقَدِمَ هِشَامُ بْنُ الْوَلِيدِ لِفِدَائِهِ، فَوَهَبْتُ لَهُ حَقِّي، وَأَخَذَ الزُّبَيْرُ حَقَّهُ مِنَ الْفِدَاءِ.
شرح قَالَ الْبَزَّارُ: لا نَعْلَمُهُ يُرْوَى عَنْ سَعْدٍ إِلا بِهَذَا الإِسْنَادِ.
1779 - Abdullah bin Shabib narrated to us, Ibrahim bin al-Mundhir narrated to us, Abdul Aziz bin Imran narrated to us, Bukayr bin Mismar narrated to us, from Amir bin Sa'd, from his father, who said: Al-Zubayr bin al-Awwam and I captured al-Walid bin al-Walid on the day of Badr. Then Hisham bin al-Walid came for his ransom, so I gifted him my share, while al-Zubayr took his share of the ransom.
Commentary Al-Bazzar said: We do not know it being narrated from Sa'd except through this chain of narrators.
#1780
1780 - Na tregoi Muhamed ibn Musa el-Kattan, na tregoi Musa ibn Ismail el-Xhili, na tregoi Abdullah ibn el-Mubarek, na tregoi Xherir ibn Hazim, nga Ali ibn Zejd, nga Jusuf ibn Mihran, nga Ibn Abasi, i cili ka thënë: I thashë babait tim: "O babai im, si të zuri rob Ebu el-Jeser? Sikur të dëshiroje, do ta kishe futur atë në pëllëmbën e dorës sate." Ai tha: "O biri im, mos e thuaj këtë, sepse kur më doli përpara, ai m’u duk në sytë e mi më i madh se mali i el-Handameh."
Komentim El-Bezzari ka thënë: Nuk njohim ndonjë rrugë tjetër transmetimi për këtë nga el-Abasi përveç kësaj rruge.
١٧٨٠ - حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُوسَى الْقَطَّانُ، ثنا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ الْجِيلِيُّ، ثنا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ، ثنا جَرِيرُ بْنُ حَازِمٍ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ زَيْدٍ، عَنْ يُوسُفَ بْنِ مِهْرَانَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ: قُلْت لأَبِي: يَا أَبَهْ، كَيْفَ أَسَرَكَ أَبُو الْيَسَرِ؟ لَوْ شِئْتَ لَجَعَلْتُهُ فِي كَفِّكَ، قَالَ: يَا بُنَيَّ، لا تَقُلْ ذَاكَ، فَقَدْ لَقِيَنِي، وَهُوَ أَعْظَمُ فِي عَيْنِي مِنَ الْخَنْدَمَةِ.
شرح قَالَ الْبَزَّارُ: لا نَعْلَمُ لَهُ طَرِيقًا عَنِ الْعَبَّاسِ إِلا هَذَا الطَّرِيقَ.
1780 - Muhammad ibn Musa al-Qattan narrated to us, Musa ibn Isma'il al-Jili narrated to us, 'Abdullah ibn al-Mubarak narrated to us, Jarir ibn Hazim narrated to us, from 'Ali ibn Zayd, from Yusuf ibn Mihran, from Ibn 'Abbas, who said: I said to my father: "O father, how did Abu al-Yasar capture you? If you had wished, you could have placed him in the palm of your hand." He said: "O my son, do not say that, for he met me while he appeared greater in my eyes than al-Khandamah."
Commentary Al-Bazzar said: We do not know of any route for this from al-'Abbas except for this route.
#1781
١٧٨١ - Na ka treguar Ahmed ibn Hazim ibn Musa el-Kufi, na ka treguar Asim ibn Amir el-Bexheli, na ka treguar Jahja ibn Seleme, nga babai i tij, nga Ikrimah, nga Ibn Abbasi, i cili ka thënë: I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë: "Sot do të vras patjetër një burrë nga Kurejshët duke qenë i lidhur (sabran)." Ai tha: Atëherë Ukbe ibn Ebi Muajt thirri me zërin e tij më të lartë: "O paria e Kurejshëve, pse po vritem unë mes jush duke qenë i lidhur?" Ai tha: I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) tha: "Për shkak të mohimit tënd ndaj Allahut dhe shpifjes tënde kundër të Dërguarit të Allahut (s.a.v.s.)."
Komentim El-Bezzari ka thënë: Nuk e njohim këtë (hadith) përveçse nga Ibn Abbasi me këtë zinxhir transmetimi.
١٧٨١ - حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَازِمِ بْنِ مُوسَى الْكُوفِيُّ، ثنا عَاصِمُ بْنُ عَامِرٍ الْبَجَلِيُّ، ثنا يَحْيَى بْنُ سَلَمَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ: «لأَقْتُلَنَّ الْيَوْمَ رَجُلا مِنْ قُرَيْشٍ صَبْرًا»، قَالَ: فَنَادَى عُقْبَةُ بْنُ أَبِي مُعَيْطٍ بِأَعْلَى صَوْتِهِ: يَا مَعْشَرَ قُرَيْشٍ، مَا لِي أُقْتَلُ مِنْ بَيْنِكُمْ صَبْرًا؟ قَالَ: فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ: «بِكُفْرِكَ بِاللَّهِ، وَافْتِرَائِكَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ ﷺ».
شرح قَالَ الْبَزَّارُ: لا نَعْلَمُهُ إِلا عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ بِهَذَا الإِسْنَادِ.
1781 - Ahmad ibn Hazim ibn Musa al-Kufi narrated to us, ‘Asim ibn ‘Amir al-Bajali narrated to us, Yahya ibn Salamah narrated to us, from his father, from ‘Ikrimah, from Ibn ‘Abbas, who said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "I will certainly kill a man from Quraysh today in captivity." He said: Then ‘Uqbah ibn Abi Mu‘ayt called out at the top of his voice: "O assembly of Quraysh, why am I being killed in captivity from among you?" He said: The Messenger of Allah (pbuh) said: "Because of your disbelief in Allah, and your fabrication against the Messenger of Allah (pbuh)."
Commentary Al-Bazzar said: We do not know it to be narrated except from Ibn ‘Abbas through this chain of transmission.
#1782
1782 - Na ka treguar Abu Shejbe, na ka treguar Ahmed ibn Jahja, na ka treguar Abu Ubejde, nga el-Amashi, nga Seid ibn Xhubejri, nga Ibn Abbasi, i cili ka thënë: "Një erë shterpë i kaploi ata ditën e Bedrit."
١٧٨٢ - حَدَّثَنَا أَبُو شَيْبَةَ، ثنا أَحْمَدُ بْنُ يَحْيَى، ثنا أَبُو عُبَيْدَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ: أَخَذَتْهُمْ رِيحٌ عَقِيمٌ يَوْمَ بَدْرٍ.
1782 - Abu Shaybah narrated to us, Ahmad ibn Yahya narrated to us, Abu ‘Ubaydah narrated to us, from al-A‘mash, from Sa‘id ibn Jubayr, from Ibn ‘Abbas, who said: "A barren wind seized them on the day of Badr."
#1783
1783 - Na kanë treguar el-Abbas bin Abdullahu dhe el-Fadl bin Sehli, të cilët kanë thënë: Na ka treguar Malik bin Ismaili, na ka treguar Ibrahim bin ez-Zibrikani, na ka treguar el-Haxhaxhi, nga el-Hakemi, nga Miksemi, nga Ibn Abbasi, i cili ka thënë: "Numri i njerëzve të Bedrit ishte treqind e dhjetë e ca; muhaxhirët prej tyre ishin shtatëdhjetë e shtatë, ndërsa ensarët ishin dyqind e tridhjetë e gjashtë. Flamuri i muhaxhirëve ishte me Ali bin Ebi Talibin, kurse flamuri i ensarëve ishte me Sa'd bin Ubaden."
Komentim El-Bezzari ka thënë: "Nuk dimë për këtë hadith ndonjë zinxhir transmetimi më të mirë se ky. Ibrahimi është një kufas i njohur; prej tij kanë transmetuar Jahja bin el-Jemani, Ibn el-Asbehani, Ebu Gassani dhe të tjerë."
١٧٨٣ - حَدَّثَنَا الْعَبَّاسُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ وَالْفَضْلُ بْنُ سَهْلٍ، قَالا: ثنا مَالِكُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، ثنا إِبْرَاهِيمُ بْنُ الزِّبْرِقَانِ، ثنا الْحَجَّاجُ، عَنِ الْحَكَمِ، عَنْ مِقْسَمٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ: كَانَ عِدَّةُ أَهْلِ بَدْرٍ ثَلاثَ مِائَةٍ وَبِضْعَةَ عَشَرَ، فَكَانَ الْمُهَاجِرُونَ مِنْهُمْ سَبْعَةً وَسَبْعِينَ، وَكَانَتِ الأَنْصَارُ مِائَتَيْنِ وَسِتَّةً وَثَلاثِينَ، وَكَانَ لِوَاءُ الْمُهَاجِرِينَ مَعَ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ، وَكَانَ لِوَاءُ الأَنْصَارِ مَعَ سَعْدِ بْنِ عُبَادَةَ.
شرح قَالَ الْبَزَّارُ: لا نَعْلَمُ لَهُ أَحْسَنَ مِنْ هَذَا الإِسْنَادِ، وَإِبْرَاهِيمُ كُوفِيٌّ مَشْهُورٌ، رَوَى عَنْهُ يَحْيَى بْنُ الْيَمَانِ، وَابْنُ الأَصْبَهَانِيِّ، وَأَبُو غَسَّانَ وَغَيْرُهُمْ.
1783 - Al-Abbas bin Abd Allah and al-Fadl bin Sahl narrated to us, they said: Malik bin Isma’il narrated to us, Ibrahim bin al-Zibriqan narrated to us, al-Hajjaj narrated to us, from al-Hakam, from Miqsam, from Ibn Abbas, who said: "The number of the people of Badr was three hundred and some odd ten; the Muhajirun among them were seventy-seven, and the Ansar were two hundred and thirty-six. The banner of the Muhajirun was with Ali bin Abi Talib, and the banner of the Ansar was with Sa’d bin Ubadah."
Commentary Al-Bazzar said: "We do not know for it a better chain of narrators than this one. Ibrahim is a well-known Kufan; Yahya bin al-Yaman, Ibn al-Asbahani, Abu Ghassan, and others narrated from him."
#1784
1784 - Na ka treguar Amër bin Aliu, na ka treguar Ibn Ebi Adiu, na ka treguar Thabit bin Umara, nga Gunajm bin Kajsi, nga Ebu Musa, i cili ka thënë: Numri i njerëzve të Bedrit ishte sa numri i shokëve të Talutit në ditën e Xhalutit, treqind e shtatëmbëdhjetë.
Komentim El-Bezzari ka thënë: Nuk e njohim këtë hadith nga Ebu Musa përveçse përmes kësaj rruge.
١٧٨٤ - حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، ثنا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، ثنا ثَابِتُ بْنُ عُمَارَةَ، عَنْ غُنَيْمِ بْنِ قَيْسٍ، عَنْ أَبِي مُوسَى، قَالَ: كَانَ عِدَّةُ أَهْلِ بَدْرٍ عِدَّةَ أَصْحَابِ طَالُوتَ يَوْمَ جَالُوتَ، ثَلاثَ مِائَةٍ وَسَبْعَةَ عَشَرَ.
شرح قَالَ الْبَزَّارُ: لا نَعْلَمُهُ عَنْ أَبِي مُوسَى إِلا مِنْ هَذَا الْوَجْهِ.
1784 - 'Amr ibn 'Ali narrated to us, Ibn Abi 'Adi narrated to us, Thabit ibn 'Umarah narrated to us, from Ghunaym ibn Qays, from Abu Musa, who said: The number of the people of Badr was equal to the number of the companions of Talut on the day of Jalut, three hundred and seventeen.
Commentary Al-Bazzar said: We do not know of it from Abu Musa except through this route.
#1785
١٧٨٥ - Na ka treguar Sehl ibn Bahri, na ka treguar Jahja ibn Abdylhamidi, na ka treguar Sulejman ibn Bilali, nga Ebu Amri, nga Ikrimja, nga Ibn Abbasi, i cili ka thënë: "Njëzet burra nga radhët e mualive (skllevërve të liruar) morën pjesë në Bedër bashkë me Pejgamberin (s.a.v.s.)."
١٧٨٥ - حَدَّثَنَا سَهْلُ بْنُ بَحْرٍ، ثنا يَحْيَى بْنُ عَبْدُ الْحَمِيدِ، ثنا سُلَيْمَانُ بْنُ بِلالٍ، عَنْ أَبِي عَمْرٍو، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ: شَهِدَ بَدْرًا مَعَ النَّبِيِّ ﷺ عِشْرُونَ رَجُلا مِنَ الْمَوَالِي.
1785 - Sahl ibn Bahr narrated to us, Yahya ibn Abd al-Hamid narrated to us, Sulayman ibn Bilal narrated to us, from Abu Amr, from Ikrimah, from Ibn Abbas, who said: Twenty men from among the freedmen witnessed Badr with the Prophet (pbuh).
CHAPTER
باب غزوة أحد
Beteja e Uhudit
#1786
1786 - Na ka treguar Muhamed ibn Isa et-Temimi, na ka treguar Is-hak ibn Muhamed el-Ferwi, na ka treguar Abdullah ibn Xhaferi, nga Ismail ibn Muhamed ibn Sa’di, nga Amir ibn Sa’di, nga babai i tij Sa’di, se i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka veshur dy këmisha hekuri (pancirë) njërën mbi tjetrën ditën e Uhudit.
Komentim El-Bezzari ka thënë: Nuk njohim ndonjë sahabi që e ka transmetuar këtë me një zinxhir më të lartë se Sa’di, dhe nuk e njohim këtë prej tij përveçse përmes kësaj rruge.
١٧٨٦ - حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عِيسَى التَّمِيمِيُّ، ثنا إِسْحَاقُ بْنُ مُحَمَّدٍ الْفَرْوِيُّ، ثنا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ جَعْفَرٍ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ سَعْدٍ، عَنْ عَامِرِ بْنِ سَعْدٍ، عَنْ أَبِيهِ سَعْدٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ﷺ ظَاهَرَ بَيْنَ دِرْعَيْنِ يَوْمَ أُحُدٍ.
شرح قَالَ الْبَزَّارُ: لا نَعْلَمُ صَحَابِيًّا رَوَاهُ أَعْلَى مِنْ سَعْدٍ، وَلا نَعْلَمُهُ عَنْهُ إِلا مِنْ هَذَا الْوَجْهِ.
1786 - Muhammad ibn ‘Isa al-Tamimi narrated to us, Ishaq ibn Muhammad al-Farwi narrated to us, ‘Abdullah ibn Ja‘far narrated to us, from Isma‘il ibn Muhammad ibn Sa‘d, from ‘Amir ibn Sa‘d, from his father Sa‘d, that the Messenger of Allah (pbuh) wore two coats of mail together on the day of Uhud.
Commentary Al-Bazzar said: We do not know of any Companion who narrated it with a chain more elevated than Sa‘d, and we do not know it from him except through this route.
#1787
١٧٨٧ - Na ka treguar Bishr ibn Ademi, na ka treguar Amru ibn Asim el-Kilabiu, më ka treguar Ubejdullah ibn el-Wazi', nga Hisham ibn Urve, nga babai i tij, nga ez-Zubejr ibn el-Avvami, i cili ka thënë: I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ofroi një shpatë ditën e Uhudit dhe tha: "Kush do ta marrë këtë shpatë me të drejtën e saj?" Atëherë u ngrit Ebu Duxhane Simak ibn Harashe dhe tha: "O i Dërguari i Allahut, unë do ta marr atë me të drejtën e saj; e cila është e drejta e saj?" Tha: Kështu, ai ia dha atë atij, dhe ai doli jashtë e unë e ndoqa. Ai nuk kalonte pranë asgjëje pa e prerë dhe pa e shkatërruar atë, derisa arriti te disa gra në rrëzë të malit, e mes tyre ishte Hindi, e cila po thoshte: "Ne jemi bijat e Tarikut, ecim mbi jastëkë të çmuar, e misku është në ndarjet e flokëve tanë. Nëse sulmoni, ju përqafojmë; e nëse zmbrapseni, ndahemi — një ndarje pa asnjë dashuri." Unë u vërsula drejt saj, ndërsa ajo thirri me të madhe në shkretëtirë, por askush nuk iu përgjigj, kështu që u ktheva. I thashë atij: "Kam parë gjithçka që bëre dhe më pëlqeu, përveç faktit që nuk e vrave atë grua." Ai tha: "Ajo thirri për ndihmë dhe askush nuk iu përgjigj, andaj nuk dëshirova që me shpatën e të Dërguarit të Allahut (s.a.v.s.) të godas një grua që nuk kishte asnjë mbrojtës."
Komentim El-Bezzari ka thënë: Nuk dimë që dikush ta ketë transmetuar me këtë tekst përveç ez-Zubejrit, dhe nuk e njohim atë përveçse përmes këtij zinxhiri transmetimi; el-Wazi' ka qenë i vetëm në transmetimin e tij.
١٧٨٧ - حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ آدَمَ، ثنا عَمْرُو بْنُ عَاصِمٍ الْكِلابِيُّ، حَدَّثَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ الْوَازِعِ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ الزُّبَيْرِ بْنِ الْعَوَّامِ، قَالَ: عَرَضَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ سَيْفًا يَوْمَ أُحُدٍ، فَقَالَ: «مَنْ يَأْخُذُ هَذَا السَّيْفَ بِحَقِّهِ؟» فَقَامَ أَبُو دُجَانَةَ سِمَاكُ بْنُ خَرَشَةَ، فَقَالَ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، أَنَا آخُذُهُ بِحَقِّهِ، فَمَا حَقُّهُ؟ قَالَ: فَأَعْطَاهُ إِيَّاهُ، وَخَرَجَ، وَاتَّبَعْتُهُ، فَجَعَلَ لا يَمُرُّ بِشَيْءٍ إِلا أَفْرَاهُ وَهَتَكَهُ، حَتَّى أَتَى نِسْوَةً فِي سَفْحِ الْجَبَلِ، وَمَعَهُمْ هِنْدٌ، وَهِيَ تَقُولُ: نَحْنُ بَنَاتُ طَارِقْ نَمْشِي عَلَى النَّمَارِقْ وَالْمِسْكُ فِي الْمَفَارِقْ إِنْ تُقْبِلُوا نُعَانِقْ أَوْ تُدْبِرُوا نُفَارِقْ فِرَاقٌ غَيْرُ وَامِقْ فَحَمَلْتُ عَلَيْهَا، فَنَادَتْ بِالصَّحْرَاءِ فَلَمْ يُجِبْهَا أَحَدٌ، فَانْصَرَفْتُ، فَقُلْتُ لَهُ: كُلُّ صَنِيعِكَ قَدْ رَأَيْتُهُ، فَأَعْجَبَنِي غَيْرَ أَنَّكَ لَمْ تَقْتُلِ الْمَرْأَةَ، قَالَ: إِنَّهَا نَادَتْ فَلَمْ يُجِبْهَا أَحَدٌ، فَكَرِهْتُ أَنْ أَضْرِبَ بِسَيْفِ رَسُولِ اللَّهِ ﷺ امْرَأَةً لا نَاصِرَ لَهَا.
شرح قَالَ الْبَزَّارُ: لا نَعْلَمُ رَوَاهُ بِهَذَا اللَّفْظِ إِلا الزُّبَيْرُ، وَلا نَعْلَمُهُ إِلا بِهَذَا الإِسْنَادِ، تَفَرَّدَ بِهِ الْوَازِعُ.
1787 - Bishr ibn Adam narrated to us, 'Amr ibn 'Asim al-Kilabi narrated to us, 'Ubayd Allah ibn al-Wazi' narrated to me, from Hisham ibn 'Urwah, from his father, from al-Zubayr ibn al-'Awwam, who said: The Messenger of Allah (pbuh) offered a sword on the day of Uhud and said: "Who will take this sword with its right?" So Abu Dujanah Simak ibn Kharashah stood up and said: "O Messenger of Allah, I will take it with its right; and what is its right?" He said: So he gave it to him, and he went out and I followed him. He did not pass by anything except that he cut it through and tore it apart, until he reached some women at the foot of the mountain, and among them was Hind, while she was saying: "We are the daughters of Tariq, we walk upon the cushions, and musk is in the hair-partings. If you advance, we embrace; or if you retreat, we depart—a departure devoid of affection." So I charged at her, and she cried out in the open, but no one answered her, so I turned away. I said to him: "I have seen everything you did, and it pleased me, except that you did not kill the woman." He said: "She cried out and no one answered her, and I disliked to strike with the sword of the Messenger of Allah (pbuh) a woman who had no helper."
Commentary Al-Bazzar said: We do not know anyone who narrated it with this wording except al-Zubayr, and we do not know it except through this chain of narration; al-Wazi' was unique in reporting it.
#1788
١٧٨٨ - Na ka treguar Ahmed bin Jahja el-Kufi, na ka treguar Ibrahim bin Ali, na ka treguar Amr bin Safuan, nga Urueh bin ez-Zubejr, nga babai i tij, i cili ka thënë: U mblodha me të Dërguarin e Allahut (s.a.v.s.) në Medine në ditën e Uhudit, dhe nuk mbeti askush prej shokëve të të Dërguarit të Allahut (s.a.v.s.) — domethënë në Medine — derisa u shtuan të vrarët prej shokëve të të Dërguarit të Allahut (s.a.v.s.). Atëherë një thirrës thirri me të madhe: "Muhamedi është vrarë!", kështu që disa gra zunë të qanin. Një grua tha: "Mos u nxitoni me të qarët derisa ta shoh (vetë)." Ajo doli duke ecur, e nuk kishte asnjë brengë tjetër përveç të Dërguarit të Allahut (s.a.v.s.) dhe pyetjes për të.
١٧٨٨ - حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يَحْيَى الْكُوفِيُّ، ثنا إِبْرَاهِيمُ بْنُ عَلِيٍّ، ثنا عَمْرُو بْنُ صَفْوَانَ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ: اجْتَمَعْتُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ ﷺ بِالْمَدِينَةِ يَوْمَ أُحُدٍ، فَلَمْ يَبْقَ أَحَدٌ مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ ﷺ، يَعْنِي: بِالْمَدِينَةِ، حَتَّى كَثُرَ الْقَتْلَى مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ ﷺ، فَصَرَخَ صَارِخٌ، قَدْ قُتِلَ مُحَمَّدٌ، فَبَكَيْنَ نِسْوَةٌ، فَقَالَتِ امْرَأَةٌ: لا تَعْجَلَنَّ بِالْبُكَاءِ حَتَّى أَنْظُرَ، فَخَرَجَتْ تَمْشِي، لَيْسَ لَهَا هَمٌّ سِوَى رَسُولِ اللَّهِ ﷺ وَسُؤَالٍ عَنْهُ.
1788 - Ahmad ibn Yahya al-Kufi narrated to us, Ibrahim ibn ‘Ali narrated to us, ‘Amr ibn Safwan narrated to us, from ‘Urwah ibn al-Zubayr, from his father, who said: I rallied to the Messenger of Allah (pbuh) in Madinah on the day of Uhud, and not a single one of the companions of the Messenger of Allah (pbuh) remained—meaning in Madinah—until the martyrs among the companions of the Messenger of Allah (pbuh) became numerous. Then a caller cried out, "Muhammad has been killed!" and several women wept. A woman then said, "Do not hasten with weeping until I see [for myself]." So she went out walking, having no concern other than the Messenger of Allah (pbuh) and inquiring about him.
#1789
١٧٨٩ - Na ka treguar Ahmad ibn Abd al-Xhabbar, na ka treguar Junus ibn Bukajr, na ka treguar Uthman ibn Abdillah ibn Abdurrahman, nga Aisha bint Sad, nga babai i saj Sadi, i cili ka thënë: Kur njerëzit u shpërndanë nga i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) gjatë zmbrapsjes në ditën e Uhudit, thashë me vete: "Do të qëndroj palëkundur; ose do të bie dëshmor, ose do të shpëtoj derisa të takoj të Dërguarin e Allahut (s.a.v.s.)." Teksa isha në atë gjendje, pashë një burrë me fytyrë të mbuluar dhe nuk e dija se kush ishte. Idhujtarët filluan të vinin drejt tij dhe unë mendova: "Tashmë e rrethuan." Ai mbushi dorën me guralecë dhe ua hodhi në fytyrë, ndërsa ata u kthyen prapa mbrapsht, derisa u hutuan dhe mbetën përballë malit. Ai e bëri këtë disa herë, e unë ende nuk e dija se kush ishte, ndërkohë që mes meje dhe atij ishte Mikdadi. Teksa po bëhesha gati ta pyesja Mikdadin për të, Mikdadi tha: "O Sad, ky është i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) që po të thërret." Thashë: "Ku është?" Mikdadi ma tregoi me shenjë, kështu që u ngrita dhe u ndjeva sikur nuk më kishte goditur asgjë e keqe. Ai (s.a.v.s.) tha: "Ku ke qenë gjatë gjithë ditës, o Sad?" dhe më uli para tij. Unë u ula dhe fillova të gjuaja me shigjeta duke thënë: "O Allah, kjo është një shigjetë që po e gjuaj kundër armikut Tënd," ndërsa i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) thoshte: "O Allah, pranoja Sadit, o Allah, bëja gjuajtjen e saktë, përpara o Sad, u flijofshin babai dhe nëna ime për ty." Për çdo shigjetë që gjuaja, i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) thoshte: "O Allah, bëja gjuajtjen e saktë dhe pranoja lutjen e tij, përpara o Sad," derisa e zbraza kukurën time. Atëherë i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) e hapi kukurën e tij për mua dhe më dha një shigjetë që nuk kishte pupla, por ajo ishte më e fuqishme se të tjerat. Zuhriu ka thënë: "Shigjetat që gjuajti Sadi atë ditë ishin një mijë."
Komentim Al-Bazzari ka thënë: Nuk e njohim këtë me këtë tekst përveçse përmes këtij zinxhiri transmetimi.
١٧٨٩ - حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدُ الْجَبَّارِ، ثنا يُونُسُ بْنُ بُكَيْرٍ، ثنا عُثْمَانُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ عَائِشَةَ بِنْتِ سَعْدٍ، عَنْ أَبِيهَا سَعْدٌ، قَالَ: لَمَّا جَالَ النَّاسُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ ﷺ الْجَوْلَةَ يَوْمَ أُحُدٍ، قُلْتُ: أَدُومُ فَإِمَّا أَنْ أَسْتَشْهِدَ وَإِمَّا أَنْ أَنْجُوَ حَتَّى أَلْقَى رَسُولَ اللَّهِ ﷺ. فَبَيْنَا أَنَا كَذَلِكَ، إِذَا أَنَا بِرَجُلٍ مُخَمِّرٍ وَجْهَهُ، مَا أَدْرِي مَنْ هُوَ، فَأَقْبَلَ الْمُشْرِكُونَ يَجِيئُونَ نَحْوَهُ، إِذْ قُلْتُ: قَدْ رَكِبُوهُ، فَمَلأَ يَدَهُ مِنَ الْحَصَى، ثُمَّ رَمَى بِهِ فِي وُجُوهِهِمْ، فَمَضَوْا عَلَى أَعْقَابِهِمُ الْقَهْقَرَى، حَتَّى حَارُوا وَصَارُوا بِإِزَاءِ الْجَبَلِ، فَفَعَلَ ذَلِكَ مِرَارًا، وَمَا أَدْرِي مَنْ هُوَ، وَبَيْنِي وَبَيْنَهُ الْمِقْدَادُ، فَبَيْنَا أَنَا أُرِيدُ أَنْ أَسْأَلَ الْمِقْدَادَ عَنْهُ، إِذْ قَالَ الْمِقْدَادُ: يَا سَعْدُ هَذَا رَسُولُ اللَّهِ ﷺ يَدْعُوكَ، فَقُلْتُ: وَأَيْنَ هُوَ؟ فَأَشَارَ لِي الْمِقْدَادُ إِلَيْهِ، فَقُمْتُ، وَكَأَنَّمَا لَمْ يُصِبْنِي شَيْءٌ مِنَ الأَذَى، فَقَالَ: «أَيْنَ كُنْتَ مُنْذُ الْيَوْمَ يَا سَعْدُ؟» وَأَجْلَسَنِي أَمَامَهُ، فَجَلَسْتُ أَرْمِي وَأَقُولُ: اللَّهُمَّ سَهْمًا أَرْمِي بِهِ عَدُوَّكَ، وَرَسُولُ اللَّهِ ﷺ يَقُولُ: «اللَّهُمَّ اسْتَجِبْ لِسَعْدٍ، اللَّهُمَّ سَدِّدْ رِمْيَتَهُ، إِيها سَعْدُ، فِدَاكَ أَبِي وَأُمِّي»، فَمَا مِنْ سَهْمٍ أَرْمِي بِهِ إِلا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ: «اللَّهُمَّ سَدِّدْ رِمْيَتَهُ، وَأَجِبْ دَعْوَتَهُ، إِيها سَعْدُ»، حَتَّى إِذَا فَرَغْتُ مِنْ كِنَانَتِي، بَثَّ لِي رَسُولُ اللَّهِ ﷺ كِنَانَتَهُ، فَنَاوَلَنِي سَهْمًا لَيْسَ فِيهِ رِيشٌ، فَكَانَ أَشَدَّ مِنْ غَيْرِهِ، قَالَ الزُّهْرِيُّ: إِنَّ الَّتِي رَمَى بِهَا سَعْدٌ يَوْمَئِذٍ أَلْفُ سَهْمٍ.
شرح قَالَ الْبَزَّارُ: لا نَعْلَمُهُ بِهَذَا اللَّفْظِ إِلا بِهَذَا الإِسْنَادِ.
1789 - Ahmad ibn 'Abd al-Jabbar narrated to us, Yunus ibn Bukayr narrated to us, 'Uthman ibn 'Abd Allah ibn 'Abd al-Rahman narrated to us, from 'A'ishah bint Sa'd, from her father Sa'd, who said: When the people scattered away from the Messenger of Allah (pbuh) during the retreat on the day of Uhud, I said to myself: "I shall remain steadfast; either I will attain martyrdom or I will survive until I reach the Messenger of Allah (pbuh)." While I was in that state, I saw a man with his face covered, and I did not know who he was. The polytheists began advancing toward him, and I thought: "They have surely overtaken him." He then filled his hand with pebbles and threw them into their faces, and they retreated back on their heels until they were bewildered and ended up by the mountain. He did this several times, and I still did not know who he was. Between me and him was al-Miqdad. Just as I intended to ask al-Miqdad about him, al-Miqdad said: "O Sa'd, this is the Messenger of Allah (pbuh) calling you." I asked: "Where is he?" Al-Miqdad pointed him out to me, so I rose, and it was as if no harm had afflicted me at all. He said: "Where have you been all day, O Sa'd?" and he seated me in front of him. I sat shooting arrows and saying: "O Allah, here is an arrow I shoot at Your enemy," while the Messenger of Allah (pbuh) was saying: "O Allah, answer Sa'd's prayer; O Allah, make his aim accurate. Go on, Sa'd, may my father and mother be sacrificed for you." For every arrow I shot, the Messenger of Allah (pbuh) would say: "O Allah, make his aim accurate and answer his prayer. Go on, Sa'd." When I had emptied my quiver, the Messenger of Allah (pbuh) spread out his own quiver for me and handed me an arrow that had no feathers, yet it was more powerful than the others. Al-Zuhri said: The arrows that Sa'd shot on that day were one thousand.
Commentary Al-Bazzar said: We do not know of it with this wording except through this chain of narrators.
#1790
١٧٩٠ - Na ka treguar Muhamed ibn Uthman ibn Karameh, më ka treguar një burrë nga banorët e Kufës, na ka treguar Jahja ibn Seleme, nga babai i tij, nga Ikrimah, nga Ibn Abasi, i cili ka thënë: "Nuk mbeti askush me Pejgamberin (s.a.v.s.) në ditën e Uhudit përveç katër personave; njëri prej tyre ishte Abdullah ibn Mesudi." Ai (Jahja) tha: I thashë babait tim: "Po ku ishte Aliu?" Ai tha: "Flamuri i Muhaxhirëve ishte në dorën e tij."
١٧٩٠ - حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُثْمَانَ بْنِ كَرَامَةَ، حَدَّثَنِي رجُلٌ مِنْ أَهْلِ الْكُوفَةِ، ثنا يَحْيَى بْنُ سَلَمَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: مَا بَقِيَ مَعَ النَّبِيِّ ﷺ يَوْمَ أُحُدٍ إِلا أَرْبَعَةٌ، أَحَدُهُمْ: عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْعُودٍ، قَالَ: قُلْتُ لأَبِي: فَأَيْنَ كَانَ عَلِيٌّ؟ قَالَ: كَانَ بِيَدِهِ لِوَاءُ الْمُهَاجِرِينَ.
1790 - Muhammad ibn 'Uthman ibn Karamah narrated to us, a man from the people of Kufa narrated to me, Yahya ibn Salamah narrated to us, from his father, from 'Ikrimah, from Ibn 'Abbas, who said: "None remained with the Prophet (pbuh) on the Day of Uhud except four; one of them was 'Abdullah ibn Mas'ud." He said: I said to my father: "Then where was 'Ali?" He said: "The banner of the Muhajirun was in his hand."
#1791
١٧٩١ - Na ka treguar el-Fadl ibn Sehl, na ka treguar Shebabe ibn Seuuar, na ka treguar Is-hak ibn Jahja ibn Talha, më ka treguar Isa ibn Talha, nga Aisha, e cila ka thënë: Më ka treguar babai im duke thënë: Kur njerëzit u larguan nga Pejgamberi (s.a.v.s.), unë isha i pari që u kthye te i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.). Fillova të shikoja një burrë që po luftonte para tij dhe thashë: "Lëre të jetë Talha." Tha: Pastaj pashë dhe papritmas pas meje ishte një person që sikur fluturonte (për nga shpejtësia), dhe nuk e vura re derisa më arriti; ai ishte Ebu Ubejde ibn el-Xherrah. Ndërkaq Talha ishte para tij (Pejgamberit), i rënë përtokë. Ai (Pejgamberi) tha: "Kujdesuni për vëllanë tuaj, sepse ai e ka përmbushur detyrën (ka fituar Xhenetin)." Ne e lamë atë dhe u drejtuam nga i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.). Atij i kishin hyrë në fytyrë dy shigjeta. Desha t'i hiqja ato, por Ebu Ubejde vazhdimisht më kërkonte dhe më lutej derisa e lashë. Ai nxori njërën nga shigjetat duke e shtrënguar fort me dhëmbët e tij derisa e shkuli, dhe i ra njëri prej dhëmbëve të tij të parë (prerësit). Pastaj vazhdoi të më kërkonte dhe të më lutej që ta lejoja të nxirrte tjetrën. Ai i vendosi dhëmbët e tij mbi shigjetë dhe e shtrëngoi atë, duke mos dashur ta lëndonte të Dërguarin e Allahut (s.a.v.s.) nëse ajo lëvizte, pastaj e nxori atë dhe i ra dhëmbi tjetër i parë — ose njëri nga dhëmbët e tij të parë. Tha: Kështu, Ebu Ubejde mbeti pa dhëmbët e parë.
Komentim Ka thënë el-Bezzari: Nuk dimë askënd që ta ketë transmetuar këtë hadith si merfu' (të ngritur deri te Pejgamberi) përveç Ebu Bekër es-Siddikut, dhe nuk dimë për të ndonjë zinxhir transmetimi tjetër përveç këtij. Nga Is-haku ka transmetuar Abdullah ibn el-Mubaraku dhe një grup tjetër, edhe pse ka vërejtje rreth tij, dhe nuk dimë askënd që të jetë bashkuar me të (të ketë transmetuar të njëjtën gjë) në këtë transmetim.
١٧٩١ - حَدَّثَنَا الْفَضْلُ بْنُ سَهْلٍ، ثنا شَبَابَةُ بْنُ سَوَّارٍ، ثنا إِسْحَاقُ بْنُ يَحْيَى بْنِ طَلْحَةَ، حَدَّثَنِي عِيسَى بْن طَلْحَةَ، عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ: حَدَّثَنِي أَبِي قَالَ: لَمَّا انْصَرَفَ النَّاسُ عَنِ النَّبِيِّ ﷺ، كُنْتُ أَوَّلَ مَنْ فَاءَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ ﷺ، فَجَعَلْتُ أَنْظُرُ إِلَى رَجُلٍ يُقَاتِلُ بَيْنَ يَدَيْهِ، فَقُلْتُ: كُنْ طَلْحَةَ، قَالَ: ثُمَّ نَظَرْتُ فَإِذَا أَنَا بِإِنْسَانٍ خَلْفِي كَأَنَّهُ طَائِرٌ، فَلَمْ أَشْعُرْ أَنْ أَدْرَكَنِي، فَإِذَا هُوَ أَبُو عُبَيْدَة بْنُ الْجَرَّاحِ، وَإِذَا طَلْحَةُ بَيْنَ يَدَيْهِ، صَرِيعًا، قَالَ: دُونَكُمْ أَخُوكُمْ فَقَدْ أَوْجَبَ، فَتَرَكْنَاهُ، وَأَقْبَلْنَا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ ﷺ، وَإِذَا قَدْ أَصَابَ رَسُولَ اللَّهِ ﷺ فِي وَجْهِهِ سَهْمَانِ، فَأَرَدْتُ أَنْ أَنْزِعَهُمَا، فَمَا زَالَ أَبُو عُبَيْدَة يَسْأَلُنِي وَيَطْلُبُ إِلَيَّ حَتَّى تَرَكْتُهُ، فَنَزَعَ أَحَدَ السَّهْمَيْنِ، وَأَزَمَّ عَلَيْهِ بِأَسْنَانِهِ فَقَلَعَهُ، وَابْتَدَرْتُ إِحْدَى ثَنِيَّتَيْهِ، ثُمَّ لَمْ يَزَلْ يَسْأَلُنِي وَيَطْلُبُ إِلَيَّ أَنْ أَدَعَهُ يَنْزِعُ الآخَرَ، فَوَضَعَ ثَنِيَّتَهُ عَلَى السَّهْمِ، وَأَزَمَّ عَلَيْهِ كَرَاهِيَةَ أَنْ يُؤْذِيَ رَسُولَ اللَّهِ ﷺ إِنْ تَحَوَّلَ، فَنَزَعَهُ، وَابْتَدَرْتُ ثَنِيَّتَهُ أَوْ إِحْدَى ثَنِيَّتَيْهِ، قَالَ: فَكَانَ أَبُو عُبَيْدَةَ أَهْتَمَ الثَّنَايَا.
شرح قَالَ الْبَزَّارُ: لا نَعْلَمُ أَحَدًا رَفَعَهُ إِلا أَبُو بَكْرٍ الصِّدِّيقُ، وَلا نَعْلَمُ لَهُ إِسْنَادًا غَيْرَ هَذَا، وَإِسْحَاقُ قَدْ رَوَى عَنْهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ وَجَمَاعَةٌ، وَإِنْ كَانَ فِيهِ، وَلا نَعْلَمُ أَحَدًا شَارَكَهُ فِي هَذَا.
1791 - Al-Fadl ibn Sahl narrated to us, Shababah ibn Sawwar narrated to us, Ishaq ibn Yahya ibn Talhah narrated to us, 'Isa ibn Talhah narrated to me, from 'Aishah, who said: My father narrated to me, saying: When the people withdrew from the Prophet (pbuh), I was the first to return to the Messenger of Allah (pbuh). I began looking at a man who was fighting in front of him, and I said: "Let it be Talhah." He said: Then I looked, and suddenly there was a person behind me as if he were a bird, and I did not realize until he caught up with me, and it was Abu 'Ubaydah ibn al-Jarrah. And there was Talhah before him (the Prophet), fallen. He (the Prophet) said: "Tend to your brother, for he has fulfilled his duty." So we left him and turned toward the Messenger of Allah (pbuh). Two arrows had struck the Messenger of Allah (pbuh) in his face. I wanted to pull them out, but Abu 'Ubaydah kept asking and pleading with me until I let him. He pulled out one of the two arrows, clenching it with his teeth until he extracted it, and one of his central incisors fell out. Then he continued to ask and plead with me to let him pull out the other one. So he placed his central incisor upon the arrow and clenched it, loathing to hurt the Messenger of Allah (pbuh) if it moved, then he extracted it, and his other central incisor—or one of his central incisors—fell out. He said: Thus, Abu 'Ubaydah became one whose central incisors were missing.
Commentary Al-Bazzar said: We do not know anyone who narrated it as a marfu' report except Abu Bakr al-Siddiq, and we do not know any chain for it other than this one. Ishaq has been narrated from by 'Abdullah ibn al-Mubarak and a group of others, even if there is some criticism regarding him, and we do not know anyone who shared this narration with him.
#1792
١٧٩٢ - Na ka treguar Abdulla b. Shebibi, na ka treguar Ibrahim b. el-Mundhiri, na ka treguar Abdilaziz b. Imrani, nga Muhamed b. Salih et-Temmari, nga Asim b. Omer b. Katade, nga Mahmud b. Lebidi, i cili ka thënë: Ka thënë el-Harith b. es-Simmeh: Kur ishte dita e Uhudit, e vërejta Abdurrahmanin ndërkohë që një grup idhujtarësh ishin me të në anën e malit. U nisa drejt tij, por pashë të Dërguarin e Allahut (s.a.v.s.), kështu që erdha te i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) dhe e lashë Abdurrahmanin. Kur arrita te i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.), ai tha: "Përse nuk po e shoh Abdurrahmanin?" Thashë: "O i Dërguari i Allahut, e pashë atë në anën e malit kur pranë tij ishte një grup idhujtarësh. U drejtova drejt tij, por kur të pashë Ty, erdha dhe e lashë." Atëherë i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) tha: "Me të vërtetë, engjëjt po luftojnë së bashku me të." Kështu, u nisa drejt Abdurrahmanit dhe e gjetëm atë në këmbë, ndërsa rreth tij kishte të vrarë. Unë e pyeta: "Kush i vrau këta?" Ai tha: "I vrau një popull që nuk i kam parë kurrë më parë."
Komentim El-Bezzari ka thënë: Nuk dimë që el-Harithi të ketë transmetuar ndonjë hadith me zinxhir të lidhur (musned) përveç këtij, dhe nuk dimë ndonjë rrugë tjetër transmetimi për të përveç kësaj.
١٧٩٢ - حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ شَبِيبٍ، ثنا إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْمُنْذِرِ، ثنا عَبْدُ الْعَزِيرِ بْنُ عِمْرَانَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ صَالِحٍ التَّمَّارِ، عَنْ عَاصِمِ بْنِ عُمَرَ بْنِ قَتَادَةَ، عَنْ مَحْمُودِ بْنِ لَبِيدٍ، قَالَ: قَالَ الْحَارِثُ بْنُ الصِّمَّةِ: لَمَّا كَانَ يَوْمُ أُحُدٍ، بَصُرْتُ بِعَبْدِ الرَّحْمَنِ وَعِنْدَهُ جَمَاعَةٌ مِنَ الْمُشْرِكِينَ إِلَى جَنْبِ الْجَبَلِ، فَخَرَجْتُ إِلَيْهِ، فَرَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ ﷺ، فَجِئْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ ﷺ، وَتَرَكْتُ عَبْدَ الرَّحْمَنِ، فَلَمَّا انْتَهَيْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ ﷺ قَالَ: «مَا لِي لا أَرَى عَبْدَ الرَّحْمَنِ؟» قُلْتُ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، رَأَيْتُهُ إِلَى جَنْبِ الْجَبَلِ وَعِنْدَهُ جَمَاعَةٌ مِنَ الْمُشْرِكِينَ، فَذَهَبْتُ إِلَيْهِ، فَلَمَّا رَأَيْتُكَ جِئْتُ وَتَرَكْتُهُ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ: «إِنَّ الْمَلائِكَةَ لَتُقَاتِلُ مَعَهُ»، فَخَرَجْتُ إِلَى عَبْدِ الرَّحْمَنِ، فَوَجَدْنَاهُ قَائِمًا وَحَوْلَهُ قَتْلَى، فَقُلْتُ: مَنْ قَتَلَهُمْ؟ قَالَ: قَتَلَهُمْ قَوْمٌ مَا رَأَيْتُهُمْ قَطُّ.
شرح قَالَ الْبَزَّارُ: لا نَعْلَمُ أَسْنَدَ الْحَارِثُ إِلا هَذَا، وَلا نَعْلَمُ لَهُ إِلا هَذَا الطَّرِيقَ.
1792 - Abd Allah ibn Shabib narrated to us, Ibrahim ibn al-Mundhir narrated to us, Abd al-Aziz ibn Imran narrated to us, from Muhammad ibn Salih al-Tammar, from Asim ibn Umar ibn Qatadah, from Mahmoud ibn Labid, who said: Al-Harith ibn al-Simmah said: On the Day of Uhud, I caught sight of Abd al-Rahman while a group of the polytheists was with him by the side of the mountain. I set out toward him, but then I saw the Messenger of Allah (pbuh), so I came to the Messenger of Allah (pbuh) and left Abd al-Rahman. When I reached the Messenger of Allah (pbuh), he said: "Why is it that I do not see Abd al-Rahman?" I said: "O Messenger of Allah, I saw him by the side of the mountain with a group of the polytheists near him. I went toward him, but when I saw you, I came and left him." The Messenger of Allah (pbuh) said: "Indeed, the angels are fighting along with him." So I went out to Abd al-Rahman, and we found him standing while around him were the slain. I asked: "Who killed them?" He replied: "They were killed by a people whom I have never seen before."
Commentary Al-Bazzar said: We do not know that al-Harith narrated any connected (musnad) report except this one, and we do not know any route for it except this one.
#1793
1793 - Na ka treguar Muhamed ibn Me’meri, na ka treguar Sehl ibn Bekkari, na ka treguar Hammad ibn Seleme, nga Muhamed ibn Amri, nga Ebu Seleme, nga Ebu Hurejra, nga Pejgamberi (s.a.v.s.) i cili ka thënë: «Zemërimi i Allahut u ashpërsua ndaj një populli që ia thyen helmetën mbi kokë Pejgamberit të tyre, ndërkohë që ai po i thërriste ata tek Allahu.»
Komentim El-Bezzari ka thënë: Nuk dimë që dikush ta ketë transmetuar këtë me këtë zinxhir transmetimi përveç Hammadit.
١٧٩٣ - حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَعْمَرٍ، ثنا سَهْلُ بْنُ بَكَّارٍ، ثنا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ ﷺ قَالَ: «اشْتَدَّ غَضَبُ اللَّهِ عَلَى قَوْمٍ هَشَّمُوا الْبَيْضَةَ عَلَى رَأْسِ نَبِيِّهِمْ، وَهُوَ يَدْعُوهُمْ إِلَى اللَّهِ».
شرح قَالَ الْبَزَّارُ: لا نَعْلَمُ رَوَاهُ بِهَذَا الإِسْنَادِ إِلا حَمَّادٌ.
1793 - Muhammad ibn Ma'mar narrated to us, Sahl ibn Bakkar narrated to us, Hammad ibn Salamah narrated to us, from Muhammad ibn 'Amr, from Abu Salamah, from Abu Hurayrah, from the Prophet (pbuh) who said: "The wrath of Allah became severe against a people who smashed the helmet upon the head of their Prophet, while he was calling them to Allah."
Commentary Al-Bazzar said: We do not know anyone who narrated it with this chain of transmission except Hammad.
#1794
1794 - Na ka treguar Salm bin Xunadeh Ebu es-Sa'ib, na ka treguar Abdullah bin Numejr, na ka treguar Muhamed bin Ali es-Sulemi, nga Ubejdullah bin Muhamed bin Ukajl, nga Xhabiri, i cili ka thënë: Kur Pejgamberit (s.a.v.s.) i arriti lajmi për vrasjen e Hamzës, ai qau, e kur e shikoi atë, dënshoi (shpërtheu në ngashërim).
Komentim El-Bezzari ka thënë: Nuk dimë që ky hadith të jetë transmetuar përveçse nga hadithi i Xhabirit.
١٧٩٤ - حَدَّثَنَا سَلْمُ بْنُ جُنَادَةَ أَبُو السَّائِبِ، ثنا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ، ثنا مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيٍّ السُّلَمِيُّ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عُقَيْلٍ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ: لَمَّا بَلَغَ النَّبِيَّ ﷺ قَتْلُ حَمْزَةَ، بَكَى، فَلَمَّا نَظَرَ إِلَيْهِ، شَهَقَ.
شرح قَالَ الْبَزَّارُ: لا نَعْلَمُهُ يُرْوَى إِلا مِنْ حَدِيثِ جَابِرٍ.
1794 - Salm ibn Junadah Abu al-Sa'ib narrated to us, [saying] 'Abdullah ibn Numayr narrated to us, [saying] Muhammad ibn 'Ali al-Sulami narrated to us, from 'Ubaydullah ibn Muhammad ibn 'Uqayl, from Jabir, who said: When the news of the killing of Hamza reached the Prophet (pbuh), he wept, and when he looked at him, he sobbed.
Commentary Al-Bazzar said: We do not know it to be narrated except from the hadith of Jabir.
#1795
١٧٩٥ - Na ka treguar El-Hasan ibn Jahja, na ka treguar Amru ibn Asim, na ka treguar Salih el-Murri — i cili është Salih ibn Beshir —, nga Sulejman et-Tejmi, nga Ebu Uthmani, nga Ebu Hurejra, se i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) u ndal pranë Hamza ibn Abdylmuttalibit kur ai ra dëshmor. Ai pa një pamje, nga e cila nuk kishte parë asnjë tjetër më të dhimbshme për zemrën — ose më të dhimbshme për zemrën e tij — se ajo. E shikoi atë, ndërkohë që trupi i tij ishte masakruar, dhe tha: "Mëshira e Allahut qoftë mbi ty; me aq sa unë kam ditur, ti ishe shumë i vëmendshëm ndaj lidhjeve farefisnore dhe veprues i palodhur i punëve të mira. Për Allahun, sikur të mos ishte pikëllimi i atyre që do të mbeten pas teje, do të më gëzonte të të lija (pa varrosur) derisa Allahu të të ringjallte nga barqet e bishave të egra" — ose një fjalë të ngjashme me këtë — "përndryshe, pasha Allahun, për këtë që bënë, unë do të masakroj shtatëdhjetë prej tyre ashtu siç u masakrove ti." Atëherë Xhibrili (a.s.) zbriti te Muhamedi (s.a.v.s.) me këtë sure dhe lexoi: "Nëse ndëshkoni, atëherë ndëshkoni në atë masë me sa jeni ndëshkuar ju..." [En-Nahl: ١٢٦] deri në fund të ajetit. Atëherë i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) bëri shpagim (për betimin e tij) dhe hoqi dorë nga ajo që synoi.
Komentim El-Bezzari ka thënë: Nuk dimë që ky hadith të jetë transmetuar nga Ebu Hurejra përveçse përmes kësaj rruge. Salihu është i vetmi që e ka transmetuar atë nga Sulejmani, ndërsa ne e kemi përmendur Salihun më parë — që do të thotë: kemi përmendur dobësinë e tij si transmetues. Gjithashtu, nuk dimë që këtë hadith ta ketë transmetuar ndokush tjetër nga Pejgamberi (s.a.v.s.) përveç Ebu Hurejrës.
١٧٩٥ - حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ يَحْيَى، ثنا عَمْرُو بْنُ عَاصِمٍ، ثنا صَالِحٌ الْمُرِّيُّ وَهُوَ صَالِحُ بْنُ بَشِيرٍ، عَنْ سُلَيْمَانَ التَّيْمِيِّ، عَنْ أَبِي عُثْمَانَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ﷺ وَقَفَ عَلَى حَمْزَة بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ حِينَ اسْتُشْهِدَ، فَنَظَرَ إِلَى مَنْظَرٍ لَمْ يَنْظُرْ إِلَى مَنْظَرٍ أَوْجَعَ لِلْقَلْبِ مِنْهُ، أَوْ أَوْجَعَ لِقَلْبِهِ مِنْهُ، وَنَظَرَ إِلَيْهِ وَقَدْ مُثِّلَ بِهِ، فَقَالَ: " رَحْمَةُ اللَّهِ عَلَيْكَ، إِنْ كُنْتَ مَا عَلِمْتُ لَوَصُولا لِلرَّحِمِ، فَعُولا لِلْخَيْرَاتِ، وَاللَّهِ لَوْلا حُزْنُ مَنْ بَعْدَكَ عَلَيْكَ، لَسَرَّنِي أَنْ أَتْرُكَكَ حَتَّى يَحْشُرَكَ اللَّهُ مِنْ بُطُونِ السِّبَاعِ، أَوْ كَلِمَةً نَحْوَهَا، أَوْ مَا وَاللَّهِ عَلَى ذَلِكَ، لأُمَثِّلَنَّ بِسَبْعِينَ كَمُثْلَتِكَ، فَنَزَلَ جِبْرِيلُ ﵇ عَلَى مُحَمَّدٍ ﷺ بِهَذِهِ السُّورَةِ، وَقَرَأَ: ﴿وَإِنْ عَاقَبْتُمْ فَعَاقِبُوا بِمِثْلِ مَا عُوقِبْتُمْ بِهِ﴾ [النحل: ١٢٦] إِلَى آخِرِ الآيَةِ، فَكَفَّرَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ، وَأَمْسَكَ عَنْ ذَلِكَ.
شرح قَالَ الْبَزَّارُ: لا نَعْلَمُهُ يُرْوَى عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ إِلا مِنْ هَذَا الْوَجْهِ، تَفَرَّدَ بِهِ عَنْ سُلَيْمَانَ صَالِحٌ، وَقَدْ تَقَدَّمَ ذِكْرُنَا لِصَالِحٍ، يَعْنِي: تَقَدَّمَ ضَعْفُهُ، وَلا نَعْلَمُ رَوَاهُ عَنِ النَّبِيِّ ﷺ إِلا أَبُو هُرَيْرَةَ.
1795 - Al-Hasan ibn Yahya narrated to us, ‘Amru ibn ‘Asim narrated to us, Salih al-Murri—who is Salih ibn Bashir—narrated to us, from Sulayman al-Taymi, from Abu ‘Uthman, from Abu Hurayrah, that the Messenger of Allah (pbuh) stood over Hamzah ibn ‘Abd al-Muttalib when he was martyred. He looked upon a sight the likes of which he had never seen that was more painful to the heart than it—or more painful to his heart than it. He looked at him while he had been mutilated, and said: "May the mercy of Allah be upon you; for as far as I knew, you were most observant of the ties of kinship and a frequent doer of good deeds. By Allah, were it not for the grief of those after you, it would have pleased me to leave you until Allah gathered you from the bellies of predatory beasts"—or a word similar to it—"otherwise, by Allah, for that, I shall surely mutilate seventy of them as you have been mutilated." Then Gabriel (pbuh) descended upon Muhammad (pbuh) with this Surah, and he recited: {And if you punish, then punish with an equivalent of that with which you were harmed} [Al-Nahl: 126] to the end of the verse. So the Messenger of Allah (pbuh) performed expiation and desisted from that.
Commentary Al-Bazzar said: We do not know it to be narrated from Abu Hurayrah except through this route. Salih was alone in narrating it from Sulayman, and our mention of Salih has preceded—meaning: his weakness was previously mentioned—and we do not know of anyone who narrated it from the Prophet (pbuh) except Abu Hurayrah.
#1796
١٧٩٦ - Na ka treguar Abu al-Abbas bin Abd Allah al-Baghdadi, na ka treguar Ahmad bin Abd Allah bin Yunus, na ka treguar Abu Bakr bin Ayyash, na ka treguar Yazid bin Abi Ziyad, nga Miqsami, e ky nga Ibn Abbasi, i cili ka thënë: Kur u vra Hamzai në ditën e Uhudit, erdhi Safija duke pyetur se çfarë kishte ndodhur. Ajo takoi Aliun dhe Zubajrin dhe u tha: "O Ali, o Zubajr, çfarë u bë me Hamzain?" Ata i lanë përshtypjen se nuk e dinin. Ai tha: Atëherë Pejgamberi (s.a.v.s.) buzëqeshi dhe tha: "Vërtet, unë frikësohem për mendjen e saj", andaj e vuri dorën e tij mbi gjoksin e saj, ndërsa ajo shqiptoi istirxhain (formulën "Të Allahut jemi dhe tek Ai do të kthehemi") dhe qau. Pastaj ai (Pejgamberi) qëndroi mbi të (Hamzain) dhe tha: "Sikur të mos ishte dëshpërimi i grave, do ta kisha lënë atë derisa të ringjallej nga barqet e bishave dhe gushët e shpendëve." Më pas i sollën të vrarët dhe ai filloi të falte namazin mbi ta; vendoseshin shtatë persona bashkë me Hamzain dhe ai merrte shtatë tekbire mbi ta, pastaj ata largoheshin ndërsa Hamzai lihej në vendin e tij, dhe ai merrte sërish shtatë tekbire mbi ta derisa përfundoi me të gjithë. Unë (autori) them: Tregimi i faljes vetëm, pa këtë kontekst, gjendet te Muslimi në parathënien e librit të tij dhe te Ibn Maxhe.
Komentim El-Bezzari ka thënë: Nuk dimë të jetë transmetuar me këtë formulim përveçse përmes këtij zinxhiri transmetimi.
١٧٩٦ - حَدَّثَنَا أَبُو الْعَبَّاسِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْبَغْدَادِيُّ، ثنا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ ابْنِ يُونُسَ، ثنا أَبُو بَكْرِ بْنُ عَيَّاشٍ، ثنا يَزِيدُ بْنُ أَبِي زِيَادٍ، عَنْ مِقْسَمٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ: لَمَّا قُتِلَ حَمْزَةُ يَوْمَ أُحُدٍ، أَقْبَلَتْ صَفِيَّةُ تَسْأَلُ مَا صَنَعَ فَلَقِيَتْ عَلِيًّا وَالزُّبَيْرَ، فَقَالَتْ: يَا عَلِيُّ، وَيَا زُبَيْرُ، مَا فَعَلَ حَمْزَةُ؟ فَأَوْهَمَاهَا أَنَّهُمَا لا يَدْرِيَانِ، قَالَ: فَضَحِكَ النَّبِيُّ ﷺ وَقَالَ: «إِنِّي أَخَافُ عَلَى عَقْلِهَا»، فَوَضَعَ يَدَهُ عَلَى صَدْرِهَا، فَاسْتَرْجَعَتْ وَبَكَتْ، ثُمَّ قَامَ عَلَيْهِ، وَقَالَ: «لَوْلا جَزَعُ النِّسَاءِ لَتَرَكْتُهُ حَتَّى يُحْشَرَ مِنْ بُطُونِ السِّبَاعِ وَحَوَاصِلِ الطَّيْرِ»، ثُمَّ أُتِيَ بِالْقَتْلَى، فَجَعَلَ يُصَلِّي عَلَيْهِمْ، فَيُوضَعُ سَبْعَةٌ وَحَمْزَةُ، فَيُكَبِّرُ عَلَيْهِمْ سَبْعَ تَكْبِيرَاتٍ، ثُمَّ يُرْفَعُونَ وَيُتْرَكُ حَمْزَةُ مَكَانَهُ، فَيُكَبِّرُ عَلَيْهِمْ سَبْعَ تَكْبِيرَاتٍ حَتَّى فَرَغَ مِنْهُمْ. قُلْتُ: قِصَّةُ الصَّلاةِ فَقَطْ بِغَيْرِ هَذَا السِّيَاقِ عِنْدَ مُسْلِمٍ فِي مُقَدِّمَةِ كِتَابِهِ، وَعِنْدَ ابْنِ مَاجَهْ.
شرح قَالَ الْبَزَّارُ: لا نَعْلَمُهُ يُرْوَى بِهَذَا اللَّفْظِ إِلا بِهَذَا الإِسْنَادِ.
1796 - Abu al-Abbas ibn Abd Allah al-Baghdadi narrated to us, Ahmad ibn Abd Allah ibn Yunus narrated to us, Abu Bakr ibn Ayyash narrated to us, Yazid ibn Abi Ziyad narrated to us, from Miqsam, from Ibn Abbas, who said: When Hamza was killed on the day of Uhud, Safiyyah approached asking what had happened. She met Ali and al-Zubayr and said: "O Ali, and O Zubayr, what has happened to Hamza?" They gave her the impression that they did not know. He said: Then the Prophet (pbuh) smiled and said: "Indeed, I fear for her reason," so he placed his hand upon her chest, and she recited the formula of returning to Allah and wept. Then he stood over him and said: "Were it not for the grief of women, I would have left him until he is resurrected from the bellies of predatory beasts and the crops of birds." Then the slain were brought, and he began to perform the funeral prayer over them; seven would be placed alongside Hamza, and he would pronounce the Takbir over them seven times, then they would be removed while Hamza remained in his place, and he would pronounce the Takbir over them seven times until he had finished with them. I said: The account of the prayer only, without this context, is with Muslim in the introduction of his book, and with Ibn Majah.
Commentary Al-Bazzar said: We do not know it to be narrated with this wording except through this chain of transmission.
#1797
١٧٩٧ - Na ka treguar Muhamed bin Abdurrahim Sahibu es-Sabiri, na ka treguar Sulejman bin Davud el-Hashimi, na ka treguar Abdurrahman bin Ebi ez-Zinad, nga Hisham bin Urve, nga babai i tij, nga Ez-Zubejri, i cili ka thënë: Ditën e Uhudit erdhi një grua duke vrapuar, derisa pothuajse arriti t'i shihte të vrarët. Pejgamberi (s.a.v.s.) nuk pëlqeu që ajo t'i shihte ata, andaj tha: "Gruaja! Gruaja!" Ez-Zubejri tha: Shikova drejt saj dhe pashë që ajo ishte nëna ime, Safija. Dolëm duke vrapuar drejt saj dhe i thashë: "Kthehu!", dhe e arrita atë para se të mbërrinte te të vrarët. Ajo më goditi në gjoks dhe tha: "Largohu prej meje, paç humbur nënën!" Unë i thashë: "I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) të urdhëron të kthehesh dhe të ndalosh." Atëherë ajo ndaloi dhe nxori dy rroba që i kishte me vete, e tha: "Këto janë dy rroba që i kam sjellë për vëllain tim, Hamzain, pasi më ka arritur lajmi për vrasjen e tij; prandaj qefinosni atë me to." Ai tha: Shkuam te Hamzai që ta qefinosnim me to, por pranë tij ishte një burrë nga ensarët, ndaj të cilit ishte vepruar po aq mizorisht sa ndaj Hamzait. I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) e pa të papërshtatshme që Hamzai të qefinosej me dy rroba, ndërsa ensariu të mos kishte asnjë qefin. Ne thamë: "Një rrobë për Hamzain dhe një rrobë për ensariun." I matëm ato dhe pashë që njëra ishte më e madhe se tjetra, kështu që hodhëm short mes tyre dhe e qefinosëm secilin prej tyre me rrobën që i ra me short.
Komentim El-Bezzari ka thënë: Vetëm Ibn Ebi ez-Zinadi e ka transmetuar këtë hadith nga Hishami.
١٧٩٧ - حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْد الرَّحِيمِ صَاحِبُ السَّابِرِيِّ، ثنا سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ الْهَاشِمِيُّ، ثنا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي الزِّنَادِ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ الزُّبَيْرِ، قَالَ: لَمَّا كَانَ يَوْمُ أُحُدٍ أَقْبَلَتِ امْرَأَةٌ تَسْعَى، حَتَّى كَادَتْ أَنْ تُشْرِفَ عَلَى الْقَتْلَى، فَكَرِهَ النَّبِيّ ﷺ أَنْ تَرَاهُمْ، فَقَالَ: «الْمَرْأَةَ الْمَرْأَةَ»، قَالَ الزُّبَيْرُ: فَنَظَرْتُ إِلَيْهَا فَإِذَا هِيَ أُمِّي صَفِيَّةُ، فَخَرَجْنَا نَسْعَى إِلَيْهَا، فَقُلْتُ: ارْجِعِي، وَأَدْرَكْتُهَا قَبْلَ أَنْ تَنْتَهِيَ إِلَى الْقَتْلَى، فَلَدَمَتْ فِي صَدْرِي، وَقَالَتْ: إِلَيْكَ عَنِّي لا أُمَّ لَكَ، فَقُلْتُ: رَسُولُ اللَّهِ ﷺ يَأْمُرُكِ أَنْ تَرْجِعِي وَتَقِفِي، فَوَقَفَتْ، وَأَخْرَجَتْ ثَوْبَيْنِ مَعَهَا، قَالَتْ: هَذَانِ ثَوْبَانِ جِئْتُ بِهِمَا لأَخِي حَمْزَةَ، فَقَدْ بَلَغَنِي مَقْتَلُهُ، فَكَفَّنُوهُ فِيهِمَا، قَالَ: فَجِئْنَا إِلَى حَمْزَةَ لِنُكَفِّنُهُ فِيهِمَا، فَإِذَا إِلَى جَنْبَةِ رَجُلٌ مِنَ الأَنْصَارِ فُعِلَ بِهِ مَا فُعِلَ بِحَمْزَةَ، فَوَجَدَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ غَضَاضَةً أَنْ يُكَفَّنَ حَمْزَةُ فِي ثَوْبَيْنِ، وَالأَنْصَارِيُّ لا كَفَنَ لَهُ، فَقُلْنَا: لِحَمْزَةَ ثَوْبٌ، وَلِلأَنْصَارِيِّ ثَوْبٌ، فَقَدَّرْنَاهُمَا، فَكَانَ أَحَدُهُمَا أَكْبَرَ مِنَ الآخَرِ، فَأَقْرَعْنَا بَيْنَهُمَا، فَكَفَّنَّا كُلَّ وَاحِدٍ مِنْهُمَا فِي الثَّوْبِ الَّذِي طَالَ لَهُ.
شرح قَالَ الْبَزَّارُ: تَفَرَّدَ بِهِ ابْن أَبِي الزِّنَادِ عَنْ هِشَامٍ.
1797 - Muhammad bin 'Abd al-Rahim, the owner of al-Sabiri, narrated to us, saying: Sulayman bin Dawud al-Hashimi narrated to us, saying: 'Abd al-Rahman bin Abi al-Zinad narrated to us, from Hisham bin 'Urwa, from his father, from al-Zubayr, who said: On the day of Uhud, a woman came running until she was almost about to look upon the slain. The Prophet (pbuh) disliked that she should see them, so he said: "The woman! The woman!" Al-Zubayr said: I looked at her and realized it was my mother, Safiyyah. We went out running toward her, and I said: "Go back!" and I reached her before she could reach the slain. She struck me in my chest and said: "Away with you! You have no mother!" I said: "The Messenger of Allah (pbuh) commands you to return and stop." So she stopped and produced two garments she had with her, saying: "These are two garments I brought for my brother Hamza, as I have been informed of his killing; so shroud him in them." He said: So we came to Hamza to shroud him in them, and beside him was a man from the Ansar who had been treated in the same manner as Hamza had been treated. The Messenger of Allah (pbuh) felt it was inappropriate for Hamza to be shrouded in two garments while the Ansari had no shroud. So we said: "One garment for Hamza and one garment for the Ansari." We measured them, and one of them was larger than the other, so we cast lots between them and shrouded each of them in the garment that fell to his lot.
Commentary Al-Bazzar said: Ibn Abi al-Zinad was the sole narrator of this from Hisham.
#1798
١٧٩٨ - Na ka treguar Muhamed ibn Musa el-Vasitij, na ka treguar Muela ibn Abdurrahman, na kanë treguar Sheriku dhe Amër ibn Ebi el-Mikdami, nga Abdulla ibn Muhamed ibn Ukajli, nga Xhabiri, i cili ka thënë: Aliu (r.a.) hyri te Fatimja (mëshira e Allahut qoftë mbi të) ditën e Uhudit dhe tha:
O Fatime, merre këtë shpatë, që nuk meriton qortim, sepse unë nuk jam as frikacak e as i lig.
Për jetën time, vërtet jam përpjekur shumë në ndihmën e Ahmedit (s.a.v.s.) dhe në kërkimin e kënaqësisë së Zotit, i Cili është i Gjithëdijshëm për robërit.
I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) tha: "Nëse ti ke luftuar mirë, atëherë edhe Sehl ibn Hunejfi dhe Ibn es-Simmeh kanë luftuar mirë," dhe ai përmendi edhe një tjetër që Muela e emëroi. Atëherë Xhibrili (a.s.) tha: "O Muhamed, kjo, për babanë tënd, është përkrahje e vërtetë vetëmohuese." I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) tha: "O Xhibril, ai është prej meje." Xhibrili (a.s.) tha: "Dhe unë jam prej jush të dyve."
Komentim El-Bezzari ka thënë: Nuk dimë që dikush ta ketë transmetuar këtë në këtë mënyrë përveç Xhabirit, dhe nuk njohim për të ndonjë rrugë tjetër nga Xhabiri përveç kësaj rruge.
١٧٩٨ - حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُوسَى الْوَاسِطِيُّ، ثنا مُعَلَّى بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، ثنا شَرِيكٌ، وَعَمْرُو بْنُ أَبِي الْمِقْدَامِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عُقَيْلٍ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ: دَخَلَ عَلِيٌّ ﵁ عَلَى فَاطِمَةَ رَحْمَةُ اللَّهِ عَلَيْهَا يَوْمَ أُحُدٍ، فَقَالَ: أَفَاطِمُ هَاكَ السَّيْفَ غَيْرَ ذَمِيمٍ … فَلَسْتُ بِرِعْدِيدٍ وَلا بِلَئِيمِ لَعَمْرِي لَقَدْ أَبْلَيْتُ فِي نَصْرِ أَحْمَدَ … وَمَرْضَاةِ رَبٍّ بِالْعِبَادِ عَلِيمِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ: «إِنْ كُنْتَ أَحْسَنْتَ الْقِتَالَ فَقَدْ أَحْسَنَهُ سَهْلُ بْنُ حُنَيْفٍ، وَابْنُ الصِّمَّةِ»، وَذَكَرَ آخَرَ فَنَسَبَهُ مُعَلًّى، فَقَالَ جِبْرِيلُ ﷺ: يَا مُحَمَّدُ، هَذَا وَأَبِيكَ الْمُوَاسَاةُ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ: «يَا جِبْرِيلُ، إِنَّهُ مِنِّي»، فَقَالَ جِبْرِيلُ ﷺ: وَأَنَا مِنْكُمَا.
شرح قَالَ الْبَزَّارُ: لا نَعْلَمُ أَحَدًا رَوَاهُ هَكَذَا غَيْر جَابِرٍ، وَلا نَعْلَمُ لَهُ عَنْ جَابِرٍ غَيْرَ هَذَا الطَّرِيقِ.
1798 - Muhammad ibn Musa al-Wasiti narrated to us, Mu'alla ibn 'Abd al-Rahman narrated to us, Sharik and 'Amr ibn Abi al-Miqdam narrated to us, from 'Abdullah ibn Muhammad ibn 'Uqayl, from Jabir, who said: 'Ali (may Allah be pleased with him) entered upon Fatimah (may Allah's mercy be upon her) on the day of Uhud and said:
O Fatimah, take this sword, it is not to be censured, for I am neither a coward nor base.
By my life, I have exerted myself in the support of Ahmad (pbuh) and in seeking the pleasure of a Lord Who is All-Knowing of His servants.
The Messenger of Allah (pbuh) said: "If you have fought well, then Sahl ibn Hunayf and Ibn al-Simmah have also fought well," and he mentioned another whom Mu'alla named. Then Gabriel (pbuh) said: "O Muhammad, this, by your father, is true selfless support." The Messenger of Allah (pbuh) said: "O Gabriel, he is of me." Gabriel (pbuh) said: "And I am of both of you."
Commentary Al-Bazzar said: We do not know of anyone who narrated it in this manner except Jabir, and we do not know of any route for it from Jabir except through this path.
#1799
١٧٩٩ - Na ka treguar Abde bin Abdullah, na ka njoftuar Zejd bin el-Hubab, na ka njoftuar el-Husejn bin Uakid, nga Abdullah bin Burejdeh, nga babai i tij, i cili përmendi hadithe rreth kësaj, e më pas tha: Dhe me vargun e tij të transmetimit (përcillet) se një burrë në ditën e Uhudit ka thënë: "O Allah, nëse Muhamedi (s.a.v.s.) është në të vërtetën, atëherë bëj që të më gëlltisë toka." Tha: Dhe ai u gëlltit nga toka.
١٧٩٩ - حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، أبنا زَيْدُ بْنُ الْحُبَابِ، أبنا الْحُسَيْنُ بْنُ وَاقِدٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُرَيْدَةَ، عَنْ أَبِيهِ، فَذَكَرَ أَحَادِيثَ بِهَذَا، ثُمَّ قَالَ: وَبِإِسْنَادِهِ أَنَّ رَجُلا قَالَ يَوْمَ أُحُدٍ: اللَّهُمَّ إِنْ كَانَ مُحَمَّدٌ عَلَى الْحَقِّ فَاخْسِفْ بِهِ، قَالَ: فَخُسِفَ بِهِ.
1799 - Abda bin Abdullah narrated to us, Zaid bin al-Hubab informed us, al-Husayn bin Waqid informed us, from Abdullah bin Buraidah, from his father, who then mentioned hadiths regarding this, then he said: And by his chain of narration, that a man said on the day of Uhud: "O Allah, if Muhammad (pbuh) is upon the truth, then cause the earth to swallow him." He said: So he was swallowed by the earth.
#1800
1800 - Na ka treguar Zijad bin Ejubi, na ka treguar Mervan bin Muavije, më ka treguar...
١٨٠٠ - حَدَّثَنَا زِيَادُ بْنُ أَيُّوبَ، ثنا مَرْوَانُ بْنُ مُعَاوِيَةَ، حَدَّثَنِي
1800 - Ziyad bin Ayyub narrated to us, Marwan bin Mu'awiyah narrated to us, narrated to me...
CHAPTER
باب قتل كعب بن الأشرف
Vrasja e Kab bin el-Eshrefit
#1801
1801 - Na ka treguar Sehli, na ka treguar Abdurrahman bin Salihu, na ka njoftuar Junus bin Bukejri, nga Ibn Is'haku, nga Theur bin Zejdi, nga Ikrimeja, nga Ibn Abbasi, se Pejgamberi (s.a.v.s.), kur dërgoi Ibn Meslemen dhe shokët e tij te Ibn el-Eshrefi.
١٨٠١ - حَدَّثَنَا سَهْلٌ، ثنا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ صَالِحٍ، أبنا يُونُسُ بْنُ بُكَيْرٍ، عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ، عَنْ ثَوْرِ بْنِ زَيْدٍ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ ﷺ لَمَّا وَجَّهَ ابْنَ مَسْلَمَةَ وَأَصْحَابَهُ إِلَى ابْنِ الأَشْرَفِ
1801 - Sahl narrated to us, Abd al-Rahman bin Salih narrated to us, Yunus bin Bukayr informed us, on the authority of Ibn Ishaq, from Thawr bin Zayd, from Ikrimah, from Ibn Abbas, that the Prophet (pbuh), when he dispatched Ibn Maslamah and his companions to Ibn al-Ashraf.
#1802
1802 - Na ka treguar Amër ibn Jahja el-Ejli, na ka treguar Zijad ibn Abdullahu, na ka treguar Ibn Is'haku, nga Theur ibn Zejdi, nga Ikrimeja: Thashë: e pastaj ai e përmendi atë.
Komentim El-Bezzari ka thënë: Nuk e njohim këtë me këtë tekst përveçse përmes kësaj rruge.
Kapitulli: Beteja e Hendekut.
١٨٠٢ - حَدَّثَنَا عَمْرُ بْنُ يَحْيَى الأَيْلِيُّ، ثنا زِيَادُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، ثنا ابْنُ إِسْحَاقَ، عَنْ ثَوْرِ بْنِ زَيْدٍ، عَنْ عِكْرِمَةَ، قُلْتُ: فَذَكَرَهُ.
شرح قَالَ الْبَزَّارُ: لا نَعْلَمُهُ بِهَذَا اللَّفْظِ إِلا مِنْ هَذَا الْوَجْهِ.
بَابُ غَزْوَةُ الْخَنْدَقِ
1802 - Amr ibn Yahya al-Ayli narrated to us, Ziyad ibn Abd Allah narrated to us, Ibn Ishaq narrated to us, from Thawr ibn Zayd, from Ikrima: I said: then he mentioned it.
Commentary Al-Bazzar said: We do not know it with this wording except through this route. Chapter: The Battle of the Trench.
CHAPTER
باب غزوة الخندق
Beteja e Hendekut
#1803
١٨٠٣ - Na ka treguar Ukbe bin Sinani, na ka treguar Uthman bin Uthman el-Gatafani, na ka treguar Muhamed bin Amri, nga Ebu Seleme, nga Ebu Hurejra, i cili ka thënë: Erdhi el-Harith el-Gatafani te i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) dhe tha: "O Muhamed, na jep gjysmën e hurmave të Medines, përndryshe do ta mbushim atë kundër teje me kalorësi dhe këmbësori." Ai (s.a.v.s.) tha: "Derisa të konsultohem me dy Sadët: Sad bin Ubaden dhe Sad bin Muadhin", domethënë u këshillua me ta. Ata të dy thanë: "Jo, për Allahun! Ne nuk pranuam poshtërim të tillë për veten tonë në kohën e injorancës (Xhahilijetit), e si mund ta bëjmë këtë tani që Allahu e solli Islamin?!" Atëherë el-Harithi u kthye te ai dhe e njoftoi, e pastaj el-Harithi tha: "Ti tradhtove, o Muhamed." Ai tha: Atëherë Hasani (bin Thabiti) tha:
O Har, kushdo prej jush që tradhton besën e fqinjit të tij... vërtet Muhamedi nuk tradhton.
Nëse tradhtoni, tradhtia është prej zakoneve tuaja... dhe ligësia mbin në rrënjët e Sahbarit.
Dhe besnikëria e Nahdiut kudo që ta takosh... është si qelqi, thyerja e të cilit nuk riparohet.
Ai tha: Atëherë el-Harithi tha: "O Muhamed, ndaloje gjuhën e Hasanit prej nesh, sepse po të përzihej me të uji i detit, ajo do ta ndryshonte atë."
Komentim El-Bezzari ka thënë: Nuk dimë që dikush ta ketë transmetuar këtë nga Muhamed bin Amri në këtë formë përveç Uthmanit, dhe nuk e kemi dëgjuar këtë përveçse nga Ukbeja.
١٨٠٣ - حَدَّثَنَا عُقْبَةُ بْنُ سِنَانٍ، ثنا عُثْمَانُ بْنُ عُثْمَانَ الْغَطَفَانِيُّ، ثنا مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرٍو، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ: جَاءَ الْحَارِثُ الْغَطَفَانِيُّ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ ﷺ، فَقَالَ: يَا مُحَمَّدُ، نَاصِفْنَا تَمْرَ الْمَدِينَةِ، وَإِلَّا مَلَأْنَاهَا عَلَيْكَ خَيْلا وَرِجَالا، فَقَالَ: حَتَّى أَسْتَأْمِرَ السُّعُودَ، سَعْدَ بْنَ عُبَادَةَ، وَسَعْدَ بْنَ مُعَاذٍ، يَعْنِي: يُشَاوِرُهُمَا، فَقَالا: لا وَاللَّهِ، مَا أَعْطَيْنَا الدَّنِيَّةَ مِنْ أَنْفُسِنَا فِي الْجَاهِلِيَّةِ، فَكَيْفَ وَقَدْ جَاءَ اللَّهُ بِالإِسْلامِ؟! فَرَجَعَ إِلَيْهِ الْحَارِثُ، فَأَخْبَرَهُ، فَقَالَ: غَدَرْتَ يَا مُحَمَّدُ، قَالَ: فَقَال حَسَّانٌ: يَا حَارِ مَنْ يَغْدِرُ بِذِمَّةِ جَارِهِ … مِنْكُمْ فَإِنَّ مُحَمَّدًا لا يَغْدِر إِنْ تَغْدِرُوا فَالْغَدْرُ مِنْ عَادَاتِكُمْ … وَاللُّؤْمُ يَنْبُتُ فِي أُصُولِ السَّخْبَرِ وَأَمَانَةُ النَّهْدِيِّ حَيْثُ لَقِيتَهَا … مِثْلُ الزُّجَاجَةِ، صَدْعُهَا لا يُجْبَرِ قَالَ: فَقَالَ الْحَارِثُ: كُفَّ عَنَّا يَا مُحَمَّدُ لِسَانَ حَسَّانٍ، فَلَوْ مُزِجَ بِهِ مَاءُ الْبَحْرِ لَمَزَجَهُ.
شرح قَالَ الْبَزَّارُ: لا نَعْلَمُ رَوَاهُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو هَكَذَا إِلا عُثْمَانُ، وَلَمْ نَسْمَعْهُ إِلا مِنْ عُقْبَةَ
1803 - Uqbah ibn Sinan narrated to us, Uthman ibn Uthman al-Ghatafani narrated to us, Muhammad ibn Amr narrated to us, from Abu Salamah, from Abu Hurayrah, who said: Al-Harith al-Ghatafani came to the Messenger of Allah (pbuh) and said: "O Muhammad, share with us half of the dates of Medina, or else we shall fill it against you with cavalry and infantry." He said: "[Wait] until I consult the Sa'ds—Sa'd ibn Ubadah and Sa'd ibn Mu'adh," meaning he would consult them. They both said: "No, by Allah! We did not grant such a humiliating concession regarding ourselves during the era of Ignorance (Jahiliyyah), so how could we now that Allah has brought Islam?!" So Al-Harith returned to him and informed him, and Al-Harith said: "You have acted treacherously, O Muhammad." He said: Then Hassan [ibn Thabit] said:
"O Har, whoever among you betrays the protection of his neighbor... indeed Muhammad does not betray.
If you betray, then betrayal is among your habits... and vileness grows at the roots of the Sakhbar.
And the trust of the Nahdi, wherever you encounter it... is like glass; its crack cannot be mended."
He said: Al-Harith then said: "O Muhammad, restrain Hassan's tongue from us, for if it were mixed with the water of the sea, it would surely taint it."
Commentary Al-Bazzar said: We do not know of anyone who narrated it from Muhammad ibn Amr in this manner except for Uthman, and we did not hear it except from Uqbah.
#1804
1804 - Na ka treguar Muhamed ibn el-Muthena, na ka treguar Zekerija ibn Jahja, i cili ka thënë: E kam dëgjuar Thabit el-Bunanin duke treguar nga Enes ibn Maliku, i cili ka thënë: I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) thoshte në ditën e Hendekut: "Pasha Allahun, sikur të mos ishte Allahu, ne nuk do të ishim udhëzuar, as nuk do të jepnim sadaka e as nuk do të faleshim; prandaj lësho mbi ne qetësi (sekine)."
١٨٠٤ - حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، ثنا زَكَرِيَّا بْنُ يَحْيَى، قَالَ: سَمِعْتُ ثَابِتًا الْبُنَانِيَّ يُحَدِّثُ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ: كَانَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ يَقُولُ يَوْمَ الْخَنْدَقِ: وَاللَّهِ لَوْلَا اللَّهُ مَا اهْتَدَيْنَا وَلا تَصَدَّقْنَا وَلا صَلَّيْنَا فَأَنْزِلَنْ سَكِينَةً عَلَيْنَا
1804 - Muhammad ibn al-Muthanna narrated to us, Zakariyya ibn Yahya narrated to us, saying: I heard Thabit al-Bunani narrating from Anas ibn Malik, who said: The Messenger of Allah (pbuh) used to say on the day of the Trench: "By Allah, were it not for Allah, we would not have been guided, nor would we have given charity, nor would we have prayed; so send down tranquility upon us."
#1805
١٨٠٥ - Na ka treguar Is-hak bin Zijad el-Attar, na ka treguar Zekerija bin Jahja, na ka treguar Is-hak bin Ubejs es-Sami, më ka treguar Abdul Aziz bin Ebi Bekr bin Malik bin Vehb el-Huzai, nga babai i tij, nga gjyshi i tij, se i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) dërgoi Sulejtin dhe Sufjan bin Auf el-Eslemiun si zbulues në ditën e Ahzabit (Aleatëve). Ata u nisën derisa arritën në el-Bejda, ku u rrethuan nga kalorësia e Ebu Sufjanit. Ata luftuan derisa u vranë. Pastaj i sollën te i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) dhe u varrosën në një varr të vetëm; ata janë dy dëshmorët e bashkuar.
Komentim El-Bezzari ka thënë: Nuk dimë që Maliku të ketë transmetuar diçka tjetër përveç kësaj.
١٨٠٥ - حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ زِيَادٍ الْعَطَّارُ، ثنا زَكَرِيَّا بْنُ يَحْيَى، ثنا إِسْحَاقُ بْنُ عُبَيْسٍ السَّامِيُّ، حَدَّثَنِي عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ أَبِي بَكْرِ بْنِ مَالِكِ بْنِ وَهْبٍ الْخُزَاعِيُّ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ﷺ بَعَثَ سُلَيْطًا وَسُفْيَانَ بْنَ عَوْفٍ الأَسْلَمِيَّ طَلِيعَةَ يَوْمِ الأَحْزَابِ، فَخَرَجَا حَتَّى إِذَا كَانَا بِالْبَيْدَاءِ، الْتَفَّتْ عَلَيْهِمْ خَيْلٌ لأَبِي سُفْيَانَ، فَقَاتَلا حَتَّى قُتِلا، فَأُتِيَ بِهِمَا رَسُولَ اللَّهِ ﷺ، فَدُفِنَا فِي قَبْرٍ وَاحِدٍ، فَهُمَا الشَّهِيدَانِ الْقَرِينَانِ.
شرح قَالَ الْبَزَّارُ: لا نَعْلَمُ رَوَى مَالِكٌ إِلا هَذَا.
1805 - Ishaq bin Ziyad al-Attar narrated to us, Zakariyya bin Yahya narrated to us, Ishaq bin Ubayyis al-Sami narrated to us, Abdul Aziz bin Abi Bakr bin Malik bin Wahb al-Khuza'i narrated to me, from his father, from his grandfather, that the Messenger of Allah (pbuh) sent Sulait and Sufyan bin Awf al-Aslami as scouts on the Day of the Confederates (al-Ahzab). They set out until, when they reached al-Baida', a cavalry belonging to Abu Sufyan surrounded them, and they fought until they were killed. They were then brought to the Messenger of Allah (pbuh), and they were buried in a single grave; they are the two martyrs joined together.
Commentary Al-Bazzar said: We do not know that Malik narrated anything except this.
#1806
1٨٠٦ - Na ka treguar Abdullah bin Shebibi, na ka treguar Ibrahim bin el-Mundhiri, na ka treguar Ismail bin Daudi, na ka treguar Malik bin Enesi, nga Jahja bin Saidi, nga Amreja, nga Aisheja, e cila ka thënë: Isha me të Dërguarin e Allahut (s.a.v.s.) kur ai ishte te Hendeku. I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) e vëzhgonte rregullisht një shteg në mal, prej të cilit kishte frikë. Ai vinte dhe shtrihej në prehrin tim, pastaj ngrihej dhe përgjonte me vëmendje. Ai dëgjoi zhurmën e një njeriu që kishte veshur parzmore hekuri, kështu që u nis me shpejtësi drejt malit. I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) pyeti: "Kush është ky?" Ai u përgjigj: "Unë jam Sadi, kam ardhur te ty që të më urdhërosh me urdhrin tënd." Atëherë i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) e urdhëroi atë të qëndronte i palëkundur në atë shteg. Aisheja tha: Pastaj i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) fjeti në prehrin tim, derisa ia dëgjova gërhitjen. Aisheja tha: Nuk do t'ia harroj kurrë këtë mirësi Sadit. Unë (autori) them: Në Sahih gjendet një pjesë e këtij hadithi.
Komentim El-Bezzari ka thënë: Nuk dimë që ta ketë transmetuar kush tjetër këtë hadith, përveç Aishes me këtë zinxhir transmetimi.
١٨٠٦ - حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ شَبِيبٍ، ثنا إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْمُنْذِرِ، ثنا إِسْمَاعِيلُ بْنُ دَاوُدَ، ثنا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ عَمْرَةَ، عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ: كُنْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ ﷺ وَهُوَ بِالْخَنْدَقِ، فَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ يَتَعَاهَدُ ثَغْرَةً مِنَ الْجَبَلِ يَخَافُ مِنْهَا، فَيَأْتِي فَيَضْطَجِعُ، فِي حِجْرِي، ثُمَّ يَقُومُ فَيَتَسَمَّعُ، فَسَمِعَ حِسَّ إِنْسَانٍ عَلَيْهِ الْحَدِيدُ، فَانْسَلَّ فِي الْجَبَلِ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ: «مَنْ هَذَا؟» فَقَالَ: أَنَا سَعْدٌ، جِئْتُكَ لِتَأْمُرَنِي بِأَمْرِكَ، فَأَمَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ أَنْ يَثْبُتَ فِي تِلْكَ الثَّغْرَةِ، فَقَالَتْ عَائِشَةُ: فَنَامَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ فِي حِجْرِي حَتَّى سَمِعْتُ غَطِيطَهُ، فَقَالَتْ عَائِشَةُ: لا أَنْسَاهَا لِسَعْدٍ. قُلْتُ: فِي الصَّحِيحِ طَرَفٌ مِنْهُ.
شرح قَالَ الْبَزَّارُ: لا نَعْلَمُ رَوَاهُ إِلا عَائِشَةُ بِهَذَا الإِسْنَادِ.
1806 - Abdullah bin Shabib narrated to us, Ibrahim bin al-Mundhir narrated to us, Isma'il bin Dawud narrated to us, Malik bin Anas narrated to us, from Yahya bin Sa'id, from 'Amrah, from 'A'ishah, who said: I was with the Messenger of Allah (pbuh) while he was at the Trench, and the Messenger of Allah (pbuh) used to keep watch over a breach in the mountain which he feared. He would come and lie down in my lap, then he would stand up and listen intently. He heard the sound of a person wearing iron armor, so he slipped out toward the mountain. The Messenger of Allah (pbuh) said: "Who is this?" He replied: "I am Sa'd, I have come to you so that you may command me with your order." So the Messenger of Allah (pbuh) commanded him to remain firm in that breach. 'A'ishah said: Then the Messenger of Allah (pbuh) slept in my lap until I heard his snoring. 'A'ishah said: I shall not forget this favor for Sa'd. I said: In the Sahih there is a portion of it.
Commentary Al-Bazzar said: We do not know it narrated except from 'A'ishah with this chain of transmission.
#1807
1807 - Na ka treguar Abdullah bin Shabibi, na ka treguar Is'hak bin Muhamed el-Feruij, i cili ka thënë: Më ka treguar Umm Urve bint Xha'fer bin ez-Zubejr, nga babai i saj, e ai nga gjyshi i saj, ez-Zubejr bin el-Auvami, se i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) doli për në Uhud dhe i vendosi gratë e tij dhe hallën e tij, Safijen, në një kështjellë që quhej Fari', dhe bashkë me to la Hassan bin Thabit-in. I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) doli në Uhud, kurse një hebre u ngjit derisa u shfaq mbi gratë e të Dërguarit të Allahut (s.a.v.s.) dhe mbi hallën e tij. Atëherë Safija tha: "O Hassan, ngrihu kundër tij dhe vrite!" Ai u përgjigj: "Jo, për Allahun, kjo nuk është në natyrën time; sikur të ishte kjo në mua, do të kisha dalë me të Dërguarin e Allahut (s.a.v.s.)." Safija tha: "Atëherë ma lidh shpatën në parakrahun tim." Ai tha: Pastaj ajo u drejtua drejt tij derisa e vrau dhe ia preu kokën. Ajo i tha atij: "Merre kokën dhe ua hidh hebrenjve." Ai tha: "Kjo nuk është në mua." Atëherë ajo vetë e mori kokën dhe ua hodhi hebrenjve. Hebrenjtë thanë: "Ne e dinim se Muhamedi nuk do t'i linte familjarët e tij pas pa lënë dikë me ta," kështu që u shpërndanë dhe u larguan. Aishja ka thënë: Atëherë kaloi Sa'd bin Mu'adhi duke thënë: "Prit edhe pak, deveja do t'i arrijë tmerret e betejës... nuk ka asgjë të keqe me vdekjen kur vjen çasti i caktuar." Ajo tha: Nuk kam parë askënd më të bukur se ai atë ditë. Mbi të kishte gjurmë të ngjyrës së verdhë dhe mbante veshur një këmishë metalike të shkurtër. Ai ishte martuar dhe kishte hyrë me nusen e tij vetëm pak ditë para kësaj, andaj mbi të kishte gjurmë shafrani. Tha: Dhe Hassani, kur i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) sulmonte jobesimtarët, e hapte kështjellën, e kur ata ktheheshin (zmbrapseshin), kthehej bashkë me ta.
Komentim El-Bezzari ka thënë: Nuk dimë të jetë transmetuar nga ez-Zubejri përveçse përmes këtij vargu transmetimi.
١٨٠٧ - حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ شَبِيبٍ، ثنا إِسْحَاقُ بْنُ مُحَمَّدٍ الْفَرْوِيُّ، قَالَ: حَدَّثَتْنِي أُمُّ عُرْوَةَ بِنْتُ جَعْفَرِ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ أَبِيهَا، عَنْ جَدِّهَا الزُّبَيْرِ بْنِ الْعَوَّامِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ﷺ خَرَجَ إِلَى أُحُدٍ، فَجَعَلَ نِسَاءَهُ وَعَمَّتَهُ صَفِيَّةَ فِي أُطُمٍ، يُقَالُ لَهُ: فَارِعٌ، وَجَعَلَ مَعَهُمْ حَسَّانَ بْنَ ثَابِتٍ، وَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ إِلَى أُحُدٍ، فَيَرْقَى يَهُودِيٌّ حَتَّى أَشْرَفَ عَلَى نِسَاءِ رَسُولِ اللَّهِ ﷺ وَعَلَى عَمَّتِهِ، فَقَالَتْ صَفِيَّةُ: يَا حَسَّانُ، قُمْ إِلَيْهِ حَتَّى تَقْتُلَهُ، قَالَ: لا وَاللَّهِ مَا ذَاكَ فِيَّ، وَلَوْ كَانَ ذَلِكَ فِيَّ لَخَرَجْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ ﷺ، قَالَتْ صَفِيَّةُ: فَارْبُطِ السَّيْفَ عَلَى ذِرَاعِي، قَالَ: ثُمَّ تَقَدَّمَتْ إِلَيْهِ حَتَّى قَتَلَتْهُ وَقَطَعَتْ رَأْسَهُ، فَقَالَتْ لَهُ: خُذِ الرَّأْسَ، فَارْمِ بِهِ عَلَى الْيَهُودِ، قَالَ: مَا ذَاكَ فِيَّ، فَأَخَذَتْ هِيَ الرَّأْسَ، فَرَمَتْ بِهِ عَلَى الْيَهُودِ، فَقَالَتِ الْيَهُودُ: قَدْ عَلِمْنَا أَنَّ مُحَمَّدًا لَمْ يَكُنْ يَتْرُكُ أَهْلَهُ خُلُوفًا لَيْسَ مَعَهُمْ أَحَدٌ، فَتَفَرَّقُوا وَذَهَبُوا، قَالَتْ عَائِشَةُ: فَمَرَّ سَعْدُ بْنُ مُعَاذٍ وَهُوَ يَقُولُ: مَهْلا قَلِيلا تُدْرِكُ الْهَيْجَا جَمَلْ … لا بَأْسَ بِالْمَوْتِ إِذَا حَانَ الأَجَلْ قَالَتْ: وَمَا رَأَيْتُ أَحَدًا كَانَ أَجْمَلَ مِنْهُ ذَلِكَ الْيَوْمِ، وَكَانَ عَلَيْهِ أَثَرُ صُفْرَةٍ، وَكَانَ عَلَيْهِ دِرْعٌ مُقَلَّصَةٌ، وَقَدْ تَزَوَّجَ فَبَنَى بِأَهْلِهِ قَبْلَ ذَلِكَ بِأَيَّامٍ، فَعَلَيْهِ أَثَرُ زَعْفَرَانَ، قَالَ: وَكَانَ حَسَّانٌ إِذَا شَدَّ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ عَلَى الْكُفَّارِ يَفْتَحُ الأُطُمَ، وَإِذَا كَرُّوا رَجَعَ مَعَهُمْ.
شرح قَالَ الْبَزَّارُ: لا نَعْلَمُهُ يُرْوَى عَنِ الزُّبَيْرِ إِلا بِهَذَا الإِسْنَادِ.
1807 - Abdullah bin Shabib narrated to us, stating that Ishaq bin Muhammad al-Farwi narrated to us, saying: Umm Urwah bint Ja'far bin al-Zubayr narrated to me, from her father, from her grandfather al-Zubayr bin al-Awwam, that the Messenger of Allah (pbuh) went out to Uhud and placed his wives and his paternal aunt Safiyyah in a fortress called Fari', and he placed Hassan bin Thabit with them. The Messenger of Allah (pbuh) went out to Uhud, and a Jewish man climbed up until he overlooked the wives of the Messenger of Allah (pbuh) and his aunt. Safiyyah said: "O Hassan, rise against him and kill him." He replied: "No, by Allah, that is not in my nature; had it been in my nature, I would have gone out with the Messenger of Allah (pbuh)." Safiyyah said: "Then tie the sword to my forearm." He said: Then she advanced toward him until she killed him and cut off his head. She said to him: "Take the head and throw it at the Jews." He said: "That is not in me." So she took the head and threw it at the Jews. The Jews said: "We knew that Muhammad would not leave his family behind as successors with no one with them," so they dispersed and left. Aisha said: Then Sa'd bin Mu'adh passed by while reciting: "Wait a little, the camel shall reach the fray... there is no harm in death when the appointed time arrives." She said: I did not see anyone more handsome than him on that day. There was a trace of yellowness upon him, and he was wearing a short coat of mail. He had married and consummated his marriage with his wife a few days prior to that, so there were traces of saffron upon him. He said: Whenever the Messenger of Allah (pbuh) charged against the disbelievers, Hassan would open the fortress, and when they returned, he would return with them.
Commentary Al-Bazzar said: We do not know it to be narrated from al-Zubayr except through this chain of transmission.
#1808
1808 - Na ka treguar Muhamed bin el-Muthenna, na ka treguar Muhamed bin Abdilah el-Ensari, na ka treguar Ibn Awni, nga Muhamed bin Muhamed bin el-Eswadi, nga Amir bin Sa'di, i cili ka thënë: Ka thënë Sa'di — duke përmendur Pejgamberin (s.a.v.s.) — : "Vërtet e kam parë atë ditën e Hendekut duke qeshur saqë iu dukën dhëmballët." Tha: I thashë: "Si ndodhi?" Tha: "Ishte një burrë që kishte me vete dy mburoja, ndërsa Sa'di ishte shigjetar. Ai (burri) bënte kështu e ashtu me dy mburojat duke mbuluar ballin e tij. Atëherë Sa'di ia drejtoi një shigjetë dhe kur ai e ngriti kokën, e goditi dhe nuk gaboi në këtë pjesë të tij — d.m.th. në ballë. Ai u përmbys dhe i ngriti këmbët përpjetë, kështu që Pejgamberi (s.a.v.s.) qeshi saqë iu dukën dhëmballët." Ai tha: I thashë: "Nga se qeshi?" Tha: "Nga veprimi i atij burri."
Komentim Ka thënë el-Bezzari: Nuk dimë që dikush ta ketë transmetuar këtë nga Pejgamberi (s.a.v.s.) përveç Sa'dit, dhe nuk dimë për të ndonjë zinxhir tjetër transmetimi (isnad) përveç këtij.
١٨٠٨ - حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، ثنا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الأَنْصَارِيُّ، ثنا ابْنُ عَوْنٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ الأَسْوَدِ، عَنْ عَامِرِ بْنِ سَعْدٍ، قَالَ: قَالَ سَعْدٌ: وَذَكَرَ النَّبِيّ ﷺ فَقَالَ: لَقَدْ رَأَيْتُهُ يَوْمَ الْخَنْدَقِ ضَحِكَ حَتَّى بَدَتْ نَوَاجِذُهُ، قَالَ: قُلْتُ: كَيْفَ؟ قَالَ: كَانَ رَجُلٌ مَعَهُ تُرْسَانِ، وَكَانَ سَعْدٌ رَامِيًا، فَكَانَ يَقُولُ: كَذَا وَكَذَا بِالتُّرْسَيْنِ يُغَطِّي جَبْهَتَهُ، فَنَزَعَ لَهُ سَعْدٌ بِسَهْمٍ، فَلَمَّا رَفَعَ رَأْسَهُ رَمَاهُ، فَلَمْ يُخِطْ هَذِهِ مِنْهُ، يَعْنِي: جَبْهَتَهُ، وَانْقَلَبَ، وَأَشَالَ بِرِجْلِهِ، فَضَحِكَ النَّبِيُّ ﷺ حَتَّى بَدَتْ نَوَاجِذُهُ، قَالَ: قُلْتُ: مِنْ أَيِّ شَيْءٍ ضَحِكَ؟ قَالَ: مِنْ فِعْلِ الرَّجُلِ.
شرح قَالَ الْبَزَّارُ: لا نَعْلَمُ رَوَاهُ عَنِ النَّبِيِّ ﷺ إِلا سَعْدٌ، وَلا نَعْلَمُ لَهُ إِلا هَذَا الإِسْنَاد.
1808 - Muhammad ibn al-Muthanna narrated to us, Muhammad ibn Abd Allah al-Ansari narrated to us, Ibn Awn narrated to us, from Muhammad ibn Muhammad ibn al-Aswad, from Amir ibn Sa'd, who said: Sa'd said—and he mentioned the Prophet (pbuh)—saying: "I saw him on the Day of the Trench laughing until his premolars were visible." He said: I asked: "How was that?" He said: "There was a man who had two shields, and Sa'd was an archer. The man was moving the two shields this way and that, covering his forehead. So Sa'd aimed an arrow at him, and when he raised his head, he shot him and did not miss this part of him—meaning his forehead. He tumbled over and raised his leg, so the Prophet (pbuh) laughed until his premolars were visible." He said: I asked: "At what did he laugh?" He said: "At the man's action."
Commentary Al-Bazzar said: We do not know that anyone narrated it from the Prophet (pbuh) except Sa'd, and we do not know any chain for it except this chain.
#1809
١٨٠٩ - Na ka treguar Ibrahim ibn Haniu, na ka treguar Ubejdullah ibn Musa, na ka treguar Jusuf ibn Suhejbi, nga Musa ibn Ebi al-Muhtari, nga Bilal ibn Jahja, nga Hudhejfeja, se njerëzit u shpërndanë nga i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) natën e Ahzabit (Aleatëve), dhe nuk mbetën me të përveçse dymbëdhjetë burra. I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) erdhi tek unë ndërsa isha i kruspullosur nga gjumi dhe tha: "O biri i Jemanit, çohu dhe shko te taborri i Ahzabit e shiko gjendjen e tyre." Thashë: "O i Dërguari i Allahut, pasha Atë që të dërgoi me të Vërtetën, nuk u ngrita para teje veçse nga turpi (modestia) prej të ftohtit." Ai tha: "Shko, o biri i Jemanit, sepse nuk do të kesh asnjë dëm nga i ftohti e as nga nxehtësia derisa të kthehesh tek unë." Kështu u nisa derisa arrita te taborri i tyre dhe gjeta Ebu Sufjanin duke ndezur zjarrin me një grup rreth tij, ndërkohë që aleatët ishin shpërndarë prej tij. Erdha dhe u ula mes tyre, por Ebu Sufjani e ndjeu se mes tyre kishte hyrë dikush që nuk ishte prej tyre, prandaj tha: "Le të kapë secili prej jush dorën e bashkëbiseduesit (atij që ka pranë)." [Hudhejfeja] tha: "Kështu, e vura dorën time mbi atë që kisha në të djathtë dhe ia kapa dorën, pastaj e vura dorën time mbi atë që kisha në të majtë dhe ia kapa dorën. Qëndrova mes tyre për një çast, pastaj u ngrita dhe erdha te Pejgamberi (s.a.v.s.) ndërsa ai ishte duke u falur në këmbë. Ai më bëri shenjë të afrohesha, dhe unë u afrova derisa ai lëshoi mbi mua një pjesë të rrobës që kishte veshur për të më ngrohur. Kur përfundoi namazin, tha: 'O biri i Jemanit, ulu; cili është lajmi i njerëzve?' Thashë: 'O i Dërguari i Allahut, njerëzit janë shpërndarë nga Ebu Sufjani dhe nuk ka mbetur askush përveç një grupi që po ndez zjarrin. Allahu ka lëshuar mbi ta të ftohtë ashtu siç lëshoi mbi ne, por ne shpresojmë nga Allahu atë që ata nuk e shpresojnë.'"
Unë (autori) them: Hadithi i Hudhejfes gjendet në "Sahih", por në këtë version ka shtesa, ndër të cilat thënia e tij: "nuk mbetën me të përveçse dymbëdhjetë burra", dhe thënia e tij: "nuk u ngrita para teje veçse nga turpi", e të tjera si këto.
Komentim El-Bezzari ka thënë: Nuk e dimë këtë hadith nga Bilali, nga Hudhejfeja, përveçse përmes këtij zinxhiri transmetimi.
١٨٠٩ - حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ هَانِئٍ، ثنا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى، ثنا يُوسُفُ بْنُ صُهَيْبٍ، عَنْ مُوسَى بْنِ أَبِي الْمُخْتَارِ، عَنْ بِلالِ بْنِ يَحْيَى، عَنْ حُذَيْفَةَ، أَنَّ النَّاسَ تَفَرَّقُوا عَنْ رَسُولِ اللَّهِ ﷺ لَيْلَةَ الأَحْزَابِ، فَلَمْ يَبْقَ مَعَهُ إِلا اثْنَا عَشَرَ رَجُلا، فَأَتَانِي رَسُولُ اللَّهِ ﷺ وَأَنَا جَاثِمٌ مِنَ النَّوْمِ، فَقَالَ: يَا ابْنَ الْيَمَانِ، قُمْ فَانْطَلِقْ إِلَى عَسْكَرِ الأَحْزَابِ، فَانْظُرْ إِلَى حَالِهِمْ، قُلْتُ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، وَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ مَا قُمْتُ إِلَيْكَ إِلَّا حَيَاءً مِنَ الْبَرْدِ، قَالَ: انْطَلِقْ يَا ابْنَ الْيَمَانِ، فَلا بَأْسَ عَلَيْكَ مِنَ بَرْدٍ وَلا حَرٍّ، حَتَّى تَرْجِعَ إِلَيَّ، فَانْطَلَقْتُ حَتَّى آتِيَ عَسْكَرَهُمْ، فَوَجَدْتُ أَبَا سُفْيَانَ يُوقِدُ النَّارَ فِي عُصْبَةٍ حَوْلَهُ، وَقَدْ تَفَرَّقَ الأَحْزَابُ عَنْهُ، فَجِئْتُ حَتَّى أَجْلِسَ فِيهِمْ، فَحَسَّ أَبُو سُفْيَان أَنَّهُ قَدْ دَخَلَ فِيهِمْ مِنْ غَيْرِهِمْ، فَقَالَ: لِيَأْخُذْ كُلُّ رَجُلٍ مِنْكُمْ بِيَدِ جَلِيسِهِ، قَالَ: فَضَرَبْتُ بِيَدِي عَلَى الَّذِي عَنْ يَمِينِي فَأَخَذْتُ بِيَدِهِ، ثُمَّ ضَرَبْتُ بِيَدِي عَلَى الَّذِي عَنْ يَسَارِي فَأَخَذْتُ بِيَدِهِ، فَلَبِثْتُ فِيهِمْ هُنَيْهَةً، ثُمَّ قُمْتُ، فَأَتَيْتُ النَّبِيّ ﷺ وَهُوَ قَائِمٌ يُصَلِّي، فَأَوْمَى إِلَيَّ أَنِ ادْنُ، فَدَنَوْتُ حَتَّى أَرْسَلَ عَلَيَّ مِنَ الثَّوْبِ الَّذِي كَانَ عَلَيْهِ لِيُدْفِئَنِي، فَلَمَّا فَرَغَ مِنْ صَلاتِهِ قَالَ: «يَا ابْنَ الْيَمَانِ، اقْعُدْ، مَا خَبَرُ النَّاسِ؟» قُلْتُ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، تَفَرَّقَ النَّاسُ عَنْ أَبِي سُفْيَانَ، فَلَمْ يَبْقَ إِلا فِي عُصْبَةٍ يُوقِدُ النَّارَ، وَقَدْ صَبَّ اللَّهُ عَلَيْهِمْ مِنَ الْبَرْدِ مِثْلَ الَّذِي صَبَّ عَلَيْنَا، وَلَكِنَّا نَرْجُو مِنَ اللَّهِ مَا لا يَرْجَوْنَ. قُلْتُ: حَدِيثُ حُذَيْفَةَ فِي الصَّحِيحِ، وَفِي هَذَا زِيَادَةٌ، مِنْهَا أَنَّهُ قَالَ: فَلَمْ يَبْقَ مَعَهُ إِلا اثْنَا عَشَرَ رَجُلا، وَمِنْهَا: مَا قُمْتُ لَكَ إِلا حَيَاءً، وَغَيْرُ ذَلِكَ.
شرح قَالَ الْبَزَّارُ: لا نَعْلَمُهُ عَنْ بِلالٍ، عَنْ حُذَيْفَةَ إِلا بِهَذَا الإِسْنَادِ.
1809 - Ibrahim ibn Hani narrated to us, Ubayd Allah ibn Musa narrated to us, Yusuf ibn Suhayb narrated to us, from Musa ibn Abi al-Mukhtar, from Bilal ibn Yahya, from Hudhayfa, that the people dispersed from the Messenger of Allah (pbuh) on the night of al-Ahzab, and no more than twelve men remained with him. The Messenger of Allah (pbuh) came to me while I was crouching from sleep, and he said: "O son of al-Yaman, get up and go to the camp of the Confederates and observe their condition." I said: "O Messenger of Allah, by the One Who sent you with the truth, I did not stand up for you except out of bashfulness because of the cold." He said: "Go, O son of al-Yaman, for you shall feel neither cold nor heat until you return to me." So I set out until I reached their camp, and I found Abu Sufyan stoking a fire among a small group around him, as the Confederates had dispersed from him. I came and sat among them, but Abu Sufyan sensed that someone who was not one of them had entered their midst, so he said: "Let every man among you take the hand of his neighbor." He [Hudhayfa] said: "So I struck with my hand upon the one on my right and took his hand, then I struck with my hand upon the one on my left and took his hand. I stayed among them for a short while, then I stood up and came to the Prophet (pbuh) while he was standing in prayer. He signaled for me to draw near, so I drew near until he cast over me part of the garment he was wearing to warm me. When he finished his prayer, he said: 'O son of al-Yaman, sit; what is the news of the people?' I said: 'O Messenger of Allah, the people have dispersed from Abu Sufyan, and none remain except a small group stoking the fire. Allah has poured upon them cold similar to that which He has poured upon us, but we hope from Allah that which they do not hope.'" I say: The hadith of Hudhayfa is in the Sahih, and in this version there is additional information, including his saying: "none remained with him except twelve men," and his saying: "I only stood up for you out of bashfulness," and other things.
Commentary Al-Bazzar said: We do not know it from Bilal, from Hudhayfa, except through this chain of transmission.
#1810
1810 - Na ka treguar Muhamed ibn Omer ibn Hejjaxh, na ka treguar Jahja ibn Abdurrahman el-Arhabij, na ka treguar Ubejde ibn el-Esved, nga Muxhalidi, nga Amir, nga Xhabir ibn Abdullahu, se i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë në ditën e Ahzabit (Aleatëve), kur ata kishin mbledhur kundër tij trupa të shumta, i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) tha: "Ata nuk do t'ju sulmojnë kurrë më pas kësaj, por ju do t'i sulmoni ata."
Komentim El-Bezzari ka thënë: Ka mospajtime rreth zinxhirit të tij të transmetimit. Zekerija ibn Ebi Zaide e ka transmetuar nga esh-Sha'bi, nga el-Harith ibn el-Barsa'. Muxhalidi ka thënë: nga esh-Sha'bi, nga Xhabiri. Dhe nuk dimë askënd që e ka transmetuar nga Xhabiri përveç Ubejde.
١٨١٠ - حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُمَرَ بْن هَيَّاجٍ، ثنا يَحْيَى بْنُ عَبْد الرَّحْمَنِ الأَرْحَبِيُّ، ثنا عُبَيْدَةُ بْنُ الأَسْوَدِ، عَنْ مُجَالِدٍ، عَنْ عَامِرٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ﷺ قَالَ يَوْمَ الأَحْزَابِ: وَقَدْ جَمَعُوا لَهُ جُمُوعًا كَثِيرَةً، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ: «لا يَغْزُوكُمْ بَعْدَهَا أَبَدًا، وَلَكِنْ تَغْزُوهُمْ».
شرح قَالَ الْبَزَّارُ: قَدِ اخْتَلَفُوا فِي إِسْنَادِهِ، فَرَوَاهُ زَكَرِيَّا بْنُ أَبِي زَائِدَة، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنِ الْحَارِثِ بْنِ الْبَرْصَاءِ، وَقَالَ: مُجَالِدٌ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنْ جَابِرٍ، وَلا نَعْلَمُ أَحَدًا رَوَاهُ عَنْ جَابِرٍ إِلا عُبَيْدَةُ.
1810 - Muhammad ibn ‘Umar ibn Hayyaj narrated to us, Yahya ibn ‘Abd al-Rahman al-Arhabi narrated to us, ‘Ubaydah ibn al-Aswad narrated to us, from Mujalid, from ‘Amir, from Jabir ibn ‘Abd Allah, that the Messenger of Allah (pbuh) said on the Day of al-Ahzab (the Confederates), when they had gathered massive hosts against him, the Messenger of Allah (pbuh) said: "They will never invade you after this ever, but you will invade them."
Commentary Al-Bazzar said: They have differed regarding its chain of transmission. Zakariyya ibn Abi Za’idah narrated it from al-Sha’bi, from al-Harith ibn al-Barsa’. Mujalid said: from al-Sha’bi, from Jabir. And we do not know anyone who narrated it from Jabir except ‘Ubaydah.
#1811
1811 - Na ka treguar Abdullah bin Saidi, na ka treguar Hafs bin Gijathi, nga Davudi, nga Ikrimeja, nga Ibn Abbasi, i cili ka thënë: Era e lindjes (as-Saba) i erdhi erës së veriut (ash-Shamal) natën e Aleatëve (Ahzabëve) dhe i tha: "Nisu, që të ndihmojmë të Dërguarin e Allahut (s.a.v.s.)." Era e veriut u përgjigj: "Vërtet, gruaja e lirë nuk udhëton natën." Ndërsa era me të cilën u ndihmua i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ishte era e lindjes (as-Saba).
١٨١١ - حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ، ثنا حَفْصُ بْنُ غِيَاثٍ، عَنْ دَاوُدَ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: أَتَتِ الصَّبَا الشَّمَالَ لَيْلَةَ الأَحْزَابِ، فَقَالَتْ: مُرِّي حَتَّى نَنْصُرَ رَسُولَ اللَّهِ ﷺ، فَقَالَتِ الشَّمَالُ: إِنَّ الْحُرَّةَ لا تَسْرِي بِاللَّيْلِ، وَكَانَتِ الرِّيحُ الَّتِي نُصِرَ بِهَا رَسُولُ اللَّهِ ﷺ الصَّبَا.
1811 - Abdullah bin Sa'id narrated to us, Hafs bin Ghiyath narrated to us, from Dawud, from 'Ikrimah, from Ibn 'Abbas, who said: The East Wind came to the North Wind on the night of the Confederates and said: "Proceed so that we may aid the Messenger of Allah (pbuh)." The North Wind replied: "Indeed, a free woman does not travel by night." And the wind with which the Messenger of Allah (pbuh) was aided was the East Wind.
CHAPTER
باب الحديبية
El-Hudejbije
#1812
١٨١٢ - Na ka treguar Is-hak ibn Buhlul el-Enbari, na ka treguar Muhamed ibn Ismail ibn Ebi Fudejk, na ka treguar Hisham ibn Sa'd, nga Zejd ibn Eslem, nga Ata ibn Jesar, nga Ebu Seidi, se ai ka thënë: Dolëm së bashku me të Dërguarin e Allahut (s.a.v.s.), derisa kur arritëm në Usfan, i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) na tha: "Vërtet, spiunët e idhujtarëve tani janë në Daxhnan, prandaj cili prej jush e njeh rrugën e Dhat el-Hanzal-it?" I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) tha kur u ngrys: "A ka ndonjë burrë që zbret e ecën përpara kalorësve?" Një burrë tha: "Unë, o i Dërguar i Allahut." Ai zbriti, por gurët filluan ta lëndonin dhe degët e pemëve t'i ngatërroheshin në rroba, kështu që i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) i tha: "Hipi." Pastaj zbriti një tjetër, por edhe atë gurët filluan ta lëndonin dhe degët e pemëve t'i ngatërroheshin në rroba, andaj i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) i tha: "Hipi." Pastaj arritëm në rrugë, derisa ecëm në një qafë mali që quhej el-Hanzal. I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) tha: "Shembulli i kësaj qafe mali nuk është tjetër veçse si shembulli i portës në të cilën hynë Bijtë e Izraelit, kur u ishte thënë atyre: 'Hyni në portë të përulur (duke bërë sexhde) dhe thoni: "Hittah" (Na i fal mëkatet); Ne do t'ju falim gabimet tuaja' [el-Bekare: 58]. Askush nuk e kalon këtë qafë mali sonte pa iu falur (mëkatet)." Atëherë njerëzit filluan të nxitonin dhe ta kalonin atë, ndërsa i fundit që e kaloi ishte Katade ibn en-Nu'man, në fund të njerëzve. Ai tha: "Njerëzit filluan të hipnin (të shtyheshin) mbi njëri-tjetrin..."
١٨١٢ - حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ بُهْلُولٍ الأَنْبَارِيُّ، ثنا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ ابْنِ أَبِي فُدَيْكٍ، ثنا هِشَامُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، أَنَّهُ قَالَ: خَرَجْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ ﷺ، حَتَّى إِذَا كُنَّا بِعُسْفَانَ قَالَ لَنَا رَسُولُ اللَّهِ ﷺ: «إِنَّ عُيُونَ الْمُشْرِكِينَ الآنَ عَلَى ضَجْنَانَ، فَأَيُّكُمْ يَعْرِفُ طَرِيقَ ذَاتَ الْحَنْظَلِ؟» فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ حِينَ أَمْسَى: «هَلْ مِنْ رَجُلٍ يَنْزِلُ فَيَسْعَى بَيْنَ يَدَيِ الرِّكَابِ؟» فَقَالَ رَجُلٌ: أَنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ، فَنَزَلَ، فَجَعَلَتِ الْحِجَارَةُ تَنْكُبُهُ، وَالشَّجَرُ يَتَعَلَّقُ بِثِيَابِهِ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ: «ارْكَبْ»، ثُمَّ نَزَلَ آخَرُ، فَجَعَلَتِ الْحِجَارَةُ تَنْكُبُهُ، وَالشَّجَرُ يَتَعَلَّقُ بِثِيَابِهِ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ: «ارْكَبْ»، ثُمَّ وَقَعْنَا عَلَى الطَّرِيقِ، حَتَّى سِرْنَا فِي ثَنِيَّةٍ يُقَالُ لَهَا: الْحَنْظَلُ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ: " مَا مِثْلُ هَذِهِ الثَّنِيَّةِ إِلا كَمَثَلِ الْبَابِ الَّذِي دَخَلَ فِيهِ بَنُو إِسْرَائِيلَ، قِيلَ لَهُمْ: ﴿ادْخُلُوا الْبَابَ سُجَّدًا وَقُولُوا حِطَّةٌ نَغْفِرْ لَكُمْ خَطَايَاكُمْ﴾ [البقرة: ٥٨]، لا يَجُوزُ أَحَدٌ اللَّيْلَةَ هَذِهِ الثَّنِيَّةَ إِلا غُفِرَ لَهُ، فَجَعَلَ النَّاسُ يُسْرِعُونَ وَيَجُوزُونَ، وَكَانَ آخِرُ مَنْ جَازَ قَتَادَةُ بْنُ النُّعْمَانِ فِي آخِرِ الْقَوْمِ، قَالَ: فَجَعَلَ النَّاسُ يَرْكَبُ بَعْضُهُمْ
1812 - Ishaq ibn Bahlul al-Anbari narrated to us, Muhammad ibn Isma'il ibn Abi Fudayk narrated to us, Hisham ibn Sa'd narrated to us, from Zayd ibn Aslam, from 'Ata' ibn Yasar, from Abu Sa'id, that he said: We set out with the Messenger of Allah (pbuh), until when we were at 'Usfan, the Messenger of Allah (pbuh) said to us: "Indeed, the spies of the polytheists are now at Dajnan, so which of you knows the path of Dhat al-Hanzal?" Then the Messenger of Allah (pbuh) said when evening came: "Is there any man who will dismount and strive ahead of the mounts?" A man said: "I will, O Messenger of Allah." So he dismounted, but the stones began to strike him and the trees caught his garments, so the Messenger of Allah (pbuh) said: "Ride." Then another man dismounted, and the stones began to strike him and the trees caught his garments, so the Messenger of Allah (pbuh) said: "Ride." Then we came upon the path, until we traveled through a mountain pass called al-Hanzal. The Messenger of Allah (pbuh) said: "This mountain pass is but like the gate through which the Children of Israel entered, when it was said to them: 'Enter the gate prostrating and say: "Relieve us of our burdens"; We will forgive you your sins' [al-Baqarah: 58]. No one shall cross this mountain pass tonight except that he is forgiven." So the people began to hasten and cross, and the last of those who crossed was Qatadah ibn al-Nu'man among the last of the group. He said: "The people began to ride over one another..."
#1813
١٨١٣ - Na tregoi Muhamed ibn el-Muthena, na tregoi Jahja ibn Seid, nga Ubejdullahu, i cili tha: Më njoftoi Nafiu, nga Ibn Umari, nga Umari se ai ka thënë: "Përdorni gjykimin me mendim rreth fesë." Thashë: Pastaj ai përmendi hadithin e Hudejbijes derisa tha: I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) po shkruante [marrëveshjen] mes tij dhe banorëve të Mekës dhe tha: "Shkruaj: Me emrin e Allahut, të Gjithëmëshirshmit, Mëshirëplotit." Ata thanë: "Sikur ta njihnim këtë, do të të kishim besuar, por shkruaj atë që shkruajmë ne zakonisht: 'Me emrin Tënd, o Allah'." Ai tha: I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) u pajtua, ndërsa unë refuzova, derisa ai më tha: "O Umar, ti po sheh që unë u pajtova, ndërsa ti po refuzon!" Ai tha: Atëherë u pajtova. Thashë: Ky hadith gjendet në Sahih në formë të gjatë, por nuk kam parë në të thënien e tij: "O Umar, ti po sheh që unë u pajtova, ndërsa ti po refuzon".
Komentim El-Bezzari ka thënë: Nuk e njohim këtë nga Umari përveçse përmes kësaj rruge; Mubaraki është i vetmi që e ka transmetuar nga Ubejdullahu, ndërsa është transmetuar edhe nga të tjerë përveç tyre.
Kapitulli: Beteja e Hajberit.
١٨١٣ - حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، ثنا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، قَالَ: أَخْبَرَنِي نَافِعٌ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، عَنْ عُمَرَ أَنَّهُ قَالَ: اجْتَهِدُوا الرَّأْيَ عَلَى الدِّينِ، قُلْتُ: فَذَكَرَ حَدِيثَ الْحُدَيْبِيَةِ إِلَى أَنْ قَالَ: رَسُولُ اللَّهِ ﷺ كَانَ يَكْتُبُ بَيْنَهُ وَبَيْنَ أَهْلِ مَكَّةَ فَقَالَ: «اكْتُبْ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ،» فَقَالُوا: لَوْ نَرَى ذَلِكَ صَدَّقْنَاكَ، وَلَكِنِ اكْتُبْ فِيمَا نَكْتُبُ: «بِاسْمِكَ اللَّهُمَّ»، قَالَ: فَرَضِيَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ، وَأَبَيْتُ، حَتَّى قَالَ لِي: «يَا عُمَرُ، تَرَانِي قَدْ رَضِيتُ وَتَأْبَى أَنْتَ!» قَالَ: فَرَضِيتُ. قُلْتُ: هُوَ فِي الصَّحِيحِ بِطُولِهِ، وَلَمْ أَرَ فِيهِ قَوْلَهُ: «يَا عُمَرُ تَرَانِي قَدْ رَضِيتُ وَتَأْبَى أَنْتَ».
شرح قَالَ الْبَزَّارُ: لا نَعْلَمُهُ عَنْ عُمَرَ إِلا مِنْ هَذَا الْوَجْهِ، تَفَرَّدَ بِهِ مُبَارَكٌ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ وَرُوِيَ عَنْ غَيْرِهِمْ.
بَابُ غَزْوَةُ خَيْبَرَ
1813 - Muhammad ibn al-Muthanna narrated to us, Yahya ibn Sa'id narrated to us, from Ubaydullah, who said: Nafi' informed me, from Ibn Umar, from Umar that he said: "Exert judgment of opinion regarding the religion." I said: Then he mentioned the hadith of al-Hudaybiyyah until he said: The Messenger of Allah (pbuh) was writing [a treaty] between himself and the people of Makkah and he said: "Write: In the name of Allah, the Entirely Merciful, the Especially Merciful." They said: "If we recognized that, we would have believed you, but write what we usually write: 'In Your name, O Allah'." He said: So the Messenger of Allah (pbuh) was content, but I refused, until he said to me: "O Umar, you see that I am content and yet you refuse!" He said: So I became content. I said: It is in the Sahih at length, and I did not see therein his saying: "O Umar, you see that I am content and yet you refuse."
Commentary Al-Bazzar said: We do not know it from Umar except through this route; Mubarak was unique in reporting it from Ubaydullah, and it was narrated from others besides them.
Chapter: The Battle of Khaybar.
CHAPTER
باب غزوة خيبر
Beteja e Hajberit
#1814
١٨١٤ - Na tregoi Muhamed ibn el-Muthena, na tregoi Ebu el-Musavir el-Fadl ibn Musavir, na tregoi Aufi, nga Mejmuni Ebu Abdullahu, nga Abdullah ibn Burejde, e ky nga babai i tij, i cili ka thënë: Kur ishte dita e Hejberit, i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) fushoi pranë banorëve të Hejberit. I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ia dha flamurin Omer ibn el-Hatabit (r.a.) dhe me të u nisën edhe njerëz të tjerë. Ata u ndeshën me banorët e Hejberit, por Omeri dhe shokët e tij u zmbrapsën. Ai u kthye tek i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ndërsa shokët e tij e quanin atë frikacak, ashtu siç i quante edhe ai ata. Atëherë i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) tha: "Nesër, me siguri do t'ia jap flamurin një burri që e do Allahun dhe të Dërguarin e Tij, dhe të cilin e do Allahu dhe i Dërguari i Tij." Kur erdhi e nesërmja, ai thirri Aliun (r.a.) dhe ia dorëzoi atë, ndonëse ai vuante nga një dhimbje sysh. Ai (s.a.v.s.) i pështyu lehtë në sytë e tij dhe ia dha flamurin. Njerëzit u nisën me të dhe ai u doli para banorëve të Hejberit. Aty doli Merhabi duke recituar vargje lufte para tyre:
"Hejberi e di tashmë se unë jam Merhabi,
I armatosur gjer në dhëmbë, një trim i sprovuar.
Ndonjëherë godas me heshtë e herë tjetër me shpatë,
Kur shpatat vijnë përpara duke flakëruar."
Pastaj ai dhe Aliu (r.a.) shkëmbyen dy goditje. Aliu (r.a.) e goditi atë në majë të kokës, saqë shpata i depërtoi deri te dhëmballët. Ushtria e dëgjoi zhurmën e goditjes së tij dhe ende pa arritur njerëzit e fundit, të parët e tyre e kishin arritur fitoren.
Komentim El-Bezzari ka thënë: Nuk e njohim këtë hadith nga Burejde përveçse përmes këtij zinxhiri transmetuesish.
١٨١٤ - حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، ثنا أَبُو الْمُسَاوِرِ الْفَضْلُ بْنُ مُسَاوِرٍ، ثنا عَوْفٌ، عَنْ مَيْمُونٍ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُرَيْدَةَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ: لَمَّا كَانَ يَوْمُ خَيْبَرَ نَزَلَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ بِحَضْرَةِ أَهْلِ خَيْبَرَ، فَأَعْطَى رَسُولُ اللَّهِ ﷺ اللِّوَاءَ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ، ﵁، وَنَهَضَ مَنْ نَهَضَ مَعَهُ مِنَ النَّاسِ، فَلَقَوْا أَهْلَ خَيْبَرَ، فَكُشِفَ عُمَرُ وَأَصْحَابُهُ، فَرَجَعَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ ﷺ يَجْبُنُهُ أَصْحَابُهُ، وَهُوَ يَجْبُنُ أَصْحَابَهُ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ: " لأَعْطِيَنَّ الرَّايَةَ غَدًا رَجُلا يُحِبُّ اللَّهَ وَرَسُولَهُ، وَيُحِبُّهُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ، فَلَمَّا كَانَ مِنَ الْغَدِ، دَعَا عَلِيًّا ﵁، فَدَفَعَهَا إِلَيْهِ وَهُوَ أَرْمَدُ، فَتَفَلَ فِي عَيْنَيْهِ، وَأَعْطَاهُ اللِّوَاءَ، وَصَارَ مَعَهُ النَّاسُ، وَأَتَى أَهْلَ خَيْبَرَ، وَإِذَا مَرْحَبٌ يَرْتَجِزُ بَيْنَ أَيْدِيهِمْ، يَقُولُ: قَدْ عَلِمَتْ خَيْبَرُ أَنِّي مَرْحَبُ … شَاكِ السِّلاح بَطَلٌ مُجَرَّبُ أَطْعَنُ أَحْيَانًا وَحِينًا أُضْرَبُ … إِذَا السُّيُوفُ أَقْبَلَتْ تَلَهَّبُ فَاخْتَلَفَ هُوَ وَعَلِيٌّ ﵁ ضَرْبَتَيْنِ، فَضَرَبَهُ عَلِيٌّ ﵁ عَلَى هَامَتِهِ، حَتَّى عَضَّ السَّيْفُ بِأَضْرَاسِهِ، وَسَمِعَ أَهْلُ الْعَسْكَرِ صَوْتَ ضَرْبَتِهِ، وَمَا تَتَامَّ آخِرُ النَّاسِ حَتَّى فَتَحَ أَوَّلُهُمْ.
شرح قَالَ الْبَزَّارُ: لا نَعْلَمُهُ عَنْ بُرَيْدَةَ إِلا بِهَذَا الإِسْنَادِ.
1814 - Muhammad ibn al-Muthanna narrated to us, Abu al-Musawir al-Fadl ibn Musawir narrated to us, 'Awf narrated to us, from Maymun Abu 'Abd Allah, from 'Abd Allah ibn Buraydah, from his father, who said: When it was the day of Khaybar, the Messenger of Allah (pbuh) encamped in the presence of the people of Khaybar. The Messenger of Allah (pbuh) gave the banner to 'Umar ibn al-Khattab (may Allah be pleased with him), and those who rose with him among the people went forth. They met the people of Khaybar, but 'Umar and his companions were pushed back. He returned to the Messenger of Allah (pbuh) with his companions accusing him of cowardice and he accusing his companions of cowardice. The Messenger of Allah (pbuh) then said: "Tomorrow I shall surely give the banner to a man who loves Allah and His Messenger, and whom Allah and His Messenger love." When the next day arrived, he summoned 'Ali (may Allah be pleased with him) and handed it to him while he was suffering from an eye ailment. He (pbuh) spat in his eyes and gave him the banner. The people went with him until he reached the people of Khaybar, where Marhab was reciting war poetry before them, saying: "Khaybar already knows that I am Marhab, fully armed, a seasoned hero. Sometimes I stab and sometimes I strike, when the swords advance and blaze." Then he and 'Ali (may Allah be pleased with him) exchanged two blows, and 'Ali (may Allah be pleased with him) struck him on the crown of his head until the sword bit into his molars. The people of the army heard the sound of his blow, and the last of the people had not yet fully arrived before the first of them had achieved victory.
Commentary Al-Bazzar said: We do not know it from Buraydah except through this chain of narrators.
#1815
١٨١٥ - Na tregoi Jusuf ibn Musa, na tregoi Ubejdullah ibn Musa, nga Nu'ajm ibn Hakim, nga Ebu Merjem, nga Aliu, i cili ka thënë: Erdhëm në Hajber, dhe kur i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) arriti atje, dërgoi Omerin bashkë me njerëzit, por nuk vonoi shumë e ata (armiqtë) e mposhtën Omerin dhe shokët e tij. Atëherë ai tha: "Me siguri do të dërgoj te ata një burrë që e do Allahun dhe të Dërguarin e Tij, dhe të cilin e do Allahu dhe i Dërguari i Tij; ai do të luftojë derisa Allahu të japë fitore përmes tij." Tha: Njerëzit u zgjatën dhe i shtrinë qafat për këtë (nder). Tha: I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) qëndroi një çast e pastaj pyeti: "Ku është Aliu?" I thanë: "Ai vuan nga sytë." Tha: "Më thirrni atë." Kur erdha tek ai, ai ma hapi syrin, pështyu në të dhe pastaj ma dha flamurin. Tha: U nisa derisa arrita tek ata, dhe aty ishte Merhabi duke recituar vargje lufte derisa u ndeshëm, e Allahu e mposhti atë, dhe u mposhtën edhe shokët e tij. Ata u fortifikuan dhe e mbyllën portën, kështu që ne shkuam te porta dhe unë nuk rreshta së përpjekuri me të derisa Allahu e hapi. Thashë: Nuk e kam parë në plotësinë e tij.
Komentim El-Bezzari ka thënë: Kjo është transmetuar nga Aliu përmes disa rrugëve, por me formulim të ndryshëm nga ky.
١٨١٥ - حَدَّثَنَا يُوسُفُ بْنُ مُوسَى، ثنا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى، عَنْ نُعَيْمِ بْنِ حَكِيمٍ، عَنْ أَبِي مَرْيَمَ، عَنْ عَلِيٍّ قَالَ: أَتَيْنَا خَيْبَرَ، فَلَمَّا أَتَاهَا رَسُولُ اللَّهِ ﷺ بَعَثَ عُمَرَ، وَمَعَهُ النَّاسُ فَلَمْ يَلْبَثُوا أَنْ هَزَمُوا عُمَرَ وَأَصْحَابَهُ، فَقَالَ: لأَبْعَثَنَّ إِلَيْهِمْ رَجُلا يُحِبُّ اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَيُحِبُّهُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ، يُقَاتِلُهُمْ حَتَّى يَفْتَحَ اللَّهُ لَهُ، قَالَ: فَتَطَاوَلَ النَّاسُ لَهَا، وَمَدُّوا أَعْنَاقَهُمْ، قَالَ: فَمَكَثَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ سَاعَةً، فَقَالَ: «أَيْنَ عَلِيٌّ؟» فَقَالُوا: هُوَ أَرْمَدُ، قَالَ: «ادْعُوهُ لِي»، فَلَمَّا أَتَيْتُهُ، فَتَحَ عَيْنِي، ثُمَّ تَفَلَ فِيهَا، ثُمَّ أَعْطَانِي اللِّوَاءَ، قَالَ: فَانْطَلَقْتُ حَتَّى أَتَيْتُهُمْ، فَإِذَا فِيهِمْ مَرْحَبٌ يَرْتَجِزُ حَتَّى الْتَقَيْنَا، فَهَزَمَهُ اللَّهُ، وَانْهَزَمَ أَصْحَابُهُ، وَتَحَصَّنُوا فَأَغْلَقُوا الْبَابَ، فَأَتَيْنَا الْبَابَ، فَلَمْ أَزَلْ أُعَالِجُهُ حَتَّى فَتَحَهُ اللَّهُ. قُلْتُ: لَمْ أَرَهُ بِتَمَامِهِ.
شرح قَالَ الْبَزَّارُ: قَدْ رُوِيَ عَنْ عَلِيٍّ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ بِغَيْرِ هَذَا اللَّفْظِ.
1815 - Yusuf ibn Musa narrated to us, 'Ubayd Allah ibn Musa narrated to us, on the authority of Nu'aym ibn Hakim, from Abu Maryam, from 'Ali, who said: We came to Khaybar, and when the Messenger of Allah (pbuh) reached it, he sent 'Umar and the people with him, but it was not long before they defeated 'Umar and his companions. Thereupon, he said: "I shall indeed send to them a man who loves Allah and His Messenger, and whom Allah and His Messenger love; he will fight them until Allah grants victory through him." He said: The people craned their necks for it. He said: The Messenger of Allah (pbuh) waited for a while and then asked: "Where is 'Ali?" They replied: He is suffering from an eye ailment. He said: "Call him to me." When I came to him, he opened my eye, spat into it, and then handed me the banner. He said: So I set out until I reached them, and there was Marhab among them reciting martial poetry until we met, and Allah defeated him, and his companions were defeated. They took refuge and closed the gate, so we approached the gate, and I continued to struggle with it until Allah opened it. I said: I have not seen it in its entirety.
Commentary Al-Bazzar said: It has been narrated from 'Ali through multiple routes with different wording than this.
#1816
Na ka treguar Seleme ibn Shebibi, na ka treguar Abdurrezaku, na ka njoftuar Ma’meri, nga Thabiti, nga Enesi, i cili ka thënë: Kur i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) çliroi Hajberin, El-Haxhaxh ibn Ilati tha: “O i Dërguari i Allahut, unë kam pasuri në Mekë dhe kam familje atje, dhe dëshiroj të shkoj tek ata. A jam i liruar nga përgjegjësia nëse them diçka [përulëse] për ty apo them diçka [tjetër]?” I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) i dha leje që të thoshte çfarë të dëshironte. Ai tha: Kur El-Haxhaxhi arriti, shkoi te gruaja e tij dhe i tha: “Mblidhe gjithçka që ke, sepse unë dua të blej nga preja e Muhamedit dhe shokëve të tij, sepse ata janë mposhtur dhe pasuria e tyre është rrëmbyer.” Ky lajm u përhap në Mekë; muslimanët u thyen e u dëshpëruan, ndërsa idhujtarët u gëzuan shumë. Kjo i arriti Abbas ibn Abdilmutalibit, i cili u trondit aq shumë saqë nuk mundej as të ngrihej. Abdurrezaku tha: Dhe ka thënë Uthman el-Xhezariu, nga Miksemi: Abbasi mori një djalë të tij që i ngjante të Dërguarit të Allahut (s.a.v.s.), i cili quhej Kuthem, e vuri në gjoksin e tij dhe filloi të thoshte:
I dashuri im, Kuthemi... që i ngjan atij me hundë fisnike
Pejgamberit, zotëruesit të mirësive... përkundër hufit të kujtdo që e urren
Ma’meri ka thënë: Ka thënë Thabiti, nga Enesi: Pastaj ai [Abbasi] dërgoi një shërbëtor të tij te El-Haxhaxh ibn Ilati dhe i tha: “Mjerë për ty! Çfarë lajmi ke sjellë? Dhe çfarë po thua? Ajo që ka premtuar Allahu është më e mirë se kjo që ke sjellë ti.” Ai tha: El-Haxhaxhi i tha shërbëtorit të tij: “Përcilli selam Ebu el-Fadlit dhe thuaji të më lirojë njërën nga shtëpitë e tij, sepse lajmi është ashtu siç e gëzon atë.” Shërbëtori erdhi dhe kur arriti te dera e shtëpisë, tha: “Gëzohu o Ebu el-Fadl!” Abbasi (r.a.) kërceu nga gëzimi dhe e puthi mes syve. Ai e njoftoi për atë që kishte thënë El-Haxhaxhi, kështu që ai e liroi atë. Më pas erdhi El-Haxhaxhi dhe e njoftoi se i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) e kishte çliruar Hajberin, e kishte ndarë pasurinë e tyre dhe se pjesët e caktuara prej Allahut u shpërndanë nga pasuritë e tyre. I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) e zgjodhi Safije bint Hujejin për vete, duke i dhënë mundësinë ta lironte e ajo të bëhej bashkëshortja e tij, ose të bashkohej me familjen e saj; ajo zgjodhi të lirohej dhe të bëhej bashkëshortja e tij. Pastaj El-Haxhaxhi tha: “Unë erdha për një pasuri që kisha këtu, të cilën doja ta mblidhja e ta merrja me vete. I kërkova leje të Dërguarit të Allahut (s.a.v.s.) dhe ai më lejoi të thosha çfarë të dëshiroja. Prandaj, mbaje fshehtësinë time për tre ditë, pastaj thuaj çfarë të duash.” Ai tha: Gruaja e tij mblodhi stolitë apo pajisjet që kishte, i bëri bashkë dhe ia dha atij, e ai u largua me to. Pas tre ditësh, Abbasi (mëshira e Allahut qoftë mbi të) shkoi te gruaja e El-Haxhaxhit dhe i tha: “Çfarë bëri bashkëshorti yt?” Ajo e njoftoi se ai ishte larguar filan dite dhe tha: “Allahu mos të poshtëroftë o Ebu el-Fadl, sepse na ka rënduar shumë ajo që të ka arritur.” Ai tha: “Vërtet, Allahu nuk do të më poshtërojë. Me lavdinë e Allahut, nuk ka asgjë tjetër përveç asaj që është e dashur; Allahu ia ka hapur Hajberin të Dërguarit të Allahut (s.a.v.s.), aty u ndanë pjesët e Allahut dhe i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) e zgjodhi Safijen për vete. Nëse ke nevojë për bashkëshortin tënd, atëherë shko dhe bashkohu me të.” Ajo tha: “Pasha Allahun, mendoj se po thua të vërtetën.” Ai tha: “Vërtet jam duke thënë të vërtetën dhe çështja është ashtu siç të tregova.” Ai tha: Pastaj ai shkoi dhe iu afrua kuvendeve të kurejshëve ndërsa ata thoshin: “Nuk të gjen gjë tjetër përveç të mirës o Ebu el-Fadl.” Ai tha: “Nuk më ka gjetur gjë tjetër përveç të mirës, falënderimi i takon Allahut. El-Haxhaxhi më njoftoi se Hajberi u çlirua nga Allahu për të Dërguarin e Tij, aty u ndanë pjesët e Allahut dhe ai e zgjodhi Safijen për vete. Ai më kërkoi që ta mbaja fshehtë lajmin për tre ditë, dhe vërtet...”
١٨١٦ - حَدَّثَنَا سَلَمَةُ بْن شَبِيبٍ، ثنا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أبنا مَعْمَرٌ، عَنْ ثَابِتٍ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ: لَمَّا افْتَتَحَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ خَيْبَرَ، قَالَ الْحَجَّاجُ بْنُ عِلاطٍ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، إِنَّ لِي بِمَكَّةَ مَالا، وَإِنَّ لِي بِهَا أَهْلا، وَأَنَا أُرِيدُ أَنْ آتِيَهُمْ، وَأَنَا فِي حِلٍّ إِنْ أَنَا نِلْتُ مِنْكَ شَيْئًا أَوْ قُلْتُ شَيْئًا، فَأَذِنَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ أَنْ يَقُولَ مَا شَاءَ، قَالَ: فَأَتَى الْحَجَّاجُ امْرَأَتَهُ حِينَ قَدِمَ، فَقَالَ: اجْمَعِي مَا كَانَ عِنْدِكِ، فَإِنِّي أُرِيدُ أَنْ أَشْتَرِيَ مِنْ غَنَائِمِ مُحَمَّدٍ وَأَصْحَابِهِ، فَإِنَّهُمْ قَدِ اسْتُبِيحُوا وَأُصِيبَتْ أَمْوَالُهُمْ، فَفَشَا ذَلِكَ بِمَكَّةَ، وَانْقَمَعَ الْمُسْلِمُونَ، وَفَرِحَ الْمُشْرِكُونَ فَرَحًا شَدِيدًا، وَبَلَغَ ذَلِكَ الْعَبَّاسَ بْنَ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ، فَعُقِرَ فَجَعَلَ لا يَسْتَطِيعُ أَنْ يَقُومَ قَالَ عَبْدُ الرَّزَّاقِ: وَقَالَ عُثْمَانُ الْجَزَرِيُّ: عَنْ مِقْسَمٍ فَأَخَذَ الْعَبَّاسُ ابْنًا لَهُ يُشْبِهُ بِرَسُولِ اللَّهِ ﷺ، يُقَال لَهُ: قُثَمُ، فَوَضَعَهُ عَلَى صَدْرِهِ، وَجَعَلَ يَقُولُ: حِبِّي قُثَمُ … شَبِيهُ ذِي الأُنُفِ الأَشَمْ نَبِيُّ ذِي النّعَمِ … بِرَغْمِ مَنْ رَغِمْ قَالَ مَعْمَرٌ: قَالَ ثَابِتٌ: عَنْ أنَسٍ، ثُمَّ أَرْسَلَ غُلامًا لَهُ إِلَى الْحَجَّاجِ بْنِ عِلاطٍ فَقَالَ: وَيْلَكَ، مَاذَا جِئْتَ بِهِ؟ وَمَاذَا تَقُولُ؟ فَمَا وَعَدَ اللَّهُ خَيْرٌ مِمَّا جِئْتَ بِهِ، قَالَ: فَقَالَ الْحَجَّاجُ لِغُلامِهِ: اقْرَأْ عَلَى أَبِي الْفَضْلِ السَّلامَ، وَقُلْ لَهُ يُخْلِ لِي بَعْضَ بُيُوتِهِ، فَإِنَّ الْخَبَرَ عَلَى مَا يَسُرُّهُ، فَجَاءَ غُلامُهُ، فَلَمَّا بَلَغَ بَابَ الدَّارِ، قَالَ: أَبْشِرْ أَبَا الْفَضْلِ، فَوَثَبَ الْعَبَّاسُ ﵁ فَرَحًا حَتَّى قَبَّلَ مَا بَيْنَ عَيْنَيْهِ، فَأَخْبَرَهُ بِمَا قَالَ الْحَجَّاجُ، فَأَعْتَقَهُ، ثُمَّ جَاءَ الْحَجَّاجُ، فَأَخْبَرَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ﷺ افْتَتَحَ خَيْبَرَ، وَقَسَّمَ أَمْوَالَهُمْ، وَجَرَتْ سِهَامُ اللَّهِ فِي أَمْوَالِهِمْ، وَاصْطَفَى رَسُولُ اللَّهِ ﷺ صَفِيَّةَ بِنْتَ حُيَيٍّ لِنَفْسِهِ، وَخَيَّرَهَا أَنْ يَعْتِقَهَا فَتَكُونَ زَوْجَتَهُ، أَوْ تَلْحَقَ بِأَهْلِهَا فَاخْتَارَتْ أَنْ يَعْتِقَهَا فَتَكُونَ زَوْجَتَهُ، ثُمَّ قَالَ الْحَجَّاجُ: إِنِّي جِئْتُ لِمَالٍ كَانَ لِي هَهُنَا أَرَدْتُ أَنْ أَجْمَعَهُ، فَأَذْهَبُ بِهِ، فَاسْتَأْذَنْتُ رَسُولَ اللَّهِ ﷺ، فَأَذِنَ لِي أَنْ أَقُولَ مَا شِئْتُ، فَأَخْفِ عَنِّي ثَلاثًا، ثُمَّ اذْكُرْ مَا بَدَا لَكَ، قَالَ: فَجَمَعَتِ امْرَأَتُهُ مَا كَانَ عِنْدِهَا مِنْ حُلَيٍّ أَوْ مَتَاعٍ، فَجَمَعَتْهُ فَدَفَعَتْهُ إِلَيْهِ وَخَرَجَ بِهِ، فَلَمَّا كَانَ بَعْدَ ثَلاثٍ أَتَى الْعَبَّاسُ رَحْمَةُ اللَّهِ عَلَيْهِ امْرَأَةَ الْحَجَّاجِ، فَقَالَ: مَا فَعَلَ زَوْجُكِ؟ فَأَخْبَرَتْهُ أَنَّهُ خَرَجَ يَوْمَ كَذَا وَكَذَا، وَقَالَتْ: لا يُخْزِيكَ اللَّهُ يَا أَبَا الْفَضْلِ، فَقَدْ شَقَّ عَلَيْنَا الَّذِي بَلَغَكَ، فَقَالَ: أَجَلْ لا يُخْزِينِي اللَّهُ، فَلَمْ يَكُنْ بِحَمْدِ اللَّهِ إِلا مَا أَحَبَّ، قَدْ فَتَحَ اللَّهُ خَيْبَرَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ ﷺ، وَجَرَتْ فِيهَا سِهَامُ اللَّهِ وَاصْطَفَى رَسُولُ اللَّهِ ﷺ صَفِيَّةَ لِنَفْسِهِ، فَإِنْ كَانَ لَكِ حَاجَةٌ فِي زَوْجِكِ فَالْحَقِي بِهِ، فَقَالَتْ: أَظُنُّكَ، وَاللَّهِ، صَادِقًا، قَالَ: فَإِنِّي صَادِقٌ وَالأَمْرُ عَلَى مَا أَخْبَرْتُكِ، قَالَ: ثُمَّ ذَهَبَ، فَأَتَى مَجَالِسَ قُرَيْشٍ وَهُمْ يَقُولُونَ: لا يُصِيبُكَ إِلا خَيْرٌ يَا أَبَا الْفَضْلِ، فَقَالَ: لَمْ يُصِبْنِي إِلا خَيْرٌ بِحَمْدِ اللَّهِ، قَدْ أَخْبَرَنِي الْحَجَّاجُ أَنَّ خَيْبَرَ فَتَحَهَا اللَّهُ عَلَى رَسُولِهِ، وَجَرَتْ فِيهَا سِهَامُ اللَّه، وَاصْطَفَى صَفِيَّةَ لِنَفْسِهِ، وَقَدْ سَأَلَنِي أَنْ أُخْفِيَ عَنْهُ ثَلاثًا، وَإِنَّمَا
1816 - Salama ibn Shabib narrated to us, Abd al-Razzaq narrated to us, Ma'mar informed us, from Thabit, from Anas, who said: When the Messenger of Allah (pbuh) conquered Khaybar, al-Hajjaj ibn 'Ilat said: "O Messenger of Allah, I have wealth in Makkah and I have family there, and I wish to go to them. Am I permitted if I speak disparagingly of you or say something [untrue]?" The Messenger of Allah (pbuh) gave him permission to say whatever he wished. He said: When al-Hajjaj arrived, he went to his wife and said: "Gather whatever you have with you, for I wish to buy from the spoils of Muhammad and his companions, for they have been overwhelmed and their wealth has been seized." This news spread in Makkah; the Muslims were subdued, and the polytheists rejoiced greatly. This reached al-Abbas ibn Abd al-Muttalib, and he was so stricken that he could not stand. Abd al-Razzaq said: and Uthman al-Jazari said, from Miqsam: al-Abbas took a son of his who resembled the Messenger of Allah (pbuh), called Qutham, placed him on his chest, and began saying:
My beloved Qutham... resembling the one with the noble high nose
The Prophet, the possessor of blessings... in spite of whoever is averse
Ma'mar said: Thabit said, from Anas: Then he [al-Abbas] sent a servant of his to al-Hajjaj ibn 'Ilat and said: "Woe to you! What news have you brought? And what are you saying? For what Allah has promised is better than what you have brought." He said: Al-Hajjaj said to his servant: "Convey my greetings of peace to Abu al-Fadl, and tell him to vacate one of his houses for me, for the news is as he would wish." So his servant came, and when he reached the door of the house, he said: "Rejoice, O Abu al-Fadl!" Al-Abbas (may Allah be pleased with him) leapt up in joy and kissed him between his eyes. He informed him of what al-Hajjaj said, and he [al-Abbas] set him free. Then al-Hajjaj came and informed him that the Messenger of Allah (pbuh) had conquered Khaybar, distributed their wealth, and the shares of Allah were allotted from their property. The Messenger of Allah (pbuh) chose Safiyyah bint Huyayy for himself, giving her the choice to be manumitted and become his wife, or to join her family; she chose to be manumitted and become his wife. Then al-Hajjaj said: "I came for wealth I had here which I wanted to gather and take away. I sought permission from the Messenger of Allah (pbuh), and he permitted me to say whatever I wished. So, keep my secret for three days, then mention whatever seems fit to you." He said: His wife gathered whatever jewelry or belongings she had, collected them, and handed them over to him, and he left with them. After three days, al-Abbas (may Allah’s mercy be upon him) came to the wife of al-Hajjaj and said: "What has your husband done?" She informed him that he had left on such-and-such a day, and she said: "May Allah not disgrace you, O Abu al-Fadl, for what reached you has distressed us." He said: "Indeed, Allah shall not disgrace me. By the praise of Allah, there is nothing but what is beloved; Allah has conquered Khaybar for the Messenger of Allah (pbuh), and the shares of Allah have been allotted therein, and the Messenger of Allah (pbuh) has chosen Safiyyah for himself. If you have any need for your husband, then go and join him." She said: "By Allah, I think you are telling the truth." He said: "I am indeed telling the truth, and the matter is as I have told you." He said: Then he went and approached the assemblies of the Quraysh while they were saying: "Nothing but good shall reach you, O Abu al-Fadl." He said: "Nothing but good has reached me, by the praise of Allah. Al-Hajjaj informed me that Khaybar was conquered by Allah for His Messenger, and the shares of Allah were allotted therein, and he chose Safiyyah for himself. He had asked me to keep his secret for three days, and indeed..."
CHAPTER
باب غزوة الفتح
Beteja e Çlirimit
#1817
1817 - Na ka treguar Abd el-Uahid bin Gijath, na ka njoftuar Hammad bin Seleme, nga Muhammed bin Amër, nga Ebu Seleme, nga Ebu Hurejre, se prijësi i fisit Huza'a ka thënë:
O Allah, unë po i kërkoj Muhammedit (s.a.v.s.) [përmbushjen e] besëlidhjes së lashtë të babait tonë dhe babait të tij.
Ndihmoje – Allahu të udhëzoftë – me një fitore të përgatitur mirë, dhe thirri robërit e Allahut që të vijnë si përforcim.
Komentim El-Bezzari ka thënë: Nuk dimë që dikush tjetër ta ketë transmetuar këtë hadith përveç Hammadit me këtë zinxhir transmetimi.
١٨١٧ - حدثنا عبد الواحد بن غياث، أبنا حماد بن سلمة، عن محمد بن عمرو، عن أبي سلمة، عن أبي هريرة أن قائد خزاعة قال: اللهم إني ناشد مُحمّدًا … حلف أبينا وأبيه الأتلدا انصر هداك الله نصرًا أعتدا … وادع عباد الله يأتوا مددا
شرح قال البزار: لا نعلم رواه إلا حماد بهذا الإسناد.
1817 - Abd al-Wahid ibn Ghiyath narrated to us, Hammad ibn Salamah informed us, from Muhammad ibn Amr, from Abu Salamah, from Abu Hurayrah that the leader of Khuza'ah said:
O Allah, I am adjuring Muhammad (pbuh) by the ancient alliance of our father and his father.
Grant victory—may Allah guide you—a victory well-prepared, and call the servants of Allah to come as reinforcements.
Commentary Al-Bazzar said: We do not know of anyone who narrated it except Hammad with this chain of narration.
#1818
1818 - Na ka treguar Sehli, na ka treguar Seid bin Muhamed el-Xhermi, na ka treguar Ebu Tumajle, nga Seid bin Uakid, nga en-Nahviu, nga Ikrime, nga Ibn Abbasi, i cili ka thënë: Një mijë (burra) nga fisi Beni Sulejm morën pjesë bashkë me të Dërguarin e Allahut (s.a.v.s.) në ditën e çlirimit të Mekës.
١٨١٨ - حدثنا سهل، ثنا سعيد بن محمد الجرمي، ثنا أبو تميلة، عن سعيد بن واقد، عن النحوي، عن عكرمة، عن ابن عباس قال: شهد مع رسول الله ﷺ يوم فتح مكة - ألف من بني سليم.
1818 - Sahl narrated to us, Sa'id ibn Muhammad al-Jarmi narrated to us, Abu Tumaylah narrated to us, from Sa'id ibn Waqid, from al-Nahwi, from 'Ikrimah, from Ibn 'Abbas, who said: One thousand from Banu Sulaym were present with the Messenger of Allah (pbuh) on the day of the Conquest of Makkah.
#1819
1819 - Na ka treguar Muhamed bin el-Muthenna, na ka treguar Muhamed bin Abdullah, më ka treguar babai im, nga Thumameja, nga Enesi, i cili ka thënë: Kur i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) arriti në Mekë, Kajsi ishte në pararojën e tij. Atëherë Sa’di i foli Pejgamberit (s.a.v.s.) që ta largonte atë nga pozita në të cilën ndodhej, nga frika se mos ndërmerrte ndonjë veprim të nxituar, kështu që ai e largoi nga ajo pozitë.
١٨١٩ - حدثنا محمد بن المثنى، ثنا محمد بن عبد الله، حدثني أبي، عن ثمامة، عن أنس قال: لما قدم رسول الله ﷺ مكة، كان قيس في مقدمته، فكلم سعد النبي ﷺ أن يصرفه عن الموضع الذي هو فيه، مخافة أن يقدم على شيء، فصرفه عن ذلك.
1819 - Muhammad bin al-Muthanna narrated to us, Muhammad bin Abdullah narrated to us, my father narrated to me, from Thumamah, from Anas, who said: When the Messenger of Allah (pbuh) arrived at Mecca, Qays was in his vanguard. So Sa'd spoke to the Prophet (pbuh) to remove him from the position he was in, fearing that he might commit something [reckless], so he removed him from that.
#1820
١٨٢٠ - Na ka treguar Ahmed bin Muhamed bin Akhi Uekia’ Ebu Ammar, na ka treguar Junus bin Bukejr, na ka treguar Muhamed bin Ishak, më ka njoftuar Husejn bin Abdullah, nga Ikrimja, nga Ibn Abasi, i cili ka thënë: El-Abas bin Abdylmutalibi ka thënë: E mora për dore Ebu Sufjanin dhe e solla te i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) e i thashë: "O i Dërguari i Allahut, vërtet Ebu Sufjani është njeri që i pëlqen nderimi, prandaj jepini atij diçka." Ai (s.a.v.s.) tha: "Kushdo që hyn në shtëpinë e Ebu Sufjanit është i sigurt, dhe kushdo që e mbyll derën e tij është i sigurt." Pastaj u ngrit, ndërsa unë e mora për dore dhe e ula në rrugë. Atëherë filluan të kalonin pranë tij shokët e të Dërguarit të Allahut (s.a.v.s.) grup pas grupi. Ai pyeste: "Kush janë këta?" e unë i thosha: "Këta janë Muzajneh." Ai thoshte: "Ç'punë kam unë me Muzajnehun? Nuk ka pasur luftë mes meje dhe tyre as në xhahilijet e as në Islam." Pastaj kalonte grupi tjetër e ai pyeste: "Kush janë këta?" e unë i thosha: "Këta janë Xhuhejneh," derisa kaloi i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) me Muhaxhirët. Kur i pa ata duke u afruar, ai u kthye nga unë dhe tha: "Vërtet, djalit të vëllait tënd i është dhënë një mbretëri e madhe." Transmetuesi tha: Dhe ai përmendi edhe shumë fjalë të tjera. Unë them: E ka transmetuar Ebu Davudi në formë të shkurtuar.
Komentim El-Bezzari ka thënë: Nuk dimë që ky hadith të jetë transmetuar nga El-Abasi si i ngritur (marfu') dhe me zinxhir të pandërprerë (mutasil), përveçse përmes këtij zinxhiri transmetimi (isnadi). Ai vetëm se e ka shkurtuar atë nga një hadith i gjatë, dhe ky isnad ndodhej në mesin e hadithit.
١٨٢٠ - حدثنا أحمد بن محمد بن أخي وكيع أبو عمار، ثنا يونس ابْنُ بُكَيْرٍ، ثنا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَاق، أَخْبَرَنِي حُسَيْنُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ: قَالَ الْعَبَّاسُ بْنُ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ: أَخَذْتُ بِيَدِ أَبِي سُفْيَانَ فَجِئْتُ بِهِ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ ﷺ، فَقُلْتُ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، إِنَّ أَبَا سُفْيَانَ رَجُلٌ يُحِبُّ السَّمَاعَ فَأَعْطِهِ شَيْئًا، فَقَالَ: «مَنْ دَخَلَ دَارَ أَبِي سُفْيَانَ فَهُوَ آمِنٌ، وَمَنْ أَغْلَقَ بَابَهُ، فَهُوَ آمِنٌ». ثُمَّ قَامَ، فَأَخَذْتُ بِيَدِهِ فَأَقْعَدْتُهُ عَلَى الطَّرِيقِ، فَجَعَلَ يَمُرُّ بِهِ أَصْحَابُ رَسُولِ اللَّهِ ﷺ كَوْكَبَةً كَوْكَبَةً، يَقُولُ: مَنْ هَؤُلاءِ؟ فَأَقُولُ: هَؤُلاءِ مُزَيْنَةُ، فَيَقُولُ: مَا لِي وَلِمُزَيْنَةَ؟ مَا كَانَ بَيْنِي وَبَيْنَهُمْ حَرْبٌ فِي جَاهِلِيَّةٍ وَلا إِسْلامٍ. ثُمَّ يَمُرُّ الْكَوْكَبَةُ فَيَقُولُ: مَنْ هَؤُلاءِ؟ فَأَقُولُ: هَؤُلاءِ جُهَيْنَةُ، حَتَّى مَرَّ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ فِي الْمُهَاجِرِينَ، فَلَمَّا نَظَرَ إِلَيْهِمْ مُقْبِلِينَ أَقْبَلَ عَلَيَّ فَقَالَ: لَقَدْ أُوتِيَ ابْنُ أَخِيكَ مُلْكًا عَظِيمًا، قَالَ: وَذَكَرَ كَلامًا كَثِيرًا. قُلْتُ: رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ بِاخْتِصَارٍ.
شرح قَالَ الْبَزَّارُ: لا نَعْلَمُهُ يُرْوَى عَنِ الْعَبَّاسِ مَرْفُوعًا مُتَّصِلا إِلا بِهَذَا الإِسْنَادِ، وَإِنَّمَا اخْتَصَرَهُ مِنْ حَدِيثٍ طَوِيلٍ كَانَ هَذَا الإِسْنَادِ فِي وَسَطِ الْحَدِيثِ.
1820 - Ahmad bin Muhammad bin Akhi Waki' Abu 'Ammar narrated to us, Yunus bin Bukayr narrated to us, Muhammad bin Ishaq narrated to us, Husayn bin 'Abdullah informed me, on the authority of 'Ikrimah, on the authority of Ibn 'Abbas, who said: Al-'Abbas bin 'Abd al-Muttalib said: I took the hand of Abu Sufyan and brought him to the Messenger of Allah (pbuh), and I said: "O Messenger of Allah, indeed Abu Sufyan is a man who loves prestige, so grant him something." He (pbuh) said: "Whoever enters the house of Abu Sufyan is safe, and whoever locks his door is safe." Then he stood up, and I took his hand and seated him on the path. The companions of the Messenger of Allah (pbuh) began passing by him squadron by squadron. He would say: "Who are these?" I would say: "These are Muzaynah." He would say: "What have I to do with Muzaynah? There was no war between me and them during the Pre-Islamic period of ignorance nor in Islam." Then a squadron would pass by, and he would say: "Who are these?" and I would say: "These are Juhaynah," until the Messenger of Allah (pbuh) passed by among the Migrants. When he looked at them approaching, he turned to me and said: "Indeed, your nephew has been given a great kingdom." He (the narrator) said: And he mentioned much more speech. I say: Abu Dawud narrated it in an abridged form.
Commentary Al-Bazzar said: We do not know it to be narrated from Al-'Abbas as a connected, marfu' report except through this chain of transmission. He only abridged it from a long hadith, and this chain was in the middle of the narration.
#1821
١٨٢١ - Na ka treguar Jusuf bin Musa, na ka treguar Ahmed bin el-Mufaddal, na ka treguar Asbat bin Nasr, i cili ka thënë: Ka pretenduar es-Suddi, nga Mus'ab bin Sa'di, nga babai i tij, i cili ka thënë: Kur ishte dita e Çlirimit të Mekës, Pejgamberi (s.a.v.s.) u dha siguri njerëzve përveç katër personave dhe dy grave, dhe tha: "Vritini ata edhe nëse i gjeni duke u mbajtur pas mbulesave të Qabes: Ikrime bin Ebi Xhehlin, Abdullah bin Hatlin, Mikjes bin Dubaben dhe Abdullah bin Sa'd bin Ebi Serhun." Sa i përket Abdullah bin Hatlit, ai u kap ndërsa ishte i mbajtur pas mbulesave të Qabes; Sa'di dhe Ammari garuan drejt tij, dhe Sa'di e kaloi Ammarin dhe e vrau atë. Sa i përket Mikjes bin Dubabes, njerëzit e zunë atë në treg dhe e vranë. Ndërsa Ikrime bin Ebi Xhehli, ai hipi në det (u nis me anije) dhe i zuri një stuhi e fortë. Njerëzit e anijes thanë: "Bëhuni të sinqertë (drejtohuni vetëm Allahut), sepse zotat tuaj nuk ju bëjnë asnjë dobi." Atëherë Ikrime bin Ebi Xhehli tha: "Pasha Allahun, nëse në det nuk më shpëton gjë tjetër përveç sinqeritetit (ndaj Allahut), atëherë as në tokë nuk më shpëton gjë tjetër përveç tij. O Allah, të jap besën se nëse më shpëton nga kjo gjendje ku jam, do të shkoj te Muhamedi derisa ta vendos dorën time në dorën e tij." Tha: Sa i përket Abdullah bin Ebi Serhut, atë e strehoi Uthmani. Kur i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) i thirri njerëzit për t'i dhënë besën, ai (Uthmani) e solli atë derisa e ndaloi para Pejgamberit (s.a.v.s.) dhe i tha: "O i Dërguari i Allahut, pranoja besën Abdullahut." Ai (Pejgamberi) ngriti kokën dhe e shikoi atë, duke e refuzuar këtë gjatë gjithë kohës. Pas herës së tretë, ai ia pranoi besën. Pastaj ai u kthye nga njerëzit, e falënderoi Allahun, e lëvdoi Atë dhe tha: "A nuk kishte mes jush ndonjë burrë të mençur, i cili kur më pa se po e tërhiqja dorën nga pranimi i besës së tij, të ngrihej e ta vriste atë?" Ata thanë: "O i Dërguari i Allahut, sikur të na kishit bërë ndonjë shenjë me sy." Ai tha: "Nuk i ka hije një Pejgamberi që të ketë sy tradhtarë (të bëjë shenja të fshehta me sy)." Unë (autori) them: E ka transmetuar Ebu Davudi dhe të tjerë në formë të shkurtuar.
Komentim El-Bezzari ka thënë: Nuk e njohim këtë hadith me këtë tekst përveçse me këtë zinxhir transmetuesish nga Sa'di.
١٨٢١ - حَدَّثَنَا يُوسُفُ بْنُ مُوسَى، ثنا أَحْمَدُ بْنُ الْمُفَضَّلِ، ثنا أَسْبَاطُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ: زَعَمَ السُّدِّيُّ، عَنْ مُصْعَبِ بْنِ سَعْدٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ: لَمَّا كَانَ يَوْمُ مَكَّةَ، أَمَّنَ النَّبِيُّ ﷺ النَّاسَ إِلا أَرْبَعَةَ نَفَرٍ وَامْرَأَتَيْنِ، وَقَالَ: اقْتُلُوهُمْ وَإِنْ وَجَدْتُمُوهُمْ مُتَعَلِّقِينَ بِأَسْتَارِ الْكَعْبَةِ: عِكْرِمَةُ بْنُ أَبِي جَهْلٍ، وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ خَطْلٍ، وَمُقَيِّسُ بْنُ ضَبابَةَ، وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَعْدِ بْنِ أَبِي سَرْحٍ، فَأَمَّا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ خَطْلٍ، فَأُتِيَ وَهُوَ مُتَعَلِّقٌ بِأَسْتَارِ الْكَعْبَةِ، فَاسْتَبَقَ إِلَيْهِ سَعْدٌ وَعَمَّارٌ، فَسَبَقَ سَعْدٌ عَمَّارًا فَقَتَلَهُ، وَأَمَّا مُقَيِّسُ بْنُ ضَبَابَةَ، فَأَدْرَكَهُ النَّاسُ فِي السُّوقِ فَقَتَلُوهُ، وَأَمَّا عِكْرِمَةُ بْنُ أَبِي جَهْلٍ، فَرَكِبَ الْبَحْرَ، فَأَصَابَتْهُمْ عَاصِفٌ، فَقَالَ أَهْلُ السَّفِينَةِ: أَخْلِصُوا فَإِنَّ آلِهَتَكُمْ لا تُغْنِي شَيْئًا، فَقَالَ عِكْرِمَةُ بْنُ أَبِي جَهْلٍ: لَئِنْ لَمْ يُنْجِنِي فِي الْبَحْرِ إِلا الإِخْلاصُ لا يُنْجِينِي فِي الْبَرِّ غَيْرَهُ، اللَّهُمَّ إِنَّ لَكَ عَلَيَّ عَهْدًا إِنْ أَنْتَ عَافَيْتَنِي مِمَّا أَنَا فِيهِ، لآتِيَنَّ مُحَمَّدًا حَتَّى أَضَعَ يَدِي فِي يَدِهِ. قَالَ: وَأَمَّا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي سَرْحٍ، فَإِنَّهُ أَحْنَى عَلَيْهِ عُثْمَانُ، فَلَمَّا دَعَا رَسُولُ اللَّهِ ﷺ النَّاسَ لِلْبَيْعَةِ، جَاءَ بِهِ حَتَّى أَوْقَفَهُ عَلَى النَّبِيِّ ﷺ، فَقَالَ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، بَايِعْ عَبْدَ اللَّهِ، فَرَفَعَ رَأْسَهُ يَنْظُرُ إِلَيْهِ كُلَّ ذَلِكَ يَأْبَى، فَبَايَعَهُ بَعْدَ ثَلاثٍ، ثُمَّ أَقْبَلَ فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ، وَقَالَ: أَمَا كَانَ فِيكُمْ رَجُلٌ رَشِيدٌ يَنْظُرُ إِذْ رَآنِي كَفَفْتُ يَدِي عَنْ بَيْعَتِهِ، فَيَقْتُلُهُ، قَالُوا: يَا رَسُولَ اللَّهِ، لَوْ أَوْمَأْتَ إِلَيْنَا بِعَيْنِكَ. قَالَ: فَإِنَّهُ لا يَنْبَغِي لِنَبِيٍّ أَنْ يَكُونَ لَهُ خَائِنَةُ الأَعْيُنِ. قُلْتُ: رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ وَغَيْرُهُ بِاخْتِصَارٍ.
شرح قَالَ الْبَزَّارُ: لا نَعْلَمُهُ بِهَذَا اللَّفْظِ إِلا بِهَذَا الإِسْنَادِ عَنْ سَعْدٍ.
1821 - Yusuf ibn Musa narrated to us, Ahmad ibn al-Mufaddal narrated to us, Asbat ibn Nasr narrated to us, he said: Al-Suddi claimed, on the authority of Mus'ab ibn Sa'd, on the authority of his father, he said: When it was the day of Makkah, the Prophet (pbuh) granted security to the people except for four individuals and two women, and he said: "Kill them even if you find them clinging to the curtains of the Ka'bah: 'Ikrimah ibn Abi Jahl, 'Abdullah ibn Khatal, Miqyas ibn Dubabah, and 'Abdullah ibn Sa'd ibn Abi Sarh." As for 'Abdullah ibn Khatal, he was apprehended while he was clinging to the curtains of the Ka'bah; Sa'd and 'Ammar raced toward him, and Sa'd reached him before 'Ammar and killed him. As for Miqyas ibn Dubabah, the people caught up with him in the market and killed him. As for 'Ikrimah ibn Abi Jahl, he took to the sea, and they were struck by a storm. The people on the ship said: "Devote yourselves sincerely [to Allah], for your gods will not avail you in the least." Thereupon 'Ikrimah ibn Abi Jahl said: "By Allah, if nothing can save me at sea except sincerity, then nothing else can save me on land. O Allah, I promise You that if You deliver me from my current state, I will surely go to Muhammad until I place my hand in his hand." He said: As for 'Abdullah ibn Abi Sarh, 'Uthman sheltered him. When the Messenger of Allah (pbuh) called the people to give the pledge of allegiance, he brought him until he stood him before the Prophet (pbuh) and said: "O Messenger of Allah, accept the allegiance of 'Abdullah." He raised his head and looked at him, refusing it each time, then he accepted his allegiance after three [requests]. Then he turned away, praised Allah and extolled Him, and said: "Was there not among you a wise man who, seeing me withhold my hand from his allegiance, would kill him?" They said: "O Messenger of Allah, if only you had signaled to us with your eye." He said: "It is not fitting for a Prophet to have deceptive eyes." I say: Abu Dawud and others narrated it in a shortened form.
Commentary Al-Bazzar said: We do not know of it with this wording except through this chain of narrators on the authority of Sa'd.
#1822
١٨٢٢ - Na ka treguar Muhamed ibn el-Muthanna, na ka treguar Sulejman ibn Harb, na ka treguar Mubarek ibn Fedale, nga el-Hasani, nga Enesi, i cili ka thënë: "Kur u takuan muslimanët dhe mushrikët ditën e çlirimit të Mekës," tha ai: dhe e përmendi hadithin.
١٨٢٢ - حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، ثنا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، ثنا مُبَارَكُ بْنُ فَضَالَةَ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ أَنَسٍ قَالَ: لَمَّا الْتَقَى الْمُسْلِمُونَ وَالْمُشْرِكُونَ يَوْمَ فَتْحِ مَكَّةَ قَالَ: وَذَكَرَ الْحَدِيثَ.
1822 - Muhammad ibn al-Muthanna narrated to us, Sulayman ibn Harb narrated to us, Mubarak ibn Fadalah narrated to us, from al-Hasan, from Anas, who said: "When the Muslims and the polytheists met on the day of the Conquest of Makkah," he said: and he mentioned the hadith.
#1823
1823 - Na ka treguar Muhamed ibn Ma’mer, na ka treguar Buhlul ibn Muvarrik, na ka treguar Musa ibn Ubejde, nga Abdullah ibn Dinar, nga Ibn Umari, i cili ka thënë: Ebu Bekri, mëshira e Allahut qoftë mbi të, solli Ebu Kuhafen duke e shoqëruar te i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.); ai ishte një i moshuar i verbër në ditën e Çlirimit të Mekës. I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) tha: "Përse nuk eove të moshuarin derisa të shkonim ne tek ai?" Ai tha: "Dëshirova, o i Dërguari i Allahut, që Allahu ta shpërblejë atë. Pasha Atë që të ka dërguar me të vërtetën, unë isha më i gëzuar me pranimin e Islamit nga Ebu Talibi sesa me pranimin e Islamit nga babai im, duke synuar me këtë gëzimin e syrit tënd." Ai (s.a.v.s.) tha: "Ke thënë të vërtetën."
Komentim El-Bezzari ka thënë: Nuk e njohim këtë hadith me këtë tekst përveçse përmes këtij zinxhiri transmetimi. Musa ibn Ubejde nuk ka qenë hafiz i hadithit, sipas mendimit tonë, për shkak të angazhimit të tij me adhurim, e Allahu e di më së miri.
١٨٢٣ - حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَعْمَرٍ، ثنا بُهْلُولُ بْنُ مُوَرِّقٍ، ثنا مُوسَى بْنُ عُبَيْدَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَ: جَاءَ أَبُو بَكْرٍ رَحْمَةُ اللَّهِ عَلَيْهِ بِأَبِي قُحَافَةَ يَقُودُهُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ ﷺ شَيْخًا أَعْمَى يَوْمَ فَتْحِ مَكَّةَ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ: «أَلا تَرَكْتَ الشَّيْخَ حَتَّى نَأْتِيَهُ»، قَالَ: أَرَدْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنْ يَأْجُرَهُ اللَّهُ، أَمَا وَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ، لأَنَا كُنْتُ أَشَدَّ فَرَحًا بِإِسْلامِ أَبِي طَالِبٍ مِنِّي بِإِسْلامِ أَبِي، أَلْتَمِسُ بِذَلِكَ قُرَّةَ عَيْنِكَ، قَالَ: «صَدَقْتَ».
شرح قَالَ الْبَزَّارُ: لا نَعْلَمُهُ بِهَذَا اللَّفْظِ إِلا بِهَذَا الإِسْنَادِ، وَمُوسَى بْنُ عُبَيْدَةَ لَمْ يَكُنْ حَافِظًا لِلْحَدِيثِ لِتَشَاغُلِهِ بِالْعِبَادَةِ فِيمَا نَرَى، وَاللَّهُ أَعْلَمُ.
1823 - Muhammad ibn Ma'mar narrated to us, Buhlul ibn Muwarriq narrated to us, Musa ibn 'Ubaydah narrated to us, from 'Abdullah ibn Dinar, from Ibn 'Umar who said: Abu Bakr, may the mercy of Allah be upon him, brought Abu Quhafah, leading him to the Messenger of Allah (pbuh), as he was a blind old man on the day of the Conquest of Makkah. The Messenger of Allah (pbuh) said: "Should you not have left the old man until we went to him?" He replied: "I desired, O Messenger of Allah, that Allah should reward him. By the One who sent you with the truth, I was more delighted by the Islam of Abu Talib than I was by the Islam of my father, seeking thereby to delight your eye." He (pbuh) said: "You have spoken the truth."
Commentary Al-Bazzar said: We do not know it with this wording except through this chain of narrators, and Musa ibn 'Ubaydah was not a memorizer of Hadith due to his preoccupation with worship, in our view, and Allah knows best.
#1824
1824 - Na ka treguar Ishak ibn Vehbi, na ka treguar Jakuub ibn Muhamedi, na ka treguar Ebu Sufjani, i liruari i Zubejrinjve, nga Deuud ibn Ferahixhi, nga Ebu Hurejre, se i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ditën e Çlirimit ishte i ulur, ndërsa Ebu Bekri qëndronte mbi kokën e tij me shpatë.
Komentim El-Bezzari ka thënë: Nuk e njohim këtë hadith nga Ebu Hurejre përveçse përmes kësaj rruge.
١٨٢٤ - حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ وَهْبٍ، ثنا يَعْقُوبُ بْنُ مُحَمَّدٍ، ثنا أَبُو سُفْيَان مَوْلَى الزُّبَيْرِيِّينَ، عَنْ دَاوُدَ بْنِ فَرَاهِيجَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ﷺ كَانَ يَوْمُ الْفَتْحِ قَاعِدًا، وَأَبُو بَكْرٍ قَائِمٌ عَلَى رَأْسِهِ بِالسَّيْفِ.
شرح قَالَ الْبَزَّارُ: لا نَعْلَمُهُ عَنِ أَبِي هُرَيْرَةَ إِلا مِنْ هَذَا الْوَجْهِ.
1824 - Ishaq ibn Wahb narrated to us, Ya'qub ibn Muhammad narrated to us, Abu Sufyan, the client of the Zubayriyyan, narrated to us, from Dawud ibn Farahij, from Abu Hurayrah that the Messenger of Allah (pbuh) was sitting on the day of the Conquest, and Abu Bakr was standing over his head with a sword.
Commentary Al-Bazzar said: We do not know it from Abu Hurayrah except through this route.
#1825
١٨٢٥ - Na ka treguar Ibrahim ibn Saidi, na ka treguar Jahja ibn Said el-Umeviu, na ka treguar Muhamed ibn Ishaku, nga Abdullah ibn Ebi Bekr ibn Ali ibn Abdullah ibn Abasi, nga Ali ibn Abdullah ibn Abasi, nga babai i tij, se Pejgamberi (s.a.v.s.) hyri në Qabe, ndërsa rreth Qabesë kishte aq e aq idhuj, e ai filloi t'i godiste ata me një shkop që kishte në dorë duke thënë: "Erdhi e vërteta dhe u zhduk e kota."
Komentim El-Bezzari ka thënë: Nuk dimë që Abdullah ibn Ebi Bekri të ketë transmetuar ndonjë hadith tjetër me zinxhir transmetimi (musned) përveç këtij, dhe kjo është transmetuar gjithashtu nga Ibn Mes'udi.
١٨٢٥ - حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعِيدٍ، ثنا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الأُمَوِيُّ، ثنا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَاقَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بَكْرِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ، عَنْ أَبِيهِ أَنَّ النَّبِيَّ ﷺ دَخَلَ الْكَعْبَةَ، وَحَوْلَ الْكَعْبَةِ كَذَا وَكَذَا صَنَمًا، فَجَعَلَ يَضْرِبُهُنَّ بِعُودٍ فِي يَدِهِ وَيَقُولُ: «جَاءَ الْحَقُّ وَزَهَقَ الْبَاطِلُ».
شرح قَالَ الْبَزَّارُ: لا نَعْلَمُ أَسْنَدَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي بَكْرٍ غَيْرَ هَذَا، وَقَدْ رُوِيَ عَنِ ابْنِ مَسْعُودٍ.
1825 - Ibrahim ibn Sa'id narrated to us, Yahya ibn Sa'id al-Umawi narrated to us, Muhammad ibn Ishaq narrated to us, from 'Abdullah ibn Abi Bakr ibn 'Ali ibn 'Abdullah ibn 'Abbas, from 'Ali ibn 'Abdullah ibn 'Abbas, from his father, that the Prophet (pbuh) entered the Kaaba, and around the Kaaba were such and such [a number of] idols, so he began striking them with a stick in his hand and saying: "Truth has come, and falsehood has perished."
Commentary Al-Bazzar said: We do not know that 'Abdullah ibn Abi Bakr narrated any prophetic report (asnad) other than this one, and it has been narrated on the authority of Ibn Mas'ud.
#1826
Na ka treguar Halid ibn Jusufi, më ka treguar babai im Jusuf ibn Halidi, na ka treguar Xhafer ibn Sad ibn Semureh, na ka treguar Hubejb ibn Sulejmani, nga babai i tij Sulejman ibn Semureh, nga Semureh ibn Xhundubi; ai përmendi disa hadithe me këtë zinxhir, e më pas tha: Dhe me zinxhirin e tij të transmetimit, se i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) u tha atyre ditën e Çlirimit: "Vërtet, ky vit është Haxhi i Madh (el-Haxh el-Ekber). Haxhi i muslimanëve dhe haxhi i idhujtarëve janë përkuar brenda tri ditëve të njëpasnjëshme, ndërsa haxhi i jehudive dhe i të krishterëve janë përkuar brenda gjashtë ditëve të njëpasnjëshme. Kjo nuk ka ndodhur që kur janë krijuar qiejt dhe toka, e as nuk do të ndodhë pas këtij viti derisa të bëhet Kiameti."
Komentim El-Bezzari ka thënë: Nuk e njohim këtë nga Pejgamberi (s.a.v.s.) përveçse përmes këtij zinxhiri transmetimi.
١٨٢٦ - حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ يُوسُفَ، حَدَّثَنِي أَبِي يُوسُفُ بْنُ خَالِدٍ، ثنا جَعْفَرُ بْنُ سَعْدِ بْنِ سَمُرَةَ، ثنا خُبَيْبُ بْنُ سُلَيْمَانَ، عَنْ أَبِيهِ سُلَيْمَانَ بْنِ سَمُرَةَ، عَنْ سَمُرَةَ بْنِ جُنْدُبٍ، فَذَكَرَ أَحَادِيثَ بِهَذَا، ثُمَّ قَالَ: وَبِإِسْنَادِهِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ﷺ قَالَ لَهُمْ يَوْمَ الْفَتْحِ: «إِنَّ هَذَا الْعَامَ الْحَجُّ الأَكْبَرُ، قَدِ اجْتَمَعَ حَجُّ الْمُسْلِمِينَ وَحَجُّ الْمُشْرِكِينَ فِي ثَلاثَةِ أَيَّامٍ مُتَتَابِعَاتٍ، وَاجْتَمَعَ حَجُّ الْيَهُودِ وَالنَّصَارَى فِي سِتَّةِ أَيَّامٍ مُتَتَابِعَاتٍ، وَلَمْ يَجْتَمِعْ مُنْذُ خُلِقَتِ السَّمَاءُ وَالأَرْضُ، وَلا يَجْتَمِعُ بَعْدَ الْعَامِ حَتَّى تَقُومَ السَّاعَةُ».
شرح قَالَ الْبَزَّارُ: لا نَعْلَمُهُ عَنِ النَّبِيِّ ﷺ إِلا بِهَذَا الإِسْنَادِ.
1826 - Khalid ibn Yusuf narrated to us, my father Yusuf ibn Khalid narrated to me, Ja'far ibn Sa'd ibn Samurah narrated to us, Khubayb ibn Sulayman narrated to us, from his father Sulayman ibn Samurah, from Samurah ibn Jundub; he mentioned several narrations with this chain, then he said: And with his chain of narration, that the Messenger of Allah (pbuh) said to them on the day of the Conquest: "Indeed, this year is the Great Pilgrimage (al-Hajj al-Akbar). The pilgrimage of the Muslims and the pilgrimage of the polytheists have coincided within three consecutive days, and the pilgrimage of the Jews and the Christians have coincided within six consecutive days. This has not coincided since the heavens and the earth were created, nor shall it coincide after this year until the Hour is established."
Commentary Al-Bazzar said: We do not know it from the Prophet (pbuh) except through this chain of narration.
#1827
١٨٢٧ - Na tregoi Ali bin Shuaibi dhe Abdullah bin Ajub el-Mahremi, të cilët kanë thënë: Na tregoi Ali bin Asimi, na tregoi Sulejman et-Tejmiu, nga Enesi, i cili ka thënë: Një djalosh prej nesh, nga Ensarët, tha ditën e Hunejnit: "Sot nuk do të mposhtemi për shkak të numrit të paktë." Megjithatë, sapo u takuam me armikun tonë, njerëzit u zmbrapsën. I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ishte mbi një mushkë të tijën, ndërsa Ebu Sufjan bin el-Harithi ia mbante frerin e saj, dhe el-Abbasi, xhaxhai i tij, ia mbante yzengjinë. Ne ishim në një luginë me pluhur të dendur dhe pluhuri u ngrit aq shumë saqë askush prej nesh nuk mund ta shihte pëllëmbën e dorës së tij, kur papritur u afrua një person. Ai (Pejgamberi) tha: "Qëndro! Kush je ti?" Ai u përgjigj: "Unë jam Ebu Bekri, qofshin flijuar për ty babai dhe nëna ime", dhe ai kishte mbi dhjetë plagë. Pastaj u afrua një person tjetër, e ai tha: "Qëndro! Kush je ti?" Ai u përgjigj: "Unë jam Omer bin el-Hatabi, qofshin flijuar për ty babai dhe nëna ime", dhe ai kishte mbi dhjetë plagë. Pastaj u afrua një person tjetër që kishte mbi dhjetë plagë, e ai tha: "Qëndro! Kush je ti?" Ai u përgjigj: "Uthman bin Affani, qofshin flijuar për ty babai dhe nëna ime". Pastaj u afrua një person tjetër që kishte mbi dhjetë plagë, e ai tha: "Qëndro! Kush je ti?" Ai u përgjigj: "Ali bin Ebi Talibi, qofshin flijuar për ty babai dhe nëna ime". Pastaj njerëzit u afruan dhe Pejgamberi (s.a.v.s.) tha: "A nuk ka ndonjë burrë me zë të lartë që të shkojë e t'u thërrasë njerëzve?" Atëherë një burrë shkoi dhe thirri, dhe posa zëri i tij arriti në veshët e tyre, ata u kthyen. Pastaj Pejgamberi (s.a.v.s.) sulmoi dhe muslimanët sulmuan bashkë me të, dhe idhujtarët u mposhtën. Durejd bin es-Simmeh u tërhoq në një kodër të vogël - ose tha: në një bregore - me rreth gjashtëqind burra. Disa nga shokët e tij i thanë: "Për Allahun, po shoh një çetë që po afrohet." Ai tha: "Ma përshkruani atë." Ata thanë: "Shenjat e tyre janë të këtilla dhe pamja e tyre është e këtillë." Ai tha: "Nuk ka rrezik për ju, kjo është Kuda'ah që po shkon në gjurmët e njerëzve." Ata thanë: "Për Allahun, po shohim një çetë të ashpër që po afrohet." Ai tha: "Ma përshkruani atë." Ata thanë: "Shenjat e tyre janë të këtilla nga pamja e tyre." Ai tha: "Nuk ka rrezik për ju, kjo është Sulejmi." Pastaj thanë: "Po shohim një kalorës që po vjen i vetëm." Ai tha: "Mjerë ju! I vetëm?" Ata thanë: "I vetëm." Ai tha: "Ma përshkruani atë." Ata thanë: "I mbështjellë me një çallmë të zezë." Durejdi tha: "Ai, për Allahun, është ez-Zubejr bin el-Avvami, dhe ai, për Allahun, është vrasësi juaj dhe ai që do t'ju nxjerrë nga ky vend i juaji." Ai (ez-Zubejri) u kthye nga ata dhe tha: "Për çfarë janë këta këtu?" Pastaj vazhdoi rrugën ai dhe ata që e ndiqnin, dhe aty u vranë treqind veta, ndërsa koka e Durejd bin es-Simmeh u pre dhe u vendos para tij.
Komentim El-Bezzari ka thënë: Nuk dimë që dikush ta ketë transmetuar me këtë formulim përveç Sulejman et-Tejmiut, nga Enesi, dhe askush nuk e ka transmetuar nga Sulejmani përveç Aliut.
١٨٢٧ - حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ شُعَيْبٍ، وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَيُّوبَ الْمَخْرَمِيُّ، ثنا عَلِيُّ بْنُ عَاصِمٍ، ثنا سُلَيْمَانُ التَّيْمِيُّ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ: قَالَ غُلامٌ مِنَّا مِنَ الأَنْصَارِ يَوْمَ حُنَيْنٍ: لَمْ نُغْلَبِ الْيَوْمَ مِنْ قِلَّةٍ، فَمَا هُوَ إِلا أَنْ لَقِينَا عَدُوَّنَا فَانْهَزَمَ الْقَوْمُ، وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ عَلَى بَغْلَةٍ لَهُ، وَأَبُو سُفْيَانَ بْنُ الْحَارِثِ آخِذٌ بِلِجَامِهَا، وَالْعَبَّاسُ عَمُّهُ آخِذٌ بِغَرْزِهَا، وَكُنَّا فِي وَادٍ دَهْسٍ، فَارْتَفَعَ النَّقْعُ، فَمَا مِنَّا أَحَدٌ يُبْصِرُ كَفَّهُ، إِذَا شَخْصٌ قَدْ أَقْبَلَ، فَقَالَ: إِلَيْكَ مَنْ أَنْتَ؟ قَالَ: أَنَا أَبُو بَكْرٍ فِدَاكَ أَبِي وَأُمِّي، وَبِهِ بِضْعَةَ عَشَرَ ضَرْبَةً، ثُمَّ إِذَا شَخْصٌ قَدْ أَقْبَلَ، فَقَالَ: إِلَيْكَ مَنْ أَنْتَ؟ فَقَالَ: أَنَا عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ فِدَاكَ أَبِي وَأُمِّي، وَبِهِ بِضْعَةَ عَشَرَ ضَرْبَةً، وَإِذَا شَخْصٌ أَقْبَلَ وَبِهِ بِضْعَةَ عَشَرَ ضَرْبَةً، فَقَالَ: إِلَيْكَ مَنْ أَنْتَ؟ فَقَالَ: عُثْمَانُ بْنُ عَفَّانَ فِدَاكَ أَبِي وَأُمِّي، ثُمَّ إِذَا شَخْصٌ قَدْ أَقْبَلَ، وَبِهِ بِضْعَةَ عَشَرَ ضَرْبَةً، فَقَالَ: إِلَيْكَ مَنْ أنت؟ فقال: علي بن أبي طالب فداك أبي وأمي، ثم أقبل الناس، فقال النبي ﷺ: ألا رجلٌ صيتٌ ينطلق فينادي في القوم، فانطلق رجل فصاح، فما هو إلا أن وقع صوته في أسماعهم، فأقبلوا راجعين، فحمل النبي ﷺ وحمل المسلمون معه، فانهزم المشركون وانحاز دريد بن الصمة على جبيل أو قال: على أكمة في زهاء ستمائة، فقال له بعض أصحابه: أرى والله كتيبة قد أقبلت، فقال: حَلُّوهُم لي، فقالوا: سيماهم كذا، حليهم كذا، قال: لا بأس عليكم، قضاعة منطلقة في آثار القوم، قالوا: نرى والله كتيبةً خشناء قد أقبلت، فقال: حُلُّوهُم لي، قال: سيماهم كذا من هيئتهم كذا، قال: لا بأس عليكم هذه سليم، ثم قالوا: نرى فارسًا قد أقبل، فقال: ويلكم وحده فقالوا: وحده، قال: حُلُّوهُ لي، فقالوا: «متجر بعمامة سوداء، قال دريد: ذاك - والله - الزبير بن العوام، وهو - والله - قاتلكم ومخرجكم من مكانكم هذا، قال: فالتفت إليهم، فقال: علام هؤلاء ها هنا! فمضى ومن أتبعه، فقتل بها ثلاثمائة، وجزّ رأس دريد بن الصمة، فجعله بين يديه.
شرح قال البزار: لا نعلم أحدًا رواه بهذا اللفظ إلا سليمان التيمي، عن أنس، ولا عن سليمان إلا علي.
1827 - Ali bin Shu'aib and Abdullah bin Ayyub al-Makhrami narrated to us, they said: Ali bin Asim narrated to us, Sulayman al-Taymi narrated to us, from Anas, who said: A youth from among us, from the Ansar, said on the day of Hunayn: "We shall not be defeated today due to small numbers." But it was only a matter of meeting our enemy and the people retreated. The Messenger of Allah (pbuh) was upon a mule belonging to him, with Abu Sufyan bin al-Harith holding its bridle and al-Abbas, his uncle, holding its stirrup. We were in a dusty valley, and the dust rose such that none of us could see his own hand, when a figure approached. He (the Prophet) said: "Stand back! Who are you?" He replied: "I am Abu Bakr, may my father and mother be sacrificed for you," and he had more than ten wounds. Then another figure approached, and he said: "Stand back! Who are you?" He replied: "I am Umar bin al-Khattab, may my father and mother be sacrificed for you," and he had more than ten wounds. Then another figure approached, having more than ten wounds, and he said: "Stand back! Who are you?" He replied: "Uthman bin Affan, may my father and mother be sacrificed for you." Then another figure approached, having more than ten wounds, and he said: "Stand back! Who are you?" He replied: "Ali bin Abi Talib, may my father and mother be sacrificed for you." Then the people approached, and the Prophet (pbuh) said: "Is there not a man with a loud voice who will go and call out among the people?" So a man went and cried out, and as soon as his voice reached their ears, they returned. Then the Prophet (pbuh) charged and the Muslims charged with him, and the polytheists were defeated. Durayd bin al-Simmah withdrew to a small hill—or he said: to a mound—with approximately six hundred men. Some of his companions said to him: "By Allah, I see a battalion approaching." He said: "Describe them to me." They said: "Their markings are such-and-such, and their appearance is such-and-such." He said: "No harm to you, these are Quda'ah setting out in the tracks of the people." They said: "By Allah, we see a rugged battalion approaching." He said: "Describe them to me." He said: "Their markings are such-and-such from their appearance such-and-such." He said: "No harm to you, these are Sulaym." Then they said: "We see a lone horseman approaching." He said: "Woe to you! Alone?" They said: "Alone." He said: "Describe him to me." They said: "Clad in a black turban." Durayd said: "That, by Allah, is al-Zubayr bin al-Awwam, and he, by Allah, is your slayer and the one who will drive you out from this place of yours." He (al-Zubayr) turned toward them and said: "Why are these people here?" Then he proceeded and those who followed him, and three hundred were killed there, and the head of Durayd bin al-Simmah was cut off and placed before him.
Commentary Al-Bazzar said: We do not know anyone who narrated it with this wording except Sulayman al-Taymi, from Anas, nor from Sulayman except Ali.
#1828
١٨٢٨ - Na kanë treguar Muamer ibn Sehl dhe Safuan ibn el-Mugal-lis, të cilët kanë thënë: Na ka treguar Ubejdullah ibn Musa, na ka treguar Jusuf ibn Suhejb, nga Abdullah ibn Burejdeh, e ky nga babai i tij, i cili ka thënë: Njerëzit u shpërndanë nga i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ditën e Hunejnit dhe nuk mbeti me të askush përveç një burri që quhej Zejd, i cili po mbante frenat e mushkës sypërhime të të Dërguarit të Allahut (s.a.v.s.). I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) tha: "Mjerë ti! Thirr njerëzit." Zejdi thirri: "O njerëz, ky është i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) që po ju thërret!", por nuk erdhi askush. Atëherë ai (s.a.v.s.) tha: "Thirr Ensarët." Ai thirri: "O asamble e Ensarëve, i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) po ju thërret!", por nuk erdhi askush. Ai (s.a.v.s.) tha: "Mjerë ti! Veço (thirr veçanërisht) fiset Evs dhe Hazrexh." Ai thirri: "O asamble e fiseve Evs dhe Hazrexh, ky është i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) po ju thërret!", por përsëri nuk erdhi askush. Atëherë ai (s.a.v.s.) tha: "Mjerë ti! Veço Muhaxhirët, sepse unë kam mbi qafat e tyre një besëlidhje." (Abdullahu) tha: Burejdeh më tregoi se një mijë prej tyre u afruan, duke i hedhur tej këllëfët e shpatave, derisa erdhën tek i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) dhe marshuan përpara derisa Allahu u dha fitore atyre.
Komentim El-Bezzari ka thënë: Nuk dimë që këtë hadith ta ketë transmetuar kush tjetër përveç Burejdes, dhe nuk e ka transmetuar nga Abdullahu askush përveç Jusuf ibn Suhejbit, i cili është një kufas (nga Kufa) i njohur.
١٨٢٨ - حدثنا معمر بن سهل وصفوان بن المغلس قالا: ثنا عبيد الله ابن موسى، ثنا يوسف بن صهيب، عن عبد الله بن بريدة، عن أبيه قال: تفرق الناس عن رسول الله ﷺ يوم حنين، فلم يبق معه إلا رَجُلٌ يُقَالُ لَهُ زَيْدٌ وَهُوَ آخِذٌ بِعِنَانِ بَغْلَةِ رَسُولِ اللَّهِ ﷺ الشَّهْبَاءِ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ: وَيْحَكَ ادْعُ النَّاسَ فَنَادَى زَيْدٌ يَأَيُّهَا النَّاسُ هَذَا رَسُولُ اللَّهِ ﷺ يَدْعُوكُمْ فَلَمْ يَجِئْ أَحَدًا، فَقَالَ: ادْعُ الأَنْصَارَ فَنَادَى يَا مَعْشَرَ الأَنْصَارِ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ يَدْعُوكُمْ فَلَمْ يَجِئْ أَحَدًا، فَقَالَ: وَيْحَكَ خُصَّ الأَوْسَ وَالْخَزْرَجَ، فَنَادَى يَا مَعْشَرَ الأَوْسِ وَالْخَزْرَجِ هَذَا رَسُولُ اللَّهِ ﷺ يَدْعُوكُمْ، فَلَمْ يَجِئْ أَحَدًا، فَقَالَ: وَيْحَكَ خُصَّ الْمُهَاجِرِينَ، فَإِنَّ لِي فِي أَعْنَاقِهِمْ بَيْعَةً، قَالَ: فَحَدَّثَنِي بُرَيْدَةُ أَنَّهُ أَقْبَلَ مِنْهُمْ أَلْفٌ قَدْ طَرَحُوا الْجُفُونَ حَتَّى أَتَوْا رَسُولَ اللَّهِ ﷺ فَمَشَوْا قُدُمًا حَتَّى فَتَحَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ.
شرح قَالَ الْبَزَّارُ: لا نَعْلَمُ رَوَاهُ إِلَّا بُرَيْدَةُ، وَلا رَوَاهُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ إِلَّا يُوسُفُ بْنُ صُهَيْبٍ، وَهُوَ كُوفِيًّ مَشْهُورٌ.
1828 - Mu'ammar ibn Sahl and Safwan ibn al-Mughallis narrated to us, both saying: 'Ubayd Allah ibn Musa narrated to us, Yusuf ibn Suhayb narrated to us, from 'Abd Allah ibn Buraydah, from his father, who said: The people dispersed from the Messenger of Allah (pbuh) on the day of Hunayn, and none remained with him except a man named Zayd, who was holding the reins of the white-grey mule of the Messenger of Allah (pbuh). The Messenger of Allah (pbuh) said: "Woe to you! Call the people." Zayd called out: "O people, this is the Messenger of Allah (pbuh) calling you," but no one came. He then said: "Call the Ansar." He called out: "O assembly of the Ansar, the Messenger of Allah (pbuh) is calling you," but no one came. He then said: "Woe to you! Specify the Aws and the Khazraj." He called out: "O assembly of the Aws and the Khazraj, this is the Messenger of Allah (pbuh) calling you," but no one came. He then said: "Woe to you! Specify the Muhajirun, for I have a pledge of allegiance upon their necks." He said: Buraydah narrated to me that one thousand of them came forward, having cast away their scabbards, until they reached the Messenger of Allah (pbuh), and they marched forward until Allah granted them victory.
Commentary Al-Bazzar said: We do not know of this being narrated except by Buraydah, and none narrated it from 'Abd Allah except Yusuf ibn Suhayb, and he is a well-known Kufan.
#1829
١٨٢٩ - Na ka treguar Muhamed ibn Abdurrahimi, na ka treguar Affan ibn Muslimi, na ka treguar Abdulvahid ibn Zijadi, nga el-Harith ibn Hasira, nga el-Kasim ibn Abdurrahmani, nga babai i tij, nga Abdullah ibn Mes'udi, i cili ka thënë: Isha me të Dërguarin e Allahut (s.a.v.s.), domethënë në ditën e Hunejnit, kur njerëzit u shpërndanë dhe unë mbeta me të bashkë me tetëdhjetë burra nga Muhaxhirët dhe Ensarët, e që ishin ata mbi të cilët Allahu zbriti qetësinë. I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ishte mbi mushkën e tij, dhe Pejgamberi (s.a.v.s.) tha: "Më jep një grusht dhe." Ai e hodhi atë në fytyrat e tyre dhe sytë e tyre u mbushën me dhe. Atëherë u afruan Muhaxhirët dhe Ensarët, me shpatat në duart e tyre të djathta sikur të ishin yje që bien, ndërsa idhujtarët ua kthyen shpinën duke ikur.
Komentim El-Bezzari ka thënë: Nuk e njohim këtë hadith nga Ibn Mes'udi përveçse përmes këtij zinxhiri transmetimi.
١٨٢٩ - حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحِيمِ، ثنا عَفَّانُ بْنُ مُسْلِمٍ، ثنا عَبْدُ الْوَاحِدِ بْنُ زِيَادٍ، عَنِ الْحَارِثِ بْنِ حَصِيرَةَ، عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَ: كُنْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ ﷺ، يَعْنِي يَوْمَ حُنَيْنٍ فَتَفَرَّقَ النَّاسُ وَبَقِيتُ مَعَهُ فِي ثَمَانِينَ رَجُلا مِنَ الْمُهَاجِرِينَ وَالأَنْصَارِ، وَهُمُ الَّذِينَ أَنْزَلَ اللَّهُ عَلَيْهِمُ السَّكِينَةَ، وَرَسُولُ اللَّهِ ﷺ عَلَى بَغْلَتِهِ، فَقَالَ النَّبِيُّ ﷺ: نَاوِلْنِي كَفًّا مِنْ تُرَابٍ فَرَمَى بِهِ وُجُوهَهُمْ، فَامْتَلأَتْ أَعْيُنُهُمْ تُرَابًا، وَأَقْبَلَ الْمُهَاجِرُونَ وَالأَنْصَارُ، وَسُيُوفُهُمْ بِأَيْمَانِهِمْ كَأَنَّهُمُ الشُّهُبُ، وَوَلَّى الْمُشْرِكُونَ مُدْبِرِينَ.
شرح قَالَ الْبَزَّارُ: لا نَعْلَمُهُ عَنِ ابْنِ مَسْعُودٍ إِلا بِهَذَا الإِسْنَادِ.
1829 - Muhammad ibn 'Abd al-Rahim narrated to us, 'Affan ibn Muslim narrated to us, 'Abd al-Wahid ibn Ziyad narrated to us, from al-Harith ibn Hasirah, from al-Qasim ibn 'Abd al-Rahman, from his father, from 'Abdullah ibn Mas'ud, who said: I was with the Messenger of Allah (pbuh), meaning on the day of Hunayn, and the people dispersed while I remained with him among eighty men from the Muhajirun and the Ansar, and they were those upon whom Allah sent down tranquility. The Messenger of Allah (pbuh) was on his mule, and the Prophet (pbuh) said: "Hand me a handful of soil." He then threw it at their faces, and their eyes were filled with soil. Then the Muhajirun and the Ansar advanced, their swords in their right hands as if they were falling stars, and the polytheists fled, turning their backs.
Commentary Al-Bazzar said: We do not know it from Ibn Mas'ud except through this chain of transmission.
#1830
1830 - Na ka treguar El-Uelid ibn Umar ibn Sukejn, na ka treguar Muhamed ibn Abdullah ibn el-Muthenna, nga babai i tij, nga Thumame, nga Enesi, se i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ka thënë ditën e Hunejnit: "Asgjësojini ata tërësisht", dhe bëri shenjë me dorën e tij drejt fytit.
Komentim Ka thënë el-Bezzari: Nuk dimë që këtë ta ketë transmetuar kush tjetër përveç Enesit, dhe nuk ka rrugë tjetër transmetimi prej tij përveç këtij zinxhiri.
١٨٣٠ - حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ عُمَرَ بْنِ سُكَيْنٍ، ثنا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُثَنَّى، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ ثُمَامَةَ، عَنْ أنَسٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ﷺ قَالَ يَوْمَ حُنَيْنٍ: «جُزُّوهُمْ جَزًّا، وَأَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى الْحَلْقِ».
شرح قَالَ الْبَزَّارُ: لا نَعْلَمُ رَوَاهُ إِلا أَنَسٌ، وَلا لَهُ عَنْهُ إِلا هَذَا الطَّرِيقُ.
1830 - Al-Walid bin Umar bin Sukayn narrated to us, Muhammad bin Abdullah bin al-Muthanna narrated to us, from his father, from Thumamah, from Anas that the Messenger of Allah (pbuh) said on the day of Hunayn: "Slay them thoroughly," and he gestured with his hand toward the throat.
Commentary Al-Bazzar said: We do not know it to have been narrated except by Anas, and there is no route from him except through this chain.
#1831
١٨٣١ - Na ka treguar Ismail bin Sejf el-Kutai, na ka treguar Junus bin Arkam, na ka treguar El-A'mashi, nga Es-Simak bin Harbi, nga Ikrimja, nga Ibn Abbasi, se Aliu bin Ebi Talibi i dha të Dërguarit të Allahut (s.a.v.s.) dhe, e ai i gjuajti me të fytyrat e idhujtarëve në ditën e Hunejnit.
Komentim El-Bezzari ka thënë: Nuk e njohim këtë hadith me këtë formulim përveçse përmes këtij zinxhiri të transmetimit.
١٨٣١ - حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ سَيْفٍ الْقُطَعِيُّ، ثنا يُونُسُ بْنُ أَرْقَمَ، ثنا الأَعْمَشُ، عَنِ السَّمَّاكِ بْنِ حَرْبٍ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ نَاوَلَ رَسُولَ اللَّهِ ﷺ التُّرَابَ، فَرَمَى بِهِ وُجُوهَ الْمُشْرِكِينَ يَوْمَ حُنَيْنٍ.
شرح قَالَ الْبَزَّارُ: لا نَعْلَمُهُ بِهَذَا اللَّفْظِ إِلا بِهَذَا الإِسْنَادِ.
1831 - Isma'il ibn Sayf al-Quta'i narrated to us, Yunus ibn Arqam narrated to us, al-A'mash narrated to us, from as-Simak ibn Harb, from 'Ikrimah, from Ibn 'Abbas that 'Ali ibn Abi Talib handed the Messenger of Allah (pbuh) dust, and he threw it at the faces of the polytheists on the day of Hunayn.
Commentary Al-Bazzar said: We do not know it with this wording except through this chain of transmission.
#1832
1832 - Na ka treguar Jusuf ibn Hammad el-Ma'ni, na ka treguar Abd el-A'la ibn Abd el-A'la, na ka treguar Kurrah, nga Amr ibn Dinari, i cili ka thënë: nuk e di të jetë transmetuar ndryshe përveçse nga Xhabiri, se Pejgamberi (s.a.v.s.), kur vendosi këmbën e tij në mbështetësen e shales ditën e Hunejnit, tha: "Tani u nxeh furra (beteja u ashpërsua)."
Komentim El-Bezzari ka thënë: Kurrah është i vetmi që e ka transmetuar këtë.
١٨٣٢ - حَدَّثَنَا يُوسُفُ بْنُ حَمَّادٍ الْمَعْنِي، ثنا عَبْدُ الأَعْلَى بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، ثنا قُرَّةُ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، قَالَ: وَلا أَعْلَمُهُ إِلا عَنْ جَابِرٍ أَنَّ النَّبِيَّ ﷺ لَمَّا وَضَعَ رِجْلَهُ فِي الْغَرْزِ يَوْمَ حُنَيْنٍ، قَالَ: «الآنَ حَمِيَ الْوَطِيسُ».
شرح قَالَ الْبَزَّارُ: تَفَرَّدَ بِهِ قُرَّةُ.
1832 - Yusuf ibn Hammad al-Ma'ni narrated to us, Abd al-A'la ibn Abd al-A'la narrated to us, Qurrah narrated to us, from 'Amr ibn Dinar, who said: and I do not know it except from Jabir, that when the Prophet (pbuh) placed his foot in the stirrup on the day of Hunayn, he said: "Now the battle has grown fierce."
Commentary Al-Bazzar said: Qurrah was the only one who narrated it.
#1833
١٨٣٣ - Na ka njoftuar Ebu el-Hasan Muhamed bin Jahja bin Ejub er-Raki, na ka treguar Ahmed bin Amr bin Abdil-Khalik, na ka treguar Abdul-Uahid bin Gijath, na ka treguar Hamad bin Seleme, nga Jala bin Ata, nga Ebu Hemam Abdullah bin Jesar, nga Ebu Abdurrahman el-Fihri, i cili ka thënë: Ishim me të Dërguarin e Allahut (s.a.v.s.) në betejën e Hunejnit në një ditë përvëluese me nxehtësi të madhe, dhe ndaluam nën hijet e pemëve. Kur dielli kaloi meridianin, vesha parzmoren time, hipa mbi kalin tim dhe shkova tek ai në tendën e tij, ku e përshëndeta me selam. Ai u përgjigji: "Ue alejke ue rahmetullahi ue berekatuhu" (Dhe mbi ty qoftë paqja, mëshira e Allahut dhe bekimet e Tij). I thashë: "Erdhi koha e nisjes, o i Dërguari i Allahut." Ai tha: Atëherë ai thirri Bilalin, dhe Bilali u ngrit me shpejtësi nga poshtë një peme, sikur hija e tij të ishte hija e një shpendi, e tha: "Të përgjigjem dhe jam në shërbimin tënd, qofsha i flijuar për ty." Ai tha: "Shaloje kalin tim." Ai nxori një shalë, dy anët e së cilës ishin prej fibre hurme, pa asnjë mburrje apo kryelartësi. Pasi e shaloi, ai (s.a.v.s.) hipi dhe ne vazhduam rrugën gjatë mbrëmjes dhe natës sonë. Kur dy ushtritë u ballafaquan, muslimanët u kthyen prapa duke u tërhequr, ashtu siç ka thënë Allahu. Atëherë i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) tha: "O robër të Allahut, unë jam robi i Allahut dhe i Dërguari i Tij." Ai u hodh nga kali i tij, zbriti dhe mori një grusht guralecësh. Ai (transmetuesi) tha: Më ka treguar ai që ishte më afër tij se unë, se ai i goditi fytyrat e tyre me ta dhe tha: "U shëmtofshin ato fytyra!" Kështu Allahu i mposhti idhujtarët. Ai tha: Më kanë treguar bijtë e tyre se baballarët e tyre kishin thënë: "Atë ditë nuk mbeti asnjë prej nesh pa iu mbushur sytë dhe goja me pluhur, dhe dëgjuam një ushtimë nga qielli në tokë, si fërkimi i hekurit mbi një legen hekuri."
Komentim El-Bezzari ka thënë: El-Fihri nuk ka transmetuar tjetër veç këtij hadithi, dhe nuk e ka transmetuar atë askush tjetër përveç Hamadit.
١٨٣٣ - أَخْبَرَنَا أَبُو الْحَسَنِ مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ أَيُّوبَ الرَّقِّيُّ، ثنا أَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ عَبْدِ الْخَالِقِ، ثنا عَبْدُ الْوَاحِدِ بْنُ غِيَاثٍ، ثنا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنْ يَعْلَى بْنِ عَطَاءٍ، عَنْ أَبِي هَمَّامٍ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْفِهْرِيِّ، قَالَ: كُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ ﷺ فِي غَزْوَةِ حُنَيْنٍ فِي يَوْمٍ قَائِظٍ شَدِيدِ الْحَرِّ، فَنَزَلْنَا تَحْتَ ظِلالِ الشَّجَرِ، فَلَمَّا زَالَتِ الشَّمْسُ، لَبِسْتُ لأْمَتِي، وَرَكِبْتُ فَرَسِي، فَأَتَيْتُهُ فِي فُسْطَاطِهِ، فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ، فَقَالَ: وَعَلَيْكَ وَرَحْمَةُ اللَّهِ وَبَرَكَاتُهُ، فَقُلْتُ: حَانَ الرَّوَاحُ يَا رَسُولَ اللَّهِ، قَالَ: فَنَادَى بِلالا، فَثَارَ بِلالٌ مِنْ تَحْتِ شَجَرَةٍ كَأنَ ظِلَّهُ ظِلُّ طَائِرٍ، فَقَالَ: لَبَّيْكَ وَسَعْدَيْكَ وَأَنَا فِدَاؤُكَ، فَقَالَ: أَسْرِجْ لِي فَرَسِي، فَأَخْرَجَ سُرُجًا دَفَّتَاهُ مِنْ لِيفٍ، لَيْسَ فِيهِ أَشَرٌ وَلا بَطَرٌ، فَأَسْرَجَ لَهُ ثُمَّ رَكِبَ، وَمَضَيْنَا عَشِيَّتَنَا وَلَيْلَتَنَا، فَلَمَّا تَشَامَتِ الْخَيْلانِ وَلَّى الْمُسْلِمُونَ مُدْبِرِينَ كَمَا قَالَ اللَّهُ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ: " يَا عِبَادَ اللَّهِ، أَنَا عَبْدُ اللَّهِ وَرَسُولُهُ، وَاقْتَحَمَ عَنْ فَرَسِهِ، فَنَزَلَ، فَأَخَذَ كَفًّا مِنْ حَصًى، قَالَ: فَحَدَّثَنِي مَنْ هُوَ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنِّي أَنَّهُ ضَرَبَ وُجُوهَهُمْ، وَقَالَ: شَاهَتِ الْوُجُوهُ، فَهَزَمَ اللَّهُ الْمُشْرِكِينَ، قَالَ: فَحَدَّثَنِي أَبْنَاؤُهُمْ أَنَّ آبَاءَهُمْ قَالُوا: فَمَا بَقِيَ مِنَّا يَوْمَئِذٍ أَحَدٌ إِلا امْتَلأَتْ عَيْنَاهُ وَفَمَهُ تُرَابًا، وَسَمِعْنَا صَلْصَلَةً مِنَ السَّمَاءِ إِلَى الأَرْضِ، كَإِمْرَارِ الْحَدِيدِ عَلَى الطَّسْتِ الْحَدِيدِ.
شرح قَالَ الْبَزَّارُ: مَا رَوَى الْفِهْرِيُّ إِلا هَذَا، وَلا رَوَاهُ إِلا حَمَّادٌ.
1833 - Abu al-Hasan Muhammad ibn Yahya ibn Ayyub al-Raqqi informed us, Ahmad ibn 'Amr ibn 'Abd al-Khaliq narrated to us, 'Abd al-Wahid ibn Ghiyath narrated to us, Hammad ibn Salamah narrated to us, from Ya'la ibn 'Ata, from Abu Hammam 'Abdullah ibn Yasar, from Abu 'Abd al-Rahman al-Fihri, who said: We were with the Messenger of Allah (pbuh) during the Battle of Hunayn on a sweltering day of intense heat. We halted under the shade of trees. When the sun passed its meridian, I donned my armor and mounted my horse, then came to him in his tent and greeted him with peace. He replied, "And upon you be peace, and the mercy of Allah and His blessings." I said, "The time for departure has arrived, O Messenger of Allah." He said: Then he called for Bilal, and Bilal sprang up from beneath a tree as if his shadow were that of a bird. He said, "At your service and at your command, may I be ransomed for you." He said, "Saddle my horse for me." So he brought out a saddle whose two side-panels were made of palm fiber, containing neither ostentation nor arrogance. He saddled it for him, and then he mounted. We proceeded throughout our evening and our night. When the two armies sighted one another, the Muslims turned back in retreat as Allah described. The Messenger of Allah (pbuh) then said: "O servants of Allah, I am the servant of Allah and His Messenger." He leaped down from his horse and descended, then took a handful of pebbles. He [the narrator] said: Someone who was closer to him than I informed me that he struck their faces with them and said, "May these faces be deformed." Thus, Allah defeated the polytheists. He said: Their children informed me that their fathers said, "Not one of us remained that day whose eyes and mouth were not filled with dust, and we heard a clanging sound from the sky to the earth, like the dragging of iron over an iron basin."
Commentary Al-Bazzar said: Al-Fihri narrated nothing other than this, and no one narrated it except Hammad.
#1834
١٨٣٤ - Na ka treguar Ibrahim ibn Said el-Xhewheriu, na ka treguar Jahja ibn Said el-Umeviu, na ka treguar Muhamed ibn Ishaku, nga Asim ibn Omer ibn Katade, nga Abdurrahman ibn Xhabir ibn Abdullahu, nga babai i tij, i cili ka thënë: Kur u afruam te lugina e Hunejnit, zbritëm në një luginë prej luginave të Tihames, e cila ishte e thellë dhe e pjerrët. Po zbrisnim në të nëpër errësirën e agimit, kur papritur armiqtë na kishin zënë pritë në rrugicat dhe grykat e luginës. Nuk na befasoi asgjë, teksa po zbrisnim, përveç batalioneve që u sulën mbi ne si një trup i vetëm. Njerëzit u thyen duke u kthyer prapa, pa u kthyer askush drejt tjetrit. I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) u zhvendos nga e djathta dhe pastaj tha: "O njerëz, unë jam Pejgamberi i Allahut, unë jam Muhamed ibn Abdullahu", por kjo nuk ndaloi asgjë. Devetë u ngjeshën me njëra-tjetrën dhe njerëzit u larguan, përveç faktit se me Pejgamberin e Allahut (s.a.v.s.) mbeti një grup burrash nga Muhaxhirët dhe Ensarët, të cilët nuk ishin as shumë e as një numër i madh.
Komentim El-Bezzari ka thënë: Nuk dimë të jetë transmetuar nga Xhabiri përveçse përmes këtij zinxhiri të transmetimit.
١٨٣٤ - حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعِيدٍ الْجَوْهَرُّي، ثنا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الأُمَوِيُّ، ثنا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَاقَ، عَنْ عَاصِمِ بْنِ عُمَرَ بْنِ قَتَادَةَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنِ أَبِيهِ، قَالَ: لَمَّا اسْتَقْبَلْنَا وَادِيَ حُنَيْنٍ، انْحَدَرْنَا فِي وَادٍ مِنْ أَوْدِيَةِ تِهَامَةَ أَجْوَفَ حَطُوطٍ. إِنَّمَا نَنْحَدِرُ فِيهِ انْحِدَارًا فِي عِمَايَةِ الصُّبْح، وَإِذَا الْقَوْمُ قَدْ كَمِنُوا لَنَا فِي شِعَابِ الْوَادِي وَمَضَايِقِهِ، فَمَا رَاعَنَا، وَنَحْنُ مُنْحَطُّونَ، إِلا الْكَتَائِبُ قَدْ شَدَّتْ عَلَيْنَا شِدَّةَ رَجُلٍ وَاحِدٍ، فَانْهَزَمَ النَّاسُ رَاجِعِينَ، لا يَلْوِي أَحَدٌ عَلَى أَحَدٍ، وَانْحَازَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ ذَاتَ الْيَمِينِ، ثُمَّ قَالَ: أَيُّهَا النَّاسُ، أَنَا نَبِيُّ اللَّهِ، أَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، فَلا شَيْءَ، وَاحْتَمَلَتِ الإِبِلُ بَعْضُهَا بَعْضًا، فَانْطَلَقَ النَّاسُ، إِلا أَنَّ مَعَ نَبِيِّ اللَّهِ ﷺ رَهْطٌ مِنَ الْمُهَاجِرِينَ وَالأَنْصَارِ غَيْرُ كَثِيرٍ أَوْ كَبِيرٍ.
شرح قَالَ الْبَزَّارُ: لا نَعْلَمُهُ يُرْوَى عَنْ جَابِرٍ إِلا بِهَذَا الإِسْنَادِ.
1834 - Ibrahim ibn Sa'id al-Jawhari narrated to us, Yahya ibn Sa'id al-Umawi narrated to us, Muhammad ibn Ishaq narrated to us, from 'Asim ibn 'Umar ibn Qatadah, from 'Abd al-Rahman ibn Jabir ibn 'Abd Allah, from his father, who said: When we approached the valley of Hunayn, we descended into a valley among the valleys of Tihama, hollow and steep. We were descending into it in the darkness of the early morning, when suddenly the enemy had ambushed us in the ravines and narrow passes of the valley. Nothing startled us, while we were descending, except the battalions that had charged at us as one man. The people retreated in flight, no one turning back for another, while the Messenger of Allah (pbuh) inclined towards the right and then said: "O people, I am the Prophet of Allah, I am Muhammad ibn 'Abd Allah." Yet it was to no avail, and the camels crowded against one another as the people went away, except that there remained with the Prophet of Allah (pbuh) a small group of the Muhajirun and the Ansar, who were not many or great in number.
Commentary Al-Bazzar said: We do not know it to be narrated from Jabir except through this chain of narrators.
#1835
١٨٣٥ - Na ka treguar Abdul Uahid ibn Gijath, na ka treguar Hammad ibn Seleme, nga Is'haku, nga Enesi, se fiset Hawazin erdhën ditën e Hunejnit me fëmijë, gra, deve dhe dele, dhe i rreshtuan ata në rreshta që të dukeshin më shumë në numër para të Dërguarit të Allahut (s.a.v.s.). Pastaj u ndeshën muslimanët dhe idhujtarët, dhe muslimanët ua kthyen shpinën duke u zmbrapsur, ashtu siç ka thënë Allahu i Madhëruar. Atëherë i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) tha: "O robërit e Allahut, unë jam robi i Allahut dhe i Dërguari i Tij", pastaj tha: "O asambleja e Ensarëve, unë jam robi i Allahut dhe i Dërguari i Tij". Kështu Allahu i mposhti idhujtarët, ndërkohë që ai (Pejgamberi) nuk goditi me shpatë e as nuk shpoi me heshtë. Pastaj Pejgamberi (s.a.v.s.) tha: "Kushdo që vret një mohues (kafir), atij i takon plaçka e tij (gjërat personale të të vrarit)." Atë ditë Ebu Talha vrau njëzet burra dhe mori plaçkat e tyre. Ebu Katadeja tha: "O i Dërguari i Allahut, unë e godita një burrë në damarin e qafës (lidhja e qafës me shpatullën) dhe ai kishte veshur një parzmore, por u nxitova dhe nuk munda t'ia marr atë, andaj shiko se tek kush ka mbetur?" Një burrë u ngrit dhe tha: "O i Dërguari i Allahut, unë e kam marrë atë; andaj kompensoje atë për të dhe ma jep mua." I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) heshti, pasi i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) kurrë nuk pyetej për diçka veçse ose e jepte, ose heshtte. Atëherë Omeri (r.a.) tha: "Allahu nuk do t'ia marrë atë si plaçkë njërit prej luanëve të Tij për të ta dhënë ty!" I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) qeshi dhe tha: "Ka thënë të vërtetën Omeri." Thashë: Dhe ai e përmendi atë. Thashë: Te Ebu Davudi gjendet një pjesë e këtij hadithi.
Komentim El-Bezzari ka thënë: Nuk dimë që dikush ta ketë transmetuar këtë nga Is'haku, nga Enesi, përveç Hammadit.
١٨٣٥ - حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ بْنُ غِيَاثٍ، ثنا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنْ إِسْحَاقَ، عَنْ أنَسٍ أَنَّ هَوَازِنَ جَاءَتْ يَوْمَ حُنَيْنٍ بِالصِّبْيَانَ وَالنِّسَاءِ وَالإِبِلِ وَالْغَنَمِ، فَجَعَلُوهَا صُفُوفًا لِيُكْثِرُوا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ ﷺ، فَالْتَقَى الْمُسْلِمُونَ وَالْمُشْرِكُونَ، فَوَلَّى الْمُسْلِمُونَ مُدْبِرِينَ كَمَا قَالَ اللَّهُ تَعَالَى، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ: «يَا عِبَادَ اللَّهِ، أَنَا عَبْدُ اللَّهِ وَرَسُولُهُ»، ثُمَّ قَالَ: «يَا مَعْشَرَ الأَنْصَارِ، أَنَا عَبْد اللَّهِ وَرَسُولُهُ»، فَهَزَمَ اللَّهُ الْمُشْرِكِينَ، وَلَمْ يَضْرِبْ بِسَيْفٍ وَلَمْ يَطْعَنْ بِرُمْحٍ، فَقَالَ النَّبِيُّ ﷺ: «مَنْ قَتَلَ كَافِرًا فَلَهُ سَلَبُهُ»، فَقَتَلَ أَبُو طَلْحَةَ يَوْمَئِذٍ عِشْرِينَ رَجُلا وَأَخَذَ أَسْلَابَهُمْ، وَقَالَ أَبُو قَتَادَةَ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، إِنِّي ضَرَبْتُ رَجُلا عَلَى حَبْلِ الْعَاتِقِ، وَعَلَيْهِ دِرْعٌ لَهُ، فَأَعْجَلْتُ عَنْهُ أَنْ آخُذَهَا، فَانْظُرْ مَعَ مَنْ هِيَ؟ فَقَامَ رَجُلٌ فَقَالَ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، أَنَا أَخَذْتُهَا، فَأَرْضِهِ مِنْهَا وَأَعْطِنِيهَا، فَسَكَتَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ، وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ لا يُسْأَلُ شَيْئًا إِلا أَعْطَاهُ أَوْ سَكَتَ، فَقَالَ عُمَرُ ﵁: لا يُفَيِّئُهَا اللَّهُ عَلَى أَسَدٍ مِنْ أُسْدِهِ، وَيُعْطِيكَهَا، فَضَحِكَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ وَقَالَ: «صَدَقَ عُمَرُ»، قُلْتُ: فَذَكَرَهُ. قُلْتُ: عِنْدَ أَبِي دَاوُدَ بَعْضُهَا.
شرح قَالَ الْبَزَّارُ: لا نَعْلَمُ رَوَاهُ عَنْ إِسْحَاقَ، عَنْ أنَسٍ إِلا حَمَّادٌ وَحْدَهُ.
1835 - Abdul Wahid ibn Ghiyath narrated to us, Hammad ibn Salamah narrated to us, from Ishaq, from Anas, that Hawazin came on the day of Hunayn with children, women, camels, and sheep. They arranged them in ranks to appear more numerous against the Messenger of Allah (pbuh). Then the Muslims and the polytheists met, and the Muslims turned back in retreat as Allah the Exalted said. Then the Messenger of Allah (pbuh) said: "O servants of Allah, I am the servant of Allah and His Messenger." Then he said: "O assembly of the Ansar, I am the servant of Allah and His Messenger." Then Allah defeated the polytheists, and he [the Prophet] did not strike with a sword nor pierce with a spear. Then the Prophet (pbuh) said: "Whoever kills a disbeliever, his spoils belong to him." On that day, Abu Talhah killed twenty men and took their spoils. Abu Qatadah said: "O Messenger of Allah, I struck a man on the base of his neck, and he was wearing a coat of mail. I was hurried away before I could take it, so see who has it." A man stood up and said: "O Messenger of Allah, I took it; so compensate him for it and give it to me." The Messenger of Allah (pbuh) remained silent, and the Messenger of Allah (pbuh) was never asked for anything except that he either gave it or remained silent. Then Umar (may Allah be pleased with him) said: "Allah would not grant it as booty from one of His lions and then give it to you!" The Messenger of Allah (pbuh) laughed and said: "Umar has spoken the truth." I said: So he mentioned it. I said: Abu Dawud recorded part of it.
Commentary Al-Bazzar said: We do not know anyone who narrated it from Ishaq, from Anas, except Hammad alone.
#1836
١٨٣٦ - Dhe e kam dëgjuar Sulejman bin Ubejdullahun duke përmendur nga Ebu Davudi: Na ka treguar Hammad bin Seleme dhe Shube, nga Ishaku, nga Enesi, nga Pejgamberi (s.a.v.s.), i cili ka thënë ngjashëm me të.
Komentim El-Bezzari ka thënë: Nuk e kemi dëgjuar këtë përveçse nga Sulejmani, dhe ai ishte i sinqertë. Mendoj se Ebu Davudi ka gabuar në hadithin e Hammad bin Selemes nga Shube, duke rënë në lajthitje në të; po ashtu edhe Sulejmani ka gabuar në të, dhe kështu e kemi gjetur në librin e tij.
١٨٣٦ - وَسَمِعْتُ سُلَيْمَانَ بْنَ عُبَيْدِ اللَّهِ يَذْكُرُ عَنْ أَبِي دَاوُدَ، ثنا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ وَشُعْبَةُ، عَنْ إِسْحَاقَ، عَنْ أنَسٍ، عَنِ النَّبِيِّ ﷺ، قَالَ بِنَحْوِهِ.
شرح قَالَ الْبَزَّارُ: لَمْ نَسْمَعْهُ إِلا مِنْ سُلَيْمَانَ، وَكَانَ صَدُوقًا وَأَحْسَبُ أَنَّ أَبَا دَاوُدَ أَخْطَأَ فِي حَدِيثِ حَمَّادِ بْنِ سَلَمَةَ عَنْ شُعْبَةَ، فَوَهِمَ فِيهِ، وَأَخْطَأَ فِيهِ سُلَيْمَانُ، وَوَجَدْنَاهُ فِي كِتَابِهِ هَكَذَا.
1836 - And I heard Sulayman ibn 'Ubayd Allah mentioning from Abu Dawud: Hammad ibn Salamah and Shu'bah narrated to us, from Ishaq, from Anas, from the Prophet (pbuh), that he said something similar to it.
Commentary Al-Bazzar said: We did not hear it except from Sulayman, and he was truthful. I reckon that Abu Dawud made a mistake in the Hadith of Hammad ibn Salamah from Shu'bah, as he erred in it; and Sulayman [also] made a mistake in it, and we found it in his book as such.
#1837
1837 - Na ka treguar Ibrahim bin Saidi, na ka treguar Jahja bin Said el-Umeviu, na ka treguar Muhamed bin Ishaku, nga Ibn Ebi Ableh, nga djali i Budejl bin Uerkasë, nga babai i tij: se i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) urdhëroi lidhur me plaçkën e luftës, pasurinë dhe plaçkën e Hunajnit që të mbaheshin derisa ai të mbërrinte; kështu ato u mbajtën derisa ai mbërriti.
١٨٣٧ - حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعِيدٍ، ثنا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الأُمَوِيُّ، ثنا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَاقَ، عَنِ ابْنِ أَبِي عَبْلَةَ، عَنِ ابْنِ بُدَيْلِ بْنِ وَرْقَاءَ، عَنْ أَبِيهِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ﷺ أَمَرَ بِالْغَنَائِمِ وَالأَمْوَالِ وَغَنَائِمِ حُنَيْنٍ وَأَنْ تُحْبَسَ حَتَّى يَقْدَمَ، فَحُبِسَتْ حَتَّى قَدِمَ.
1837 - Ibrahim ibn Sa'id narrated to us, Yahya ibn Sa'id al-Umawi narrated to us, Muhammad ibn Ishaq narrated to us, on the authority of Ibn Abi 'Ablah, from the son of Budayl ibn Warqa', from his father: that the Messenger of Allah (pbuh) commanded regarding the spoils of war, the wealth, and the spoils of Hunayn that they be held until he arrives; so they were held until he arrived.
#1838
1838 - Na ka treguar Muhamed ibn Ma’mari, na ka treguar el-Husejn ibn el-Hasani, na ka treguar Hushejmi, nga Davudi, nga Ikrimah, nga Ibn Abbasi, i cili ka thënë: I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) ishte duke ndarë plaçkën e luftës së Hunejnit, ndërsa Xhibrili ishte pranë tij. Atij i erdhi një engjëll e i tha: "Vërtet, Zoti yt të urdhëron për këtë dhe këtë." Atëherë Pejgamberi (s.a.v.s.) i tha Xhibrilit: "A e njeh atë?" Ai u përgjigj: "Ai është një engjëll, dhe unë nuk i njoh të gjithë engjëjt e Zotit tënd."
Komentim El-Bezzari ka thënë: Nuk dimë të jetë transmetuar përveçse përmes këtij zinxhiri transmetimi.
١٨٣٨ - حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَعْمَرٍ، ثنا الْحُسَيْنُ بْنُ الْحَسَنِ، ثنا هُشَيْمٌ، عَنْ دَاوُدَ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ: كَانَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ يُقَسِّمُ غَنَائِمَ حُنَيْنٍ وَجِبْرِيلُ إِلَى جَنْبِهِ، فَجَاءَهُ مَلَكٌ فَقَالَ: إِنَّ رَبَّكَ يَأْمُرَكَ بِكَذَا وَكَذَا، فَقَالَ النَّبِيُّ ﷺ لِجِبْرِيلُ: تَعْرِفُهُ؟ فَقَالَ: هُوَ مَلَكٌ، وَمَا كُلُّ مَلائِكَةِ رَبِّكَ أَعْرِفُ.
شرح قَالَ الْبَزَّارُ: لا نَعْلَمُهُ يُرْوَى إِلا بِهَذَا الإِسْنَادِ.
1838 - Muhammad ibn Ma'mar narrated to us, al-Husayn ibn al-Hasan narrated to us, Hushaym narrated to us, from Dawud, from 'Ikrimah, from Ibn 'Abbas, who said: The Messenger of Allah (pbuh) was distributing the spoils of Hunayn while Gabriel was by his side. An angel came to him and said: "Indeed, your Lord commands you with such and such." The Prophet (pbuh) said to Gabriel: "Do you know him?" He replied: "He is an angel, and I do not know every one of your Lord's angels."
Commentary Al-Bazzar said: We do not know it to be narrated except through this chain of transmission.
#1839
1839 - Na ka treguar Muhamed ibn Said ibn Ibrahim et-Tusteriu, na ka treguar Hafs ibn Omeri, nga el-Hakem ibn Abani, nga Ikrimah, nga Ibn Abbasi, se Pejgamberi (s.a.v.s.) në ditën e Hunejnit ndau një pjesë të presës për ata, zemrat e të cilëve duheshin fituar (për t'u afruar me Islamin), ndërsa ensarët ndienë pakënaqësi në vetet e tyre. Ata thanë: "Ai ndau mes tyre." Atëherë ai tha: "O bashkësi e ensarëve, a nuk jeni të kënaqur që të ktheheni me të Dërguarin e Allahut (s.a.v.s.) me vete?" Ata thanë: "Po, (jemi të kënaqur)."
١٨٣٩ - حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَعِيدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ التُّسْتَرِيُّ، ثنا حَفْصُ بْنُ عُمَرَ، عَنِ الْحَكَمِ بْنِ أَبَانٍ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ ﷺ قَسَّمَ يَوْمَ حُنَيْنٍ قَسْمًا عَلَى الْمُؤَلَّفَةِ قُلُوبُهُمْ، فَوَجَدَتِ الأَنْصَارُ فِي أَنْفُسِهَا، فَقَالُوا: قَسَمَ فِيهِمْ، فَقَالَ: «يَا مَعْشَرَ الأَنْصَارِ، أَلَا تَرْضَوْنَ أَنْ تَذْهَبُوا بِرَسُولِ اللَّهِ ﷺ مَعَكُمْ؟» قَالُوا: بَلَى.
1839 - Muhammad ibn Sa'id ibn Ibrahim al-Tustari narrated to us, Hafs ibn 'Umar narrated to us, from al-Hakam ibn Aban, from 'Ikrimah, from Ibn 'Abbas, that the Prophet (pbuh) distributed a share on the day of Hunayn among those whose hearts were to be reconciled, and the Ansar felt aggrieved within themselves. They said: "He distributed among them [others]." So he said: "O assembly of the Ansar, are you not pleased that you should go back with the Messenger of Allah (pbuh) with you?" They said: "Yes."
CHAPTER
باب غزوة تبوك
Beteja e Tebukut
#1840
١٨٤٠ - Na ka treguar Ibrahim ibn Hani', na ka treguar Jahja ibn Abdullah el-Harrani, na ka treguar Safuan ibn Amr, nga Abdurrahman ibn Xhubejr, nga Fadale ibn Ubejd, i cili ka thënë: I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) mori pjesë në betejën e Tebukut. Ai tha: Kafshët e bartjes u lodhën tej mase, andaj kjo gjë iu ankua atij. Ai tha: Dhe ai i pa ata [burrat] duke ecur në këmbë. Ai tha: Atëherë i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) vështroi drejt një gryke të ngushtë ku po kalonin njerëzit dhe qëndroi në të ndërsa njerëzit po kalonin. Ai tha: Pastaj ai fryu mbi to [kafshët] dhe tha: "O Allah, na mbart mbi to në rrugën Tënde, sepse Ti vërtet mbart mbi të fortin dhe të dobtin, mbi të njomin dhe të thatin, në tokë dhe në det." Ai tha: Atëherë ato vazhduan me vrull nga shpatet. Ai tha: Dhe nuk hymë në Medine vetëm se ato po na i tërhiqnin frerët e tyre (për shkak të forcës dhe shpejtësisë).
١٨٤٠ - حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ هَانِئٍ، ثنا يَحْيَى بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْحَرَّانِيُّ، ثنا صَفْوَانُ بْنُ عَمْرٍو، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنْ فَضَالَةَ بْنِ عُبَيْدٍ، قَالَ: غَزَا رَسُولُ اللَّهِ ﷺ غَزْوَةَ تَبُوكَ، قَالَ: فَجَهِدَ الظُّهْرُ جَهْدًا شَدِيدًا قَالَ: فَشُكِيَ إِلَيْهِ ذَلِكَ. قَالَ: وَرَآهُمْ رِجَالا، قَالَ: فَنَظَرَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ فِي مَضِيقٍ (يَمُرُّ) النَّاسُ فِيهِ، فَوَقَفَ عَلَيْهِ وَالنَّاسُ يَمُرُّونَ، قَالَ: فَنَفَخَ فِيهَا، ثُمَّ قَالَ: اللَّهُمَّ احْمِلْ عَلَيْهَا فِي سَبِيلِكَ، فَإِنَّكَ تَحْمِلُ عَلَى الْقَوِيِّ وَالضَّعِيفِ، وَعَلَى الرَّطْبِ وَالْيَابِسِ، فِي الْبَرِّ وَالْبَحْرِ، قَالَ: فَاسْتَمَرَّتْ مِنْ تِلاعِهَا، قَالَ: فَمَا دَخَلْنَا الْمَدِينَةَ إِلا وَهِيَ تُنَازِعُنَا أَزِمَّتَهَا.
1840 - Ibrahim ibn Hani' narrated to us, Yahya ibn 'Abdullah al-Harrani narrated to us, Safwan ibn 'Amr narrated to us, from 'Abd al-Rahman ibn Jubayr, from Fadala ibn 'Ubayd, who said: The Messenger of Allah (pbuh) went out for the Battle of Tabuk. He said: The mounts became severely exhausted, and that was complained of to him. He said: And he saw them [the men] walking on foot. He said: So the Messenger of Allah (pbuh) looked at a narrow pass through which the people were passing, and he stood by it while the people were passing. He said: Then he blew upon them and said: "O Allah, carry [us] upon them in Your cause, for indeed You carry upon the strong and the weak, and upon the moist and the dry, on land and at sea." He said: So they proceeded vigorously from the slopes. He said: And we did not enter Medina except that they were contending with us for their reins.
#1841
١٨٤١ - Na ka treguar Omer bin el-Hatabi, na ka treguar Asbag bin el-Ferexh, na ka treguar Abdullah bin Vehb, nga Amër bin el-Harith, nga Said bin Ebi Hilal, nga Utbe bin Ebi Utbe, nga Nafi' bin Xhubejr, nga Ibn Abasi, i cili ka thënë: I është thënë Omer bin el-Hatabit: "Na trego për çështjen e Vështirësisë (Ekspedita e Tebukut)." Omeri tha: "U nisëm me të Dërguarin e Allahut (s.a.v.s.) drejt Tebukut në një vapë të madhe. Ndaluam në një vend ku na goditi një etje aq e fortë, saqë menduam se do të na këputeshin qafat. Madje, kur ndonjëri prej nesh shkonte për të kërkuar një vend për të kryer nevojën, nuk kthehej derisa mendonte se qafa do t'i këputej. Aq sa burri therrte devenë e tij, ia shtrydhte mbetjet e stomakut dhe i pinte ato, dhe i vendoste mbi barkun e tij. Atëherë Ebu Bekër es-Siddiku tha: 'O i Dërguari i Allahut, vërtet Allahu të ka mësuar me mirësi në këtë botë, andaj lute Atë.' Pejgamberi (s.a.v.s.) tha: 'A dëshiron këtë, o Ebu Bekër?' Ai u përgjigj: 'Po.' Atëherë i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) i ngriti duart e tij dhe nuk i uli ato derisa qielli u përgjigj; u vrenjt e pastaj u derdh shi, saqë ata mbushën çdo gjë që kishin me vete. Pastaj shkuam të shikonim dhe pamë se shiu nuk e kishte kaluar fushimin e ushtrisë."
Komentim El-Bezzari ka thënë: "Nuk e dimë këtë hadith nga Pejgamberi (s.a.v.s.) përveçse me këtë zinxhir transmetimi, nga Omeri me këtë formulim."
١٨٤١ - حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ، ثنا أَصْبَغُ بْنُ الْفَرَجِ، ثنا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ الْحَارِثِ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي هِلالٍ، عَنْ عُتْبَةَ بْنِ أَبِي عُتْبَةَ، عَنْ نَافِعِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ: قِيلَ لِعُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ: حَدِّثْنَا عَنْ شَأْنِ الْعُسْرَةِ، فَقَالَ عُمَرُ: خَرَجْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ ﷺ إِلَى تَبُوكَ فِي قَيْظٍ شَدِيدٍ، فَنَزَلْنَا مَنْزِلا أَصَابَنَا فِيهِ عَطَشٌ شَدِيدٌ، حَتَّى ظَنَنَّا أَنَّ رِقَابَنَا سَتَنْقَطِعُ، حَتَّى إِنْ كَانَ أَحَدُنَا يَذْهَبُ يَلْتَمِسُ الْخَلاءَ فَلا يَرْجِعُ حَتَّى يَظُنَّ أَنَّ رَقَبَتَهُ تَنْقَطِعُ، وَحَتَّى إِنَّ الرَّجُلَ لَيَنْحَرُ بَعِيرَهُ، فَيَعْصِرُ فَرْثَهُ، فَيَشْرَبُهُ، وَيَضَعُهُ عَلَى بَطْنِهِ، فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ الصِّدِّيقُ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، إِنَّ اللَّهَ قَدْ عَوَّدَكَ فِي الدُّنْيَا خَيْرًا فَادْعُ، فَقَالَ النَّبِيُّ ﷺ: «أَتُحِبُّ ذَلِكَ يَا أَبَا بَكْرٍ؟» قَالَ: نَعَمْ، قَالَ: فَرَفَعَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ يَدَيْهِ، فَلَمْ يُرْجِعْهُمَا حَتَّى قَالَتِ السَّمَاءُ، فَأَظَلَّتْ، ثُمَّ سَكَبَتْ فَمَلَأُوا مَا مَعَهُمْ. ثُمَّ ذَهَبْنَا نَنْظُرُ فَلَمْ نَجِدْهَا جَاوَزَتْ عَنِ الْعَسْكَرِ.
شرح قَالَ الْبَزَّارُ: لا نَعْلَمُهُ عَنِ النَّبِيِّ ﷺ إِلا بِهَذَا الإِسْنَادِ.
عَنْ عُمَرَ بِهَذَا اللَّفْظِ.
1841 - Umar bin al-Khattab narrated to us, Asbagh bin al-Faraj narrated to us, Abdullah bin Wahb narrated to us, from Amr bin al-Harith, from Sa'id bin Abi Hilal, from Utbah bin Abi Utbah, from Nafi' bin Jubayr, from Ibn Abbas, who said: It was said to Umar bin al-Khattab: "Tell us about the matter of the [Expedition of] Hardship." Umar said: "We set out with the Messenger of Allah (pbuh) to Tabuk during intense heat, and we stopped at a place where we were afflicted by such severe thirst that we thought our necks would snap. Indeed, one of us would go out seeking a place to relieve himself and would not return until he thought his neck would snap. A man would even slaughter his camel, squeeze its stomach contents and drink it, and place the rest on his stomach. Abu Bakr al-Siddiq said: 'O Messenger of Allah, indeed Allah has accustomed you to good in this world, so supplicate.' The Prophet (pbuh) said: 'Would you like that, O Abu Bakr?' He replied: 'Yes.' Then the Messenger of Allah (pbuh) raised his hands and did not lower them until the sky spoke [responded]; it became overcast and then poured down rain, and they filled whatever vessels they had with them. Then we went to look, and we found that it did not extend beyond the camp."
Commentary Al-Bazzar said: "We do not know of it from the Prophet (pbuh) except through this chain of transmission, from Umar with this wording."
#1842
١٨٤٢ - Na tregoi Shuajb bin Ajjub es-Sajrafi, na tregoi Muhamed bin Imran, na tregoi nipi i ez-Zuhriut, nga ez-Zuhriu, (h) dhe na tregoi Abdalmelik bin Hevdhe bin Halife, na tregoi Jakub bin Ibrahim, më tregoi nipi i ez-Zuhriut, nga xhaxhai i tij, nga Ibn Ukejme, se nipi i Ebu Ruhmit i tregoi atij nga xhaxhai i tij Ebu Ruhmi, i cili ka thënë: Ishim në një udhëtim dhe pranë meje ishte një burrë, të cilin po e shtyja (nga ngushtica e rrugës) gjatë natës dhe nuk po e njihja, kur pashë se ai ishte i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.). Ai pyeti: "Kush është ky?" Thashë: "Ebu Ruhmi." Ai tha: "Çfarë u bë me atë grupin e burrave trupgjatë, flokëdredhur e lëkurëerrët nga fisi Benu Gifar? A ka ndonjë prej tyre me ne në këtë udhëtim?" Thashë: "Jo." Ai pyeti: "Po çfarë u bë me atë grupin e burrave lëkurëerrët, trupshkurtër e hundështypur nga fisi Eslem? A ka ndonjë prej tyre me ne në këtë udhëtim?" Thashë: "Jo." Ai pyeti: "Po çfarë u bë me atë grupin e burrave lëkurëkuq e mjekërrhollë? A ka ndonjë prej tyre me ne në këtë udhëtim?" Thashë: "Jo." Ai tha: "Nuk ka asnjë që mbetja e tyre prapa të më vijë më rëndë sesa Kurejshët, Ensarët, Eslemët dhe Gifarët. E çfarë e pengon ndonjërin prej tyre, kur mbetet prapa, që të ofrojë shpinën e njërës prej deveve të tij (për kalërim), në mënyrë që të ketë shpërblim të njëjtë me atë që ka dalë (në rrugën e Allahut)?"
١٨٤٢ - حَدَّثَنَا شُعَيْبُ بْنُ أَيُّوبَ الصَّيْرَفِيُّ، ثنا مُحَمَّدُ بْنُ عِمْرَانَ، ثنا ابْنُ أَخِي الزُّهْرِيِّ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، (ح) وَحَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ هَوْذَةَ بْنِ خَلِيفَةَ، ثنا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنِي ابْنُ أَخِي الزُّهْرِيّ، عَنْ عَمِّهِ، عَنِ ابْنِ أُكَيْمَةَ، أَنَّ ابْنَ أَخِي أَبِي رُهْمٍ، حَدَّثَهُ عَنْ عَمِّهِ أَبِي رُهْمٍ، قَالَ: كُنَّا فِي مَسِيرٍ، إِلَى جَنْبِي رَجُلٍ، أَزْحَمُهُ بِاللَّيْلِ، وَلا أَعْرِفُهُ، فَإِذَا هُوَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ، فَقَالَ: مَنْ هَذَا؟ قُلْتُ: أَبُو رُهْمٍ، قَالَ: مَا فَعَلَ النَّفَرُ الطِّوَالُ الْجِعَادُ الأُدُمُ مِنْ بَنِي غِفَارٍ؟ هَلْ مَعَنَا مِنْهُمْ فِي الْمَسِيرِ أَحَدٌ؟ قُلْتُ: لا، قَالَ: فَمَا فَعَلَ النَّفَرُ الأُدُمُ الْقِصَارُ الْخُنُسُ مِنْ أَسْلَمَ؟ هَلْ مَعَنَا مِنْهُمْ فِي الْمَسِيرِ مِنْ أَحَدٍ؟ قُلْتُ: لا، قَالَ: فَمَا فَعَلَ النَّفَرُ الْحُمُرُ الثِّطَاطُ؟ هَلْ مَعَنَا أَحَدٌ مِنْهُمْ فِي الْمَسِيرِ؟ قُلْتُ: لا، قَالَ: مَا مِنْ أَحَدٍ أَعَزَّ عَلَيَّ مَخْلَفًا مِنْ قُرَيْشٍ وَالأَنْصَارِ وَأَسْلَمَ وَغِفَارٍ، فَمَا يَمْنَعُ أَحَدَهُمْ إِذَا تَخَلَّفَ أَنْ يُفْقِرَ الْبَعِيرَ مِنْ إِبِلِهِ، فَيَكُونَ لَهُ مِثْلُ أَجْرِ الْخَارِجِ.
1842 - Shu’ayb bin Ayyub al-Sayrafi narrated to us, Muhammad bin ‘Imran narrated to us, the nephew of al-Zuhri narrated to us, from al-Zuhri, (h) and ‘Abd al-Malik bin Hawdhah bin Khalifah narrated to us, Ya’qub bin Ibrahim narrated to us, the nephew of al-Zuhri narrated to me, from his uncle, from Ibn Ukaymah, that the nephew of Abu Ruhm narrated to him from his uncle Abu Ruhm, who said: We were on a journey, and next to me was a man whom I was crowding against during the night, and I did not recognize him, and behold, he was the Messenger of Allah (pbuh). He said: "Who is this?" I said: "Abu Ruhm." He said: "What happened to the group of tall, curly-haired, and dark-skinned men from Banu Ghifar? Is there anyone from them with us on the journey?" I said: "No." He said: "What happened to the group of dark-skinned, short, and snub-nosed men from Aslam? Is there anyone from them with us on the journey?" I said: "No." He said: "What happened to the group of fair-skinned and thin-bearded men? Is there anyone from them with us on the journey?" I said: "No." He said: "There is no one whose staying behind is harder for me than Quraysh, the Ansar, Aslam, and Ghifar. So what prevents one of them, when he stays behind, from lending the back of one of his camels, so that he may have a reward like that of the one who went out?"
#1843
١٨٤٣ - Na ka treguar Muhamed ibn Ma'mer, na ka treguar Muslimi, na ka treguar Hammad ibn Seleme, na ka njoftuar Ali ibn Zejd, i cili ka thënë: El-Hasani më tha: "Pyete Abdullah ibn Kudame ibn Sakhr për këtë hadith." E takova atë te dera e selisë së emiratit dhe e pyeta, e ai tha: Ebu Dherri pohon se ata ishin me të Dërguarin e Allahut (s.a.v.s.) në betejën e Tebukut dhe arritën në një luginë. Atëherë Pejgamberi (s.a.v.s.) u tha atyre: "Vërtet, ju jeni në një luginë të mallkuar, prandaj nxitoni." Ai i hipi kalit të tij dhe nxitoi, e nxituan edhe njerëzit. Pastaj ai tha: "Kushdo që ka zënë brumë, ose kushdo që ka gatuar në kazan, le ta derdhë atë." Pastaj udhëtuam, e më pas ai tha: "O njerëz, nuk ka sot asnjë shpirt të gjallë, mbi të cilin do të kalojnë njëqind vjet e që Allahu të ketë ndonjë interes për të (që të mbetet i gjallë)."
Komentim El-Bezzari ka thënë: Nuk e njohim këtë nga Ebu Dherri përveçse me këtë zinxhir transmetimi.
١٨٤٣ - حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَعْمَرٍ، ثنا مُسْلِمٌ، ثنا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، أبنا عَلِيُّ بْنُ زَيْدٍ، قَالَ: قَالَ لِي الْحَسَنُ: سَلْ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ قُدَامَةَ بْنِ صَخْرٍ، عَنْ هَذَا الْحَدِيثِ، فَلَقِيتُهُ عَلَى بَابِ دَارِ الإِمَارَةِ، فَسَأَلْتُهُ، فَقَالَ: زَعَمَ أَبُو ذَرٍّ أَنَّهُمْ كَانُوا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ ﷺ فِي غَزْوَةِ تَبُوكَ، فَأَتَوْا عَلَى وَادٍ، فَقَالَ لَهُمُ النَّبِيُّ ﷺ: «إِنَّكُمْ بِوَادٍ مَلْعُونٍ فَأَسْرِعُوا»، فَرَكِبَ فَرَسَهُ، فَدَفَعَ وَدَفَعَ النَّاسُ، ثُمَّ قَالَ: «مَنِ اعْتَجَنَ عَجِينَهُ، أَوْ مَنْ كَانَ طَبَخَ قِدْرا فَلْيَكُبَّهَا»، ثُمَّ سِرْنَا، ثُمَّ قَالَ: «يَا أَيُّهَا النَّاسُ، إِنَّهُ لَيْسَ الْيَوْمَ نَفْسٌ مَنْفُوسَةٌ، يَأْتِي عَلَيْهَا مِائَةُ سَنَةٍ فَيَعْبَأُ اللَّهُ بِهَا».
شرح قَالَ الْبَزَّارُ: لا نَعْلَمُهُ عَنْ أَبِي ذَرٍّ إِلا بِهَذَا الإِسْنَادِ.
1843 - Muhammad ibn Ma'mar narrated to us, Muslim narrated to us, Hammad ibn Salamah narrated to us, Ali ibn Zayd informed us, saying: Al-Hasan said to me: "Ask Abd Allah ibn Qudamah ibn Sakhr about this hadith." So I met him at the gate of the governor's residence and I asked him, and he said: Abu Dharr claimed that they were with the Messenger of Allah (pbuh) in the Expedition of Tabuk, and they came upon a valley. Then the Prophet (pbuh) said to them: "Indeed, you are in a cursed valley, so move quickly." He then mounted his horse and hurried off, and the people hurried off. Then he said: "Whoever has kneaded his dough, or whoever has cooked a pot, let him overturn it." Then we traveled, and he then said: "O people, there is no living soul today upon whom a hundred years shall pass such that Allah would have any regard for them [remaining]."
Commentary Al-Bazzar said: We do not know it narrated from Abu Dharr except through this chain of narrators.
#1844
1844 - Na ka treguar Abd el-Ala bin Hammad, na ka treguar Muslim bin Halid, nga Ibn Huthajm, nga Ebu ez-Zubejr, nga Xhabiri, se i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.), kur zbriti në El-Hixhr gjatë betejës së Tebukut, u ngrit t’u mbajë fjalim njerëzve dhe tha: "O njerëz, mos kërkoni prej Pejgamberit tuaj shenja – ose – mos e pyesni Pejgamberin tuaj për shenjat, sepse populli i Salihut kërkuan nga pejgamberi i tyre që t'u dërgonte një shenjë. Allahu (i Madhëruar dhe i Lartësuar) u dërgoi atyre devenë; ajo hynte nga kjo grykë mali dhe pinte ujin e tyre në ditën e saj të pirjes, e dilte nga kjo grykë tjetër. Por ata e shkelën me kryeneçësi urdhrin e Zotit të tyre dhe e therën devenë. Atëherë u tha: 'Kënaquni në shtëpitë tuaja edhe tri ditë', ose u tha: 'Dënimi do t'ju vijë brenda tri ditëve'. Pastaj i goditi Klithma dhe Allahu i shkatërroi të gjithë ata që ndodheshin në lindje e në perëndim të tokës, përveç një njeriu që ndodhej në Haremin e Allahut, e kjo e mbrojti atë nga dënimi i Allahut." Ata pyetën: "O i Dërguari i Allahut, kush ishte ai?" Ai u përgjigj: "Ebu Rigali." U pyet: "E kush është Ebu Rigali?" Ai tha: "Paraardhësi i fiseve Thekif."
١٨٤٤ - حَدَّثَنَا عَبْدُ الأَعْلَى بْن حَمَّادٍ، ثنا مُسْلِمُ بْنُ خَالِدٍ، عَنِ ابْنِ خُثَيْمٍ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ﷺ لَمَّا نَزَلَ الْحِجْرَ فِي غَزْوَةِ تَبُوكَ، قَامَ يَخْطُبُ النَّاسَ، فَقَالَ: " يَأَيُّهَا النَّاسُ، لا تَسْأَلُوا نَبِيَّكُمْ عَنِ الآيَاتِ، أَوْ لا تَسْأَلُوا نَبِيَّكُمُ الآيَاتِ، فَإِنَّ قَوْمَ صَالِحٍ سَأَلُوا نَبِيَّهُمْ أَنْ يَبْعَثَ لَهُمْ آيَةً، فَبَعَثَ اللَّهُ ﵎ لَهُمُ النَّاقَةَ، فَكَانَتْ تَرِدُ مِنْ هَذَا الْفَجِّ، فَتَشْرَبُ مَاءَهُمْ يَوْمَ وُرُدِهَا، وَتَصْدُرُ مِنْ هَذَا الْفَجِّ، فَعَتَوْا عَنْ أَمْرِ رَبِّهِمْ، فَعَقَرُوا النَّاقَةَ، فَقِيلَ لَهُمْ: تَمَتَّعُوا فِي دَارِكُمْ ثَلاثَةَ أَيَّامٍ، أَوْ قِيلَ لَهُمْ: إِنَّ الْعَذَابَ يَأْتِيَكُمْ إِلَى ثَلاثَةِ أَيَّامٍ، ثُمَّ جَاءَتْهُمُ الصَّيْحَةُ، فَأَهْلَكَ اللَّهُ مَنْ كَانَ تَحْتَ مَشَارِقِ الأَرْضِ وَمَغَارِبِهَا مِنْهُمْ إِلا رَجُلا كَانَ فِي حَرَمِ اللَّهِ فَمَنَعَهُ مِنْ عَذَابِ اللَّهِ "، قَالُوا: يَا رَسُولَ اللَّهِ، مَنْ هُوَ؟ قَالَ: «أَبُو رِغَالٍ»، قِيلَ: وَمَنْ أَبُو رِغَالٍ؟ قَالَ: «جَدُّ ثَقِيفٍ».
1844 - Abd al-A'la ibn Hammad narrated to us, Muslim ibn Khalid narrated to us, from Ibn Khuthaym, from Abu al-Zubayr, from Jabir, that when the Messenger of Allah (pbuh) alighted at al-Hijr during the expedition of Tabuk, he stood to address the people and said: "O people, do not ask your Prophet for signs—or do not ask your Prophet about signs—for the people of Salih asked their Prophet to send them a sign, so Allah (mighty and majestic is He) sent them the she-camel. She used to approach from this mountain pass, drinking their water on her day of drinking, and she would depart from this mountain pass. But they were defiant toward the command of their Lord and hamstrung the she-camel. So it was said to them: 'Enjoy yourselves in your homes for three days,' or it was said to them: 'Indeed, the punishment shall come to you within three days.' Then the Cry struck them, and Allah destroyed everyone among them who was beneath the easts and wests of the earth, except for one man who was in the Sanctuary of Allah, which protected him from the punishment of Allah." They asked: "O Messenger of Allah, who was he?" He said: "Abu Righal." It was asked: "And who is Abu Righal?" He said: "The ancestor of Thaqif."
#1845
1845 - Na ka treguar Ali ibn el-Mundhiri, na ka treguar Muhamed ibn Fudejli, na ka treguar el-Velid ibn Xhumej'i, nga Ebu et-Tufejli, nga Hudhejfeja, i cili ka thënë: Ka thënë i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) gjatë betejës së Tebukut: "Asnjëri të mos më paraprijë tek uji."
Komentim Ka thënë el-Bezzari: Në lidhje me të ka disa fjalë (diskutime) që i kam lënë anash, dhe nuk e njohim këtë hadith nga Ebu et-Tufejli, nga Hudhejfeja, përveçse përmes këtij vargu transmetimi.
١٨٤٥ - حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ الْمُنْذِرِ، ثنا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ، ثنا الْوَلِيدُ بْنُ جُمَيْعٍ، عَنْ أَبِي الطُّفَيْلِ، عَنْ حُذَيْفَةَ، قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ فِي غَزْوَةِ تَبُوكَ: «لا يَسْبِقُنِي إِلَى الْمَاءِ أَحَدٌ».
شرح قَالَ الْبَزَّارُ: فِيهِ كَلامٌ تَرَكْتُهُ، وَلا نَعْلَمُهُ عَنْ أَبِي الطُّفَيْلِ، عَنْ حُذَيْفَةَ إِلا بِهَذَا الإِسْنَادِ.
1845 - Ali ibn al-Mundhir narrated to us, Muhammad ibn Fudayl narrated to us, al-Walid ibn Jumay' narrated to us, from Abu al-Tufayl, from Hudhayfah, who said: The Messenger of Allah (pbuh) said during the expedition of Tabuk: "No one should precede me to the water."
Commentary Al-Bazzar said: There is some discussion regarding it which I have omitted, and we do not know it from Abu al-Tufayl, from Hudhayfah, except through this chain of narrators.
#1846
1846 - Na ka treguar Khalid ibn Jusufi, më ka treguar babai im Jusuf ibn Khalidi, na ka treguar Xha'fer ibn Sa'd ibn Semureh, na ka treguar Khubejb ibn Sulejmani, nga babai i tij Sulejman ibn Semureh, nga Semureh ibn Xhundubi, i cili përmendi disa hadithe me këtë [zinxhir], e pastaj tha: Dhe me zinxhirin e tij të transmetimit, se i Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) i ndalonte ata, ditën kur arriti në el-Hixhr të Themudit, nga një pus pranë anës së qytetit, që askush të mos pinte prej tij e as të mos u jepte të tjerëve (apo kafshëve) për të pirë, dhe na ndaloi që të hyjmë në shtëpitë e tyre.
Komentim El-Bezzari ka thënë: Nuk dimë që dikush ta ketë transmetuar këtë si hadith marfu' (të drejtpërdrejtë nga Pejgamberi) përveç Semures.
Them: Ai tashmë e ka transmetuar këtë më parë, siç po e shihni.
KAPITULLI: SHFAQJA E ISLAMIT
١٨٤٦ - حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ يُوسُفَ، حَدَّثَنِي أَبِي يُوسُفُ بْنُ خَالِدٍ، ثنا جَعْفَرُ بْنُ سَعْدِ بْنِ سَمُرَةَ، ثنا خُبَيْبُ بْنُ سُلَيْمَانَ، عَنْ أَبِيهِ سُلَيْمَانَ بْنِ سَمُرَةَ، عَنْ سَمُرَةَ بْنِ جُنْدُبٍ، فَذَكَرَ أَحَادِيثَ بِهَذَا، ثُمَّ قَالَ: وَبِإِسْنَادِهِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ﷺ كَانَ يَنْهَاهُمْ يَوْمَ وَرَدَ حَجَرَ ثَمُودَ. عَنْ رَكِيَّةٍ عِنْدَ جَانِبِ الْمَدِينَةِ أَنْ يَشْرَبَ مِنْهَا أَحَدٌ أَوْ يَسْقِيَ، وَنَهَانَا أَنْ نَتَوَلَّجَ بُيُوتَهُمْ.
شرح قَالَ الْبَزَّارُ: لا نَعْلَمُ رَوَاهُ مَرْفُوعًا إِلا سَمُرَةُ.
قُلْتُ: قَدْ رَوَاهُ قَبْل هَذَا كَمَا تَرَى.
بَابُ ظُهُورِ الإِسْلامِ
1846 - Khalid ibn Yusuf narrated to us, my father Yusuf ibn Khalid narrated to me, Ja'far ibn Sa'd ibn Samurah narrated to us, Khubayb ibn Sulayman narrated to us, from his father Sulayman ibn Samurah, from Samurah ibn Jundub, then he mentioned [several] hadiths with this [isnad], then he said: And with his chain, that the Messenger of Allah (pbuh) used to forbid them, on the day he arrived at Al-Hijr of Thamud, from a well near the side of the city, that anyone should drink from it or give [others/animals] to drink, and he forbade us from entering their houses.
Commentary Al-Bazzar said: We do not know of anyone who narrated it as a marfu' (directly attributed) report except Samurah. I say: He has already narrated it before this, as you see. Chapter: The Emergence of Islam.
CHAPTER
باب ظهور الإسلام
Triumfi i Islamit
#1847
١٨٤٧ - Na ka treguar Ali bin el-Mundhiri, na ka treguar Muhamed bin Fudejli, na ka treguar Junus bin Amri — e ai është Junus bin Ebi Is’haku — nga Abdullah bin Xhabiri, nga nipi i Sa'd bin Malikut, nga Sa'di, i cili ka thënë: E kam dëgjuar Pejgamberin (s.a.v.s.) duke thënë:
١٨٤٧ - حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ الْمُنْذِرِ، ثنا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ، ثنا يُونُسُ بْنُ عَمْرٍو، وَهُوَ يُونُسُ بْنُ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَابِرٍ، عَنِ ابْنِ أَخِي سَعْدِ بْنِ مَالِكٍ، عَنْ سَعْدٍ، قَالَ: سَمِعْتُ النَّبِيَّ ﷺ يَقُولُ:
1847 - Ali bin al-Mundhir narrated to us, Muhammad bin Fudayl narrated to us, Yunus bin Amr—and he is Yunus bin Abi Ishaq—narrated to us, from Abdullah bin Jabir, from the nephew of Sa'd bin Malik, from Sa'd, who said: I heard the Prophet (pbuh) say:
CHAPTER
باب فتح القسطنطينية
Çlirimi i Konstandinopojës
#1848
١٨٤٨ - Na ka treguar Muhamed ibn el-Ala', na ka treguar Zejd ibn el-Hubabi, na ka treguar el-Velid ibn el-Mugira, nga Ubejdullah ibn Bishri – ndërsa të tjerët kanë thënë: nga Bishri – i cili ka thënë: E kam dëgjuar Pejgamberin (s.a.v.s.) duke thënë: "Gjithsesi do të çlirohet Kostandinopoja; sa prijës i shkëlqyer është prijësi i saj dhe sa ushtri e shkëlqyer është ajo ushtri." Ai (Bishri) tha: "Ia tregova këtë Meslemes, dhe ai pas kësaj ndërmori fushatë ushtarake kundër saj."
١٨٤٨ - حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاءِ، ثنا زَيْدُ بْنُ الْحُبَابِ، ثنا الْوَلِيدُ بْنُ الْمُغِيرَةِ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ بشر، وَقَالَ غَيْرُهُ: عَنْ بشر قَالَ: سَمِعْتُ النَّبِيَّ ﷺ يَقُولُ: «لَتُفْتَحَنَّ الْقُسْطَنْطِينِيَّةُ، وَلَنِعْمَ الأَمِيرُ أَمِيرُهَا، وَلَنِعْمَ الْجَيْشُ ذَلِكَ الْجَيْشُ»، قَالَ: فَحَدَّثْتُ مَسْلَمَةَ بِهَذَا فَغَزَاهَا.
1848 - Muhammad ibn al-Ala' narrated to us, Zayd ibn al-Hubab narrated to us, al-Walid ibn al-Mughirah narrated to us, from Ubaydullah ibn Bishr—and others said: from Bishr—who said: I heard the Prophet (pbuh) say: "Constantinople shall surely be conquered; what an excellent commander is its commander, and what an excellent army is that army." He said: "So I narrated this to Maslamah, and he then campaigned against it."